
Sukta 3.39
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3)
Indra
Triṣṭubh
ইন্দ্ৰলৈ নিবেদিত এই ত্ৰিষ্টুভ্ স্তোত্ৰত হৃদয়ৰ পৰা উঠি অহা প্ৰেৰিত “চিন্তা-স্তোত্ৰ” (মতি/স্তোম) প্ৰভুৰ ওচৰলৈ উৰ্ধ্বগামী হয় আৰু যজমানৰ ভিতৰত নিজৰ শক্তিক চিনাকি দি জাগ্ৰত কৰিবলৈ ইন্দ্ৰক অনুৰোধ কৰে। ইয়াত নৱগ্ব আৰু দশগ্বসকলৰ সৈতে ইন্দ্ৰৰ সত্য-কর্ম—লুকাই থকা সূৰ্যক বিচাৰি উলিয়াই অন্ধকাৰৰ পৰা পোহৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা—স্মৰণ কৰা হয়; তাৰ পিছত বৰ্তমান সংঘৰ্ষত সহায়, বাধাদানকাৰীসকলৰ ওপৰত বিজয়, আৰু ধন-সম্পদ তথা কল্যাণ লাভৰ বাবে আবেদন জনোৱা হয়।
Mantra 1
इन्द्रं मतिर्हृद आ वच्यमानाच्छा पतिं स्तोमतष्टा जिगाति । या जागृविर्विदथे शस्यमानेन्द्र यत्ते जायते विद्धि तस्य ॥
হৃদয়ৰ পৰা উচ্চাৰিত, স্তোত্ৰে গঢ়া মতি (হিম্ন-চিন্তা) সোজাকৈ ইন্দ্ৰৰ ওচৰলৈ যায়—প্ৰভুৰ দিশে। বিদথ (যজ্ঞ-সভা/অন্বেষণৰ অধিবেশন) ত জাগ্ৰত আৰু দীপ্ত হৈ যেতিয়া ই ঘোষণা হয়, হে ইন্দ্ৰ, তোমাত যি জন্ম লয় (প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু শক্তিৰূপে), তাক তোমাৰেই বুলি জানিবা—আমাৰ ভিতৰত তোমাৰ প্ৰকাশ।
Mantra 2
दिवश्चिदा पूर्व्या जायमाना वि जागृविर्विदथे शस्यमाना । भद्रा वस्त्राण्यर्जुना वसाना सेयमस्मे सनजा पित्र्या धीः ॥
দ্যুলোকৰ পৰাও তাই জন্ম লয়—পুৰাতনী, তথাপি সদা-নৱ; বিদথ (অন্বেষণৰ অধিবেশন) ত জাগ্ৰত হৈ, উচ্চাৰিত হ’লে বিস্তাৰ লাভ কৰে। শুভ উজ্জ্বল বস্ত্ৰ পিন্ধি, পিতৃসকলৰ পৰা সনাজা (পুৰ্ব-পিতৃগত) এই ধী (অন্তৰ্দৃষ্টি) আমাৰ বাবে ইয়াতেই আমাৰ হয়।
Mantra 3
यमा चिदत्र यमसूरसूत जिह्वाया अग्रं पतदा ह्यस्थात् । वपूंषि जाता मिथुना सचेते तमोहना तपुषो बुध्न एता ॥
ইয়াতো, য’ত যম-সূৰ (সংযমকাৰী যমল-শক্তি) জন্ম ল’লে, জিহ্বাৰ অগ্ৰভাগ উত্থিত হৈ স্থিতি ল’লে। যুগল-শক্তিৰূপে জন্ম লোৱা এই ৰূপসমূহ পৰস্পৰ মিলনত একত্ৰ হয়; ইহঁতে তমোহনা—অন্ধকাৰ-নাশক—তপস্ৰ গভীৰ আধাৰত প্রতিষ্ঠিত।
Mantra 4
नकिरेषां निन्दिता मर्त्येषु ये अस्माकं पितरो गोषु योधाः । इन्द्र एषां दृंहिता माहिनावानुद्गोत्राणि ससृजे दंसनावान् ॥
মর্ত্যলোকত কেহেও তেওঁলোকক নিন্দা কৰিব নোৱাৰে—আমাৰ পিতৃসকল—যিসকল গোষু (গো-ৰূপ জ্যোতি/কিৰণ)ত যোদ্ধা আছিল। ইন্দ্ৰ, মহিমাৱান, তেওঁলোকক দৃঢ় কৰিলে; আৰু দংসনাবান (কাৰ্য-শক্তিসম্পন্ন) হৈ গোপন গোত্রসমূহ—আবদ্ধ কিৰণ-হেৰ্ড—উৰ্ধ্বমুখে মুক্ত কৰিলে।
Mantra 5
सखा ह यत्र सखिभिर्नवग्वैरभिज्ञ्वा सत्वभिर्गा अनुग्मन् । सत्यं तदिन्द्रो दशभिर्दशग्वैः सूर्यं विवेद तमसि क्षियन्तम् ॥
সখা হৈ, য’ত সখিসকল—নৱগ্বসকল—সত্ত্ব-শক্তিৰে পথ চিনাকি হৈ, গা (কিৰণ/গো)ৰ অনুসৰণ কৰিলে। সেয়াই সত্য: ইন্দ্ৰে দহজন—দশগ্বসকল—সহিতে, তমসত বাস কৰা সূৰ্যক বিচাৰি উলিয়ালে।
Mantra 6
इन्द्रो मधु सम्भृतमुस्रियायां पद्वद्विवेद शफवन्नमे गोः । गुहा हितं गुह्यं गूळ्हमप्सु हस्ते दधे दक्षिणे दक्षिणावान् ॥
ইন্দ্ৰই উস্ৰিয়া গাভীৰ ভিতৰত সঞ্চিত মধু বিচাৰি পালে; পথ-জনা জনৰ দৰে খুৰৰ দাগতে, ৰশ্মিৰ কাঁচা তেজত, সেয়া উন্মোচন কৰিলে। গুহাত নিহিত, গোপন আৰু আপসু (জলত) গূঢ় হৈ থকা তাক তেওঁ—দক্ষিণাৱান, দক্ষিণা-দাতা শক্তিত সমৃদ্ধ—নিজৰ সোঁহাতত স্থাপন কৰিলে।
Mantra 7
ज्योतिर्वृणीत तमसो विजानन्नारे स्याम दुरितादभीके । इमा गिरः सोमपाः सोमवृद्ध जुषस्वेन्द्र पुरुतमस्य कारोः ॥
অন্ধকাৰৰ পৰা পৃথক কৰি চিনে লৈ আমি জ্যোতি বাছি লওঁ; দুখ-দুৰিতাৰ পৰা আমি দূৰত থাকোঁ, সেয়া ওচৰতে চাপি আহিলেও। হে সোমপা, হে সোমে বৃদ্ধি পোৱা ইন্দ্ৰ, বহুকাৰ্য-কৰ্তা (বহু প্ৰয়াসী) কবিৰ এই স্তুতিবাণীসমূহ গ্ৰহণ কৰা।
Mantra 8
ज्योतिर्यज्ञाय रोदसी अनु ष्यादारे स्याम दुरितस्य भूरेः । भूरि चिद्धि तुजतो मर्त्यस्य सुपारासो वसवो बर्हणावत् ॥
যজ্ঞৰ পিছে পিছে জ্যোতি চলক, আৰু ৰোদসী—দ্যৌ আৰু পৃথিৱী—তাক অনুসৰণ কৰক; দুখ-দুৰিতাৰ প্ৰচুৰতাৰ পৰা আমি দূৰত থাকোঁ। কিয়নো আঘাতপ্ৰাপ্ত মর্ত্যৰ ওপৰত বহু চাপ পৰে; কিন্তু হে বসুগণ, তোমালোক সুপাৰাস—সু-উত্তীৰ্ণ কৰোৱা—বৰ্হণাৱৎ, উত্তোলন-প্ৰসাৰণৰ শক্তি বহন কৰা।
Mantra 9
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
কল্যাণৰ বাবে আমি মঘৱান ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰোঁ—এই সংঘৰ্ষ-বহন (ভৰে)ত, বাজ-জয়ত সৰ্বাধিক নৰোচিত বীৰক। যুঁজসমূহত আমাৰ সহায়ৰ বাবে উগ্ৰ, আমাৰ আহ্বান শুনি, বৃত্ৰাদি বাধকসমূহ বধ কৰি, ধনসমূহ (ঐশ্বৰ্য/আধ্যাত্মিক সম্পদ) জয় কৰা বিজয়ীক।
It teaches that sincere, well-shaped praise rising from the heart reaches Indra, who then awakens his power in the worshipper—breaking obstacles and bringing victory, abundance, and light.
They represent Indra’s companions in a truth-seeking quest where the ‘rays/cows’ are followed and the Sun is discovered hidden in darkness—an image for recovering lost light and clarity.
Traditionally it fits Indra-focused soma/fire rites for strength and success; in a simple recitation practice it is used to pray for courage, removal of inner blocks, and clear insight during difficult struggles.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.