Rig Veda Sukta 2
Mandala 3Sukta 215 Mantras

Sukta 2

Sukta 3.2

Rishi

Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.2)

Chandas

Triṣṭubh

RV 3.2 to hymn Triṣṭubh ku czci Agniego, który wychwala go jako bosko promienną moc kapłańską, którą sami bogowie „dają życie" poprzez kratu (wolę) i dakṣa (umiejętność). Wieszcz szuka Agniego jako najbardziej godnego wyboru środka do vāja (zwycięskiej pełni), przedstawiając go jako dar Bhṛgu, lwiopodobnego Vaiśvānarę i hojnego rozdzielacza skarbów składającemu ofiarę.

Recitation with translationRig Veda 3.2

In this hymn

Addressed to

  • AgniMantras 2-10, 13-15

    Agni is the shining, ever-young fire-priest (hotṛ) and messenger, born again and again in “bellies” (kindlings/wombs), roaring like a bull and lion-like among luminous forms; he is the Bhṛgus’ gift and the seer-will (kavi-kratu) radiant with divine flame.

  • Agni VaishvanaraMantras 1, 11-12Agni Vaiśvānara

Mantras

Mantra 1

वैश्वानराय धिषणामृतावृधे घृतं न पूतमग्नये जनामसि । द्विता होतारं मनुषश्च वाघतो धिया रथं न कुलिशः समृण्वति ॥

Dla Vaiśvānary, dla Agniego, który pomnaża natchnione rozeznanie w Prawdzie, tworzymy ofiarę klarowną jak oczyszczony ghee. Czciciel ludzki kształtuje Hotara na nowo, jak myślą kuje się rydwan jak kowal swym młotem.

Mantra 2

स रोचयज्जनुषा रोदसी उभे स मात्रोरभवत्पुत्र ईड्यः । हव्यवाळग्निरजरश्चनोहितो दूळभो विशामतिथिर्विभावसुः ॥

Rozświetlił oba światy samym swym narodzeniem; z dwóch Matek stał się czcigodnym Synem. Agni, nosiciel ofiary, niestarzejący się i umieszczony w naszej rozkoszy, trudny do osiągnięcia, a jednak gość ludów, jest promiennym o mnogim świetle.

Mantra 3

क्रत्वा दक्षस्य तरुषो विधर्मणि देवासो अग्निं जनयन्त चित्तिभिः । रुरुचानं भानुना ज्योतिषा महामत्यं न वाजं सनिष्यन्नुप ब्रुवे ॥

Przez świadomą wolę i umiejętność skutecznej mocy, w uporządkowanym prawie słusznych działań, bogowie rodzą Agniego przez świetliste postrzeżenia. Jego, który jaśnieje promieniem i światłem, wielkiego jak wyścigowy rumak przestrzeni, wzywam, szukając vāji: pełni zwycięskiej siły.

Mantra 4

आ मन्द्रस्य सनिष्यन्तो वरेण्यं वृणीमहे अह्रयं वाजमृग्मियम् । रातिं भृगूणामुशिजं कविक्रतुमग्निं राजन्तं दिव्येन शोचिषा ॥

Szukając zysku Rozkoszy, wybieramy najbardziej godnego wyboru, Agniego, nieomylnego, pełnię siły hymnowaną przez Słowo; dar Bhṛguów, gorący płomień, wola wieszcza, świecąca boskim blaskiem.

Mantra 5

अग्निं सुम्नाय दधिरे पुरो जना वाजश्रवसमिह वृक्तबर्हिषः । यतस्रुचः सुरुचं विश्वदेव्यं रुद्रं यज्ञानां साधदिष्टिमपसाम् ॥

Dla boskiej radości ludzie postawili Agniego na czele, tu, oni ze świętego siedzenia; trzymając czerpaki w ryzach, ustanawiają piękno-promiennego, wszystkobogatego, moc Rudry, która dokonuje pożądanej ofiary z naszych dzieł.

Mantra 6

पावकशोचे तव हि क्षयं परि होतर्यज्ञेषु वृक्तबर्हिषो नरः । अग्ने दुव इच्छमानास आप्यमुपासते द्रविणं धेहि तेभ्यः ॥

O oczyszczający płomieniu, wokół twego domu ludzie przygotowanego siedzenia gromadzą się w ofiarach, o Hotar. Pragnąc służby i najgłębszego spełnienia, siedzą blisko ciebie w uwielbieniu; umieść w nich skarb duszy.

Mantra 7

आ रोदसी अपृणदा स्वर्महज्जातं यदेनमपसो अधारयन् । सो अध्वराय परि णीयते कविरत्यो न वाजसातये चनोहितः ॥

Napełnił niebo i ziemię, i napełnił rozległy świetlisty świat, gdy Moce dzieła podtrzymały go przy narodzinach. Wtedy wieszec jest prowadzony dookoła dla ofiary, jak szybki rumak dla zdobycia pełni, umieszczony w nas dla naszego dobra.

Mantra 8

नमस्यत हव्यदातिं स्वध्वरं दुवस्यत दम्यं जातवेदसम् । रथीॠतस्य बृहतो विचर्षणिरग्निर्देवानामभवत्पुरोहितः ॥

Ukłoń się dawcy ofiary, służ panu prostego rytuału, niezwyciężonemu Jātavedasowi. Agni, woźnica rozległej Prawdy, szeroko widzący, stał się przywódcą bogów postawionym na przedzie.

Mantra 9

तिस्रो यह्वस्य समिधः परिज्मनोऽग्नेरपुनन्नुशिजो अमृत्यवः । तासामेकामदधुर्मर्त्ये भुजमु लोकमु द्वे उप जामिमीयतुः ॥

Trzy rozpalenia potężnie poruszającego się Agniego gorliwi nieśmiertelni oczyścili. Z nich jedną umieścili dla śmiertelnika do używania; dwie poszły w górę ku swemu własnemu światu krewnych.

Mantra 10

विशां कविं विश्पतिं मानुषीरिषः सं सीमकृण्वन्त्स्वधितिं न तेजसे । स उद्वतो निवतो याति वेविषत्स गर्भमेषु भुवनेषु दीधरत् ॥

Ludzkie energie uczyniły go skupionym w jednym punkcie, Agniego, widza ludów, pana rodu, jak naostrzone ostrze dla blasku. Porusza się z wyżyn i głębin, drgając siłą; trzyma zarodek boskości w tych światach.

Mantra 11

स जिन्वते जठरेषु प्रजज्ञिवान्वृषा चित्रेषु नानदन्न सिंहः । वैश्वानरः पृथुपाजा अमर्त्यो वसु रत्ना दयमानो वि दाशुषे ॥

Rodzi się wciąż na nowo w łonach i jako byk ryczy pośród lśniących form jak lew. Waiśwanara, szeroki w mocy, nieśmiertelny, rozdzielający bogactwa i skarby, daje hojnie ofiarodawcy.

Mantra 12

वैश्वानरः प्रत्नथा नाकमारुहद्दिवस्पृष्ठं भन्दमानः सुमन्मभिः । स पूर्ववज्जनयञ्जन्तवे धनं समानमज्मं पर्येति जागृविः ॥

Waiśwanara, jak w pradawny sposób, wstąpił na lśniący szczyt, uśmiechając się szczęśliwymi myślami. Przebudzony, jak przedtem, rodzi dla stworzenia bogactwo i krąży tą samą ścieżką.

Mantra 13

ऋतावानं यज्ञियं विप्रमुक्थ्यमा यं दधे मातरिश्वा दिवि क्षयम् । तं चित्रयामं हरिकेशमीमहे सुदीतिमग्निं सुविताय नव्यसे ॥

Szukamy i wzywamy tego Agniego, posiadacza Prawdy, godnego ofiary, natchnionego i godnego hymnu, którego Matariswan ustanowił jako mieszkanie w niebie: wielodrożnego, o złotych włosach, jasnoświecącego, dla nowszego i szerszego postępu.

Mantra 14

शुचिं न यामन्निषिरं स्वर्दृशं केतुं दिवो रोचनस्थामुषर्बुधम् । अग्निं मूर्धानं दिवो अप्रतिष्कुतं तमीमहे नमसा वाजिनं बृहत् ॥

Szukamy z czcią tego Agniego, czystego jak ścieżka ruchu, ostrego w mocy, oglądającego nadduszę Światło; lśniącą latarnię nieba umieszczoną w światach blasku, przebudzoną ze Świtem. Szukamy Głowy i szczytu nieba, nieodpartego Płomienia, którego nie można odsunąć, wielkiego Nosiciela pełni siły.

Mantra 15

मन्द्रं होतारं शुचिमद्वयाविनं दमूनसमुक्थ्यं विश्वचर्षणिम् । रथं न चित्रं वपुषाय दर्शतं मनुर्हितं सदमिद्राय ईमहे ॥

Szukamy dla bogactwa bytu tego zachwyconego Agniego, czystego Wzywającego, poruszającego się bez podziału, pana mieszkania, godnego hymnu, wszechobecnego w swym działaniu pośród ludów, jak jasny i cudowny rydwan, piękny do oglądania dla formy duszy, ustanowionego przez człowieka na zawsze na miejscu ofiary.

Inside Sukta 2

How it unfolds

  1. Where it opens

    Agni is invoked as the chosen, most worthy flame—delightful and unerring—whose radiance is divine and whose presence makes the rite effective.

  2. Development

    The hymn unfolds Agni’s origin and mode of manifestation: the gods generate him through kratu and dakṣa, and he appears in many luminous forms as the seer-will guiding right workings.

  3. Climax

    Agni as Vaiśvānara is depicted as repeatedly born, roaring like a bull and lion, wide in power and immortal—then explicitly as the generous distributor of riches and treasures to the sacrificer.

  4. Where it settles

    The praise resolves into a practical boon: may this radiant priest secure vāja and prosperity, rewarding the giver and stabilizing the sacrificial order.

The deity: Agni

  • Cosmic functionMediator between gods and humans: he carries offerings, awakens the sacrifice, kindles divine powers, and establishes right order in the ritual and in the world through light and heat.
  • Inner significanceThe awakened flame of aspiration and discernment—an inner priest that converts intention (kratu) and capacity (dakṣa) into luminous understanding (citti), enabling victory (vāja) and right action.

The seer

  • Viśvāmitra GāthinaGāthin (Kauśika lineage is commonly associated with Viśvāmitra in later tradition) · A royal-turned-seer celebrated for transforming kṣatriya power into brahmanical tapas and mantra, and for shaping major Rigvedic theology of Agni, Indra, and the divine order (ṛta).

Famous verses

क्रत्वा दक्षस्य तरुषो विधर्मणि देवासो अग्निं जनयन्त चित्तिभिः । रुरुचानं भानुना ज्योतिषा महामत्यं न वाजं सनिष्यन्नुप ब्रुवे ॥
Verse 3.2.3Defines the hymn’s core theology: Agni is ‘brought to birth’ by the gods through kratu (will) and dakṣa (skill) within right order, and he shines as jyotis that grants vāja.Read verse 3.2.3 →
vṛṇīmahe … vareṇyam
Verse 3.2.4A classic ‘choosing Agni’ verse: Agni is called vareṇya (most choice-worthy), ahraya (unerring), kavi-kratu (seer-will), and Bhṛgu-gift, summarizing his ritual and spiritual role.Read verse 3.2.4 →
vi dāśuṣe
Verse 3.2.11Presents the powerful Vaiśvānara image—ever-reborn, roaring like a bull/lion—and states the reciprocity principle: Agni gives wealth to the dāśuṣ (the giver).Read verse 3.2.11 →

Attributes of the deity

  • Hotṛ and divine messenger (dūta)
  • Ever-reborn, ever-young (nava/nūtana)
  • Kavi-kratu: seer-intelligence with effective will
  • Vaiśvānara: universal fire present in many forms
  • Radiant (śociṣmat), illuminating (jyotiṣmat)
  • Bestower of wealth and treasures to the giver (dāśuṣ)

Also by this seer

  • Large portions of Maṇḍala 3 (traditional attribution: RV 3.1–3.53)
  • Gayatrī mantra (RV 3.62.10) in later tradition
  • Prominent Indra hymns and praise of the Bharata-related ritual milieu within Maṇḍala 3

The rite, step by step

  • Prepare the altar/hearth and purify the space (sprinkling, sweeping, setting kindling).
  • Kindle Agni (ādhāna/pradīpana) while reciting Agni praises to ‘choose’ (vṛṇīmahe) him as the worthy priest.
  • Offer oblations in measured order, asking Agni to convey them and awaken the gods’ presence.
  • Conclude with requests for vāja, protection, and wealth for the sacrificer and household/community.

Offerings

  • Ghṛta (clarified butter)
  • Samidh (kindling sticks)
  • Havis (cooked offering)
  • Soma-related offerings when in soma context

Frequently Asked Questions

It is a hymn to Agni describing him as the radiant priest and messenger who makes the sacrifice work and brings victory-like strength (vāja) and prosperity to the worshipper.

It highlights that sacred fire is not just physical flame: it is a divine power established through right order, conscious will (kratu), and effective skill (dakṣa), awakened through luminous insight (citti).

Vaiśvānara is Agni as the ‘universal’ fire—present in many forms, repeatedly kindled, mighty and protective, and especially generous in giving wealth and treasures to the one who offers.

Ask anything about Sukta 2 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play