
Sukta 4.23
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.23)
Triṣṭubh
Ten hymn w metrze Triṣṭubh zgłębia tajemnicę nieustannie odnawianej wielkości Indry: jak wzrasta on dzięki Somie, dla kogo przyjmuje ofiarę i w jaki sposób objawia się między śpiewakami. Przechodząc przez pytania, uwielbienie oraz obrazy rosnącej mocy i promienistego wyzwolenia, hymn ten kończy się starannie stworzonym „nowym brahmanem” (świeżym hymnem), prosząc Indrę o zwiększenie natchnienia i zwycięstwa dla poety.
Mantra 1
कथा महामवृधत्कस्य होतुर्यज्ञं जुषाणो अभि सोममूधः । पिबन्नुशानो जुषमाणो अन्धो ववक्ष ऋष्वः शुचते धनाय ॥
Jak wzrósł do wielkości, i dla którego wzywającego, przyjmując ofiarę, zwrócił się ku Somie jak ku wymieniu? Pijąc, pragnąc, ciesząc się wyciśniętą rozkoszą, wyniosły wzrósł dla lśniącego bogactwa.
Mantra 2
को अस्य वीरः सधमादमाप समानंश सुमतिभिः को अस्य । कदस्य चित्रं चिकिते कदूती वृधे भुवच्छशमानस्य यज्योः ॥
Kto jest jego bohaterem, który osiągnął wspólną radość, kto dzielił ją przez dobre zrozumienia, kto jest jego? Cóż z jego cudu dostrzega człowiek, jaka jest jego pomoc, aby mógł wzrastać dla silnego dążącego, tego godnego ofiary?
Mantra 3
कथा शृणोति हूयमानमिन्द्रः कथा शृण्वन्नवसामस्य वेद । का अस्य पूर्वीरुपमातयो ह कथैनमाहुः पपुरिं जरित्रे ॥
Jak słucha Indra, gdy jest wzywany, jak, słysząc, poznaje czyny pomocy? Jakie są jego dawne miary i wzorce, jak mówią o nim jako o pijącym, dla wychwalającego?
Mantra 4
कथा सबाधः शशमानो अस्य नशदभि द्रविणं दीध्यानः । देवो भुवन्नवेदा म ऋतानां नमो जगृभ्वाँ अभि यज्जुजोषत् ॥
Jak może dążący, przełamując wszelkie ograniczenie, osiągnąć swoje bogactwo przez świetlistą myśl? Stając się boskim, niech pozna prawdy; przyjmując cześć, niech będzie przyjęty w tym, co ofiaruje.
Mantra 5
कथा कदस्या उषसो व्युष्टौ देवो मर्तस्य सख्यं जुजोष । कथा कदस्य सख्यं सखिभ्यो ये अस्मिन्कामं सुयुजं ततस्रे ॥
Jak i przez jaki tajemny zwrot, przy wschodzie tej Jutrzenki, bóg przyjmuje przyjaźń śmiertelnika? Jak i przez jakie środki czyni tę przyjaźń rzeczywistą wśród przyjaciół, którzy tu wyciągnęli pragnienie, które jest prawidłowo zaprzężone do boskiego celu?
Mantra 6
किमादमत्रं सख्यं सखिभ्यः कदा नु ते भ्रात्रं प्र ब्रवाम । श्रिये सुदृशो वपुरस्य सर्गाः स्वर्ण चित्रतममिष आ गोः ॥
Czym jest ta bezmierna więź przyjaźni dla przyjaciół, i kiedy w rzeczy samej ogłosimy twoje braterstwo? Dla blasku, pięknie widząca forma jego uwalnia się w swoich wylanieniach; jak złoto nieba, najcudowniejsze, przychodzi jako natchnienie Krowy, promienistego Światła.
Mantra 7
द्रुहं जिघांसन्ध्वरसमनिन्द्रां तेतिक्ते तिग्मा तुजसे अनीका । ऋणा चिद्यत्र ऋणया न उग्रो दूरे अज्ञाता उषसो बबाधे ॥
On ostrzy ostre czoła, by uderzyć w oszustwo i gwałtowny napór, który jest bez Indry, bez światła panowania. Nawet tam, gdzie wrogie długi, brzemienna naciskają na nas, gwałtowna moc odpędza daleko nieznane Jutrzenki, które by przeszkadzały, tak prawdziwa Jutrzenka przebiją się.
Mantra 8
ऋतस्य हि शुरुधः सन्ति पूर्वीॠतस्य धीतिर्वृजिनानि हन्ति । ऋतस्य श्लोको बधिरा ततर्द कर्णा बुधानः शुचमान आयोः ॥
Z Prawdy bowiem są dawne twierdze; myśl Prawdy powala krzywizny. Wypowiedź Prawdy przebija głuchotę; budząc uszy, oczyszcza w metalowo twardej wytrwałości siły życiowej.
Mantra 9
ऋतस्य दृळ्हा धरुणानि सन्ति पुरूणि चन्द्रा वपुषे वपूंषि । ऋतेन दीर्घमिषणन्त पृक्ष ऋतेन गाव ऋतमा विवेशुः ॥
Mocne są fundamenty Prawdy; liczne i promieniste są formy dla jej objawienia. Przez Prawdę silni rozciągają długi zasięg natchnienia; przez Prawdę Krowy, promienie wiedzy, wchodzą w samą Prawdę.
Mantra 10
ऋतं येमान ऋतमिद्वनोत्यृतस्य शुष्मस्तुरया उ गव्युः । ऋताय पृथ्वी बहुले गभीरे ऋताय धेनू परमे दुहाते ॥
Kto trzyma się Prawdy, zdobywa Prawdę; potęga Prawdy paruje naprzód, szukając świetlistych stad. Dla Prawdy szeroka Ziemia staje się obfita i głęboka; dla Prawdy dwie Krowy Mleczne w najwyższej sferze dają swoje mleko, strumienie obfitości.
Mantra 11
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
Teraz wychwalany, o Indro, teraz śpiewany, niech powiększysz natchnienie dla śpiewaka, jak rzeki powiększają swój nurt. Dla ciebie, o panie płowych rumaków, nowe słowo mocy jest ukształtowane; przez myśl widzącą stańmy się zawsze gotowi na podróż i ścieżkę walki.
The hymn opens with wonder and inquiry: how Indra became great, for which invoker he accepts the sacrifice, and how he turns to Soma like an udder (RV 4.23.1).
Questions broaden into reflections on Indra’s bonds—friendship, brotherhood, and the outpouring of radiant form—linking divine power with luminous release and human aspiration.
The poet pivots from inquiry to effective invocation: Indra is praised and asked to ‘swell’ the singer’s iṣ like rivers in flood, marking the hymn’s decisive request for empowered inspiration (RV 4.23.11).
It closes by presenting a newly forged brahman (mantric formulation) and a wish for steady readiness—vision-led competence for journey and contest—under Indra’s protection and drive.
abhi somam ūdhaḥ (toward Soma as toward an udder)
किमादमत्रं सख्यं सखिभ्यः कदा नु ते भ्रात्रं प्र ब्रवाम । श्रिये सुदृशो वपुरस्य सर्गाः स्वर्ण चित्रतममिष आ गोः ॥brahma navyam (a new word of power)
It asks how Indra becomes great through Soma and sacrifice, then turns that inquiry into praise and a request that Indra increase the poet’s inspiration, prosperity, and power to overcome obstacles.
In Vedic style, questioning is a way of drawing the deity nearer—probing Indra’s ‘modes’ of action so the singer can align the ritual, the hymn (brahman), and the inner intention (dhī) with Indra’s power.
It means a freshly fashioned sacred formulation—a new hymn or mantra—offered to Indra so that the singer receives renewed iṣ (driving inspiration) and readiness for the challenges of life and ritual contest.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.