Rig Veda 3.39.6: Mandala 3, Sukta 39, Mantra 6

Sukta 3.39

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रो मधु सम्भृतमुस्रियायां पद्वद्विवेद शफवन्नमे गोः । गुहा हितं गुह्यं गूळ्हमप्सु हस्ते दधे दक्षिणे दक्षिणावान् ॥

Transliteration

índro mádhu sámbhṛtam usríyāyāṁ padvád viveda śaphávann áme góḥ | gúhā hitáṁ gúhyaṁ gūḷhám apsú háste dadhé dákṣiṇe dákṣiṇāvān ||

Translation

ଇନ୍ଦ୍ର ଉସ୍ରିୟା—ପ୍ରକାଶମୟ ଗୋରେ ସଂଭୃତ ମଧୁକୁ ଖୋଜି ପାଇଲେ; ପଥଜ୍ଞ ଜଣେ ପରି, ଗୋର ଖୁରଚିହ୍ନ ପାଖରେ, ଗୋର ତେଜୋବଳରେ ତାହାକୁ ଆବିଷ୍କାର କଲେ। ଗୁହାରେ ନିହିତ, ଗୁହ୍ୟ ଏବଂ ଅପ୍ସୁ—ଜଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୂଢ଼ ଲୁଚିଥିବା ତାହାକୁ ସେ ନିଜ ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତରେ ଧାରଣ କଲେ—ଦକ୍ଷିଣାବାନ, ଦକ୍ଷିଣାଦାୟକ ଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• मधु: sweet drink; honey (Soma-like sweetness)
• मधु: कर्म
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• सम्भृतम्: gathered, collected
• सम्भृतम्: कर्म
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: सम्-√भृ (भृञ्) → सम्भृत (कृदन्त, क्त)

• उस्रियायाम्: in/at the Usriyā (cow-stall/cow-like place; a name of a cavern/pen)
• उस्रियायाम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: उस्रिया (प्रातिपदिक)

• पद्वत्: with tracks/footprints; track-marked
• पद्वत्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: पद्वत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)

• विवेद: found; discovered
• विवेद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वि-√विद् (विदँ)

• शफवत्: hoofed; having hooves
• शफवत्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: शफवत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)

• नम्: track/print; bending mark (i.e., a hoof-mark)
• नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: नम् (प्रातिपदिक; ‘नमन/नमः’ इत्यर्थे वैदिकरूपम्)

• गोः: of the cow (cattle)
• गोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• गुहा: in a cave
• गुहा: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: गुहा (प्रातिपदिक)

• हितम्: placed; deposited
• हितम्: कर्म
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: √धा (धा) → हित (कृदन्त, क्त)

• गुह्यम्: hidden; secret
• गुह्यम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक; √गुह् ‘to hide’ से)

• गूळ्हम्: concealed
• गूळ्हम्: कर्म
• Type: Adjective (past passive participle)
• Root: √गुह् → गूळ्ह (कृदन्त, क्त; वैदिक रूप)

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• हस्ते: in the hand
• हस्ते: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: हस्त (प्रातिपदिक)

• दधे: placed; held
• दधे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (धा)

• दक्षिणे: in the right (hand)
• दक्षिणे: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)

• दक्षिणावान्: right-handed; possessing the right (hand/power)
• दक्षिणावान्: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: दक्षिणावन्त् (प्रातिपदिक; -वन्त् प्रत्यय)