
Sukta 3.39
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3)
Indra
Triṣṭubh
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ରଚିତ ଏହି ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ହ୍ୟମ୍ନରେ ହୃଦୟରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ପ୍ରେରିତ “ଚିନ୍ତା-ସ୍ତୁତି” (ମତି/ସ୍ତୋମ) ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଉଠିଯାଏ, ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନି ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ। ଏହା ନବଗ୍ୱ ଓ ଦଶଗ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସତ୍ୟକର୍ମ—ଗୁପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଖୋଜିବା, ଅନ୍ଧକାରରୁ ଆଲୋକକୁ ପୁନଃ ଆଣିବା—କୁ ସ୍ମରଣ କରେ; ପରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂଘର୍ଷରେ ସାହାଯ୍ୟ, ବାଧାକାରୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟ, ଏବଂ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଓ କୁଶଳତା ଲାଭ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Mantra 1
इन्द्रं मतिर्हृद आ वच्यमानाच्छा पतिं स्तोमतष्टा जिगाति । या जागृविर्विदथे शस्यमानेन्द्र यत्ते जायते विद्धि तस्य ॥
ହୃଦୟରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ, ସ୍ତୋମ (ସ୍ତୁତି) ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ା ମତି (ହିମ୍ନ-ଚିନ୍ତା) ସିଧାସଳଖ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ—ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ। ବିଦଥ (ଯଜ୍ଞସଭା/ଅନ୍ୱେଷଣସଭା)ରେ ଜାଗ୍ରତ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ସେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଭିତରେ ଯାହା କିଛି ଜନ୍ମେ (ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର-ଶକ୍ତିରୂପେ), ତାହାକୁ ତୁମେ ଜାଣ—ସେ ଆମ ଭିତରେ ତୁମର ନିଜ ପ୍ରକଟତା।
Mantra 2
दिवश्चिदा पूर्व्या जायमाना वि जागृविर्विदथे शस्यमाना । भद्रा वस्त्राण्यर्जुना वसाना सेयमस्मे सनजा पित्र्या धीः ॥
ଦିବରୁ ମଧ୍ୟ ସେ ଜନ୍ମେ—ପୂର୍ବ୍ୟ, ପ୍ରାଚୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସଦା ନବଜାତ; ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ, ବିଦଥ (ଯଜ୍ଞସଭା/ଅନ୍ୱେଷଣସଭା)ରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲେ ସେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ। ମଙ୍ଗଳମୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି—ଅର୍ଜୁନ (ଧବଳ/ଦୀପ୍ତ) ବସ୍ତ୍ରରେ—ପିତୃମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସନାତନ ଏହି ପିତୃୟା ଧୀ (ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି) ଏଠାରେ ଆମର ହୁଏ।
Mantra 3
यमा चिदत्र यमसूरसूत जिह्वाया अग्रं पतदा ह्यस्थात् । वपूंषि जाता मिथुना सचेते तमोहना तपुषो बुध्न एता ॥
ଏଠି ମଧ୍ୟ—ଯେଉଁଠାରେ ଯମ (ବନ୍ଧନକାରୀ ଦ୍ୱିତ୍ୱ-ଶକ୍ତି) ଜନ୍ମିଥିଲା—ଜିହ୍ୱାର ଅଗ୍ରଭାଗ ପକ୍ଷୀ ପରି ଉଛଳି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲା। ଯେ ରୂପଗୁଡ଼ିକ ଯୁଗଳ-ଶକ୍ତିରୂପେ ଜନ୍ମେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସଂଯୋଗକୁ ଆସନ୍ତି; ସେମାନେ ଅନ୍ଧକାର-ହନନକାରୀ, ତପସ୍ (ତପଃ)ର ଗଭୀର ଆଧାରରେ ମୂଳବନ୍ଧ।
Mantra 4
नकिरेषां निन्दिता मर्त्येषु ये अस्माकं पितरो गोषु योधाः । इन्द्र एषां दृंहिता माहिनावानुद्गोत्राणि ससृजे दंसनावान् ॥
ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେହି ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିପାରିବ ନାହିଁ—ଆମ ପିତୃମାନଙ୍କୁ—ଯେମାନେ ଗୋṣu (ଗୋମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରକାଶରେ) ଯୋଧା ଥିଲେ। ମହିମାବାନ ଇନ୍ଦ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କଲେ; ଏବଂ ଦଂସନାବାନ (କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି-ଶକ୍ତିରେ) ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଦିଗକୁ ଗୁପ୍ତ ଗୋତ୍ରାଣି—ବନ୍ଦ ଥିବା ଗୋସମୂହ/କିରଣ—ମୁକ୍ତ କଲେ।
Mantra 5
सखा ह यत्र सखिभिर्नवग्वैरभिज्ञ्वा सत्वभिर्गा अनुग्मन् । सत्यं तदिन्द्रो दशभिर्दशग्वैः सूर्यं विवेद तमसि क्षियन्तम् ॥
ସଖା ଭାବେ—ସେଠାରେ, ସଖିମାନଙ୍କ ସହ—ନବଗ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ—ସତ୍ତ୍ୱଶକ୍ତିରେ ପଥ ଜାଣି, ସେମାନେ ଗା (ଗୋ/କିରଣ)କୁ ଅନୁଗମନ କଲେ। ଏହି ହେଉଛି ସତ୍ୟ: ଇନ୍ଦ୍ର ଦଶଭିଃ—ଦଶଗ୍ୱମାନଙ୍କ ସହ—ତମସରେ ବସିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆବିଷ୍କାର କଲେ।
Mantra 6
इन्द्रो मधु सम्भृतमुस्रियायां पद्वद्विवेद शफवन्नमे गोः । गुहा हितं गुह्यं गूळ्हमप्सु हस्ते दधे दक्षिणे दक्षिणावान् ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଉସ୍ରିୟା—ପ୍ରକାଶମୟ ଗୋରେ ସଂଭୃତ ମଧୁକୁ ଖୋଜି ପାଇଲେ; ପଥଜ୍ଞ ଜଣେ ପରି, ଗୋର ଖୁରଚିହ୍ନ ପାଖରେ, ଗୋର ତେଜୋବଳରେ ତାହାକୁ ଆବିଷ୍କାର କଲେ। ଗୁହାରେ ନିହିତ, ଗୁହ୍ୟ ଏବଂ ଅପ୍ସୁ—ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୂଢ଼ ଲୁଚିଥିବା ତାହାକୁ ସେ ନିଜ ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ଧାରଣ କଲେ—ଦକ୍ଷିଣାବାନ, ଦକ୍ଷିଣାଦାୟକ ଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ।
Mantra 7
ज्योतिर्वृणीत तमसो विजानन्नारे स्याम दुरितादभीके । इमा गिरः सोमपाः सोमवृद्ध जुषस्वेन्द्र पुरुतमस्य कारोः ॥
ତମସ୍ରୁ ପୃଥକ୍ ଚିହ୍ନି ଜ୍ୟୋତିକୁ ଆମେ ବରଣ କରିବା; ଦୁରିତ ନିକଟେ ଚାପି ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ତାହାରୁ ଦୂରେ ରହିବା। ହେ ସୋମପା, ହେ ସୋମବୃଦ୍ଧ, ପୁରୁତମ କର୍ମ କରୁଥିବା ଏହି କାରୁଙ୍କ ଇମା ଗିରଃ—ଏହି ସ୍ତୁତିବାଣୀକୁ—ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କର।
Mantra 8
ज्योतिर्यज्ञाय रोदसी अनु ष्यादारे स्याम दुरितस्य भूरेः । भूरि चिद्धि तुजतो मर्त्यस्य सुपारासो वसवो बर्हणावत् ॥
ଯଜ୍ଞକୁ ଅନୁସରି ଜ୍ୟୋତି ଚାଲୁ; ରୋଦସୀ—ଦ୍ୟାଉ ଓ ପୃଥିବୀ—ତାହାକୁ ଅନୁଗମନ କରୁ; ପ୍ରଚୁର ଦୁରିତରୁ ଆମେ ଦୂରେ ରହୁ। କାରଣ ତୁଜତ ମର୍ତ୍ୟ ଉପରେ ଅନେକ ଚାପ ପଡ଼େ; କିନ୍ତୁ ହେ ବସୁମାନେ, ତୁମେ ସୁପାରାସଃ—ଭଲଭାବେ ପାର କରାଇଦେବାଳେ—ବର୍ହଣାବତ୍—ଉଠାଇ ଓ ବିସ୍ତାର କରିବା ଶକ୍ତିଧାରୀ।
Mantra 9
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
କଲ୍ୟାଣାର୍ଥେ ଆମେ ଏହି ସମର-ଭାରରେ, ବାଜସାତୌରେ ସର୍ବାଧିକ ପୁରୁଷାର୍ଥବାନ ଦାନବୀର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ। ସମରମାନେ ସହାୟତା ପାଇଁ ଉଗ୍ର ହୋଇ, ଆମକୁ ଶୁଣୁଥିବା, ବୃତ୍ରମାନେ (ଅବରୋଧକ)କୁ ହନନ କରୁଥିବା, ଧନମାନଙ୍କର ସଂଜିତ ତାଙ୍କୁ ଆମେ ପୁକାରୁଛୁ।
It teaches that sincere, well-shaped praise rising from the heart reaches Indra, who then awakens his power in the worshipper—breaking obstacles and bringing victory, abundance, and light.
They represent Indra’s companions in a truth-seeking quest where the ‘rays/cows’ are followed and the Sun is discovered hidden in darkness—an image for recovering lost light and clarity.
Traditionally it fits Indra-focused soma/fire rites for strength and success; in a simple recitation practice it is used to pray for courage, removal of inner blocks, and clear insight during difficult struggles.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.