
Sukta 3.3
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for Maṇḍala 3)
Agni Vaiśvānara
Triṣṭubh (probable for RV 3.3)
Ten hymn chwali Agniego jako Vaiśvānarę, uniwersalny Ogień, który ustanawia mocne fundamenty (dharuṇa) dla ludzkiego postępu i niesie cześć bogom. Przedstawia Agniego jako nieśmiertelną kapłańską moc, która rozszerza yajñę wśród bogów, ludzi i wszystkich istot, zachowuje ṛtę (trwałe prawo) i rodzi się wielki dzięki własnej umiejętności, wynosząc Niebo i Ziemię.
Mantra 1
वैश्वानराय पृथुपाजसे विपो रत्ना विधन्त धरुणेषु गातवे । अग्निर्हि देवाँ अमृतो दुवस्यत्यथा धर्माणि सनता न दूदुषत् ॥
Dla Waiśwanary, szerokiego w swym blasku, widzowie tworzą skarby i solidne fundamenty dla naszej wędrówki. Agnie bowiem, nieśmiertelny, prawdziwie służy bogom; dlatego wieczne prawa Prawdy nie zawodzą ani nie popadają w chaos.
Mantra 2
अन्तर्दूतो रोदसी दस्म ईयते होता निषत्तो मनुषः पुरोहितः । क्षयं बृहन्तं परि भूषति द्युभिर्देवेभिरग्निरिषितो धियावसुः ॥
Jako wewnętrzny posłaniec między dwoma światami, cudowny porusza się; wzywający, zasiadły w człowieku, ustawiony z przodu jako prowadzący kapłan. Przyozdabia wokoło rozległy dom lśniącymi mocami; Agni, pchnięty przez bogów, bogaty w skarb natchnionej myśli.
Mantra 3
केतुं यज्ञानां विदथस्य साधनं विप्रासो अग्निं महयन्त चित्तिभिः । अपांसि यस्मिन्नधि संदधुर्गिरस्तस्मिन्त्सुम्नानि यजमान आ चके ॥
Widzowie wysławiają Agniego swoimi przebudzeniami myśli, Agniego, latarnię ofiar, dokonawcę świętego zgromadzenia. On jest tym, w którym składają swoje dzieła i łączą swoje wypowiedzi; w nim ofiarodawca osiąga radosne łaski i harmonie.
Mantra 4
पिता यज्ञानामसुरो विपश्चितां विमानमग्निर्वयुनं च वाघताम् । आ विवेश रोदसी भूरिवर्पसा पुरुप्रियो भन्दते धामभिः कविः ॥
Agni jest ojcem ofiar, panem mocy dla widzów wizji; jest ich miarą i ich rozeznającą metodą. Obfitym blaskiem wszedł w oba światy; widz, umiłowany przez wielu, lśni przez swoje liczne mieszkania światła.
Mantra 5
चन्द्रमग्निं चन्द्ररथं हरिव्रतं वैश्वानरमप्सुषदं स्वर्विदम् । विगाहं तूर्णिं तविषीभिरावृतं भूर्णिं देवास इह सुश्रियं दधुः ॥
Lśniący Agni, z lśniącym rydwanem, wierny świetlistemu prawu, Vaiśvānara zasiadający w wodach, znawca świata ponadumysłowego, pędzący naprzód, szybki, spowity swymi mocami: jego, tę wirową siłę, bogowie umieścili tu dla pięknej chwały.
Mantra 6
अग्निर्देवेभिर्मनुषश्च जन्तुभिस्तन्वानो यज्ञं पुरुपेशसं धिया । रथीरन्तरीयते साधदिष्टिभिर्जीरो दमूना अभिशस्तिचातनः ॥
Agni, wraz z bogami i z ludźmi oraz wszystkimi istotami żywymi, rozszerza ofiarę natchnioną myślą, czyniąc ją bogato ukształtowaną. Jak woźnica porusza się wewnątrz przez doskonałe dokonania; szybki w swym mieszkaniu, odpędza napaści wrogiego twierdzenia.
Mantra 7
अग्ने जरस्व स्वपत्य आयुन्यूर्जा पिन्वस्व समिषो दिदीहि नः । वयांसि जिन्व बृहतश्च जागृव उशिग्देवानामसि सुक्रतुर्विपाम् ॥
O Agni, wzrastaj w nas dla dobrej władzy i długiej drogi; umocnij nas przez radującą energię i rozpal nasze harmonie. Pomnóż nasze moce lotu i przebudź się ku Bezmiarowi; jesteś gorliwym płomieniem bogów, dobrą wolą inteligencją wieszczów.
Mantra 8
विश्पतिं यह्वमतिथिं नरः सदा यन्तारं धीनामुशिजं च वाघताम् । अध्वराणां चेतनं जातवेदसं प्र शंसन्ति नमसा जूतिभिर्वृधे ॥
Ludzie zawsze głoszą z czcią i szybkimi ofiarami Jātavedasa, pana rodu, silnego pielgrzyma-gościa, kierownika natchnionych myśli, gorliwy płomień śpiewaków; budziciela ścieżek ofiary, dla jego wzrostu.
Mantra 9
विभावा देवः सुरणः परि क्षितीरग्निर्बभूव शवसा सुमद्रथः । तस्य व्रतानि भूरिपोषिणो वयमुप भूषेम दम आ सुवृक्तिभिः ॥
Agni, Świetlisty, bóg szlachetnej rozkoszy, ogarnął światy swą siłą, rydwan dobrej myśli i prawego ruchu. Niech w naszym mieszkaniu zbliżymy się i przyozdobimy jego nakazy, które krzewią obfity wzrost, naszymi dobrze ułożonymi słowami.
Mantra 10
वैश्वानर तव धामान्या चके येभिः स्वर्विदभवो विचक्षण । जात आपृणो भुवनानि रोदसी अग्ने ता विश्वा परिभूरसि त्मना ॥
O Vaiśvānara, ukształtowałeś swoje siedziby mocy, dzięki którym stałeś się znawcą świetlistego nieba, szeroko widzącym. Zrodzony, wypełniłeś światy i dwa firmamenty; o Agni, przez własne istnienie ogarniasz i przewyższasz to wszystko.
Mantra 11
वैश्वानरस्य दंसनाभ्यो बृहदरिणादेकः स्वपस्यया कविः । उभा पितरा महयन्नजायताग्निर्द्यावापृथिवी भूरिरेतसा ॥
Z potężnych dzieł Vaiśvānary Jedyny narodził się rozległy, wieszcz przez swą doskonałą sztukę. Uwielbiając dwoje Rodziców, Agni przyszedł na świat, Niebo i Ziemię, bogaty w nasienie obfitości.
The seers ‘fashion treasures’ for Vaiśvānara and establish firm supports for the journey—Agni is introduced as the immortal servant of the gods and guarantor of enduring law.
Agni’s universality expands: he works with gods, humans, and all creatures, shaping the sacrifice through inspired thought and moving inwardly as the guiding charioteer.
Agni’s decisive agency is revealed—swift in his dwelling, he perfects the rite and drives away hostile assaults, safeguarding the truth-order that does not collapse.
The hymn culminates in a birth-and-cosmology image: from Vaiśvānara’s mighty workings the great One arises, magnifying Heaven and Earth, rich in generative abundance.
वैश्वानराय पृथुपाजसे विपो रत्ना विधन्त धरुणेषु गातवे । अग्निर्हि देवाँ अमृतो दुवस्यत्यथा धर्माणि सनता न दूदुषत् ॥अग्निर्देवेभिर्मनुषश्च जन्तुभिस्तन्वानो यज्ञं पुरुपेशसं धिया । रथीरन्तरीयते साधदिष्टिभिर्जीरो दमूना अभिशस्तिचातनः ॥वैश्वानरस्य दंसनाभ्यो बृहदरिणादेकः स्वपस्यया कविः । उभा पितरा महयन्नजायताग्निर्द्यावापृथिवी भूरिरेतसा ॥Vaiśvānara is Agni understood as the universal fire—present for all people and beings—who carries offerings, gives stability to the rite, and supports the order of truth (ṛta).
Agni is the intelligent, protective power that builds and expands the sacrifice, keeps the eternal law from breaking down, and connects Heaven and Earth to bring well-being and abundance.
It can be recited during fire worship (homa/agnihotra-style) as an invocation to kindle clarity and right order, offering ghee or simple oblations while reflecting on Agni as the inner guide.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.