Sukta 39

Mantra 1

इन्द्रं मतिर्हृद आ वच्यमानाच्छा पतिं स्तोमतष्टा जिगाति । या जागृविर्विदथे शस्यमानेन्द्र यत्ते जायते विद्धि तस्य ॥

હૃદયમાંથી ઉચ્ચારાયેલી, સ્તોત્રથી ઘડાયેલી મતિ (હિમ્ન-વિચાર) સીધી ઇન્દ્ર તરફ જાય છે—સ્વામી તરફ. વિદથ (યજ્ઞસભા/શોધ-સભા)માં જાગૃત અને પ્રકાશમાન એવી તે પ્રખ્યાત થાય છે. હે ઇન્દ્ર, તારા અંદર જે કંઈ જન્મે છે (પ્રતિઉત્તર-શક્તિરૂપે), તેને તું જાણ—એ અમારામાં તારી જ પ્રકટતા છે.

Mantra 2

दिवश्चिदा पूर्व्या जायमाना वि जागृविर्विदथे शस्यमाना । भद्रा वस्त्राण्यर्जुना वसाना सेयमस्मे सनजा पित्र्या धीः ॥

દિવમાંથી પણ તે જન્મે છે—પૂર્વ્ય, પ્રાચીન છતાં સદા નવજાત; જાગૃત એવી તે, વિદથ (યજ્ઞસભા/શોધ-સભા)માં ઉચ્ચારાય ત્યારે વિસ્તરે છે. શુભ, ઉજ્જ્વળ વસ્ત્રો ધારણ કરીને—અર્જુન (ધવળ/પ્રકાશમાન) વસ્ત્રોમાં—પિતૃઓમાં સનાતન એવી આ પિત્ર્યા ધી (અનુભૂતિ/અંતર્દૃષ્ટિ) અહીં અમારું બને છે.

Mantra 3

यमा चिदत्र यमसूरसूत जिह्वाया अग्रं पतदा ह्यस्थात् । वपूंषि जाता मिथुना सचेते तमोहना तपुषो बुध्न एता ॥

અહીં પણ—જ્યાં યમ (બંધનકારી દ્વિત્વ-શક્તિ) જન્મી હતી—જિહ્વાનો અગ્ર ભાગ પાંખ સમે ઊછળી ઊભો રહ્યો. જે રૂપો યુગલ-શક્તિરૂપે જન્મે છે, તે પરસ્પર સંયોગ પામે છે; એ અંધકારના હનનકર્તા છે, તપસ્ (તપઃ)ના ગહન આધારમાં મૂળ ધરાવે છે.

Mantra 4

नकिरेषां निन्दिता मर्त्येषु ये अस्माकं पितरो गोषु योधाः । इन्द्र एषां दृंहिता माहिनावानुद्गोत्राणि ससृजे दंसनावान् ॥

મર્ત્યોમાં કોઈ પણ તેમને નિંદી શકતો નથી—અમારા પિતરોને—જે ગોષુ (ગૌઓમાં, પ્રકાશમાં) યોધા હતા. ઇન્દ્ર, મહિમાવાન અને મહાબળવાન, તેમને દૃઢ કર્યા; અને દંસનાવાન (કાર્યસિદ્ધિ-શક્તિથી) ઉર્ધ્વ તરફ ગુપ્ત ગોત્રાણિ—બંધાયેલા ગૌસમૂહો/કિરણો—મુક્ત કર્યા.

Mantra 5

सखा ह यत्र सखिभिर्नवग्वैरभिज्ञ्वा सत्वभिर्गा अनुग्मन् । सत्यं तदिन्द्रो दशभिर्दशग्वैः सूर्यं विवेद तमसि क्षियन्तम् ॥

સખા સમે—ત્યાં, સખાઓ સાથે—નવગ્વાઓ સાથે—સત્ત્વશક્તિઓથી માર્ગ જાણીને, તેઓ ગા (ગૌઓ/કિરણો)ને અનુગમન કર્યા. એ જ સત્ય છે: ઇન્દ્રે દશભિઃ—દશગ્વાઓ સાથે—તમસમાં નિવાસ કરતો સૂર્ય શોધી કાઢ્યો.

Mantra 6

इन्द्रो मधु सम्भृतमुस्रियायां पद्वद्विवेद शफवन्नमे गोः । गुहा हितं गुह्यं गूळ्हमप्सु हस्ते दधे दक्षिणे दक्षिणावान् ॥

ઇન્દ્રે ઉસ્રિયા—પ્રકાશમય ગાયમાં સંભૃત મધુ શોધી કાઢ્યું; માર્ગ જાણનારની જેમ, ગાયના ખુરાના નિશાન પાસે, ગોના તેજસ્વી બળમાં તેને શોધ્યું. ગુહામાં છુપાયેલું, ગુહ્ય અને અપ્સુ—જળોમાં ગૂઢ રહેલું તે તેણે પોતાના જમણા હાથે ધારણ કર્યું—દક્ષિણાવાન, દક્ષિણાદાયક શક્તિથી સમૃદ્ધ.

Mantra 7

ज्योतिर्वृणीत तमसो विजानन्नारे स्याम दुरितादभीके । इमा गिरः सोमपाः सोमवृद्ध जुषस्वेन्द्र पुरुतमस्य कारोः ॥

અંધકારથી જુદું ઓળખીને પ્રકાશને પસંદ કરીએ; દુઃખ-દુરિત નજીક દબાવે તોય અમે તેમાંથી દૂર રહીએ. હે સોમપા, હે સોમવર્ધિત, પુરુતમ કર્મ કરનાર આ કારુની આ ગિરાઓને—હે ઇન્દ્ર—તમે પ્રસન્નતાથી સ્વીકારો.

Mantra 8

ज्योतिर्यज्ञाय रोदसी अनु ष्यादारे स्याम दुरितस्य भूरेः । भूरि चिद्धि तुजतो मर्त्यस्य सुपारासो वसवो बर्हणावत् ॥

યજ્ઞને અનુસરી પ્રકાશ ચાલે; રોદસી—દ્યુ અને પૃથ્વી—તેને અનુગામી બને; બહુવિધ દુરિતથી અમે દૂર રહીએ. કારણ કે તુજાતા મર્ત્ય પર અનેક દબાણો આવે છે; પરંતુ હે વસુઓ, તમે સુપારાસ—સારા પાર ઉતારનાર—છો, બર્હણાવત્—ઉઠાવનાર અને વિસ્તૃત કરનાર શક્તિ ધરાવનાર.

Mantra 9

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥

કલ્યાણાર્થે અમે આ સંઘર્ષના ભારમાં, વાજસાતૌમાં સર્વથી પુરુષાર્થવાન એવા દાનવીર ઇન્દ્રને આહ્વાન કરીએ છીએ. યુદ્ધોમાં સહાય માટે ઉગ્ર બની, અમારી વાણી સાંભળનાર, વૃત્રી (અવરોધકો)ને સંહારનાર, ધનોનો સંજયી—એને અમે પુકારીયે છીએ.