Sarga 19

Verse 1

तदप्रियममित्रघ्नो वचनं मरणोपमम्।श्रुत्वा न विव्यथे रामः कैकेयीं चेदमब्रवीत्।।2.19.1।।

Słysząc te nieprzyjemne słowa, bolesne jak śmierć, zabójca wrogów Rama nie zachwiał się; zamiast tego, wypowiedział te słowa do Kaikeji.

Verse 2

एवमस्तु गमिष्यामि वनं वस्तुमहं त्वितः। जटाजिनधरो राज्ञः प्रतिज्ञामनुपालयन्।।2.19.2।।

Niech tak będzie. Stąd udać się muszę do lasu i tam mieszkać, nosząc splecione włosy i skórę jelenia, dochowując obietnicy króla.

Verse 3

इदं तु ज्ञातुमिच्छामि किमर्थं मां महीपतिः।नाभिनन्दति दुर्धर्षो यथापूर्वमरिन्दमः।।2.19.3।।

Lecz pragnę wiedzieć, dlaczego król, nie do pokonania, pogromca wrogów, nie wita mnie tak, jak czynił to wcześniej.

Verse 4

मन्युर्न च त्वया कार्यो देवि ब्रूमि तवाग्रतः।यास्यामि भव सुप्रीता वनं चीरजटाधरः।।2.19.4।।

O Pani, nie powinieneś czuć gniewu, mówię to przed tobą: odejdę do lasu, ubrany w korę drzewną i z splecionymi włosami. Bądź spokojna.

Verse 5

हितेन गुरुणा पित्रा कृतज्ञेन नृपेण च।नियुज्यमानो विस्रब्धः किं न कुर्यामहं प्रियम्।।2.19.5।।

Gdy jestem nakłaniany przez mego ojca, mego dobroczyńcę, mego nauczyciela, króla o wdzięcznym sercu, jakże mógłbym nie wykonać bez wahania tego, co mu miłe?

Verse 6

अलीकं मानसं त्वेकं हृदयं दहतीव मे।स्वयं यन्नाह मां राजा भरतस्याभिषेचनम्।।2.19.6।।

Jedna tylko fałszywa myśl pali me serce, jakby je trawiąc: że sam król nie powiedział mi o namaszczeniu Bharaty.

Verse 7

अहं हि सीतां राज्यं च प्राणानिष्टान्धनानि च।हृष्टो भ्रात्रे स्वयं दद्यां भरतायाप्रचोदितः।।2.19.7।।

Z radością dałbym bratu Bharacie królestwo, bogactwa, nawet moje ukochane życie, a nawet Sitę, z własnej woli, bez żadnej zachęty.

Verse 8

किं पुनर्मनुजेन्द्रेण स्वयं पित्रा प्रचोदितः।तव च प्रियकामार्थं प्रतिज्ञामनुपालयन्।।2.19.8।।

O ileż bardziej więc, gdy sam król, mój ojciec, mnie to nakazał, a ja dochowuję przysięgi dla spełnienia twego umiłowanego życzenia?

Verse 9

तदाश्वासय हीमं त्वं किन्विदं यन्महीपतिः।वसुधासक्तनयनो मन्दमश्रूणि मुञ्चति।।2.19.9।।

Dlatego go pociesz. Dlaczego król, z wzrokiem utkwionym w ziemię, powoli wypuszcza łzy?

Verse 10

गच्छन्तु चैवानयितुं दूताश्श्रीघ्रजवैर्हयैः।भरतं मातुलकुलादद्यैव नृपशासनात्।।2.19.10।।

Z rozkazu króla, niech posłowie wyruszą jeszcze dziś na szybkich koniach, by sprowadzić Bharatę z domu jego matczynego wuja.

Verse 11

दण्डकारण्यमेषोऽहमितो गच्छामि सत्वरः।अविचार्य पितुर्वाक्यं समा वस्तुं चतुर्दश।।2.19.11।।

Co do mnie, odejdę stąd niezwłocznie do lasu Dandaka; nie kwestionując słowa mego ojca, będę tam przebywał przez czternaście lat.

Verse 12

सा हृष्टा तस्य तद्वाक्यं श्रुत्वा रामस्य कैकयी।प्रस्थानं श्रद्धधाना हि त्वरयामास राघवम्।।2.19.12।।

Słysząc słowa Ramy, Kaikeja uradowała się; przekonana, że jego wyjazd jest pewny, pospieszyła Ragawę, by wyruszył w drogę.

Verse 13

एवं भवतु यास्यन्ति दूता श्शीघ्रजवैर्हयैः।भरतं मातुलकुलादुपावर्तयितुं नराः।।2.19.13।।

Niech tak się stanie. Posłowie wyruszą na szybkich koniach, by sprowadzić Bharatę z domu jego matczynego wuja.

Verse 15

व्रीडान्वित स्स्वयं यच्च नृपस्त्वां नाभिभाषते।नैतत्किञ्चिन्नरश्रेष्ठ मन्युरेषोऽपनीयताम्।।2.19.15।।

Ponieważ król, zawstydzony, nie odzywa się do ciebie osobiście, to nie jest nic innego, o najlepszy z ludzi; odłóż ten niepokój na bok.

Verse 16

यावत्त्वं न वनं यातः पुरादस्मादभित्वरन्।पिता तावन्न ते राम स्नास्यते भोक्ष्यतेऽपि वा।।2.19.16।।

O Rama, dopóki nie pospieszysz z tego miasta do lasu, twój ojciec ani się nie obmyje, ani nawet nie będzie jadł.

Verse 17

धिक्कष्टमिति निःश्वस्य राजा शोकपरिप्लुतः।मूर्छितो न्यपतत्तस्मिन्पर्यङ्के हेमभूषिते।।2.19.17।।

Wzdychając: „Ha, jakaż to klęska!”, król, przytłoczony żalem, zemdlał i opadł na tę kanapę zdobioną złotem.

Verse 18

रामोऽप्युत्थाप्य राजानं कैकेय्याभिप्रचोदितः।कशयेवाहतो वाजी वनं गन्तुं कृतत्वरः।।2.19.18।।

Rama, podniósłszy króla i ponaglany przez Kaikeji, pośpieszył, by udać się do lasu, jak koń poganiany batem.

Verse 19

तदप्रियमनार्याया वचनं दारुणोदयम्।श्रुत्वा गतव्यथो रामः कैकेयीं वाक्यमब्रवीत्।।2.19.19।।

Usłyszawszy te nieprzyjemne słowa owej niegodnej kobiety, słowa o straszliwych skutkach, Rama, wolny od niepokoju, przemówił do Kaikeji.

Verse 20

नाहमर्थपरो देवि लोकमावस्तुमुत्सहे।विद्धिमामृषिभिस्तुल्यं केवलं धर्ममास्थितम्।।2.19.20।।

O pani, nie dążę do życia na tym świecie dla bogactwa. Wiedz, że jestem podobny do mędrców, ten, który stoi jedynie na dharmie.

Verse 21

यदत्र भवतः किञ्चिच्छक्यं कर्तुं प्रियं मया।प्राणानपि परित्यज्य सर्वथा कृतमेव तत्।।2.19.21।।

Cokolwiek, choćby najmniejszego, mogę tu uczynić, by sprawić przyjemność czcigodnemu ojcu, uczynię to wszelkim sposobem, nawet gdyby kosztowało mnie to życie.

Verse 22

न ह्यतो धर्मचरणं किञ्चिदस्ति महत्तरम्।यथा पितरिशुश्रूषा तस्य वा वचनक्रिया।।2.19.22।।

Zaprawdę, nie ma większej praktyki dharmy niż służenie ojcu lub wypełnianie jego rozkazu.

Verse 23

अनुक्तोऽप्यत्रभवता भवत्या वचनादहम्।वने वत्स्यामि विजने वर्षाणीह चतुर्दश।।2.19.23।।

Choć czcigodny ojciec sam tego nie wyrzekł, na twoje słowo będę mieszkał przez czternaście lat w samotnym lesie.

Verse 24

न नूनं मयि कैकयि किञ्चिदाशंससे गुणम्।यद्राजानमवोचस्त्वं ममेश्वरतरा सती।।2.19.24।।

Zapewne, o Kaikeji, nie przypisujesz mi ani odrobiny cnoty, skoro choć masz nade mną większą władzę, domagałaś się tego od króla.

Verse 25

यावन्मातरमाप्नच्छे सीतां चानुनयाम्यहम्।ततोऽद्यैव गमिष्यामि दण्डकानां महद्वनम्।।2.19.25।।

Gdy tylko pożegnam matkę i pocieszę Sitę, jeszcze dzisiaj wyruszę do wielkiego lasu Dandaki.

Verse 26

भरतः पालयेद्राज्यं शुश्रूषेच्च पितुर्यथा।तथा भवत्या कर्तव्यं स हि धर्म स्सनातनः।।2.19.26।।

Niech Bharata rządzi królestwem i służy swemu ojcu, jak przystoi; tak samo ty powinieneś postępować, bo to jest wieczna dharma.

Verse 27

स रामस्य वचश्श्रृत्वा भृशं दुःखहतः पिता।शोकादशक्नुवन्वकतुं प्ररुरोद महास्वनम्।।2.19.27।।

Usłyszawszy słowa Ramy, ojciec, pograżony w głębokim żalu, niezdolny przemówić z boleści, zapłakał głośnym głosem.

Verse 28

वन्दित्वा चरणौ रामो विसंज्ञस्य पितुस्तथा।कैकेय्याश्चाप्यनार्यायाः निष्पपात महाद्युतिः।।2.19.28।।

Promienny Rama skłonił się do stóp swego ojca, który upadł bez zmysłów; skłonił się również do stóp Kaikeyi, zwanej niegodną, i wtedy odszedł.

Verse 29

स रामः पितरं कृत्वा कैकेयीं च प्रदक्षिणम्।निष्क्रम्यान्तःपुरात्तस्मात्स्वं ददर्श सुहृज्जनम्।।2.19.29।।

Po obejściu swego ojca i Kaikeyi, Rama wyszedł z wewnętrznego pałacu i ujrzał swych przyjaciół i dobrze życzących mu osób.

Verse 30

तं बाष्पपरिपूर्णाक्षः पृष्ठतोऽनुजगाम ह।लक्ष्मणः परमक्कृध्दः स्सुमित्रानन्दवर्धनः।।2.19.30।।

Lakszmana, radość Sumitry, podążał za nim, a jego oczy były pełne łez, a w sercu wzbierał gniew.

Verse 31

अभिषेचनिकं भाण्डं कृत्वा रामः प्रदक्षिणम्।शनैर्जगाम सापेक्षो दृष्टिं तत्राविचालयन्।।2.19.31।।

Rama okrążył naczynia przygotowane do konsekracji, po czym odszedł powoli, utrzymując na nich swój wzrok z uważnym spokojem.

Verse 32

न चास्य महतीं लक्ष्मीं राज्यनाशोऽपकर्षति।लोककान्तस्य कान्तत्वाच्छीतरश्मेरिव क्षपा।।2.19.32।।

Utrata królestwa nie umniejszyła jego wielkiego blasku; będąc umiłowanym przez ludzi, jego promieniństwo trwało, jak noc nie może osłabić blasku chłodnego księżyca.

Verse 33

न वनं गन्तुकामस्य त्यजतश्च वसुन्धराम्।सर्वलोकातिगस्येव लक्ष्यते चित्तविक्रिया।।2.19.33।।

W tym, kto postanowił udać się do lasu i wyrzec się ziemi, królestwa, nie dostrzeżono żadnego niepokoju umysłu, jakby przekroczył wszystkie światowe troski.

Verse 34

प्रतिषिध्य शुभं छत्रं व्यजने च स्वलङ्कृते। विसर्जयित्वा स्वजनं रथं पौरांस्तथा जनान्।।2.19.34।। धारयन् मनसा दुःखमिन्द्रियाणि निगृह्य च।प्रविवेशात्मवान्वेश्म मातुरप्रियशंसिवान्।2.19.35।।

Opanowany Rama odłożył pomyślny parasol i ozdobione wachlarze; odprawiwszy swych sług, rydwan, mieszczan i innych, powstrzymał swój smutek w sercu, opanował zmysły i wszedł do komnaty matki, by przekazać niepocieszającą wieść.

Verse 35

प्रतिषिध्य शुभं छत्रं व्यजने च स्वलङ्कृते। विसर्जयित्वा स्वजनं रथं पौरांस्तथा जनान्।।2.19.34।। धारयन् मनसा दुःखमिन्द्रियाणि निगृह्य च।प्रविवेशात्मवान्वेश्म मातुरप्रियशंसिवान्।2.19.35।।

Opanowany Rama odłożył pomyślny parasol i ozdobione wachlarze; odprawiwszy swych sług, rydwan, mieszczan i innych, powstrzymał swój smutek w sercu, opanował zmysły i wszedł do komnaty matki, by przekazać niepocieszającą wieść.

Verse 36

सर्वोह्यभिजनश्श्रीमान् श्रीमतस्सत्यवादिनः।नालक्षयत रामस्य किञ्चिदाकारमानने।।2.19.36।।

Zaprzestając używania zaszczytnego parasola i ozdobnych wachlarzy, oraz odsyłając swych ludzi, rydwan i mieszkańców miasta, i powstrzymując w umyśle swym ból, opanowując zmysły, wszedł do swego domu ten panujący nad sobą, zwiastun niechcianych nowin dla matki.

Verse 37

उचितं च महाबाहुर्नजहौहर्षमात्मनः।शारद स्समुदीर्णांशुश्चन्द्रस्तेज इवात्मजम्।।2.19.37।।

Wszyscy szlachetni i dostojni ludzie wokół Ramy nie dostrzegli nawet najmniejszej zmiany na obliczu tego dostojnego, prawdomównego mężczyzny.

Verse 38

वाचा मधुरया रामस्सर्वं सम्मानयञ्जनम्।मातुस्समीपं धीरात्मा प्रविवेश महायशाः।।2.19.38।।

Słodką mową Rama, opanowanego umysłu i wielkiej sławy, uczcił wszystkich ludzi, a następnie wszedł do obecności swojej matki.

Verse 39

तं गुणैस्समतां प्राप्तो भ्राता विपुलविक्रमः।सौमित्रिरनुवव्राज धारयन्दुःखमात्मजम्।।2.19.39।।

Syn Sumitry, brat równy mu cnotami, o potężnej odwadze, podążył za nim, powstrzymując w sercu narodzony smutek.

Verse 40

प्रविश्य वेश्मातिभृशं मुदाऽन्वितं समीक्ष्य तां चार्थविपत्तिमागताम्।न चैव रामोऽत्रजगामविक्रियां सुहृज्जनस्यात्मविपत्तिशङ्कया।।2.19.40।।

Wchodząc do pałacu napełnionego wielką radością i widząc, że przeszkoda powstała dla jego celu, Rama nie okazał żadnej zmiany, obawiając się, że przyjaciele zmartwią się o niego.