Adhyaya 29

Verse 1

ऑपन-आ करा छा अर: > नीलकण्ठने 'प्राप्ति' का अर्थ 'लाभ” और “व्यायाम” का अर्थ उसके विपरीत “अलाभ' किया है। एकोनत्रिशो<5 ध्याय: श्रीकृष्णके द्वारा नारद-सूृंजय-संवादके रूपमें सोलह राजाओंका उपाख्यान संक्षेपमें सुनाकर युधिष्ठिरके शोकनिवारणका प्रयत्न वैशम्पायन उवाच अव्याहरति राजेन्द्रे धर्मपुत्रे युधिष्ठिरे । गुडाकेशो हृषीकेशम भ्यभाषत पाण्डव:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! सबके समझाने-बुझानेपर भी जब धर्मपुत्र महाराज युधिष्छिर मौन ही रह गये, तब पाण्डुपुत्र अर्जुनने भगवान्‌ श्रीकृष्णसे कहा

ဝိုင်ရှမ္ပါယနာက ပြောသည်—အို ဇနမေဇယ၊ ဓမ္မ၏သား မင်းယုဓိဋ္ဌိရသည် အကြံပေးနှိုးဆော်မှုများရှိသော်လည်း တိတ်ဆိတ်နေ၍ မပြောမဆိုဘဲ ရှိနေသောအခါ၊ ပाण्डဝ အာర్జုန (ဂုဍာကေရှ) သည် သီရိကృష్ణ (ဟೃṣīkēśa) ထံသို့ စကားဆိုကာ ယုဓိဋ္ဌိရ၏ ဝမ်းနည်းမှုကို သက်သာစေ၍ ဓမ္မတရားနှင့် ကိုက်ညီသော ဆုံးဖြတ်ချက်သို့ ပြန်လည်ရောက်စေရန် နည်းလမ်းကို ရှာဖွေ하였다။

Verse 2

अर्जुन उवाच ज्ञातिशोकाभिसंतप्तो धर्मपुत्र: परंतप: । एष शोकार्णवे मग्नस्तमाश्वासय माधव

အာర్జုနက ပြောသည်—“ဓမ္မ၏သား ယုဓိဋ္ဌိရ၊ ရန်သူများကို လောင်ကျွမ်းစေသူသည် မိသားစုဆွေမျိုးတို့အတွက် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် တုန်လှုပ်နေသည်။ သူသည် ဝမ်းနည်းမှု၏ သမုဒ္ဒရာထဲသို့ နစ်မြုပ်သွားပြီ။ အို မာဓဝ၊ သူ့ကို နှစ်သိမ့်ပေး၍ စိတ်အားတက်ကြွစေပါ”။

Verse 3

अर्जुन बोले--माधव! शत्रुओंको संताप देनेवाले ये धर्मपुत्र युधिष्ठिर स्वयं भाई- बन्धुओंके शोकसे संतप्त हो शोकके समुद्रमें डूब गये हैं, आप इन्हें धीरज बँधाइये ।। सर्वे सम ते संशयिता: पुनरेव जनार्दन | अस्य शोकं महाबाहो प्रणाशयितुमरहसि

အာర్జုနက ပြောသည်– «အို မာဓဝ! ရန်သူတို့ကို ပူပန်စေတတ်သော ဓမ္မပုတၱရ ယုဓိဋ္ဌိရသည် မိမိညီအစ်ကိုနှင့် ဆွေမျိုးတို့၏ သေဆုံးမှုကြောင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးကာ စိုးရိမ်ခြင်း၏ ပင်လယ်ထဲသို့ နစ်မြုပ်သွားပြီ။ သခင်သည် သူ့အား သတ္တိတည်စေပါ။ အို ဇနာရ္ဒန! ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးသည် ထပ်မံ၍ သံသယတွင် ကျရောက်နေကြသည်။ အို လက်တံကြီးရှင်၊ သူ၏ ဤဝမ်းနည်းမှုကို ဖျောက်ဖျက်ပေးရန် သင့်တော်ပါသည်။»

Verse 4

महाबाहु जनार्दन! हम सब लोग पुनः महान्‌ संशयमें पड़ गये हैं। आप इनके शोकका नाश कीजिये ।। वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु गोविन्दो विजयेन महात्मना । पर्यवर्तत राजानं पुण्डरीकेक्षणोडच्युत:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्‌! महामना अर्जुनके ऐसा कहनेपर अपनी महिमासे कभी च्युत न होनेवाले कमलनयन भगवान्‌ गोविन्द राजा युधिष्ठिरकी ओर घूमे--उनके सम्मुख हुए

အာర్జုနက ပြောသည်– «အို လက်တံကြီးရှင် ဇနာရ္ဒန! ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးသည် ထပ်မံ၍ ကြီးမားသော သံသယထဲသို့ ကျရောက်နေကြသည်။ သူ၏ ဝမ်းနည်းမှုကို ဖျောက်ဖျက်ပေးပါ။» ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆိုသည်– မဟာစိတ်ရှိသော ဝိဇယ (အာర్జုန) က ဤသို့ ပြောလိုက်သော်၊ ကြာပန်းမျက်လုံးရှိ၍ မိမိ၏ ဘုရားသဘောအာနုဘော်မှ မလျော့မတိမ်းသော အချျုတ ဂోవိန္ဒသည် ရာဇာ ယုဓိဋ္ဌိရထံသို့ လှည့်ကာ သူ့ရှေ့တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင် ရပ်တည်လေ၏။

Verse 5

अनतिक्रमणीयो हि धर्मराजस्य केशव: । बाल्यात्‌ प्रभृति गोविन्द: प्रीत्या चाभ्यधिको<र्जुनात्‌,धर्मराज युधिष्ठिर भगवान्‌ श्रीकृष्णकी आज्ञाका कभी उल्लंघन नहीं कर सकते थे; क्योंकि श्रीकृष्ण बाल्यावस्थासे ही उन्हें अर्जुनसे भी अधिक प्रिय थे

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆိုသည်– ဓမ္မရာဇာ ယုဓိဋ္ဌိရအတွက် ကေရှဝသည် အမိန့်ကို မလွန်ဆန်နိုင်သောသူ ဖြစ်၏။ ကလေးဘဝကတည်းက ဂోవိန္ဒသည် သူ့အတွက် ချစ်ခင်ရသူဖြစ်ပြီး၊ ချစ်ခြင်းအားဖြင့် အာర్జုနထက်ပင် ပိုမိုချစ်မြတ်နိုးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မ၌ တည်မြဲ၍ ရိုသေသဒ္ဓါရှိသော ယုဓိဋ္ဌိရသည် သီရိကృష్ణ၏ ညွှန်ကြားချက်ကို မချိုးဖောက်နိုင်ခဲ့။

Verse 6

सम्प्रगृह्य महाबाहुर्भुजं चन्दनभूषितम्‌ । शैलस्तम्भोपमं शौरिरुवाचाभिविनोदयन्‌,महाबाहु गोविन्दने युधिष्ठिरकी पत्थरके बने हुए खम्भे-जैसी चन्दनचर्चित भुजाको हाथमें लेकर उनका मनोरंजन करते हुए इस प्रकार बोलना आरम्भ किया

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆိုသည်– ထို့နောက် လက်တံကြီးရှင် ရှော်ရီ (ကృష్ణ) သည် စန္ဒနလိမ်းထားသော လက်တံကို—ကျောက်တိုင်ကဲ့သို့ ခိုင်မာသော—မိမိလက်ထဲတွင် ဆုပ်ကိုင်ကာ ယုဓိဋ္ဌိရ၏ စိတ်ကို ပျော်ရွှင်သက်သာစေသလို လှည့်ဖယ်ပေးရင်း စကားစတင်ပြောလေ၏။

Verse 7

शुशुभे वदनं तस्य सुदष्ट्र चारुलोचनम्‌ । व्याकोशमिव विस्पष्टं पद्म सूर्य इबोदिते,उस समय सुन्दर दाँतों और मनोहर नेत्रोंसे युक्त उनका मुखारविन्द सूर्योदयके समय पूर्णतः विकसित हुए कमलके समान शोभा पा रहा था

ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆိုသည်– ထိုအခါ သူ၏ မျက်နှာသည် လှပသော သွားများနှင့် ချောမောသော မျက်လုံးများဖြင့် တင့်တယ်ကာ၊ နေထွက်ချိန်တွင် အပြည့်အဝ ပွင့်လင်းထင်ရှားလာသော ကြာပန်းကဲ့သို့ တောက်ပစွာ လှပလေ၏။

Verse 8

वायुदेव उवाच मा कृथा: पुरुषव्याप्र शोकं त्वं गात्रशोषणम्‌ । नहि ते सुलभा भूयो ये हतास्मिन्‌ रणाजिरे,भगवान्‌ श्रीकृष्ण बोले--पुरुषसिंह! तुम शोक न करो। शोक तो शरीरको सुखा देनेवाला होता है। इस समरांगणमें जो वीर मारे गये हैं, वे फिर सहज ही मिल सकें, यह सम्भव नहीं है

ဝါယုဒေဝက မိန့်တော်မူသည်– «အို မဟာသူရဲကောင်း၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်း မပြုလော့။ ပူဆွေးခြင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို ခြောက်သွေ့စေတတ်၏။ ဤစစ်မြေပြင်၌ ကျဆုံးသွားသော သူရဲကောင်းတို့ကို နောက်တဖန် လွယ်လင့်တကူ ပြန်လည်ရရှိနိုင်ခြင်း မရှိ» ဟု။

Verse 9

स्वप्नलब्धा यथा लाभा वितथा: प्रतिबोधने । एवं ते क्षत्रिया राजन ये व्यतीता महारणे,राजन! जैसे सपनेमें मिले हुए धन जगनेपर मिथ्या हो जाते हैं, उसी प्रकार जो क्षत्रिय महासमरमें नष्ट हो गये हैं, उनका दर्शन अब दुर्लभ है

ဝါယုက မိန့်တော်မူသည်– «အို မင်းကြီး၊ အိပ်မက်ထဲတွင် ရရှိသည့် အကျိုးအမြတ်တို့သည် နိုးလာသောအခါ အလကားဖြစ်သကဲ့သို့၊ မဟာစစ်ပွဲ၌ ကွယ်လွန်သွားသော သင်၏ က္ଷတရိယတို့လည်း ယခုအခါ တွေ့မြင်၍ မရနိုင်တော့» ဟု။

Verse 10

सर्वेडप्यभिमुखा: शूरा विजिता रणशोभिन: । नैषां कश्चित्‌ पृष्ठतो वा पलायन वापि पातित:

သူတို့အားလုံးသည် ရန်သူကို မျက်နှာချင်းဆိုင် ရင်ဆိုင်သော သူရဲကောင်းများဖြစ်၍ စစ်ပွဲ၏ တင့်တယ်လှပမှုအလယ်၌ အောင်မြင်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့ထဲမှ တစ်ယောက်မျှ နောက်ကျောဘက်မှ ထိုးနှက်ခံကာ မကျဆုံးခဲ့သလို၊ ထွက်ပြေးရင်းလည်း မကျဆုံးခဲ့ကြ။

Verse 11

संग्राममें शोभा पानेवाले वे सभी शूरवीर शत्रुका सामना करते हुए पराजित हुए हैं। उनमेंसे कोई भी पीठपर चोट खाकर या भागता हुआ नहीं मारा गया है ।। सर्वे त्यक्त्वा55त्मन: प्राणात्‌ युद्ध्वा वीरा महामृधे । शस्त्रपूता दिवं प्राप्ता न तान्‌ शोचितुमहसि,सभी वीर महायुद्धमें जूझते हुए अपने प्राणोंका परित्याग करके अस्त्र-शस्त्रोंसे पवित्र हो स्वर्गलोकमें गये हैं, अतः तुम्हें उनके लिये शोक नहीं करना चाहिये

ဝါယုက မိန့်တော်မူသည်– «စစ်မြေပြင်၌ ဂုဏ်ရောင်ထွန်းသော ထိုသူရဲကောင်းတို့သည် ရန်သူကို မျက်နှာချင်းဆိုင် ရင်ဆိုင်ကာ ကျဆုံးခဲ့ကြသည်။ သူတို့ထဲမှ တစ်ယောက်မျှ နောက်ကျောဘက်တွင် ထိခိုက်၍ မသေခဲ့သလို၊ ထွက်ပြေးရင်းလည်း မသေခဲ့ကြ။ သူရဲကောင်းအားလုံးသည် မဟာစစ်ပွဲ၌ တိုက်ခိုက်ရင်း မိမိအသက်ကို စွန့်လွှတ်ကာ လက်နက်တို့ဖြင့် သန့်စင်၍ ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် သူတို့အတွက် ဝမ်းနည်းမနေသင့်» ဟု။

Verse 12

क्षत्रधर्मरता: शूरा वेदवेदाडगपारगा: । प्राप्ता वीरगतिं पुण्यां तानू न शोचितुमरहसि

ဝါယုက မိန့်တော်မူသည်– «သူတို့သည် က္ෂတရိယဓမ္မ၌ တည်ကြည်သော သူရဲကောင်းများဖြစ်၍ ဝေဒများနှင့် အကူအညီပညာရပ်များကိုပါ ကျွမ်းကျင်သူများဖြစ်ကြသည်။ သူရဲကောင်းတို့၏ သန့်ရှင်းသော အဆုံးအဖြတ်(ဝီရဂတိ)ကို ရောက်ရှိပြီးဖြစ်သဖြင့် သူတို့အတွက် ဝမ်းနည်းမနေသင့်» ဟု။

Verse 13

अनत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्‌

ဤနေရာ၌ပင် ငါသည် သင်ခန်းစာ၏အဓိပ္ပါယ်ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစေရန် ဥပမာအဖြစ် ရှေးဟောင်းအစဉ်အလာပုံပြင်တစ်ပုဒ်ကို ကိုးကားဖော်ပြမည်။

Verse 14

सुखदुः:खैरहं त्वं च प्रजा: सर्वाश्न संजय

ဝါယုက ပြောသည်—“အို စဉ္ဇယ၊ သင်နှင့် ငါသာမက၊ သတ္တဝါအားလုံးပင် ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဝေဒနာတို့နှင့် ချည်နှောင်လျက်ရှိသည်။”

Verse 15

महाभाग्यं पुरा राज्ञां कीर्त्यमानं मया शृणु

ငါ့ထံမှ နားထောင်လော့—ရှေးကတည်းက ချီးကျူးဖော်ပြခံရသော မင်းတို့၏ မဟာကံကောင်းခြင်းအကြောင်းကို၊ ဓမ္မကျင့်သုံးခြင်းက ဆောင်ကြဉ်းနိုင်သည့် အကျိုးကို သတိရစရာ ဥပမာအဖြစ် ထားရှိထားသော အကြောင်းကို။

Verse 16

मृतान्‌ महानुभावांस्त्व॑ श्रुव्वैव पृथिवीपतीन्‌

မြေကြီး၏အရှင်များဖြစ်သော စိတ်ဓာတ်မြင့်မြတ်သည့် မင်းကြီးတို့ သေဆုံးသွားကြပြီဟု ကြားသိသောအခါ၊ ထိုသတင်း၏အလေးချိန်က သင့်ကို ထိခိုက်လှုပ်ရှားစေသည်။ ဤစကားသည် မရဏ၏သဘောတရားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သီလပိုင်းဆိုင်ရာတုန်လှုပ်မှုနှင့် အာဏာအမြင့်ဆုံးတို့ပင် သေခြင်းကို မလွန်ဆန်နိုင်ကြောင်း သတိပေးသော အမြင်ကို ဖော်ညွှန်းသည်။

Verse 17

क्रूरग्रहाभिशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम्‌

“၎င်းသည် ကြမ်းတမ်း၍ ဒုက္ခပေးသော ဂြိုဟ်သက်ရောက်မှုများကို သက်သာစေရာ အကောင်းဆုံးဆေးဖြစ်ပြီး၊ အသက်တမ်းကို အထူးတိုးပွားစေသော အရာလည်း ဖြစ်သည်။”

Verse 18

आविक्षितं मरुत्तं च मृतं सृज्जय शुश्रुम,'सृंजय! हमने सुना है कि अविक्षितके पुत्र वे राजा मरुत्त भी मर गये, जिन महात्मा नरेशके यज्ञमें इन्द्र तथा वरुणसहित सम्पूर्ण देवता और प्रजापतिगण बृहस्पतिको आगे करके पधारे थे

ဝါယုက ပြောသည်– «သြဉ္ဇယ၊ အာဝိက္ခိတ၏ သားတော် မာရုတ္တ မင်းကြီးလည်း ကွယ်လွန်သွားကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရသည်။ ထို မဟာသတ္တိရှိသော မင်းကြီး၏ ယဇ္ဈပူဇော်ပွဲတွင် အိန္ဒြာနှင့် ဝရုဏတို့အပါအဝင် နတ်အားလုံးနှင့် ပရဇာပတိတို့၏ အစုအဝေးသည် ဗြဟ္စပတိကို ဦးဆောင်အဖြစ်ထားကာ လာရောက်တက်ရောက်ခဲ့သည်»။

Verse 19

यस्य सेन्द्रा: सवरुणा बृहस्पतिपुरोगमा: । देवा विश्वसृजो राज्ञो यज्ञमीयुर्महात्मन:,'सृंजय! हमने सुना है कि अविक्षितके पुत्र वे राजा मरुत्त भी मर गये, जिन महात्मा नरेशके यज्ञमें इन्द्र तथा वरुणसहित सम्पूर्ण देवता और प्रजापतिगण बृहस्पतिको आगे करके पधारे थे

«အိန္ဒြာနှင့် ဝရုဏတို့အပါအဝင်၊ ဗြဟ္စပတိကို ဦးဆောင်အဖြစ်ထားကာ၊ ကမ္ဘာကို ဖန်ဆင်းသူများဖြစ်သော ပရဇာပတိတို့နှင့် နတ်အားလုံးသည် မဟာသတ္တိရှိသော မင်းကြီး၏ ယဇ္ဈပူဇော်ပွဲသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်»။

Verse 20

महाभारत &७७ स्वयं श्रीकृष्ण शोकमग्न युधिष्ठिरको समझा रहे हैं यः स्पर्थयायजच्छक्रं देवराजं पुरंदरम्‌ शक्रप्रियैषी यं विद्वान्‌ प्रत्याचष्ट बृहस्पति:

ဝါယုက ပြောသည်– «ယှဉ်ပြိုင်လိုစိတ်နှင့် အလိုတော်ကြီးမားမှုကြောင့်၊ နတ်မင်း စက္က—အိန္ဒြာ၊ ကောင်းကင်ဘုံ၏ ဘုရင်၊ မြို့တံတိုင်းဖျက်သူ—၏ အလိုတော်ကို ရယူရန် ယဇ္ဈများ ပြုလုပ်သူကို၊ ပညာရှိဖြစ်သော်လည်း ဗြဟ္စပတိက ပြစ်တင်ကာ တားဆီးခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ သူသည် အိန္ဒြာနှစ်သက်ရာကိုသာ လိုလားခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်»။

Verse 21

यस्मिन्‌ प्रशासति महीं नृपतौ राजसत्तम | अकृष्टपच्या पृथिवी विबभौ चैत्यमालिनी,नृपश्रेष्ठ) राजा मरुत्त जब इस पृथ्वीका शासन करते थे, उस समय यह बिना जोते-बोये ही अन्न पैदा करती थी और समस्त भूमण्डलमें देवालयोंकी माला-सी दृष्टिगोचर होती थी, जिससे इस पृथ्वीकी बड़ी शोभा होती थी

ဝါယုက ပြောသည်– «အကောင်းဆုံးသော မင်းကြီး မာရုတ္တက မြေကြီးကို အုပ်ချုပ်နေစဉ်၊ မြေသည် မထွန်မစိုက်ဘဲပင် အထွက်အမြတ်ကို ပေးခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတစ်လွှားသည် ဘုရားကျောင်းများ၏ ပန်းကုံးတစ်စင်းကဲ့သို့ အလှဆင်ထားသကဲ့သို့ မြင်ရပြီး၊ ထို့ကြောင့် မြေကြီးသည် ထူးကဲသော အလှတရားဖြင့် တောက်ပနေ하였다»။

Verse 22

आविक्षितस्य वै सत्रे विश्वेदवा: सभासद: । मरुतः परिवेष्टार: साध्याश्नासन्‌ महात्मन:,“महामना मरुत्तके यज्ञमें विश्वेदेवणण सभासद थे और मरुद्गण तथा साध्यगण रसोई परोसनेका काम करते थे

ဝါယုက ပြောသည်– «အာဝိက္ခိတ၏ စတြ (satra) ယဇ္ဈပွဲတွင် ဝိရှ္ဝေဒေဝါတို့သည် အစည်းအဝေးအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ထိုင်ကြသည်။ မရုတ် (Maruts) တို့က ပူဇော်သက္ကာနှင့် အစားအစာကို ဖြန့်ဝေတင်ပို့သော အကူအညီများအဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြပြီး၊ သာဓျ (Sādhyas) တို့က ထမင်းစားပွဲတွင် ပါဝင်စားသောက်ကြသည်။ ထိုသို့ မဟာသတ္တိရှိသော အလှူရှင်၏ ပူဇော်ပွဲသည် အလွန်မြင့်မြတ်၍ ကြီးကျယ်သဖြင့် နတ်များတောင် စည်းကမ်းတကျ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ကြသည်»။

Verse 23

मरुद्गणा मरुत्तस्य यत्‌ सोममपिबंस्तत: । देवान्‌ मनुष्यान्‌ गन्धर्वानत्यरिच्यन्त दक्षिणा:

ဝါယုက ပြောသည်– «မရုတ္တ၏ ယဇ္ဉတွင် မာရုတ်တပ်ဖွဲ့တို့သည် ဆိုမရသကို သောက်သုံးကြသောအခါ၊ ယဇ္ဉပူဇာအလှူ (ဒက္ခိဏာ) များသည် အလွန်အကျွံ ပေါများလာ၍ နတ်တို့၊ လူတို့နှင့် ဂန္ဓဗ္ဗတို့အား ပေးအပ်ခဲ့သမျှကိုပင် ကျော်လွန်သွား하였다»။

Verse 24

“मरुदगणोंने मरुत्तके यज्ञमें उस समय खूब सोमरसका पान किया था। राजाने जो दक्षिणाएँ दी थीं, वे देवताओं, मनुष्यों और गन्धर्वोंके सभी यज्ञोंसे बढ़कर थीं ।। स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा:,'सृंजय! धर्म, ज्ञान, वैराग्य तथा ऐश्वर्य--इन चारों बातोंमें राजा मरुत्त तुमसे बढ़- चढ़कर थे और तुम्हारे पुत्रसे भी अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी मर गये, तब औरोंकी क्या बात है? अतः तुम अपने पुत्रके लिये शोक न करो

ဝါယုက ပြောသည်– «ထိုအခါ မရုတ္တ၏ ယဇ္ဉတွင် မာရုတ်တပ်ဖွဲ့တို့သည် ဆိုမရသကို အလွန်များစွာ သောက်သုံးကြ၏။ မင်းကြီး ပေးအပ်သော ဒက္ခိဏာများသည် နတ်တို့၊ လူတို့နှင့် ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ ယဇ္ဉများတွင် ပေးအပ်သမျှကိုပါ ကျော်လွန်ခဲ့၏။ သို့ရာတွင် စೃဉ္ဇယာ၊ သင်ထက် ‘ဓမ္မ၊ ဉာဏ်၊ ဝိရာဂျ၊ အိုင်ශ්ဝရယ’ ဟူသော ကောင်းမြတ်သည့် လေးပါး၌ ပိုမိုထူးချွန်ပြီး၊ သင်၏ သားထက်ပင် ပုဏ္ဏသီလပိုမြင့်သော မရုတ္တမင်းကြီးတောင် သေဆုံးသွားပြီ။ ထိုသို့သောသူတောင် ကွယ်လွန်လျှင် အခြားသူတို့ကို မည်သို့ဆိုရမည်နည်း။ ထို့ကြောင့် သင်၏ သားအတွက် မငိုကြွေးလော့»။

Verse 25

सुहोत्रं चैवातिथिनं मृतं सूंजय शुश्रुम । यस्मिन्‌ हिरण्यं ववृषे मघवा परिवत्सरम्‌,'सृंजय! अतिथिसत्कारके प्रेमी राजा सुहोत्र भी जीवित नहीं रहे, ऐसा सुननेमें आया है। उनके राज्यमें इन्द्रने एक वर्षतक सोनेकी वर्षा की थी

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စೃဉ္ဇယာ၊ ဧည့်သည်ကို ချစ်မြတ်နိုး၍ ဧည့်ဝတ်ပြုရာ၌ ထင်ရှားသော မင်းကြီး သုဟုတ္ရလည်း ကွယ်လွန်သွားပြီဟု ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရသည်။ သူ၏ နိုင်ငံတွင် မဃဝါန် (အိန္ဒြာ) သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရွှေမိုးရွာစေခဲ့ဖူးသည်»။

Verse 26

सत्यनामा वसुमती यं प्राप्पासीज्जनाधिपम्‌ । हिरण्यमवहन्‌ नद्यस्तस्मिज्जनपदेश्वरे,“राजा सुहोत्रको पाकर पृथ्वीका वसुमती नाम सार्थक हो गया था। जिस समय वे जनपदके स्वामी थे, उन दिनों वहाँकी नदियाँ अपने जलके साथ-साथ सुवर्ण बहाया करती थीं

ဝါယုက ပြောသည်– «ထိုလူအရှင်ကို ရရှိသည့်အခါ မြေကြီးသည် ‘ဝသုမတီ’ (ဥစ္စာပိုင်ရှင်) ဟူသော အမည်နှင့် တကယ်တမ်း ကိုက်ညီလာ၏။ သူသည် ထိုဒေသ၏ အုပ်စိုးရှင်ဖြစ်စဉ်ကာလတွင် ထိုနေရာ၏ မြစ်များသည် ရေတင်မက ရွှေကိုပါ သယ်ဆောင်စီးဆင်းခဲ့ကြသည်»။

Verse 27

कूर्मान्‌ कर्कटकान्‌ नक्रान्‌ मकराञ्छिंशुकानपि । नदीष्वपातयद्‌ राजन्‌ मघवा लोकपूजित:,“राजन! लोकपूजित इन्द्रने सोनेके बने हुए बहुत-से कछुए, केकड़े, नाके, मगर, सूँस और मत्स्य उन नदियोंमें गिराये थे

ဝါယုက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ လောကတို့က ပူဇော်လေးစားသော မဃဝါန် (အိန္ဒြာ) သည် လိပ်များ၊ ကဏ္ဍကတ်များ (ကဏ္ဍကတ်=ကဏ္ဍကတ်/ကဏ္ဍကတ်=ကဏ္ဍကတ်—ကဏ္ဍကတ်=ကဏ္ဍကတ်)၊ မိကျောင်းများ၊ မကရများနှင့် မြစ်ဒေါလ်ဖင်များကိုပါ ထိုမြစ်များထဲသို့ အများအပြား ပစ်ချစေခဲ့သည်»။

Verse 28

इस प्रकार श्रीमह्याभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधर्मानुशासनपर्वमें व्यासवाक्यविषयक अट्ठाईसवाँ अध्याय पूरा हुआ,हिरण्यान्‌ पातितान्‌ दृष्टवा मत्स्यान्‌ू मकरकच्छपान्‌ । सहस्रशो5थ शतशस्ततो<5स्मयदथो5तिथि:

ဤသို့ဖြင့် «မဟာဘာရတ» ၏ «ရှာန္တိပရဝ» အတွင်းရှိ «ရာဇဓမ္မာနုသာသနပရဝ» တွင် ဗျာသ၏ဝစနာကို အကြောင်းပြုသော အခန်း ၂၈ ပြီးဆုံး၏။ ရွှေတောင်ပုံများကို ပစ်ချထားသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ငါးများ၊ မိကျောင်းများ၊ လိပ်များနှင့်အတူ မြင်ရသဖြင့် ဧည့်သည်သည် ဖြစ်ပျက်သမျှအပေါ် အံ့ဩတုန်လှုပ်ကာ—တစ်ခါတွင် ထောင်ပေါင်းများစွာသောနည်းလမ်းဖြင့်၊ ထပ်တလဲလဲ ရာပေါင်းများစွာဖြင့်—အံ့အားသင့်နေ၏။

Verse 29

“उन नदियोंमें सैकड़ों और हजारोंकी संख्यामें सुवर्णमय मत्स्यों, ग्राहों और कछुओंको गिराया गया देख अतिथिप्रिय राजा सुहोत्र आश्वर्यचकित हो उठे थे ।। तद्धिरण्यमपर्यन्तमावृतं कुरुजाड्ले । ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्य: समार्पयत्‌,“वह अनन्त सुवर्णराशि कुरुजांगल देशमें छा गयी थी। राजा सुहोत्रने वहाँ यज्ञ किया और उसमें वह सारी धनराशि ब्राह्मणोंमें बाँट दी इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मानुशासनपर्वणि षोडशराजोपाख्याने एकोनत्रिंशो5ध्याय:

မြစ်များအတွင်းသို့ ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ငါးများ၊ မိကျောင်းများ၊ လိပ်များကို ရာပေါင်းနှင့် ထောင်ပေါင်းအရေအတွက်ဖြင့် ပစ်ချသည်ကို မြင်သော် ဧည့်သည်ကိုချစ်မြတ်နိုး၍ ဧည့်ဝတ်ပြုခြင်းဖြင့် နာမည်ကြီးသော ဘုရင် စုဟောထရ သည် အံ့ဩတုန်လှုပ်လေ၏။ အဆုံးမရှိသော ရွှေတောင်ပုံကြီးသည် ကုရုဇာင်္ဂလ နယ်မြေတစ်ဝန်းလုံးကို ဖုံးလွှမ်းသွား၏။ ထိုနေရာ၌ စုဟောထရ သည် ယဇ်ကြီးကို ကျင်းပကာ၊ ယဇ်ပွဲကို စည်းကမ်းတကျ ချဲ့ထွင်ပြုလုပ်ပြီးနောက် ထိုဘဏ္ဍာအားလုံးကို ဘြာဟ္မဏများထံ ယဇ်ဒက္ခိဏာအဖြစ် ဆက်ကပ်ဝေငှလေ၏။

Verse 30

स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा:

ဝါယုက ပြောသည်– «အကယ်၍ သူသည် သေဆုံးသွားပြီဆိုလျှင်၊ အို စုဉ္ဇယ၊ သူသည် သင်ထက် လေးဆ ပိုကံကောင်း၏။ အမှန်တကယ် သူသည် သားတစ်ယောက်ထက်ပင် ပိုမိုကုသိုလ်ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် သင်၏သားအတွက် မဝမ်းနည်းပါနှင့်»။

Verse 31

अड़ूं बृहद्रथं चैव मृतं संजय शुश्रुम,ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत्‌ । 'सूृंजय! अंगदेशके राजा बृहद्रथकी भी मृत्यु हुई थी, ऐसा हमने सुना है। उन्होंने यज्ञ करते समय अपने विशाल यज्ञमें दस लाख श्वेत घोड़े और सोनेके आभूषणोंसे भूषित दस लाख कन्याएँ दक्षिणारूपमें बाँटी थीं

ဝါယုက ပြောသည်– «စဉ္ဇယ၊ အင်္ဂဒေသ၏ ဘုရင် ဘృဟဒ္ရထ သည်လည်း ကွယ်လွန်သွားကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရသည်။ အလွန်ကျယ်ပြန့်စွာ ချဲ့ထွင်ကျင်းပသော ယဇ်ကြီးကို ပြုလုပ်စဉ်တွင် သူသည် ဒက္ခိဏာကို အလွန်ထူးကဲစွာ ပေးကမ်းခဲ့သည်—အဖြူရောင်မြင်းများကို ရာသောင်းများစွာနှင့် ရွှေအလှဆင်ထားသော မိန်းကလေးများကိုလည်း ရာသောင်းများစွာ ပေးအပ်ခဲ့သည်»။

Verse 32

यः सहस्न॑ सहस्राणां श्वेतानश्वानवासृजत्‌ । सहस्र॑ च सहस्राणां कन्या हेमपरिष्कृता:

ဝါယုဒေဝက ပြောသည်– «အဖြူရောင်မြင်းများကို ထောင်ပေါင်းထောင်ချီ လွှတ်ပေးသူ၊ ထို့အတူ ရွှေဖြင့် အလှဆင်ထားသော မိန်းကလေးများကိုလည်း ထောင်ပေါင်းထောင်ချီ ပေးအပ်သူ»။

Verse 33

यः सहस््रं सहस्राणां गजानां पद्ममालिनाम्‌

ဝါယုက ပြောသည်– «ကြာပန်းပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ထားသော ဆင်တို့ အထောင်ပေါင်းများစွာကိုပင် တိုက်ယှဉ်နိုင်သူ…»

Verse 34

ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत्‌ । “इसी प्रकार यजमान बूृहद्रथने उस विस्तृत यज्ञमें सुवर्णमय कमलोंकी मालाओंसे अलंकृत दस लाख हाथी भी दक्षिणामें बाँटे थे || ३३ $ ।। शतं शतसहस्राणि वृषाणां हेममालिनाम्‌

ဝါယုက ပြောသည်– «အလွန်ကြီးမား၍ ပြန့်ကားသည့် ယဇ္ဈကို ဆောင်ရွက်စဉ် ယဇ္ဈပိုင်ရှင်သည် အတိုင်းအတာမရှိသော ဒါနကို ပေးအပ်하였다။ ရွှေပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ထားသော နွားထီး အသိန်းပေါင်းများစွာကို ဒက္ခိဏာ (dakṣiṇā) အဖြစ် ခွဲဝေခဲ့သည်။»

Verse 35

गवां सहस्रानुचरं दक्षिणामत्यकालयत्‌ । उन्होंने उस यज्ञमें एक करोड़ सुवर्णमालाधारी गाय, बैल और उनके सहस्रों सेवक दक्षिणारूपमें दिये थे ।। अड्गस्य यजमानस्य तदा विष्णुपदे गिरौ

ဝါယုက ပြောသည်– «ထို့နောက် သူသည် ထူးကဲသော ဒက္ခိဏာ (dakṣiṇā) ကို စီစဉ်하였다—နွားများကို အထောင်ပေါင်းများစွာနှင့် ၎င်းတို့၏ အစေခံများပါဝင်စေ၍ ဒက္ခိဏာအဖြစ် ပေးအပ်하였다။ ထိုသို့ ယဇ္ဈပိုင်ရှင် အင်္ဂ (Aṅga) အတွက် ဗိဿဏုပဒ (Viṣṇupada) ဟူသော တောင်ပေါ်၌ ပူဇော်ပွဲကို အလွန်အကျွံ သဒ္ဓါတရားဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။»

Verse 36

अमाद्यदिन्द्र: सोमेन दक्षिणाभिद्धिजातय: । “यजमान अंग जब विष्णुपद पर्वतपर यज्ञ कर रहे थे, उस समय इन्द्र वहाँ सोमरस पीकर मतवाले हो उठे थे और दक्षिणाओंसे ब्राह्मणोंपर भी आनन्दोन्माद छा गया था ।। ३५ हर यस्य यज्ञेषु राजेन्द्र शतसंख्येषु वै पुरा

ဝါယုက ပြောသည်– «အိန္ဒြာသည် ဆိုမရည်ဖြင့် မူးယစ်လာခဲ့ပြီး၊ နှစ်ကြိမ်မွေး (ဗြာဟ္မဏ) များလည်း ဒက္ခိဏာ (dakṣiṇā) ၏ လက်ဆောင်များကြောင့် ပျော်ရွှင်တက်ကြွလာကြသည်။»

Verse 37

देवान्‌ मनुष्यान्‌ गन्धर्वानत्यरिच्यन्त दक्षिणा: | 'राजेन्द्र! प्राचीन कालमें अंगराजने ऐसे-ऐसे सौ यज्ञ किये थे और उन सबमें जो दक्षिणाएँ दी गयी थीं, वे देवताओं, गन्धर्वों और मनुष्योंके यज्ञोंसे बढ़ गयी थीं ।। न जातो जनिता नानन्‍्य: पुमान्‌ यः सम्प्रदास्यति

ဝါယုက ပြောသည်– «ရာဇိန္ဒြာရေ၊ ရှေးကာလ၌ အင်္ဂဘုရင်သည် ယဇ္ဈ တစ်ရာကို ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ထိုယဇ္ဈတို့၌ ပေးအပ်သော ဒက္ခိဏာ (dakṣiṇā) များသည် နတ်များ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများနှင့် လူသားတို့၏ ယဇ္ဈများထက်ပင် ပိုမိုလွန်ကဲခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပေးနိုင်မည့်သူသည်—မွေးဖွားသူမဟုတ်၊ ဖန်ဆင်းသူမဟုတ်—အခြားမည်သူမျှ မရှိတော့။»

Verse 38

स चेन्ममार सृंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया

ဝါယုက ပြောသည်— «စೃဉ္ဇယ သေဆုံးသွားသည်ဟု အမှန်ဖြစ်လျှင်၊ သင်သည် သူထက် လေးဆပို၍ ကံကောင်းခြင်း (သို့) ကောင်းချီးမင်္ဂလာ ရရှိသူ ဖြစ်၏»။

Verse 39

शिबिमौशीनरं चैव मृतं सृंजय शुश्रुम

အို စೃဉ္ဇယ၊ ဥရှီနရ၏ သားတော် ရှိဘိ အော်ရှီနရ သေဆုံးသွားသည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ အမှန်တကယ် ကြားသိခဲ့ရသည်—ထို့ကြောင့် ဓမ္မ၏ နမူနာအဖြစ် ကျော်ကြားသူတောင် မရဏမှ လွတ်ကင်းမနေခဲ့။

Verse 40

महता रथघोषेण पृथिवीमनुनादयन्‌

ရထား၏ အော်ဟစ်သံကြီးဖြင့် မြေကြီးကို တုန်လှုပ်သံထွက်အောင် လှုပ်ခတ်စေ하였다။

Verse 41

यावदद्य गवाश्चव॑ स्थादारण्यै: पशुभि: सह

ဝါယုက ပြောသည်— «ယနေ့တိုင်အောင်ပင် နွားများသည် ကျန်ရှိနေသရွေ့—တောအတွင်းရှိ တိရစ္ဆာန်ရိုင်းများနှင့်အတူ»။

Verse 42

न वोढारं धुरं तस्य कश्रिन्मेने प्रजापति:,“सूृंजय! प्रजापति ब्रह्माने इन्द्रके तुल्य पराक्रमी उशीनरपुत्र राजा शिबिके सिवा सम्पूर्ण राजाओंमें भूत या भविष्यकालके दूसरे किसी राजाको ऐसा नहीं माना, जो शिबिका कार्यभार वहन कर सकता हो

ဝါယုက ပြောသည်— «ထိုဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးအတွက် ပရဇာပတိသည် အခြားမည်သူကိုမျှ သယ်ဆောင်နိုင်သူဟု မမြင်ခဲ့။ အို စೃဉ္ဇယ၊ ဥရှီနရ၏ သားတော် ရှိဘိမင်းသည် ပရဇာပတိ၊ ဗြဟ္မာနှင့် အိန္ဒြာတို့ကဲ့သို့ အင်အားကြီးမား၏။ အတိတ်က မင်းများနှင့် အနာဂတ်၌ ပေါ်လာမည့် မင်းများအနက်၊ ရှိဘိ၏ ကုသိုလ်ကံပြုမှုတွင် ထင်ဟပ်သော တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နိုင်မည့် အခြားအုပ်စိုးသူ မရှိဟု သူက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်»။

Verse 43

न भूतं न भविष्यं च सर्वराजसु सूंजय । अन्यत्रौशीनराच्छैब्याद्‌ राजर्षेरिन्द्रविक्रमात्‌,“सूृंजय! प्रजापति ब्रह्माने इन्द्रके तुल्य पराक्रमी उशीनरपुत्र राजा शिबिके सिवा सम्पूर्ण राजाओंमें भूत या भविष्यकालके दूसरे किसी राजाको ऐसा नहीं माना, जो शिबिका कार्यभार वहन कर सकता हो

ဝါယုဒေဝက မိန့်တော်မူသည်– «အို စူဉ္ဇယ၊ ဘုရင်တို့အားလုံးအနက် အတိတ်ကာလ၌လည်း မရှိခဲ့၊ အနာဂတ်ကာလ၌လည်း မရှိနိုင်သူတစ်ဦးတည်းမှာ ဥသီနရ မင်း—ရှိဘိ (ရှိုင်ဗျ) ဖြစ်၏။ အင်ဒြကဲ့သို့ သတ္တိဗလရှိသော ရာဇရ္ဓိဖြစ်၍ ထိုဘားဒုက္ခကို အမှန်တကယ် ထမ်းဆောင်နိုင်သူလည်း သူတစ်ဦးတည်းသာ ဖြစ်၏»။

Verse 44

अदक्षिणमयज्वानं मा पुत्रमनुतप्यथा: । स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा:,“सृंजय! राजा शिबि पूर्वोक्त चारों कल्याणकारी बातोंमें तुमसे बहुत बढ़े-चढ़े थे। तुम्हारे पुत्रसे भी अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी मर गये तब दूसरेकी कया बात है, अतः तुम अपने पुत्रके लिये शोक मत करो। उसने न तो कोई यज्ञ किया था, न दक्षिणा ही दी थी; अतः उस पुत्रके लिये शोक नहीं करना चाहिये

ဝါယုဒေဝက မိန့်တော်မူသည်– «ယဇ္ဉ မပြု၊ ဒက္ခိဏာ မပေးသော သင်၏သားအတွက် မဝမ်းနည်းပါနှင့်။ အို စೃဉ္ဇယ၊ ရှေးက ရှိဘိမင်းသည် သင်ထက် ကောင်းမြတ်ခြင်းလေးပါးဖြင့် ပိုမိုပြည့်စုံ၍ သင်၏သားထက်ပင် ကုသိုလ်ပိုကြီးသူဖြစ်သော်လည်း သေဆုံးခဲ့ပြီ။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် အခြားသူတို့အကြောင်း မည်သို့ဆိုရမည်နည်း။ ထို့ကြောင့် သင်၏သားအတွက် မစိုးရိမ်မဝမ်းနည်းပါနှင့်»။

Verse 45

भरतं चैव दौष्यन्तिं मृतं संजय शुश्रुम । शाकुन्तलं महात्मानं भूरिद्रविणसंचयम्‌,'सूंजय! दुष्यन्त और शकुन्तलाके पुत्र महाधनी महामनस्वी भरत भी मृत्युके अधीन हो गये, यह हमने सुना था

ဝါယုက မိန့်တော်မူသည်– «အို စဉ္ဇယ၊ ဒုရှျန္တနှင့် ရှကုန္တလာ၏ သားဖြစ်သော ဘာရတသည် စိတ်ဓာတ်ကြီးမြတ်၍ ဥစ္စာဓန အလွန်စုဆောင်းနိုင်သူဖြစ်သော်လည်း သေမင်း၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်သွားကြောင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိခဲ့သည်»။

Verse 46

यो बद्ध्वा त्रिशतं चाश्वान्‌ देवेभ्यो यमुनामनु । सरस्वती विंशतिं च गड्ामनु चतुर्दश,“उन महातेजस्वी दुष्यन्तकुमार भरतने पूर्वकालमें देवताओंकी प्रसन्नताके लिये यमुनाके तटपर तीन सौ, सरस्वतीके तटपर बीस और गंगाके तटपर चौदह घोड़े बाँधकर उतने-उतने अश्वमेध यज्ञ किये थे।* उन्होंने अपने जीवनमें एक सहस्र अश्वमेध और सौ राजसूय यज्ञ सम्पन्न किये थे

ဝါယုက မိန့်တော်မူသည်– «ဒေဝတို့ကို ပျော်ရွှင်စေရန် ယမုနာကမ်း၌ မြင်းသုံးရာကို ချည်နှောင်၍၊ စရಸ್ವတီကမ်း၌ နှစ်ဆယ်ကို ချည်နှောင်၍၊ ဂင်္ဂါကမ်း၌ ဆယ့်လေးကို ချည်နှောင်ခဲ့သူ—ထိုတောက်ပသတ္တိကြီးသော ဒုရှျန္တသား ဘာရတသည် အရှွမေဓ ယဇ္ဉများကို ထိုမျှ ပြုလုပ်ခဲ့၏။ သူ၏ဘဝတွင် အရှွမေဓ တစ်ထောင်နှင့် ရာဇসূယ တစ်ရာကို ပြီးမြောက်ခဲ့ကြောင်း အမှတ်ရကြသည်»။

Verse 47

अश्वमेधसहस्रेण राजसूयशतेन च । इष्टवान्‌ स महातेजा दौष्यन्तिर्भरत: पुरा,“उन महातेजस्वी दुष्यन्तकुमार भरतने पूर्वकालमें देवताओंकी प्रसन्नताके लिये यमुनाके तटपर तीन सौ, सरस्वतीके तटपर बीस और गंगाके तटपर चौदह घोड़े बाँधकर उतने-उतने अश्वमेध यज्ञ किये थे।* उन्होंने अपने जीवनमें एक सहस्र अश्वमेध और सौ राजसूय यज्ञ सम्पन्न किये थे

ဝါယုက မိန့်တော်မူသည်– «ရှေးကာလ၌ ဒုရှျန္တသား ဘာရတသည် တောက်ပသတ္တိကြီးသူဖြစ်၍ ယဇ္ဉများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်—အရှွမေဓ တစ်ထောင်နှင့် ရာဇসূယ တစ်ရာပင် ဖြစ်၏»။

Verse 48

भरतस्य महत्‌ कर्म सर्वराजसु पार्थिवा: । खं मर्त्या इव बाहुभ्यां नानुगन्तुमशक्नुवन्‌,'जैसे मनुष्य दोनों भुजाओंसे आकाशको तैर नहीं सकते, उसी प्रकार सम्पूर्ण राजाओंमें भरतका जो महान्‌ कर्म है, उसका दूसरे राजा अनुकरण न कर सके

ဝါယုက ပြောသည်– «မြေပြင်ပေါ်ရှိ မင်းများအားလုံးအနက် ဘရတ၏ အောင်မြင်မှုသည် အလွန်ကြီးမားသဖြင့် အခြားအုပ်စိုးရှင်တို့ မတုန့်ပြန် မလိုက်နိုင်ကြ—လူသားတို့သည် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ကောင်းကင်ကို မကူးခတ်နိုင်သကဲ့သို့ပင်»။

Verse 49

परं सहस्राद्‌ यो बद्धान्‌ हयान्‌ वेदीर्वितत्य च । सहस्र॑ं यत्र पद्मानां कण्वाय भरतो ददौ,“उन्होंने सहस्रसे भी अधिक घोड़े बाँधे और यज्ञ-वेदियोंका विस्तार करके अश्वमेध यज्ञ किये। उसमें भरतने आचार्य कण्वको एक हजार सुवर्णके बने हुए कमल भेंट किये

ဝါယုက ပြောသည်– «သူသည် မြင်းတစ်ထောင်ထက်ပို၍ ချည်နှောင်ကာ ယဇ်ပလ္လင်များကို ခင်းကျင်းပြီး အရှွမေဓ ယဇ်များကို ဆောင်ရွက်하였다။ ထိုယဇ်တွင် ဘရတသည် ဆရာ ကဏ္ဝအား ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ကြာပန်းတစ်ထောင်ကို ပူဇော်လှူဒါန်း하였다»။

Verse 50

स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा:,'सृंजय! वे साम, दान, दण्ड और भेद--इन चार कल्याणमयी नीतियों अथवा धर्म, ज्ञान, वैराग्य और ऐश्वर्य--इन चार मंगलकारी गुणोंमें तुमसे बहुत बढ़े हुए थे। तुम्हारे पुत्रकी अपेक्षा भी अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी मर गये, तब दूसरा कौन जीवित रह सकता है। अतः तुम्हें अपने मरे हुए पुत्रके लिये शोक नहीं करना चाहिये

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စೃဉ္ဇယ၊ သင်ထက် လေးမျိုးသော ကောင်းကျိုးနှင့် ပြည့်စုံမှုတို့၌ ပိုမိုမြင့်မားသူများ—သင်၏သားထက်ပင် ပိုမိုကုသိုလ်ကြီးသူများ—တောင် သေဆုံးခဲ့လျှင် ဤလောက၌ မည်သူက အသက်ရှင်နေနိုင်မည်နည်း။ ထို့ကြောင့် ကွယ်လွန်သွားသော သင်၏သားအတွက် မဝမ်းနည်းသင့်»။

Verse 51

रामं॑ दाशरथिं चैव मृतं सूंजय शुश्रुम । योडन्वकम्पत वै नित्यं प्रजा: पुत्रानिवौरसान्‌,'सूंजय! सुननेमें आया है कि दशरथनन्दन भगवान्‌ श्रीरामजी भी यहाँसे परम धामको चले गये थे, जो सदा अपनी प्रजापर वैसी ही कृपा रखते थे, जैसे-पिता अपने औरस पुत्रोंपर रखता है

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စೃဉ္ဇယ၊ ဒဿရထ၏ သားတော် ရာမလည်း ဤလောကမှ ထွက်ခွာ၍ အမြင့်မြတ်သော နေရာသို့ သွားတော်မူကြောင်း ငါတို့ကြားရသည်။ သူသည် မိမိပြည်သူတို့ကို အမြဲတမ်း မိဘက မိမိ၏ သားရင်းများကို ချစ်မြတ်နိုးသကဲ့သို့ ကရုဏာထားတော်မူ၏»။

Verse 52

विधवा यस्य विषये नानाथा: काश्चनाभवन्‌ | सदैवासीत्‌ पितृसमो रामो राज्यं यदन्वशात्‌,“उनके राज्यमें कोई भी स्त्री अनाथ-विधवा नहीं हुई। श्रीरामचन्द्रजीने जबतक राज्यका शासन किया, तबतक वे अपनी प्रजाके लिये सदा ही पिताके समान कृपालु बने रहे

သူ၏နိုင်ငံတွင် မည်သည့်မိန်းမမျှ အထောက်အပံ့မဲ့သော မုဆိုးမအဖြစ် မကျန်ရစ်ခဲ့။ ရာမသည် နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်နေသမျှကာလပတ်လုံး မိမိပြည်သူတို့အပေါ် ဖခင်ကဲ့သို့ မလျော့မတင်း ကရုဏာထားတော်မူ၏။

Verse 53

कालवर्षी च पर्जन्य: सस्यानि समपादयत्‌ । नित्यं सुभिक्षमेवासीद्‌ रामे राज्यं प्रशासति

မိုးသည် အချိန်မှန်ကန်စွာ ရွာသွန်း၍ မိုးနတ် ပရ္ဇည (Parjanya) သည် စိုက်ပျိုးသီးနှံတို့ကို ပြည့်ဝစွာ ရင့်မှည့်အောင် ပြုတော်မူ၏။ ရာမ မင်းကြီးက နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်စဉ် အမြဲတမ်း စားရေဝပြော၍ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုသာ ရှိနေသည်—ဓမ္မတရားနှင့်ညီသော အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် သဘာဝတရားတိုင်ပင်က ပြည်သူတို့၏ ကောင်းကျိုးကို ထောက်ပံ့နေသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 54

“'मेघ समयपर वर्षा करके खेतीको अच्छे ढंगसे सम्पन्न करता था--उसे बढ़ने और फ़ूलने-फलनेका अवसर देता था। रामके राज्य-शासनकालमें सदा सुकाल ही रहता था (कभी अकाल नहीं पड़ता था) ।। प्राणिनो नाप्सु मज्जन्ति नान्यथा पावको5दहत्‌ । रुजाभयं न तत्रासीद्‌ रामे राज्यं प्रशासति,“रामके राज्यका शासन करते समय कभी कोई प्राणी जलमें नहीं डूबते थे, आग अनुचितरूपसे कभी किसीको नहीं जलाती थी तथा किसीको रोगका भय नहीं होता था

ရာမ မင်းကြီး အုပ်ချုပ်စဉ် မိုးတိမ်တို့သည် အချိန်တော်တော်မီမီ မိုးရွာသွန်းကာ စိုက်ပျိုးရေးကို ကောင်းမွန်စွာ ပြည့်စုံစေ၏။ ထိုကာလ၌ မည်သည့်သတ္တဝါမျှ ရေတွင် မနစ်မြုပ်ကြ၊ မီးသည်လည်း မတရားသကဲ့သို့ သို့မဟုတ် မမှန်ကန်သကဲ့သို့ မည်သူ့ကိုမျှ မလောင်ကျွမ်းစေ၊ ရောဂါကို ကြောက်ရွံ့ရခြင်းလည်း မရှိခဲ့။ ဤသည်မှာ ဓမ္မတရားနှင့်ညီသော အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် သဘာဝနှင့် လူမှုဘဝတို့ ညီညွတ်သဟဇာတ ဖြစ်နေသဖြင့် သာမန်အန္တရာယ်များပင် မထိခိုက်နိုင်သည့် အကောင်းဆုံး ရာဇဝင်ပုံရိပ်တစ်ရပ် ဖြစ်၏။

Verse 55

आसन्‌ वर्षसहस्रिण्यस्तथा वर्षसहस्रका: । अरोगा: सर्वसिद्धार्था रामे राज्यं प्रशासति

ထောင်ပေါင်းထောင်ချီသော နှစ်ကာလများတိုင်အောင် ရာမ မင်းကြီး အုပ်ချုပ်စဉ် ပြည်သူတို့သည် ရောဂါကင်း၍ ချို့တဲ့မှုမရှိ၊ လိုအင်ဆန္ဒတို့ ပြည့်စုံကာ ဘဝများ ရင့်သန်ချမ်းမြေ့ခဲ့ကြသည်—မင်း၏ ဓမ္မတရားသည် အားလုံး၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာဖြစ်လာသည့် ရာဇဓမ္မ၏ ပုံရိပ်တစ်ရပ် ဖြစ်၏။

Verse 56

“श्रीरामचन्द्रजी जब राज्यका शासन करते थे, उन दिनों हजार वर्षतक जीनेवाली स्त्रियाँ और सहस्रों वर्षतक जीवित रहनेवाले पुरुष थे। किसीको कोई रोग नहीं सताता था, सभीके सारे मनोरथ सिद्ध होते थे ।। नान्यो<न्येन विवादो<भूत्‌ सत्रीणामपि कुतो नृणाम्‌ । धर्मनित्या: प्रजाश्वासन्‌ रामे राज्यं प्रशासति

ဝါယုက ပြော၏—သီရိ ရာမချန္ဒြ မင်းကြီး အုပ်ချုပ်စဉ် မိန်းမတို့သည် နှစ်တစ်ထောင် အသက်ရှည်ကြပြီး ယောက်ျားတို့သည် ထောင်ပေါင်းများစွာ အသက်ရှည်ကြ၏။ မည်သူ့ကိုမျှ ရောဂါမနှောင့်ယှက်၊ လူတိုင်း၏ ဆန္ဒတို့လည်း ပြည့်စုံ၏။ အချင်းချင်း အငြင်းပွားမှု မရှိ—မိန်းမတို့အကြားတောင် မရှိလျှင် ယောက်ျားတို့အကြားမှာ မည်သို့ရှိမည်နည်း။ ရာမ မင်းကြီး အုပ်ချုပ်စဉ် ပြည်သူတို့သည် ဓမ္မတရား၌ အမြဲတည်ကြ၏။

Verse 57

'स्त्रियोंमें भी परस्पर विवाद नहीं होता था; फिर पुरुषोंकी तो बात ही क्‍या है? श्रीरामके राज्य-शासनकालमें समस्त प्रजा सदा धर्ममें तत्पर रहती थी ।। संतुष्टा: सर्वसिद्धार्था निर्भया: स्वैरचारिण: । नरा: सत्यव्रताश्चासन्‌ रामे राज्यं प्रशासति,'श्रीरामचन्द्रजी जब राज्य करते थे, उस समय सभी मनुष्य संतुष्ट, पूर्णकाम, निर्भय, स्वाधीन और सत्यव्रती थे

ဝါယုဒေဝက ပြော၏—သီရိ ရာမ မင်းကြီး အုပ်ချုပ်စဉ် ပြည်သူတို့သည် စံနမူနာကောင်းမွန်သော စည်းကမ်းတကျ အနေအထားဖြင့် နေထိုင်ကြ၏။ မိန်းမတို့အကြားတောင် အချင်းချင်း အငြင်းပွားမှု မရှိ—ယောက်ျားတို့အကြားမှာတော့ ပို၍ မရှိနိုင်။ ရာမ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် အားလုံးသည် ဓမ္မတရား၌ အမြဲတမ်း တက်ကြွလျက်—စိတ်ကျေနပ်၊ လိုအင်ပြည့်စုံ၊ ကြောက်ရွံ့မှုကင်း၊ ဖိနှိပ်မှုမရှိဘဲ လွတ်လပ်စွာ သွားလာလုပ်ကိုင်နိုင်ကြပြီး၊ သစ္စာကတိ၌ တည်ကြည်သူများ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 58

नित्यपुष्पफलाश्चैव पादपा निरुपद्रवा: । सर्वा द्रोणदुघा गावो रामे राज्यं प्रशासति,'श्रीरामके राज्यशासनकालमें सभी वृक्ष बिना किसी विघ्न-बाधाके सदा फले-फूले रहते थे और समस्त गौएँ एक-एक दोन दूध देती थीं

ဝါယုက ပြောသည်– ရာမ မင်းသည် နိုင်ငံကို တရားဓမ္မဖြင့် အုပ်ချုပ်စဉ်က သစ်ပင်တို့သည် အပင်ပန်းမရှိဘဲ အမြဲပန်းပွင့်သီးပွင့် ပြည့်ဝနေကြပြီး၊ နွားအားလုံးလည်း ဒရိုဏာတစ်လုံးအတိုင်းအတာ ပြည့်မီအောင် နို့ထွက်ကြသည်။

Verse 59

स चतुर्दशवर्षाणि बने प्रोष्य महातपा: । दशाश्वमेधान्‌ जारूथ्यानाजहार निरर्गलान्‌,“महातपस्वी श्रीरामने चौदह वर्षोतक वनमें निवास करके राज्य पानेके अनन्तर दस ऐसे अश्वमेध यज्ञ किये, जो सर्वथा स्तुतिके योग्य थे तथा जहाँ किसी भी याचकके लिये दरवाजा बंद नहीं होता था

ဝါယုက ပြောသည်– မဟာတပသီ ရာမသည် တော၌ ဆယ့်လေးနှစ် နေထိုင်ပြီးနောက် နန်းတက်သည့်အခါ၊ ချီးမွမ်းထိုက်လှသော အရှွမေဓ ယဇ်ပူဇော်ပွဲ ဆယ်ကြိမ်ကို အတားအဆီးမရှိ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တောင်းရမ်းသူ မည်သူ့အတွက်မျှ တံခါးပိတ်ခြင်း မရှိခဲ့။

Verse 60

युवा श्यामो लोहिताक्षो मातज़् इव यूथप: । आजानुबाहु: सुमुख: सिंहस्कन्धो महाभुज:,“श्रीरामचन्द्रजी नवयुवक और श्याम वर्णवाले थे। उनकी आँखोंमें कुछ-कुछ लालिमा शोभा देती थी। वे यूथयति गजराजके समान शक्तिशाली थे। उनकी बड़ी-बड़ी भुजाएँ घुटनोंतक लंबी थीं। उनका मुख सुन्दर और कंधे सिंहके समान थे

ဝါယုက ပြောသည်– ရာမသည် လူငယ်ဖြစ်၍ အသားအရေညိုမည်းကာ မျက်လုံးတွင် နီရောင်သေးသေးလေး တင့်တယ်စွာ ထင်ရှားသည်။ သူသည် ဆင်အုပ်ခေါင်းဆောင်ကဲ့သို့ အင်အားကြီးမား၏။ လက်မောင်းရှည်၍ ဒူးထိ ရောက်ပြီး၊ မျက်နှာလှပကာ၊ ပခုံးသည် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ဖြစ်၍ လက်မောင်းတို့လည်း အလွန်တန်ခိုးကြီးသည်။

Verse 61

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । अयोध्याधिपतिर्भुत्वा रामो राज्यमकारयत्‌,'श्रीरामने अयोध्याके अधिपति होकर ग्यारह हजार वर्षोतक राज्य किया था

ဝါယုဒေဝက ပြောသည်– ရာမသည် အယောဓျာ၏ အရှင်ဖြစ်လာပြီးနောက်၊ တစ်သောင်းနှစ်နှင့် ထပ်မံ တစ်ထောင်နှစ်—စုစုပေါင်း ဆယ့်တစ်ထောင်နှစ်—အထိ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။

Verse 62

स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा:,“सृंजय! वे चारों कल्याणकारी गुणोंमें तुमसे बढ़े-चढ़े थे और तुम्हारे पुत्रसे भी अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी यहाँ रह न सके, तब दूसरोंकी क्या बात है? अतः तुम्हें अपने पुत्रके लिये शोक नहीं करना चाहिये

ဝါယုက ပြောသည်– အို စೃဉ္ဇယ၊ ကောင်းမြတ်သော လက္ခဏာလေးပါးဖြင့် ပြည့်စုံ၍ သင်ထက်သာလွန်သကဲ့သို့ သင်၏သားထက်ပင် ပိုမိုကုသိုလ်ကြီးသော ထိုသူတို့တောင် ဤလောက၌ မတည်မြဲနိုင်ခဲ့လျှင် အခြားသူများကို မည်သို့ဆိုနိုင်မည်နည်း။ ထို့ကြောင့် သင်သည် သင်၏သားအတွက် မဝမ်းနည်းသင့်။

Verse 63

भगीरथं च राजानं मृतं सूंजय शुश्रुम । यस्येन्द्रो वितते यज्ञे सोम॑ पीत्वा मदोत्कट:

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စူံဇယ၊ ဘဂီရထ မင်းကြီးလည်း ကွယ်လွန်သွားပြီဟု ငါတို့ ကြားသိရသည်။ သူ၏ အလွန်ကျယ်ပြန့်စွာ ပြုလုပ်သော ယဇ్ఞ၌ အိန္ဒြာသည် ဆိုမရည်ကို သောက်ပြီးနောက် ပြင်းထန်စွာ မူးယစ်လှုပ်ရှားခဲ့၏»။

Verse 64

असुराणां सहस्राणि बहूनि सुरसत्तम: । अजयदू बाहुवीर्येण भगवान्‌ पाकशासन:

ဝါယုက ပြောသည်– «နတ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဘဂဝန် ပာကရှာသန (အိန္ဒြာ) သည် လက်မောင်းအင်အားဖြင့် အဆုရများ ထောင်ပေါင်းများစွာကို အနိုင်ယူခဲ့၏»။

Verse 65

“सूृंजय! राजा भगीरथ भी कालके गालमें चले गये, ऐसा हमने सुना है। जिनके विस्तृत यज्ञमें सोम पीकर मदोन्मत्त हुए सुरश्रेष्ठ भगवान्‌ पाकशासन इन्द्रने अपने बाहुबलसे कई सहस््र असुरोंको पराजित किया ।। यः: सहस्र॑ं सहस्राणां कन्या हेमविभूषिता: । ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत्‌,“जिन्होंने यज्ञ करते समय अपने विशाल यज्ञमें सोनेके आभूषणोंसे विभूषित दस लाख कन्याओंका दक्षिणारूपमें दान किया था

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စೃဉ္ဇယ၊ ဘဂီရထ မင်းကြီးသည် ကာလအလိုက် ကွယ်လွန်သွားပြီဟု ငါတို့ ကြားသိရသည်။ သူ၏ ကျယ်ပြန့်သော ယဇ్ఞ၌ ဆိုမရည်ကို သောက်ပြီး စိတ်လှုပ်ရှားတက်ကြွလာသော နတ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည့် ပာကရှာသနဟု ခေါ်သော အရှင် အိန္ဒြာသည် မိမိလက်မောင်းအင်အားဖြင့် အဆုရများ ထောင်ပေါင်းများစွာကို နှိမ်နင်းခဲ့၏။ ထိုမင်းကြီးသည် မဟာယဇ్ఞကို ဆောင်ရွက်စဉ် ရွှေအလှဆင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော မိန်းကလေး တစ်ထောင်ထောင် (တစ်သန်း) ကို ဒက္ခိဏာအဖြစ် လှူဒါန်းရန် စီစဉ်ခဲ့၏»။

Verse 66

सर्वा रथगता: कन्या रथा: सर्वे चतुर्युजः । शतं शतं रथे नागा: पद्मिनो हेममालिन:,“वे सभी कन्याएँ अलग-अलग रथमें बैठी हुई थीं। प्रत्येक रथमें चार-चार घोड़े जुते हुए थे। हर एक रथके पीछे सोनेकी मालाओंसे विभूषित तथा मस्तकपर कमलके चिह्लोंसे अलंकृत सौ-सौ हाथी थे

ဝါယုက ပြောသည်– «မိန်းကလေးအားလုံးသည် ရထားများပေါ်တွင် ထိုင်နေကြ၏။ ရထားတစ်စီးစီကို မြင်းလေးကောင် ဆွဲကြ၏။ ထို့ပြင် ရထားတစ်စီးစီ၏ နောက်တွင် ‘ပဒ္မိန်’ အမျိုးအစား ဆင်တစ်ရာစီ ရှိပြီး ရွှေကွင်းပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ကာ ခေါင်းပေါ်တွင် ကြာပန်းအမှတ်အသားများ ထင်ရှားနေ၏»။

Verse 67

सहस्रमश्वा एकैकं हस्तिनं पृष्ठतो<न्वयु: । गवां सहस्रमश्वे5श्वे सहस्त्रं गव्यजाविकम्‌,'प्रत्येक हाथीके पीछे एक-एक हजार घोड़े, हर एक घोड़के पीछे हजार-हजार गायें और एक-एक गायके साथ हजार-हजार भेड़-बकरियाँ चल रही थीं

ဝါယုက ပြောသည်– «ဆင်တစ်ကောင်စီ၏ နောက်တွင် မြင်းတစ်ထောင်စီ လိုက်လာကြ၏။ မြင်းတစ်ကောင်စီ၏ နောက်တွင် နွားတစ်ထောင်စီ လိုက်လာကြ၏။ နွားတစ်ကောင်စီနှင့်အတူ သိုးနှင့် ဆိတ် တစ်ထောင်စီလည်း လိုက်ပါလာကြ၏»။

Verse 68

उपह्वरे निवसतो यस्याड्के निषसाद ह । गड़ा भागीरथी तस्मादुर्वशी चाभवत्‌ पुरा,“तटके निकट निवास करते समय गंगाजी राजा भगीरथकी गोदमें आ बैठी थीं। इसलिये वे पूर्वकालमें भागीरथी और उर्वशी नामसे प्रसिद्ध हुईं

ဝါယုက ပြောသည်– «မြစ်ကမ်းနားအနီး၌ နေထိုင်စဉ်တစ်ခါ ဂင်္ဂါဒေဝီသည် သူ၏ပေါင်ပေါ်၌ ထိုင်ခဲ့၏။ ထိုရှေးဟောင်းဖြစ်ရပ်ကြောင့် နောက်ကာလ၌ သူမသည် “ဘ္ဟာဂီရထီ” နှင့် “ဩရဝသီ” ဟူသော အမည်များဖြင့် ကျော်ကြားလာခဲ့၏»။

Verse 69

भूरिदक्षिणमि क्ष्वाकुं यजमानं भगीरथम्‌ | त्रिलोकपथगा गड्डा दुहितृत्वमुपेयुषी,“'त्रिपथगामिनी गंगाने पुत्रीभावको प्राप्त होकर पर्याप्त दक्षिणा देनेवाले इक्ष्वाकुवंशी यजमान भगीरथको अपना पिता माना

ဝါယုက ပြောသည်– «သုံးလောကလမ်းကြောင်းကို စီးဆင်းသွားသော ဂင်္ဂါဒေဝီသည် သမီးအဖြစ် အဆင့်အတန်းကို ခံယူကာ၊ ပူဇော်ယဇ်ပြုသူဖြစ်၍ ဒက္ခိဏာကို များစွာပေးလှူသည့် အိက္ခဝါကုမင်းသား ဘ္ဟဂီရထကို မိမိ၏ဖခင်အဖြစ် လက်ခံခဲ့၏»။

Verse 70

स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा:

ဝါယုက ပြောသည်– «ထိုသူ သေဆုံးသွားပြီဆိုလျှင်၊ အို စုဉ္ဇယ၊ သူသည် မင်္ဂလာအဆုံးသတ် လေးမျိုးဖြင့် သင်ထက်ပင် ကောင်းမြတ်စွာ ရောက်ရှိခဲ့၏။ အမှန်တကယ် သူသည် သားတစ်ယောက်ထက်ပင် ပိုမိုကုသိုလ်ကြီး၏။ ထို့ကြောင့် သင်၏သားအတွက် မငိုကြွေးလော့»။

Verse 71

सूंजय! वे पूर्वोक्त चारों बातोंमें तुमसे बहुत बढ़े-चढ़े थे और तुम्हारे पुत्रसे अधिक पुण्यात्मा थे, जब वे भी कालसे न बच सके तो दूसरोंके लिये क्या कहा जा सकता है? अतः तुम अपने पुत्रके लिये शोक न करो ।। दिलीप॑ च महात्मानं मृतं सूंजय शुश्रुम । यस्य कर्माणि भूरीणि कथयन्ति द्विजातय:,“सूृंजय! महामना राजा दिलीप भी मरे थे, यह सुननेमें आया है। उनके महान्‌ कर्मोंका आज भी ब्राह्मणलोग वर्णन करते हैं

ဝါယုက ပြောသည်– «စုဉ္ဇယ၊ အထက်တွင် ဆိုခဲ့သော သူတို့သည် အချက်လေးချက်လုံးတွင် သင်ထက် အလွန်မြင့်မား၍ သင်၏သားထက်ပင် ကုသိုလ်ကြီးကြ၏။ ထိုသူတို့တောင် ကာလကို မလွတ်နိုင်ခဲ့လျှင် အခြားသူတို့အကြောင်း မည်သို့ဆိုနိုင်မည်နည်း။ ထို့ကြောင့် သင်၏သားအတွက် မငိုကြွေးလော့။ ထို့ပြင် စုဉ္ဇယ၊ မဟာစိတ်ရှိသော မင်း ဒိလီပလည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရ၏—သို့ရာတွင် ဒွိဇတို့သည် ယနေ့တိုင် သူ၏ များပြားသော မြတ်နိုးဖွယ် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ပြောဆိုနေကြသေး၏»။

Verse 72

य इमां वसुसम्पूर्णा वसुधां वसुधाधिप: । ददौ तस्मिन्‌ महायस्ञे ब्राह्मणेभ्य: समाहित:,“एकाग्रचित्त हुए उन नरेशने अपने उस महायज्ञमें रतन और धनसे परिपूर्ण इस सारी पृथ्वीका ब्राह्मणोंके लिये दान कर दिया था

စိတ်ကို တစ်ချက်တည်း စူးစိုက်ထားလျက် ထိုမြေသခင်သည် မဟာယဇ်ပူဇော်ပွဲ၌ ရတနာနှင့် ဥစ္စာဓန ပေါများသော ဤမြေကြီးတစ်ပြင်လုံးကို ဗြာဟ္မဏတို့အား လှူဒါန်းပေးအပ်ခဲ့၏။

Verse 73

यस्येह यजमानस्य यज्ञे यज्ञे पुरोहित: । सहस्रं वारणान्‌ हैमान्‌ दक्षिणामत्यकालयत्‌,“यजमान दिलीपके प्रत्येक यज्ञमें पुरोहितजी सोनेके बने हुए एक हजार हाथी दक्षिणारूपमें पाकर उन्हें अपने घर ले जाते थे

ဝါယုက ပြောသည်– «ထိုယဇမာန၏ ယဇ္ဉတစ်ပွဲချင်းစီတွင် ပူရောဟိတ်သည် ဒက္ခိဏာအဖြစ် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဆင်တစ်ထောင်ကို လက်ခံရရှိ၍ မိမိအိမ်သို့ ယူဆောင်သွားလေ၏»။

Verse 74

यस्य यज्ञे महानासीद्‌ यूप: श्रीमान्‌ हिरण्मय: । त॑ देवा: कर्म कुर्वाणा: शक्रज्येष्ठा उपाश्रयन्‌,“उनके यज्ञमें सोनेका बना हुआ कालियुक्त बहुत बड़ा यूप शोभा पाता था। यज्ञकर्म करते हुए इन्द्र आदि देवता सदा उसी यूपका आश्रय लेकर रहते थे

သူ၏ ယဇ္ဉတွင် ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော တင့်တယ်မြင့်မားသည့် ယူပ (ယဇ္ဉတိုင်) တစ်တိုင် ရှိလေ၏။ ယဇ္ဉကర్మကို ဆောင်ရွက်စဉ် အင်ဒြာကို ဦးစီးသည့် ဒေဝတော်များသည် ထိုယူပကို အမြဲတမ်း အားကိုးကာ တည်မှီနေကြ၏။

Verse 75

चषाले यस्य सौवर्णे तस्मिन्‌ यूपे हिरण्मये । ननुतुर्देवगन्धर्वा: घट सहस्रनाणि सप्तधा,“उनके उस सुवर्णमय यूपमें जो सोनेका चषाल (घेरा) बना था, उसके ऊपर छ: हजार देवगन्धर्व नृत्य किया करते थे। वहाँ साक्षात्‌ विश्वावसु बीचमें बैठकर सात स्वरोंके अनुसार वीणा बजाया करते थे। उस समय सब प्राणी यही समझते थे कि ये मेरे ही आगे बाजा बजा रहे हैं

ဝါယုက ပြောသည်– «ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ယူပပေါ်တွင် ရွှေကာရှာလ (caṣāla—အဝိုင်းခေါင်းစည်း) တပ်ဆင်ထားရာ၊ ဒေဝနှင့် ဂန္ဓဗ္ဗများသည် အမျိုးမျိုးသော လှုပ်ရှားသံစဉ်များဖြင့် ကပြကြ၏။ ထိုနေရာ၌ ဝိශ්ဝာဝಸು ကိုယ်တိုင် အလယ်၌ ထိုင်၍ သတ္တသွား (ခုနစ်သံ) နှင့် ကိုက်ညီအောင် ဝီဏာကို တီးခတ်လေ၏။ ထိုအံ့ဖွယ် ယဇ္ဉတွင် သတ္တဝါအားလုံးက ‘ဤသူသည် ငါ့အတွက်တစ်ယောက်တည်း တီးနေသည်’ ဟု ထင်မြင်ကြ၏»။

Verse 76

अवादयतू तत्र वीणां मध्ये विश्वावसु: स्वयम्‌ । सर्वभूतान्यमन्यन्त मम वादयतीत्ययम्‌,“उनके उस सुवर्णमय यूपमें जो सोनेका चषाल (घेरा) बना था, उसके ऊपर छ: हजार देवगन्धर्व नृत्य किया करते थे। वहाँ साक्षात्‌ विश्वावसु बीचमें बैठकर सात स्वरोंके अनुसार वीणा बजाया करते थे। उस समय सब प्राणी यही समझते थे कि ये मेरे ही आगे बाजा बजा रहे हैं

ဝါယုက ပြောသည်– «ထိုနေရာ၌ ဝိශ්ဝာဝಸು ကိုယ်တိုင် အလယ်၌ ထိုင်၍ ဝီဏာကို တီးခတ်လေ၏။ ထိုသံစဉ် ထွက်ပေါ်လာသော် သတ္တဝါအားလုံးက မိမိစိတ်ထဲတွင် ‘ဤသူသည် ငါ့အတွက်တစ်ယောက်တည်း တီးနေသည်’ ဟု ထင်မြင်ကြ၏»။

Verse 77

एतद्‌ राज्ञो दिलीपस्य राजानो नानुचक्रिरे । यस्येभा हेमसंछन्ना: पथि मत्ता: सम शेरते,“राजा दिलीपके इस महान्‌ कर्मका अनुसरण दूसरे राजा नहीं कर सके। उनके सुनहरे साज-बाज और सोनेके आभूषणोंसे सजे हुए मतवाले हाथी रास्तेपर सोये रहते थे। सत्यवादी शतधन्वा महामनस्वी राजा दिलीपका जिन लोगोंने दर्शन किया था, उन्होंने भी स्वर्गलोकको जीत लिया

ဝါယုက ပြောသည်– «ဘုရင် ဒိလီပ၏ ဤကဲ့သို့သော လုပ်ရပ်ကို အခြားဘုရင်များ မလိုက်နာနိုင်ကြ။ သူ၏ ဆင်များသည် ရွှေတန်ဆာဆင်ယင်ထားပြီး မူးမြူးသန်မာသည့် အင်အားဖြင့် လမ်းပေါ်၌ပင် လဲလျောင်းနေကြကာ မည်သူမျှ မစိန်ခေါ်ရဲကြ»။

Verse 78

राजानं शतथधन्वानं दिलीपं सत्यवादिनम्‌ | ये5पश्यन्‌ सुमहात्मानं तेडपि स्वर्गजितो नरा:,“राजा दिलीपके इस महान्‌ कर्मका अनुसरण दूसरे राजा नहीं कर सके। उनके सुनहरे साज-बाज और सोनेके आभूषणोंसे सजे हुए मतवाले हाथी रास्तेपर सोये रहते थे। सत्यवादी शतधन्वा महामनस्वी राजा दिलीपका जिन लोगोंने दर्शन किया था, उन्होंने भी स्वर्गलोकको जीत लिया

ဝါယုက ပြောသည်– «သတ္ဓနွာဟူ၍ ထင်ရှားပြီး သစ္စာတည်ကြည်သော မဟာစိတ်ရှိသည့် ဘုရင် ဒိလီပသည် မဟာမင်းဖြစ်၏။ ထိုမြတ်နိုးဖွယ် ဘုရင်ကို မြင်တွေ့ရုံသာဖြင့်ပင် မြင်သူတို့သည် ကောင်းကင်ဘုံကို ရရှိကြ၏။»

Verse 79

त्रयः शब्दा न जीर्यन्ते दिलीपस्य निवेशने । स्वाध्यायघोषो ज्याघोषो दीयतामिति वै त्रय:,“महाराज दिलीपके भवनमें वेदोंके स्वाध्यायका गम्भीर घोष, शूरवीरोंके धनुषकी टंकार तथा “दान दो” की पुकार--ये तीन प्रकारके शब्द कभी बंद नहीं होते थे

ဝါယုက ပြောသည်– «ဘုရင် ဒိလီပ၏ နန်းတော်တွင် အသံသုံးမျိုး မည်သည့်အခါမျှ မပျောက်ကွယ်။ ဝေဒသင်ကြားဖတ်ရွတ်သံ၏ နက်ရှိုင်းသော ဂုဏ်သံ၊ စစ်သူရဲတို့၏ လေးကြိုးတင်းသံ၊ နှင့် ‘ပေးကြစေ!’ ဟူသော အလှူခေါ်သံ—ဤသုံးသံပင် ဖြစ်၏။»

Verse 80

स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथा:,'सूंजय! वे राजा दिलीप चारों कल्याणकारी गुणोंमें तुमसे बढ़कर थे। तुम्हारे पुत्रसे भी अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी मर गये तो दूसरोंकी क्या बात है? अतः तुम्हें अपने मरे हुए पुत्रके लिये शोक नहीं करना चाहिये

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စုဉ္ဇယ၊ ကောင်းမြတ်သော အင်္ဂါလေးပါးဖြင့် ပြည့်စုံ၍ သင်ထက်ပင် ကံကောင်းမြတ်သော ဘုရင် ဒိလီပတောင် ကွယ်လွန်သွားပြီ။ ထိုဘုရင်သည် သင်၏သားထက်ပင် ပိုမိုကုသိုလ်ကြီး၏။ ထိုမျှ သမ္မာတရားရှိသော မင်းတောင် သေခြင်းမှ မလွတ်နိုင်လျှင် အခြားသူတို့ကို မဆိုလိုတော့။ ထို့ကြောင့် သင်၏ ကွယ်လွန်သွားသော သားအတွက် မဝမ်းနည်းပါနှင့်။»

Verse 81

मान्धातारं यौवनाश्वं मृतं संजय शुश्रुम । य॑ देवा मरुतो गर्भ पितु: पार््चादपाहरन्‌,'सूृंजय! जिन्हें मरुत्‌ नामक देवताओंने गर्भावस्‍थामें पिताके पार्श्रभागको फाड़कर निकाला था, वे युवनाश्वके पुत्र मान्धाता भी मृत्युके अधीन हो गये, यह हमारे सुननेमें आया है

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စဉ္ဇယ၊ မရုတ်ဒေဝတားတို့က ဖခင်၏ ဘေးဖက်ကို ခွဲဖောက်၍ ကိုယ်ဝန်အတွင်းမှ ထုတ်ယူခဲ့သော ယုဝနာရှွ၏သား မာန္ဓာတာတောင်လည်း သေခြင်း၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ကြောင်း ငါတို့ ကြားသိရသည်။»

Verse 82

समृद्धों युवनाश्वस्य जठरे यो महात्मन: । पूषदाज्योद्धव: श्रीमांस्त्रितोकविजयी नृप:,“त्रिलोकविजयी श्रीमान्‌ राजा मान्धाता पृषदाज्य (दधिमिश्रित घी जो पुत्रोत्पत्तिके लिये तैयार करके रखा गया था) से उत्पन्न हुए थे। वे अपने पिता महामना युवनाश्वके पेटमें ही पले थे

ဝါယုက ပြောသည်– «သုံးလောကကို အောင်နိုင်သော ထင်ရှားတောက်ပသည့် ဘုရင် မာန္ဓာတာသည် သားရရန် ပြင်ဆင်ထားသော ပုဿဒာဇျ (နို့ချဉ်နှင့် ရောစပ်ထားသော ဂhee အလှူပူဇော်ပစ္စည်း) မှ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုမဟာမင်းသည် မဟာစိတ်ရှိသော ဖခင် ယုဝနာရှွ၏ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း၌ပင် ကြီးပြင်းခဲ့၏။»

Verse 83

य॑ं दृष्टवा पितुरुत्सज़े शयानं देवरूपिणम्‌ । अन्योन्यमन्रुवन्‌ देवा: कमयं धास्यतीति वै,“जब वे शिशु-अवस्थामें पिताके पेटसे पैदा हो उनकी गोदमें सो रहे थे, उस समय उनका रूप देवताओंके बालकोंके समान दिखायी देता था। उस अवस्थामें उन्हें देखकर देवता आपसमें बात करने लगे “यह मातृहीन बालक किसका दूध पीयेगा”

ဖခင်၏ပေါင်ပေါ်၌ အိပ်ပျော်နေသော ကလေးငယ်ကို မြင်ကြသော်၊ နတ်သားကဲ့သို့ တောက်ပသည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသဖြင့် နတ်တို့သည် အချင်းချင်း ပြောဆိုကြ၏— «မိခင်မရှိသော ဤကလေးငယ်သည် မည်သူ၏ နို့ကို စို့မည်နည်း?»

Verse 84

मामेव धास्यतीत्येवमिन्द्रो5थाभ्युपपद्यत । मान्धातेति ततस्तस्य नाम चक्रे शतक्रतु:,“यह सुनकर इन्द्र बोल उठे “मां धाता--मेरा दूध पीयेगा।” जब इन्द्रने इस प्रकार उसे पिलाना स्वीकार कर लिया, तबसे उन्होंने ही उस बालकका नाम “मान्धाता” रख दिया

ထိုအခါ အိန္ဒြာသည် သဘောတူကာ «သူသည် ငါတစ်ယောက်တည်းကိုသာ စို့မည်» ဟု ကြေညာ၏။ ထို့သို့ အိန္ဒြာ—ရာဇသက္ကရု (Śatakratu) သည် ကလေးကို ပြုစုမည်ဟု ခံယူသဖြင့် ထိုကလေး၏ အမည်ကို «မာန္ဓာတာ» ဟု ပေးတော်မူ၏။

Verse 85

ततस्तु पयसो धारां पुष्टिहेतोर्महात्मन: । तस्यास्ये यौवनाश्व॒स्य पाणिरिन्द्रस्य चास्रवत्‌,“तदनन्तर उस महामनस्वी बालक युवनाश्वकुमारकी पुष्टिके लिये उसके मुखमें इन्द्रके हाथसे दूधकी धारा झरने लगी

ထို့နောက် မဟာစိတ်ရှိသော ယောဝနာရှွ (Yauvanāśva) ကလေးငယ်၏ အာဟာရအတွက် အိန္ဒြာ၏ လက်မှပင် နို့ရည်စီးကြောင်းတစ်စင်း ထွက်လာကာ သူ၏ ပါးစပ်ထဲသို့ စီးဝင်လာ၏။

Verse 86

तं पिबन्‌ पाणिमिन्द्रस्य शतमद्ला व्यवर्धत । स आसीदू द्वादशसमो द्वादशाहेन पार्थिव:,“इन्द्रके उस हाथको पीता हुआ वह बालक एक ही दिनमें सौ दिनके बराबर बढ़ गया। बारह दिनोंमें राजकुमार मान्धाता बारह वर्षकी अवस्थावाले बालकके समान हो गये

အိန္ဒြာ၏ လက်ကို စို့သောက်နေစဉ် ကလေးငယ်သည် အံ့ဩဖွယ် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာ၍ တစ်နေ့တည်းမှာပင် ရက်တစ်ရာကြာသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဆယ့်နှစ်ရက်အတွင်း ရာဇကလေး မာန္ဓာတာသည် ဆယ့်နှစ်နှစ်အရွယ် ကလေးကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။

Verse 87

तमिमं पृथिवी सर्वा एकाह्ला समपद्यत । धर्मात्मानं महात्मानं शूरमिन्द्रसमं युधि

ထို့နောက် မြေကြီးတစ်လျှောက်လုံးသည် တစ်နေ့တည်းအတွင်းကဲ့သို့ပင် သူ့ကို လက်ခံလာကြ၏—ဓမ္မစိတ်ရှိသူ၊ မဟာစိတ်ရှိသူ၊ ရဲရင့်သူ၊ စစ်ပွဲ၌ အိန္ဒြာနှင့် တန်းတူသူကို။

Verse 88

“राजा मान्धाता बड़े धर्मात्मा और महामनस्वी थे। युद्धमें इन्द्रके समान शौर्य प्रकट करते थे। यह सारी पृथ्वी एक ही दिनमें उनके अधिकारमें आ गयी थी ।। यश्चाज्ारं तु नृपतिं मरुत्तमसितं गयम्‌ | अड़ू बृहद्र॒थं चैव मान्धाता समरेडजयत्‌

ဝါယုက ပြောသည်– မန္ဓာတာမင်းသည် ဓမ္မကို အလွန်တည်ကြည်စွာ လိုက်နာသူ၊ စိတ်ဓာတ်ကြီးမြတ်သူ ဖြစ်하였다။ စစ်မြေပြင်၌ အင်ဒြာတော်နှင့်တူသော သတ္တိဗလကို ထင်ရှားစေ하였다။ တစ်နေ့တည်းအတွင်း မြေကြီးတစ်လောကလုံးသည် သူ၏ အာဏာအောက်သို့ ဝင်လာ하였다။ ထို့ပြင် စစ်ပွဲ၌ မာရုတ္တ၊ အစိတ၊ ဂယ နှင့် ဗృဟဒ္ရထ မင်းတို့ကိုလည်း အနိုင်ယူခဲ့သည်—ဓမ္မအခြေခံသော အာဏာနှင့် စည်းကမ်းတကျ ထိန်းချုပ်ထားသော အင်အားသည် နာမည်ကြီး မင်းများကိုပါ နှိမ်နင်းနိုင်ကြောင်းကို ပြသသည်။

Verse 89

“मान्धाताने समरांगणमें राजा अंगार, मरुत्त, असित, गय तथा अंगराज बृहद्रथको भी पराजित कर दिया था ।। यौवनाश्वो यदाज्ारं समरे प्रत्ययुध्यत । विस्फारैर्धनुषो देवा द्यौरभेदीति मेनिरे

ဝါယုက ပြောသည်– စစ်မြေပြင်၌ မန္ဓာတೃ မင်းသည် အင်အားကြီးသော မင်းများဖြစ်သည့် အင်္ဂါရ၊ မာရုတ္တ၊ အစိတ၊ ဂယ နှင့် အင်္ဂပြည်၏ မင်း ဗృဟဒ္ရထ ကိုပါ အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ထိုစစ်ပွဲတွင် ယောဝနာရှွဝ မင်းက ပြန်လည်တိုက်ခိုက်လာသောအခါ၊ သူ၏ လေးကြိုးတင်းကျပ်သံကြီးကို ကြားသော နတ်တို့သည် မိုးကောင်းကင်တောင် ပ裂သွားသကဲ့သို့ ထင်မြင်ကြသည်။ ဤပိုဒ်သည် ရန်သူမင်းများကို နှိမ်နင်းနိုင်သော ရာဇသတ္တိကို ချီးမြှောက်သကဲ့သို့၊ နတ်တို့၏ မျက်စိရှေ့တွင်ပင် မတုန်မလှုပ် ရဲရင့်တည်ကြည်သော က္ଷတ္တရိယ သတ္တိဓာတ်ကိုလည်း ညွှန်ပြသည်။

Verse 90

“जिस समय युवनाश्वपुत्र मान्धाताने रणभूमिमें राजा अड्भारके साथ युद्ध किया था, उस समय देवताओंने ऐसा समझा कि “उनके धनुषकी टंकारसे सारा आकाश ही फट पड़ा है! ८९ ।। यत्र सूर्य उदेति सम यत्र च प्रतितिष्ठति । सर्व तद्‌ यौवनाश्चस्य मान्धातु: क्षेत्रमुच्यते,“जहाँ सूर्य उदय होते हैं वहाँसे लेकर जहाँ अस्त होते हैं वहाँतकका सारा देश युवनाश्वपुत्र मान्धाताका ही राज्य कहलाता था

ဝါယုက ပြောသည်– ယောဝနာရှွဝ၏ သား မန္ဓာတာသည် စစ်မြေပြင်၌ အဍ္ဍဘာရက မင်းနှင့် တိုက်ခိုက်သောအခါ၊ သူ၏ လေးကြိုးတင်းကျပ်သံကြီးကြောင့် မိုးကောင်းကင်တစ်လုံးလုံး ပ裂သွားသကဲ့သို့ နတ်တို့က ခံစားကြသည်။ နေထွက်ရာမှ နေဝင်ရာအထိ ရှိသမျှ မြေဒေသအားလုံးကို ယောဝနာရှွဝ၏ သား မန္ဓာတာ၏ နိုင်ငံတော်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်—သူရဲကောင်းသတ္တိနှင့် ထိုသတ္တိက နတ်တို့ကိုပါ အံ့အားသင့်စေသော အာဏာ၏ ပုံရိပ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။

Verse 91

अश्वमेधशतेनेष्टवा राजसूयशतेन च । अददादू रोहितान्‌ मत्स्यान्‌ ब्राह्मणेभ्यो विशाम्पते,'प्रजानाथ! उन्होंने सौ अश्वमेध तथा सौ राजसूय यज्ञ करके दस योजन लंबे तथा एक योजन ऊँचे बहुत-से सोनेके रोहित नामक मत्स्य बनवाकर ब्राह्मणोंको दान किये थे। ब्राह्मणोंके ले जानेसे जो बच गये, उन्हें दूसरे लोगोंने बाँठ लिया

ဝါယုက ပြောသည်– «ပြည်သူတို့၏ အရှင်သည် အရှွမေဓ ယဇ်တော် တစ်ရာနှင့် ရာဇသုယ ယဇ်တော် တစ်ရာကို ဆောင်ရွက်ပြီးနောက်၊ ‘ရိုဟိတ’ ဟု ခေါ်သော ငါးများကို ဗြာဟ္မဏတို့အား လှူဒါန်း하였다။ ထိုငါးများသည် ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အရေအတွက် များစွာရှိကာ အလျား ဆယ် ယောဇနာ၊ အမြင့် တစ် ယောဇနာ ဖြစ်하였다။ ဗြာဟ္မဏတို့က မိမိတို့၏ အစိတ်အပိုင်းကို ယူသွားပြီးနောက် ကျန်ရှိသမျှကို အခြားလူများက ခွဲဝေယူကြသည်။» ဤပိုဒ်သည် ကြီးမားသော ယဇ်ပူဇော်မှုနှင့် အလွန်အမင်း လှူဒါန်းခြင်းအားဖြင့် ရာဇသဘောထား၏ စေတနာကို ထင်ရှားစေသကဲ့သို့၊ အဓိက လက်ခံသူများ ပြည့်စုံပြီးနောက် ကျန်လွန်သော ဥစ္စာသည် လူထုအတွင်း ပြန်လည် ဖြန့်ဝေသွားပုံကိုလည်း အရိပ်အမြွက် ပြသည်။

Verse 92

हैरण्यान्‌ योजनोत्सेधानायतान्‌ दशयोजनम्‌ | अतिरिक्तान द्विजातिभ्यो व्यभजंस्त्वितरे जना:,'प्रजानाथ! उन्होंने सौ अश्वमेध तथा सौ राजसूय यज्ञ करके दस योजन लंबे तथा एक योजन ऊँचे बहुत-से सोनेके रोहित नामक मत्स्य बनवाकर ब्राह्मणोंको दान किये थे। ब्राह्मणोंके ले जानेसे जो बच गये, उन्हें दूसरे लोगोंने बाँठ लिया

ဝါယုက ပြောသည်– «သူတို့သည် ‘ရိုဟိတ’ ဟု ခေါ်သော ရွှေငါးများကို များစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အလျား ဆယ် ယောဇနာ၊ အမြင့် တစ် ယောဇနာ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အရှွမေဓ ယဇ်တော် တစ်ရာနှင့် ရာဇသုယ ယဇ်တော် တစ်ရာကို ဆောင်ရွက်ပြီး၊ ဗြာဟ္မဏတို့အား ထိုငါးများကို လှူဒါန်း하였다။ ဗြာဟ္မဏတို့က မိမိတို့၏ အစိတ်အပိုင်းကို ယူသွားပြီးနောက် ကျန်ရှိသမျှကို အခြားလူများက ခွဲဝေယူကြသည်။»

Verse 93

स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रनुतप्यथा:

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စုဉ္ဇယ၊ သူသည် သေဆုံးသွားပြီဆိုလျှင်၊ သင်ထက် လေးဆပို၍ မင်္ဂလာကောင်းသော အဆုံးသတ်ကို ရရှိသွားပြီ။ အမှန်တကယ် သူသည် သားတစ်ယောက်ထက်ပင် ပုဏ္ဏားကောင်းကင် ပိုမိုပြည့်စုံသူ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ‘ငါ့သား’ ဟုဆိုကာ သူ့အတွက် မငိုကြွေးမနေပါနှင့်»။

Verse 94

“सूंजय! राजा मान्धाता चारों कल्याणमय गुणोंमें तुमसे बढ़े-चढ़े थे और तुम्हारे पुत्रसे भी अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी मारे गये, तब तुम्हारे पुत्रकी क्या बिसात है? अतः तुम उसके लिये शोक न करो ।। ययातिं नाहुष॑ चैव मृतं सूंजय शुश्रुम । य इमां पृथिवीं कृत्स्नां विजित्य सहसागराम्‌,“सूंजय! नहुषपुत्र राजा ययाति भी जीवित न रह सके--यह हमने सुना है। उन्होंने समुद्रोंसहित इस सारी पृथ्वीको जीतकर शम्यापातके- द्वारा पृथ्वीको नाप-नापकर यज्ञकी वेदियाँ बनायीं, जिनसे भूतलकी विचित्र शोभा होने लगी। उन्हीं वेदियोंपर मुख्य-मुख्य यज्ञोंका अनुष्ठान करते हुए उन्होंने सारी भारतभूमिकी परिक्रमा कर डाली

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စုဉ္ဇယ၊ မန္ဓာတာမင်းသည် မင်္ဂလာကောင်းသော ဂုဏ်သတ္တိ အားလုံး၌ သင်ထက် ထူးချွန်လွန်ကဲပြီး သင်၏သားထက်ပင် ပိုမိုပုဏ္ဏားပြည့်စုံသူ ဖြစ်၏။ ထိုသို့သောသူများပင် ပျက်စီးသွားကြလျှင် သင်၏သားသည် အဘယ်အရာကို အားကိုးနိုင်မည်နည်း။ ထို့ကြောင့် သူ့အတွက် မငိုကြွေးပါနှင့်။ ထို့ပြင် စုဉ္ဇယ၊ နဟုရှ၏သား ယယာတိမင်းတောင် အသက်မရှည်နိုင်ခဲ့ကြောင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိထားသည်—ပင်လယ်များဖြင့် ဝန်းရံထားသော ဤကမ္ဘာမြေတစ်ခုလုံးကို အနိုင်ယူခဲ့သူပင် ဖြစ်သော်လည်း»။

Verse 95

शम्यापातेनाभ्यतीयाद्‌ वेदीभिभ्षित्रयन्‌ महीम्‌ । ईजान: क्रतुभिर्मुख्यै: पर्यगच्छद्‌ वसुन्धराम्‌,“सूंजय! नहुषपुत्र राजा ययाति भी जीवित न रह सके--यह हमने सुना है। उन्होंने समुद्रोंसहित इस सारी पृथ्वीको जीतकर शम्यापातके- द्वारा पृथ्वीको नाप-नापकर यज्ञकी वेदियाँ बनायीं, जिनसे भूतलकी विचित्र शोभा होने लगी। उन्हीं वेदियोंपर मुख्य-मुख्य यज्ञोंका अनुष्ठान करते हुए उन्होंने सारी भारतभूमिकी परिक्रमा कर डाली

ဝါယုက ပြောသည်– «‘ရှမယာပါတ’ ဟူသော ရိတုအခမ်းအနားဖြင့် သူသည် မြေပြင်ကို တိုင်းတာ၍ ယဇ်ပလ္လင်များဖြင့် အလှဆင်တင်မြှောက်하였다။ အထွတ်အထိပ် ယဇ်ပူဇော်ပွဲများကို ဆောင်ရွက်ကာ နိုင်ငံတစ်ပြည်လုံးကို လှည့်လည်သွားလာ하였다။ ထိုသို့ပင် နဟုရှ၏သား ယယာတိမင်း—အသက်မရှည်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိထားသူ—သည် ပင်လယ်များနှင့်တကွ ကမ္ဘာမြေတစ်ခုလုံးကို အနိုင်ယူပြီးနောက် ယဇ်ပလ္လင်များဖြင့် အမှတ်အသားထားကာ မဟာရိတုများအတွင်း မြေတစ်ပြင်လုံးကို ဖြတ်သန်းလှည့်လည်ခဲ့သည်»။

Verse 96

इष्टवा क्रतुसहस्रेण वाजपेयशतेन च । तर्पयामास विष्रेन्द्रांस्त्रेभि: काउचनपर्वतै:,उन्होंने एक हजार श्रौतयज्ञों और सौ वाजपेय यज्ञोंका अनुष्ठान किया तथा श्रेष्ठ ब्राह्मणोंको सोनेके तीन पर्वत दान करके पूर्णतः संतुष्ट किया

ဝါယုက ပြောသည်– «သူသည် ဝေဒယဇ်ပူဇော်ပွဲ တစ်ထောင်နှင့် ဝါဇပေယ ယဇ်ပူဇော်ပွဲ တစ်ရာကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ရွှေတောင် သုံးတောင်ကို လှူဒါန်းကာ အထွတ်အထိပ် ဗြာဟ္မဏများကို အပြည့်အဝ ကျေနပ်စေ하였다»။

Verse 97

व्यूढेनासुरयुद्धेन हत्वा दैतेयदानवान्‌ | व्यभजत्‌ पृथिवीं कृत्स्नां ययातिर्नहुषात्मज:,“नहुषपुत्र ययातिने व्यूह-रचनायुक्त आसुर युद्धके द्वारा दैत्यों और दानवोंका संहार करके यह सारी पृथ्वी अपने पुत्रोंको बाँट दी थी

ဝါယုက ပြောသည်– «အဆုရပုံစံ စစ်တန်းစီ (ဗျူဟာ) ဖြင့် စီမံထားသော ပြင်းထန်သည့် စစ်ပွဲတွင် ဒိုင်တျာနှင့် ဒာနဝတို့ကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်၊ နဟုရှ၏သား ယယာတိသည် ကမ္ဘာမြေတစ်ခုလုံးကို ခွဲဝေချထား하였다»။

Verse 98

अन्त्येषु पुत्रान्‌ निक्षिप्य यदुद्र॒द्युपुरोगमान्‌ । पुरुं राज्येडभिषिच्याथ सदार: प्राविशद्‌ वनम्‌,“उन्होंने किनारेके प्रदेशोंपर अपने तीन पुत्र यदु, द्रह्मु तथा अनुको स्थापित करके मध्य भारतके राज्यपर पूरुको अभिषिक्त किया; फिर अपनी स्त्रियोंके साथ वे वनमें चले गये

နယ်စပ်ဒေသများတွင် မိမိ၏သားများကို တည်ထောင်ပေးပြီး—ထိုအထဲတွင် ယဒုနှင့် ဒြုဟျုတို့သည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ကာ—အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရန် ပူရုကို အဘိသေက ခန့်အပ်하였다။ ထို့နောက် မိဖုရားများနှင့်အတူ တောသို့ ဝင်ရောက်သွား하였다။

Verse 99

स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा:,'सूृंजय! वे तुम्हारी अपेक्षा चारों कल्याणमय गुणोंमें बढ़े हुए थे और तुम्हारे पुत्रसे भी अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी मर गये तो तुम्हारा पुत्र किस गिनतीमें है? अत: तुम उसके लिये शोक न करो

ဝါယုက ပြောသည်—“အို စုဉ္ဇယ၊ မင်္ဂလာကောင်းသော ဂုဏ်သတ္တိ လေးပါးတွင် သင်ထက် ပိုမိုပြည့်စုံသူများ၊ သင်၏သားထက်ပင် ပိုမိုကုသိုလ်ကြီးသူများတောင် သေခြင်းကို မလွတ်နိုင်ခဲ့လျှင်—သင်၏သားသည် မရဏတရားကို တားဆီးနိုင်မည့် အထူးအခွင့်အရေး မည်သို့ရှိနိုင်မည်နည်း။ ထို့ကြောင့် သင်၏သားအတွက် မဝမ်းနည်းပါနှင့်”။

Verse 100

अम्बरीषं च नाभागं मृतं सूंजय शुश्रुम । यं प्रजा वव्रिरे पुण्यं गोप्तारं नृपसत्तमम्‌,“सृंजय! हमने सुना है कि नाभागके पुत्र अम्बरीष भी मृत्युके अधीन हो गये थे। उन नृपश्रेष्ठ अम्बरीषको सारी प्रजाने अपना पुण्यमय रक्षक माना था

ဝါယုက ပြောသည်—“အို စೃဉ္ဇယ၊ နာဘာဂ၏သား အမ္ဗရီဿလည်း သေခြင်း၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရသည်။ ပြည်သူအပေါင်းတို့သည် ထိုမင်းမြတ် အမ္ဗရီဿကို တရားသဖြင့် ကောင်းကျိုးပေးသော ကာကွယ်ရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်”။

Verse 101

य: सहस्र॑ सहस्राणां राज्ञामयुतयाजिनाम्‌ । ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्य: सुसंहित:,'ब्राह्मणोंके प्रति अनुराग रखनेवाले राजा अम्बरीषने यज्ञ करते समय अपने विशाल यज्ञमण्डपमें दस लाख ऐसे राजाओंको उन ब्राह्मणोंकी सेवामें नियुक्त किया था, जो स्वयं भी दस-दस हजार यज्ञ कर चुके थे

ဝါယုက ပြောသည်—“ထိုမင်း—အမ္ဗရီဿ—သည် ဘြာဟ္မဏများအပေါ် ချစ်ခင်လေးစား၍ သစ္စာတည်ကြည်သူဖြစ်ပြီး၊ အလွန်ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ယဇ်ပူဇော်ပွဲကို ကျင်းပစဉ် မိမိ၏ ယဇ်မဏ္ဍပ်ကြီးအတွင်း၌ ယဇ်ပူဇော်မှုများစွာ ပြုလုပ်ပြီးသား မင်းများကိုလည်း အစုအဝေးအစုအဝေး ခန့်အပ်ကာ ဘြာဟ္မဏများကို ဝန်ဆောင်စေခဲ့သည်”။

Verse 102

नैतत्‌ पूर्वे जनाश्षक्रुर्न करिष्यन्ति चापरे । इत्यम्बरीषं नाभागिमन्वमोदन्त दक्षिणा:

ဝါယုက ပြောသည်—“ရှေးခေတ်လူတို့သည် ဤအရာကို မလုပ်နိုင်ခဲ့ကြ၊ နောက်ခေတ်လူတို့လည်း မလုပ်နိုင်ကြလိမ့်မည်”။ ထိုသို့ဆိုကာ ယဇ်ပူဇော်အလှူ (ဒက္ခိဏာ) များသည် နာဘာဂ၏သား အမ္ဗရီဿကို ချီးမွမ်းအတည်ပြုကြသည်။

Verse 103

“उन यज्ञकुशल ब्राह्मणोंने नाभागपुत्र अम्बरीषकी सराहना करते हुए कहा था कि 'ऐसा यज्ञ न तो पहलेके राजाओंने किया है और न भविष्यमें होनेवाले ही करेंगे” ।। शतं राजसहस्राणि शतं राजशतानि च । सर्वेडश्वमेधैरीजानास्ते<न्वयुर्दक्षिणायनम्‌

ဝါယုက ပြောသည်— «ယဇ်ပူဇော်ရေး၌ ကျွမ်းကျင်သော ဗြာဟ္မဏများက နာဘာဂ၏သား အမ္ဗရီရှကို ချီးမွမ်း၍ ‘ဤကဲ့သို့သော ယဇ်ပူဇော်မှုကို အတိတ်က မင်းများလည်း မပြုခဲ့ကြ၊ အနာဂတ် မင်းများလည်း မပြုနိုင်ကြ’ ဟု ဆိုခဲ့ကြသည်»။ ထို့ပြင် မင်းတပ်အင်အား တစ်သိန်းနှင့် မင်းရာဇာများ ရာချီတို့သည်—အားလုံး အရှွမေဓ ယဇ်ကို ပြုလုပ်ပြီးနောက်—နေ၏ တောင်ဘက်လမ်း (ဒက္ခိဏာယန) ကို လိုက်၍ အချိန်တန်သော် ကွယ်လွန်သွားကြသည်။

Verse 104

“उनके यज्ञमें एक लाख दस हजार राजा सेवाकार्य करते थे। वे सभी अश्वमेधयज्ञका फल पाकर दक्षिणायनके पश्चात्‌ आनेवाले उत्तरायणमार्गसे ब्रह्मलोकमें चले गये थे ।। स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा:,“सूृंजय! राजा अम्बरीष चारों कल्याणकारी गुणोंमें तुमसे बढ़कर थे और तुम्हारे पुत्रसे बहुत अधिक पुण्यात्मा भी थे। जब वे भी जीवित न रह सके तो दूसरेके लिये क्या कहा जा सकता है? अतः तुम अपने मरे हुए पुत्रके लिये शोक न करो

သူ၏ယဇ်ပူဇော်မှုတွင် မင်းတစ်သိန်းတစ်သောင်း (၁၁၀,၀၀၀) သည် အမှုထမ်းအဖြစ် စောင့်ရှောက်ကူညီခဲ့ကြသည်။ အရှွမေဓယဇ်၏ ကုသိုလ်ကို ရရှိပြီးနောက် နေ၏တောင်ဘက်လမ်း (ဒက္ခိဏာယန) ပြီးသည့်အခါ လာသော မြောက်ဘက်လမ်း (ဥတ္တရာယန) ဖြင့် ဗြဟ္မလောကသို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ ဝါယုက ပြောသည်— «အို စೃဉ္ဇယ၊ အမ္ဗရီရှမင်းသည် သင်ထက် မင်္ဂလာကောင်းကျိုး လေးပါး၌ ပိုမိုပြည့်စုံပြီး သင်၏သားထက်လည်း ကုသိုလ်သီလ ပိုမိုမြင့်မြတ်သည်။ ထိုသူတောင် အသက်မတည်နိုင်ခဲ့လျှင် အခြားသူတို့အကြောင်း မည်သို့ဆိုနိုင်မည်နည်း။ ထို့ကြောင့် ကွယ်လွန်သွားသော သင်၏သားအတွက် မငိုကြွေးပါနှင့်»။

Verse 105

शशबिन्दुं चैत्ररथं मृतं शुश्रुम संजय । यस्य भार्यासहसत्राणां शतमासीन्महात्मन:

ဝါယုက ပြောသည်— «အို စဉ္ဇယ၊ သရှဘိန္ဒုနှင့် ချိုင်တြရထတို့ သေဆုံးသွားကြပြီဟု ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရသည်။ ထိုမဟာသတ္တဝါတို့သည် မယားတစ်သိန်းရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ထိုကဲ့သို့ နာမည်ကြီး၍ အင်အားကြီးသော မင်းများပင် သေခြင်းမှ မလွတ်ကင်းနိုင်ကြသဖြင့် မာနနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုကို မကပ်မိစေဘဲ၊ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသမျှ အသက်တာကို အုပ်စိုးသော အနိစ္စကို ဆင်ခြင်ရမည်»။

Verse 106

हिरण्यकवचा: सर्वे सर्वे चोत्तमधन्विन:,“वे सभी राजकुमार सुवर्णमय कवच धारण करनेवाले और उत्तम धनुर्धर थे। एक-एक राजकुमारको अलग-अलग सौ-सौ कन्याएँ ब्याही गयी थीं। प्रत्येक कन्याके साथ सौ-सौ हाथी प्राप्त हुए थे। हर एक हाथीके पीछे सौ-सौ रथ मिले थे

ဝါယုက ပြောသည်— «သူတို့အားလုံးသည် ရွှေကာဝတ်စုံ (ကာဗချ) ကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး၊ တစ်ဦးချင်းစီလည်း အကောင်းဆုံး မြားပစ်သမားများ ဖြစ်ကြသည်»။ ဤကဗျာသည် ရာဇဝင်၏ စည်းစိမ်နှင့် စစ်ရေးအင်အား—အာဏာ၏ အပြင်ပန်းလက္ခဏာများ—ကို ထင်ဟပ်စေပြီး၊ ရှာန္တိပရဝ၏ သဘောတရားအရ စည်းစိမ်နှင့် စစ်ပညာကို မာနနှင့် အလွန်အကျွံမဟုတ်ဘဲ ဓမ္မဖြင့် ထိန်းချုပ်ရမည်ဟု သတိပေးသည်။

Verse 107

शतं कन्या राजपुत्रमेकैकं॑ पृथगन्वयु: । कन्यां कनन्‍्यां शतं नागा नागं॑ नागं शतं रथा:,“वे सभी राजकुमार सुवर्णमय कवच धारण करनेवाले और उत्तम धनुर्धर थे। एक-एक राजकुमारको अलग-अलग सौ-सौ कन्याएँ ब्याही गयी थीं। प्रत्येक कन्याके साथ सौ-सौ हाथी प्राप्त हुए थे। हर एक हाथीके पीछे सौ-सौ रथ मिले थे

ဝါယုက ပြောသည်— «မင်းသားတစ်ဦးချင်းစီအတွက် သီးသန့် မိန်းကလေး တစ်ရာစီ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ မိန်းကလေး တစ်ဦးချင်းစီနှင့်အတူ ဆင် တစ်ရာစီ ရခဲ့ပြီး၊ ဆင် တစ်ကောင်ချင်းစီနောက်တွင် ရထား တစ်ရာစီ ပါလာသည်»။ ဤကဗျာသည် ရာဇဝင်၏ စည်းစိမ်အလွန်ကြီးမားမှုနှင့် အိမ်ထောင်ရေးအလှူအတန်းကြီးကြပ်မှုဖြင့် အဆင့်အတန်းကို တိုင်းတာသည့် လူမှုဓလေ့ကို ထင်ဟပ်စေကာ၊ စည်းစိမ်နှင့် အာဏာသည် အလွန်အကျွံ ပစ္စည်းပြသမှုအဖြစ် တိုးပွားနိုင်ကြောင်းကို ညွှန်ပြသည်။

Verse 108

रथे रथे शतं चाश्वा देशजा हेममालिन: । अश्वे अश्वे शतं गावो गवां तद्घदजाविकम्‌,"प्रत्येक रथके साथ सुवर्णमालाधारी सौ-सौ देशीय घोड़े थे। हर एक अश्वके साथ सौ गायें और एक-एक गायके साथ सौ-सौ भेड़-बकरियाँ प्राप्त हुई थीं

ဝါယုက ပြောသည်– «ရထားတစ်စီးစီတွင် ရွှေမော်လီပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ထားသော ဒေသမွေးမြင်း တစ်ရာစီ ပါရှိ၏။ မြင်းတစ်ကောင်စီနှင့်အတူ နွားတစ်ရာစီ ပါလာပြီး၊ နွားတစ်ကောင်စီနောက်တွင် ထပ်မံ၍ သိုးနှင့် ဆိတ် တစ်ရာစီ လိုက်ပါလာ၏»။ ဤအပိုဒ်သည် ပေးကမ်းသည့် လက်ဆောင်နှင့် စည်းစိမ်၏ အလွန်ကြီးမားသည့် ပမာဏကို ထင်ဟပ်စေကာ၊ သဒ္ဒါနှင့်အညီ လှူဒါန်းခြင်း (dāna) ၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ပေါများမှုဖြင့် အားထားသူတို့ကို ထောက်ပံ့ရမည့် လူမှုအယူအဆကို ထင်ရှားစေသည်။

Verse 109

एतद्‌ धनमपर्यन्तमश्वमेधे महामखे । शशबिन्दुर्महाराज ब्राह्मणे भ्य: समार्पयत्‌

ဝါယုက ပြောသည်– «အလွန်ကြီးမြတ်သော အရှွမေဓ ယဇ်ပူဇော်ပွဲ၌ မဟာရာဇာ ရှရှဘိန္ဒုသည် ဤမတိုင်းမတာသော စည်းစိမ်ကို အပြည့်အဝ ဘြာဟ္မဏတို့ထံ သဒ္ဒါတော်တင်၍ လှူဒါန်းခဲ့၏»။

Verse 110

“महाराज! राजा शशबिन्दुने यह अनन्त धनराशि अश्वमेध नामक महायज्ञमें ब्राह्मणोंको दान कर दी थी ।। स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा:,'सूृंजय! वे चारों कल्याणकारी गुणोंमें तुमसे बढ़े-चढ़े थे और तुम्हारे पुत्रसे बहुत अधिक पुण्यात्मा भी थे। जब वे भी मृत्युसे बच न सके, तब तुम्हारे पुत्रके लिये क्या कहा जाय? अतः तुम्हें अपने मरे हुए पुत्रके लिये शोक नहीं करना चाहिये

ဝါယုက ပြောသည်– «မဟာရာဇာတော်မူပါစေ။ ရှရှဘိန္ဒုမင်းသည် အရှွမေဓဟု ခေါ်သော မဟာယဇ်ပူဇော်ပွဲ၌ မတိုင်းမတာသော ဤစည်းစိမ်အစုအဝေးကို ဘြာဟ္မဏတို့ထံ သဒ္ဒါတော်တင်၍ လှူဒါန်းခဲ့၏။ သို့ရာတွင် သူလည်း သေခြင်းကို မလွတ်နိုင်ခဲ့။ အို ရှုဉ္ဇယ၊ မင်္ဂလာကောင်းသော ဂုဏ်သတ္တိ လေးပါး၌ သင်ထက် ပိုမိုပြည့်စုံသူများ၊ သင်၏သားထက် ပိုမိုကုသိုလ်ကြီးသူများပင် မသေမပျောက်နိုင်ခဲ့လျှင် သင်၏သားအကြောင်းကို မည်သို့ဆိုနိုင်မည်နည်း။ ထို့ကြောင့် သင်သည် ကွယ်လွန်သွားသော သားအတွက် မငိုကြွေးသင့်»။

Verse 111

गयं॑ चामूर्तरयसं मृतं शुश्रुम संजय । यः स वर्षशतं राजा हुतशिष्टाशनो5भवत्‌,“सूंजय! सुननेमें आया है कि अमूर्तरयाके पुत्र राजा गयकी भी मृत्यु हुई थी। उन्होंने सौ वर्षोतक होमसे अवशिष्ट अन्नका ही भोजन किया

ဝါယုက ပြောသည်– «အို သံဇယ၊ အမူရ္တရယသ၏ သားတော် ဂယမင်းလည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကြားသိရ၏။ ထိုမင်းသည် နှစ်တစ်ရာတိုင်တိုင် ယဇ်ပူဇော်ပြီးနောက် ကျန်ရစ်သော အစာကိုသာ စားသုံးကာ သန့်ရှင်းသော အခမ်းအနား၏ ကျန်အစာဖြင့် အသက်မွေးခဲ့၏»။

Verse 112

यस्मै वद्ठिवरर प्रादात्‌ ततो वव्रे वरान्‌ गयः । ददतो यो3क्षयं वित्तं धर्मे श्रद्धा च वर्धताम्‌

မီးနတ်က ကောင်းချီးပေးသောသူထံမှ ဂယသည် မိမိ၏ ကောင်းချီးများကို ရွေးချယ်၍ ဆို၏– «ဓမ္မအတွက် ငါပေးကမ်းသည့် ဥစ္စာသည် မကုန်ခန်းပါစေနှင့်၊ တရားဓမ္မအပေါ် ငါ၏ ယုံကြည်သဒ္ဒါသည် အစဉ်တိုးပွားပါစေ»။

Verse 113

लेभे च कामांस्तान्‌ सर्वान्‌ पावकादिति न: श्रुतम्‌,'सुना है कि उन्हें अग्निदेवसे वे सभी मनोवाञ्छित फल प्राप्त हो गये थे। उन्होंने एक हजार वर्षोतक बारंबार दर्श, पौर्णमास, चातुर्मास्य तथा अश्वमेध यज्ञोंका अनुष्ठान किया था

ဝါယုက ပြောသည်– «ပာဝက (အဂ္နိ) ထံမှ သူသည် မိမိလိုလားသမျှ အကျိုးပေးသော အပေးအယူများအားလုံးကို ရရှိခဲ့ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရသည်။ ထို့ပြင် သူသည် ဒർശနှင့် ပေါုර්ဏမာသ အခမ်းအနားများ၊ ချာတုർമាស്യ ယဇ်ပူဇော်မှုများကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဆောင်ရွက်ကာ၊ အရှွမေဓ ယဇ်တော်ကိုပါ တစ်ထောင်နှစ်ပတ်လုံး ဆက်လက်ကျင့်သုံးခဲ့ကြောင်း ဆိုကြသည်»။

Verse 114

दर्शैश्न पूर्णमासैश्न चातुर्मास्यै: पुनः पुन: । अयजद्धयमेधेन सहसत्रं परिवत्सरान्‌,'सुना है कि उन्हें अग्निदेवसे वे सभी मनोवाञ्छित फल प्राप्त हो गये थे। उन्होंने एक हजार वर्षोतक बारंबार दर्श, पौर्णमास, चातुर्मास्य तथा अश्वमेध यज्ञोंका अनुष्ठान किया था

ဝါယုက ပြောသည်– «သူသည် လဆန်းယဇ်နှင့် လပြည့်ယဇ် (ဒർശ၊ ပေါုර්ဏမာသ) ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့သကဲ့သို့၊ ရာသီလိုက် ချာတုർമាស്യ အခမ်းအနားများကိုလည်း ပြန်ပြန်လည်လည် ပြုလုပ်하였다။ ထို့ပြင် အရှွမေဓ ယဇ်တော်ကိုလည်း တစ်ထောင်နှစ်ပတ်လုံး ဆက်လက်ပူဇော်ခဲ့သည်»။

Verse 115

शतं गवां सहस्नाणि शतमश्चृतराणि च । उत्थायोत्थाय वै प्रादात्‌ सहस्नं परिवत्सरान्‌,वे हजार वर्षोतक प्रतिदिन सबेरे उठ-उठकर एक-एक लाख गौओं और सौ-सौ खच्चरोंका दान करते थे

ဝါယုက ပြောသည်– «မနက်တိုင်း ထပ်ထပ်ထ၍ သူသည် နွားအရေအတွက် သိန်းချီကိုလည်းကောင်း၊ မြင်းမဟုတ်သော မြည်းမျိုး (mules) ရာချီကိုလည်းကောင်း လှူဒါန်းနေခဲ့ပြီး၊ ထိုအလှူအကျင့်ကို တစ်ထောင်နှစ်ပတ်လုံး ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်»။

Verse 116

तर्पयामास सोमेन देवान्‌ वित्तिरद्धिजानपि । पितृन्‌ स्वधाभि: कामैश्न स्त्रिय: स पुरुषर्षभ,'पुरुषप्रवर! इन्होंने सोमरसके द्वारा देवताओंको, धनके द्वारा ब्राह्मणोंको, श्राद्धकर्मसे पितरोंको और कामभोगद्वारा स्त्रियोंको तृप्त किया था

ဝါယုက ပြောသည်– «လူတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ ထူးမြတ်သူရေ—သူသည် ဒေဝတাদেরကို ဆိုမရသရည်ဖြင့် ကျေနပ်စေခဲ့ပြီး၊ ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) များကို ငွေကြေးဖြင့် ကျေနပ်စေခဲ့သည်။ ပိတೃတို့ကို သြရဒ္ဓကမ္မ၌ ဆွဓာ ပူဇော်ခြင်းဖြင့် ကျေနပ်စေခဲ့ပြီး၊ မိန်းမတို့ကို ကာမ၏ အပျော်အပါးဖြင့် ကျေနပ်စေခဲ့သည်»။

Verse 117

सौवर्णी पृथिवीं कृत्वा दशव्यामां द्विरायताम्‌ । दक्षिणामददद्‌ राजा वाजिमेधे महाक्रतौ,“राजा गयने महायज्ञ अश्वमेधमें दस व्याम (पचास हाथ) चौड़ी और इससे दूनी लंबी सोनेकी पृथ्वी बनवाकर दक्षिणारूपसे दान की थी

ဝါယုက ပြောသည်– «ဘုရင်သည် အကျယ် ဗျာမ ဆယ်၊ အလျား ထို၏ နှစ်ဆ ဖြစ်သော ‘ရွှေမြေပြင်’ ကို ပြုလုပ်စေပြီး၊ မဟာကရတု အရှွမေဓ ယဇ်တော်၌ ဒက္ခိဏာ (ယဇ်ခ) အဖြစ် ပေးအပ်လှူဒါန်း하였다»။

Verse 118

यावत्य: सिकता राजन्‌ गज़जायां पुरुषर्षभ । तावतीरेव गा: प्रादादामूर्तरयसो गय:

ဝါယုက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ! ဂဇဇာ၌ရှိသော သဲမှုန်အရေအတွက် မည်မျှရှိသနည်း၊ ထိုမျှတည်းသော နွားများကို အမူရ္တရယာ၏သား ဂယသည်—အလှူတော်ကို အပြည့်အဝ ထင်ရှားသော ပစ္စည်းဖြင့် ပြုသူ—ပေးလှူခဲ့၏»။

Verse 119

“पुरुषप्रवर नरेश! गंगाजीमें जितने बालूके कण हैं, अमूर्तरयाके पुत्र गयने उतनी ही गौओंका दान किया था ।। स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा:,'सूृंजय! वे चारों कल्याणकारी गुणोंमें तुमसे बढ़े-चढ़े थे और तुम्हारे पुत्रसे बहुत अधिक पुण्यात्मा भी थे। जब वे भी मर गये तो तुम्हारे पुत्रकी क्या बात है? अतः तुम उसके लिये शोक न करो

ဝါယုက ပြောသည်– «လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ မင်းကြီးရေ! ဂင်္ဂါမြစ်၌ရှိသော သဲမှုန်အရေအတွက် မည်မျှရှိသနည်း၊ အမူရ္တရယာ၏သား ဂယသည် ထိုမျှတည်းသော နွားများကို တစ်ခါက အလှူအဖြစ် ပေးလှူခဲ့၏။ သို့ရာတွင် သူလည်း သေဆုံးခဲ့သည်၊ အို စೃဉ္ဇယ! သူသည် ကောင်းမြတ်သော ဂုဏ်သတ္တိ လေးပါး၌ သင်ထက်လွန်ကဲပြီး၊ သင်၏သားထက်လည်း ပိုမိုပုဏ္ဏားသီလရှိသူ ဖြစ်သော်လည်း။ ထိုကဲ့သို့သောသူတောင် သေမင်းကို မလွတ်နိုင်လျှင် သင်၏သားအကြောင်းက ဘာပြောစရာရှိသနည်း။ ထို့ကြောင့် သူ့အတွက် မငိုကြွေးပါနှင့်»။

Verse 120

रन्तिदेवं च सांकृत्यं मृतं संजय शुश्रुम । सम्यगाराध्य य: शक्राद्‌ वरं लेभे महातपा:

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စံဇယ! ရန္တိဒေဝ မင်းကြီးနှင့် သာṃကೃတိ တို့လည်း ကွယ်လွန်သွားကြပြီဟု ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရသည်—သို့သော် ထိုမဟာတပသီသည် ရှက္ကရ (အိန္ဒြ) ကို မှန်ကန်စွာ ပူဇော်၍ အပြည့်အဝ ကျေနပ်စေသဖြင့် သူထံမှ ဆုတောင်းအခွင့် (ဗရ) ကို ရရှိခဲ့၏»။

Verse 121

अन्न च नो बहु भवेदतिथींश्व लभेमहि । श्रद्धा च नो मा व्यगमन्मा च याचिष्म कंचन

ဝါယုက ပြောသည်– «ကျွန်ုပ်တို့၌ အစာအဟာရ များပြားပါစေ၊ လက်ခံကြိုဆိုရန် ထိုက်တန်သော ဧည့်သည်များကိုလည်း ရပါစေ။ ကျွန်ုပ်တို့၏ ယုံကြည်သဒ္ဓါ မပျောက်ကွယ်ပါစေ၊ မည်သူ့ထံမှမျှ တောင်းခံရခြင်း မဖြစ်ပါစေနှင့်»။

Verse 122

'सूंजय! संकृतिके पुत्र राज रन्तिदेव भी कालके गालमें चले गये, यह हमारे सुननेमें आया है। उन महातपस्वी नरेशने इन्द्रकी अच्छी तरह आराधना करके उनसे यह वर माँगा कि “हमारे पास अन्न बहुत हो, हम सदा अतिथियोंकी सेवाका अवसर प्राप्त करें, हमारी श्रद्धा दूर न हो और हम किसीसे कुछ भी न माँगें' ।। उपातिष्ठन्त पशव: स्वयं त॑ संशितव्रतम्‌ । ग्राम्यारण्या महात्मानं रन्तिदेवं यशस्विनम्‌,“कठोर व्रतका पालन करनेवाले, यशस्वी महात्मा राजा रन्तिदेवके पास गाँवों और जंगलोंके पशु अपने-आप यज्ञके लिये उपस्थित हो जाते थे

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စೃဉ္ဇယ! သာṃကṛတိ၏သား ရန္တိဒေဝ မင်းကြီးလည်း ကာလ (သေမင်း) ၏ ပါးစပ်ထဲသို့ ဝင်သွားခဲ့သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရသည်။ ထိုမဟာတပသီ မင်းကြီးသည် အိန္ဒြကို ကောင်းစွာ ပူဇော်ပြီး ဤဗရကို တောင်းခဲ့၏– ‘ကျွန်ုပ်တို့အိမ်၌ အစာအဟာရ များပြားပါစေ; ဧည့်သည်များကို အမြဲတမ်း ဝန်ဆောင်ခွင့် ရပါစေ; ကျွန်ုပ်တို့၏ သဒ္ဓါ မလျော့ပါစေ; မည်သူ့ထံမှမျှ မည်သည့်အရာကိုမျှ မတောင်းရပါစေနှင့်’ ဟူ၍။ ထို့ကြောင့် ကျေးလက်နှင့် တောရိုင်း တိရစ္ဆာန်များသည်ပင် ကျပန်းမဟုတ်ဘဲ မိမိတို့အလိုအလျောက် ယဇ်ပူဇော်ရန်အတွက် ကတိကဝတ်တင်းကျပ်စွာ ထိန်းသိမ်းသော ဂုဏ်သတင်းကြီး မဟာသတ္တဝါ ရန္တိဒေဝ ထံသို့ လာရောက်တင်ဆက်ကြ၏»။

Verse 123

महानदी चर्मराशेरुत्क्लेदात्‌ ससृजे यतः । ततकश्चर्मण्वतीत्येवं विख्याता सा महानदी,“वहाँ भीगी चर्मराशिसे जो जल बहता था, उससे एक विशाल नदी प्रकट हो गयी, जो चर्मण्वती (चम्बल) के नामसे विख्यात हुई

အရေခွံအစုကြီးမှ စိုစွတ်ရည် ယိုစိမ့်ထွက်လာရာမှ မြစ်ကြီးတစ်စင်း ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့ကြောင့် ထိုမဟာမြစ်သည် ‘ကာရ္မဏ္ဝတီ’ (Carmaṇvatī) ဟူသော အမည်ဖြင့်—ချမ်ဘယ်လ် (Chambal) မြစ်ဟူ၍—ကျော်ကြားလာ၏။ ဤအကြောင်းအရာသည် ရက်စက်မှုနှင့် မသန့်ရှင်းမှုအပေါ် အခြေခံသော လုပ်ရပ်များက မြေပြင်နှင့် လူထုမှတ်ဉာဏ်ပေါ်တွင် ရေရှည်အမာရွတ်များ ချန်ထားပြီး နေရာတစ်ခုကို အမြဲတမ်း သာသနာရေးသတိပေးချက်အဖြစ် ပြောင်းလဲစေနိုင်ကြောင်းကို ထင်ရှားစေသည်။

Verse 124

ब्राह्मणेभ्यो ददौ निष्कान्‌ सदसि प्रतते नृपः । तुभ्यं निष्क तुभ्यं निष्कमिति क्रोशन्ति वै द्विजा:

ဝါယုက ပြောသည်— «မင်းတော်၏ အစည်းအဝေးပြည့်စုံသော နန်းတော်ခန်းမ၌ မင်းသည် ဗြာဟ္မဏများအား နိဿက (niṣka—ရွှေအလှဆင်/ရွှေဒင်္ဂါး) များကို ဝေငှ၏။ ထိုအခါ နှစ်ကြိမ်မွေး (ဒွိဇ) တို့က ‘မင်းအတွက် နိဿက! မင်းအတွက် နိဿက!’ ဟု အော်ဟစ်ကြလေသည်—အလှူများကို ခွဲဝေစဉ်၌»။

Verse 125

अन्वाहार्योपकरणं द्रव्योपकरणं च यत्‌,“बुद्धिमान्‌ राजा रन्तिदेवके उस यज्ञमें अन्वाहार्य अग्निमें आहुति देनेके लिये जो उपकरण थे तथा द्रव्य-संग्रहके लिये जो उपकरण-घड़े, पात्र, कड़ाहे, बटलोई और कठौते आदि सामान थे, उनमेंसे कोई भी ऐसा नहीं था, जो सोनेका बना हुआ न हो

ပညာရှိ မင်း ရန္တိဒေဝ၏ ထိုယဇ်ပူဇော်ပွဲ၌ အနွာဟာရျ အဂ္နိ (anvāhārya) ထဲသို့ အာဟုတိ ဆက်ကပ်ရန် အသုံးအဆောင်များနှင့် ဓနသိုလှောင်ရန် အိုးခွက်ကရား—အိုးကြီး၊ ခွက်၊ ကဒာဟ (အိုးကြီး/ကာလဒရွန်)၊ စ္ထာလီ (ချက်အိုး) စသည့် ပစ္စည်းများ—ထဲတွင် ရွှေမဟုတ်သော အရာတစ်ခုမျှ မရှိခဲ့။

Verse 126

मृतान्‌ महानुभावांस्त्व॑ श्रुत्वैव पृथिवीपतीन्‌ । क्षत्रिय-धर्ममें तत्पर रहनेवाले, वेद-वेदांगोंके पारंगत वे शूरवीर नरेश पुण्यमयी वीर- गतिको प्राप्त हुए हैं। पहलेके मरे हुए महानुभाव भूपतियोंका चरित्र सुनकर तुम्हें अपने उन बन्धुओंके लिये भी शोक नहीं करना चाहिये,घटा: पात्र्य:ः कटाहानि स्थाल्यश्न पिठराणि च । नासीत्‌ किंचिदसौवर्ण रन्तिदेवस्थ धीमत: “बुद्धिमान्‌ राजा रन्तिदेवके उस यज्ञमें अन्वाहार्य अग्निमें आहुति देनेके लिये जो उपकरण थे तथा द्रव्य-संग्रहके लिये जो उपकरण-घड़े, पात्र, कड़ाहे, बटलोई और कठौते आदि सामान थे, उनमेंसे कोई भी ऐसा नहीं था, जो सोनेका बना हुआ न हो

ဝါယုက ပြောသည်— «မြေကြီး၏ မဟာစိတ်ကြီးသော မင်းများ သေဆုံးသွားကြောင်း ကြားပြီးနောက် သင်သည် မငိုကြွေးသင့်။ ထိုသူရဲကောင်း မင်းများသည် က္ෂတ္တရိယဓမ္မ၌ တည်ကြည်၍ ဝေဒနှင့် ဝေဒအင်္ဂများ၌ ကျွမ်းကျင်သဖြင့် ကုသိုလ်ပြည့်ဝသော သူရဲကောင်း၏ ဂတိကို ရောက်ကြ၏။ ရှေးကာလက ကွယ်လွန်ပြီးသား မဟာမင်းများ၏ အကျင့်အကြံကို ကြားသိပြီးနောက် သင်သည် ကိုယ့်ဆွေမျိုးကွယ်လွန်သူများအတွက်တောင် မလွန်ကဲစွာ ဝမ်းနည်းမနေသင့်။ ထို့ပြင် ပညာရှိ မင်း ရန္တိဒေဝ၏ ယဇ်ပူဇော်ပွဲ၌ အိုးကြီး၊ ခွက်၊ ကဒာဟ၊ ချက်အိုး၊ ပန်းကန် စသည့် ပစ္စည်းတစ်ခုမျှ ရွှေမဟုတ်သောအရာ မရှိခဲ့»။

Verse 127

सांकृते रन्तिदेवस्य यां रात्रिमवसन्‌ गृहे । आलकभ्यन्त शतं गाव: सहस्राणि च विंशति:,'संकृतिके पुत्र राजा रन्तिदेवके घरमें जिस रातको अतिथियोंका समुदाय निवास करता था, उस समय उन्हें बीस हजार एक सौ गौएँ छूकर दी जाती थीं

ဝါယုက ပြောသည်— «သင်္ကృతိ၏ သား မင်း ရန္တိဒေဝ၏ အိမ်၌ ဧည့်သည်အစုအဝေးကြီး တည်းခိုသော ထိုညတွင်၊ နွားတစ်သိန်းနှစ်သောင်း (၁၂၀,၀၀၀) ကို အလွန်ပေါများစွာ ပေးအပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်»။

Verse 128

तत्र सम सूदा: क्रोशन्ति सुमृष्टमणिकुण्डला: । सूप॑ं भूयिष्ठमश्री ध्वं नाद्य भोज्यं यथा पुरा,“वहाँ विशुद्ध मणिमय कुण्डल धारण किये रसोइये पुकार-पुकारकर कहते थे कि “आपलोग खूब दाल-भात खाइये। आजका भोजन पहले जैसा नहीं है, अर्थात्‌ पहलेकी अपेक्षा बहुत अच्छा है”

ထိုနေရာ၌ မဏိကွင်းနားကပ်များ တောက်ပစွာ ဝတ်ဆင်ထားသော မီးဖိုချောင်သားတို့က အော်ဟစ်၍—«လာပါ၊ ထမင်းနှင့် ဟင်းရည်ကို များများစားကြပါ။ ယနေ့အစားအစာသည် ယခင်ကဲ့သို့ မဟုတ်၊ ယခင်ထက် ပိုမိုကောင်းမွန်၏» ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 129

स चेन्ममार सृंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्चैव मा पुत्रमनुतप्यथा:,'सूृंजय! रन्तिदेव तुमसे पूर्वोक्त चारों गुणोंमें बढ़े-चढ़े थे और तुम्हारे पुत्रसे बहुत अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी मर गये तो तुम्हारे पुत्रकी क्या बात है? अतः तुम उसके लिये शोक न करो

အို စೃဉ္ဇယ၊ ယခင်က ပြောခဲ့သော သီလဂုဏ်လေးပါး၌ သင်ထက်ပင် ထူးချွန်၍ သင့်သားထက် အလွန်ပင် ကုသိုလ်မြတ်သော ရန္တိဒေဝတောင် သေဆုံးသွားပြီ။ ထိုကဲ့သို့သောသူတောင် ကွယ်လွန်ရသော် သင့်သားအကြောင်းက ဘာဆိုရမည်နည်း။ ထို့ကြောင့် သင့်ကလေးအတွက် မငိုကြွေးမနေပါနှင့်။

Verse 130

सगरं च महात्मान॑ मृतं शुश्रुम संजय । ऐक्ष्वांकं पुरुषव्याप्रमतिमानुषविक्रमम्‌

အို စဉ္ဇယ၊ အိက္ခ္ဝာကု မျိုးရိုးမှ ပေါက်ဖွား၍ လူတို့အနက် ကျားတစ်ကောင်ကဲ့သို့ ရဲရင့်သူ၊ စိတ်ဓာတ်သူရဲကောင်း၍ လူ့အင်အားအတိုင်းအတာကို ကျော်လွန်သော အာဏာဗလရှိသည့် မဟာသတ္တဝါ စဂရသည် သေဆုံးသွားပြီဟု ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရ၏။

Verse 131

'सृंजय! इक्ष्वाकुवंशी पुरुषसिंह महामना सगर भी मरे थे, ऐसा सुननेमें आया है। उनका पराक्रम अलौकिक था ।। षष्टि: पुत्रसहस्राणि यं यान्तमनुजम्मिरे । नक्षत्रराजं वर्षान्ति व्यभ्रे ज्योतिर्गणा इव,'जैसे वर्षकि अन्त (शरद) में बादलोंसे रहित आकाशके भीतर तारे नक्षत्रराज चन्द्रमाका अनुसरण करते हैं, उसी प्रकार राजा सगर जब युद्ध आदिके लिये कहीं यात्रा करते थे, तब उनके साठ हजार पुत्र उन नरेशके पीछे-पीछे चलते थे

ဝါယုက ပြော၏—«အို စೃဉ္ဇယ၊ အိက္ခ္ဝာကု မျိုးရိုးမှ လူတို့အနက် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ မဟာသတ္တဝါ စဂရတောင် ကွယ်လွန်သွားပြီဟု ကြားသိရသည်။ သူ၏ ရဲရင့်မှုသည် အလွန်ထူးကဲ၏။ မိုးရာသီကုန်၍ မိုးတိမ်ကင်းသော ကောင်းကင်၌ ကြယ်အလင်းအစုအဝေးတို့က ကြယ်တို့၏ အရှင် လကို လိုက်နာသကဲ့သို့ပင်၊ ဘုရင် စဂရသည် စစ်ပွဲသို့မဟုတ် အမှုကိစ္စတစ်ရပ်ရပ်အတွက် ထွက်ခွာသည့်အခါတိုင်း၊ သူ၏ သားခြောက်သောင်းတို့သည် နောက်မှ အစဉ်လိုက်ပါကြ၏»။

Verse 132

एकच्छत्रा मही यस्य प्रतापादभवत्‌ पुरा । यो<श्वमेधसहस्त्रेण तर्पयामास देवता:,'पूर्वकालमें राजाके प्रतापसे एकछत्र पृथ्वी उनके अधिकारमें आ गयी थी। उन्होंने एक सहस्र अश्वमेध यज्ञ करके देवताओंको तृप्त किया था

ဝါယုက ပြော၏—«ရှေးကာလ၌ သူ၏ တန်ခိုးတော်ကြောင့် မြေကြီးတစ်ပြင်လုံးသည် တစ်ဦးတည်းသော အရှင်အောက်၌ တစ်မိုးတည်း ဖြစ်ခဲ့၏။ ထို့ပြင် အရှွမေဓ ယဇ်ပူဇော်ပွဲ တစ်ထောင် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် နတ်တို့ကို ကျေနပ်စေခဲ့၏»။

Verse 133

यः प्रादात्‌ कनकस्तम्भं प्रासादं सर्वकाउ्चनम्‌ | पूर्ण पद्मदलाक्षीणां स्त्रीणां शयनसंकुलम्‌,'राजाने सोनेके खंभोंसे युक्त पूर्णतः सोनेका बना हुआ महल, जो कमलके समान नेत्रोंवाली सुन्दरी स्त्रियोंकी शय्याओंसे सुशोभित था, तैयार कराकर योग्य ब्राह्मणोंको दान किया। साथ ही नाना प्रकारकी भोगसामग्रियाँ भी प्रचुरमात्रामें उन्हें दी थीं। उनके आदेशसे ब्राह्मणोंने उनका सारा धन आपसमें बाँट लिया था

ဝါယုဒေဝက ပြောသည်— «ရွှေတိုင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး အကုန်လုံး ရွှေဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော နန်းတော်တစ်ဆောင်ကို လှူဒါန်းသူတစ်ဦးရှိ၏။ ထိုနန်းတော်တွင် ပွင့်ပြည့်သော ကြာပန်းရင်ခွင်ကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိသည့် မိန်းမလှများက စောင့်ရှောက်သည့် အိပ်ရာများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ ထိုသို့ အလွန်ခမ်းနားသော နေရာကို ပြင်ဆင်စေပြီး သင့်တော်သော ဗြာဟ္မဏများထံ လှူဒါန်းကာ၊ ပျော်ရွှင်မှုအတွက် အမျိုးမျိုးသော ပစ္စည်းနှင့် စားသောက်သုံးစွဲရာ အထောက်အပံ့များကိုလည်း များစွာ ပေးအပ်하였다။ သူ၏ အမိန့်အတိုင်း ဗြာဟ္မဏတို့သည် ထိုဥစ္စာအားလုံးကို အချင်းချင်း ခွဲဝေယူကြ၏»။

Verse 134

द्विजातिभ्यो<नुरूपेभ्य: कामांश्न विविधान्‌ बहून्‌ । यस्यादेशेन तद्‌ वित्त व्यभजन्त द्विजातय:,'राजाने सोनेके खंभोंसे युक्त पूर्णतः सोनेका बना हुआ महल, जो कमलके समान नेत्रोंवाली सुन्दरी स्त्रियोंकी शय्याओंसे सुशोभित था, तैयार कराकर योग्य ब्राह्मणोंको दान किया। साथ ही नाना प्रकारकी भोगसामग्रियाँ भी प्रचुरमात्रामें उन्हें दी थीं। उनके आदेशसे ब्राह्मणोंने उनका सारा धन आपसमें बाँट लिया था

ဝါယုက ပြောသည်— «သင့်တော်သော နှစ်ကြိမ်မွေး (ဒွိဇ) များထံသို့ သူသည် သူတို့နှင့် ကိုက်ညီသည့် ပျော်ရွှင်မှုအရာဝတ္ထု အမျိုးမျိုးကို များစွာ ပေးအပ်하였다။ သူ၏ အမိန့်အတိုင်း ဒွိဇတို့သည် ထိုဥစ္စာကို အချင်းချင်း ခွဲဝေမျှဝေကြ၏»။

Verse 135

खानयामास य: कोपात्‌ पृथिवीं सागराड्किताम्‌ । यस्य नाम्ना समुद्रश्न सागरत्वमुपागत:,“एक समय क्रोधमें आकर उन्होंने समुद्रसे चिह्नित सारी पृथ्वी खुदवा डाली थी। उन्हींके नामपर समुद्रकी 'सागर' संज्ञा हो गयी

ဝါယုက ပြောသည်— «တစ်ခါတစ်ရံ ဒေါသတက်လျက် ပင်လယ်ဖြင့် အမှတ်အသားရှိသော ကမ္ဘာမြေတစ်ပြင်လုံးကို တူးဖော်စေခဲ့သည်။ ထိုပင်လယ်သည်လည်း သူ၏ အမည်ကြောင့်ပင် ‘သာဂရ’ (Sāgara) ဟူသော အမည်ကို ရခဲ့သည်»။

Verse 136

सूंजयं पुत्रशोकार्त यथायं नारदो<ब्रवीत्‌ | इस विषयमें एक प्राचीन इतिहासका उदाहरण दिया जाता है, जैसा कि इन देवर्षि नारदजीने पुत्र-शोकसे पीड़ित हुए राजा सूंजयसे कहा था,स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा: 'सूंजय! वे चारों कल्याणकारी गुणोंमें तुमसे बढ़े हुए थे। तुम्हारे पुत्रसे बहुत अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी मर गये, तब तुम्हारे पुत्रकी क्या बात है? अतः तुम उसके लिये शोक न करो

ဝါယုဒေဝက ပြောသည်— «ဤကိစ္စ၌ ရှေးဟောင်းအထောက်အထားတစ်ရပ်ကို ဥပမာပြုကြသည်။ သားကိုဆုံးရှုံး၍ ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေသော ဘုရင် သုဉ္ဇယ (Suñjaya) ထံသို့ နတ်ရသီ နာရဒ (Nārada) က တစ်ခါ ပြောခဲ့သကဲ့သို့ပင်။ ‘သုဉ္ဇယ၊ မင်္ဂလာကောင်းခြင်းနှင့် ထူးချွန်မှုတို့၌ မင်းထက်မြင့်သော သူလေးဦးတောင် သေဆုံးသွားပြီ။ ထိုသူတို့သည် မင်း၏သားထက် အလွန်ပို၍ ကုသိုလ်ပြည့်ဝသူများဖြစ်ကြ၏။ ထိုကဲ့သို့သောသူများတောင် ကွယ်လွန်သွားလျှင် မင်း၏သားအကြောင်းက ဘာရှိမည်နည်း။ ထို့ကြောင့် သူ့အတွက် မပူဆွေးပါနှင့်’»။

Verse 137

राजानं च पृथुं वैन्यं मृतं शुश्रुम संजय । यमभ्यषिज्चन्‌ सम्भूय महारण्ये महर्षय:,'सूंजय! वेनके पुत्र महाराज पृथुको भी अपने शरीरका त्याग करना पड़ा था, ऐसा हमने सुना है। महर्षियोंने महान्‌ वनमें एकत्र होकर उनका राज्याभिषेक किया था

ဝါယုက ပြောသည်— «အို စဉ္ဇယ (Sañjaya)၊ ဗေန (Vena) ၏သား ဘုရင် ပೃထု (Pṛthu) လည်း ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်၍ အဆုံးသတ်ခဲ့ကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရသည်။ ထို့နောက် မဟာရသီတို့သည် မဟာတောအတွင်း စုဝေးကာ သူ့ကို အဘိသေက (အရာတင်) ပြု၍ ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ကြ၏»။

Verse 138

प्रथयिष्यति वै लोकान्‌ पृथुरित्येव शब्दित: । क्षताद्‌ यो वै त्रायतीति स तस्मात्‌ क्षत्रिय: स्मृत:,“ऋषियोंने यह सोचकर कि सब लोकोंमें धर्मकी मर्यादा प्रथित (स्थापित) करेंगे, उनका नाम पृथु रखा था। वे क्षत अर्थात्‌ दुःखसे सबका त्राण करते थे, इसलिये क्षत्रिय कहलाये

ရိရှီတို့သည် “လောကအပေါင်းတို့၌ ဓမ္မ၏စည်းကမ်းကို ပျံ့နှံ့တည်မြဲစေမည်” ဟု စဉ်းစားကာ သူ့ကို “ပೃထု” ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ သူသည် “က்ஷတ” ဟူသော ဒုက္ခမှ လူတို့ကို ကယ်တင်စောင့်ရှောက်သောကြောင့် “က்ஷတ္တရိယ” (ခတ္တရိယ) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 139

पृथुं वैन्यं प्रजा दृष्टवा रक्ता: स्मेति यदब्रुवन्‌ । ततो राजेति नामास्यथ अनुरागादजायत,“वेननन्दन पृथुको देखकर समस्त प्रजाओंने एक साथ कहा कि “हम इनमें अनुरक्त हैं इस प्रकार प्रजाका रञज्जन करनेके कारण ही उनका नाम 'राजा' हुआ

ဗေန၏သား ပೃထု ဝိုင်နျကို ပြည်သူတို့ မြင်ကြသောအခါ “ကျွန်ုပ်တို့သည် သူ့ကို ချစ်ခင်ကပ်လှမ်းနေကြသည်” ဟု တစ်သံတည်း ပြောကြသည်။ ထိုချစ်ခင်မှု (anurāga) ကြောင့်လည်း၊ ပြည်သူတို့ကို ပျော်ရွှင်စေ၍ စိတ်ကို ဆွဲယူနိုင်သောကြောင့်လည်း “ရာဇာ” (ဘုရင်) ဟူသော အမည်သည် သူ့အတွက် ပေါ်ပေါက်လာ하였다။

Verse 140

अकृष्ट पच्या पृथिवी पुटके पुटके मधु । सर्वा द्रोणदुघा गावो वैन्यस्यासन्‌ प्रशासत:,“पृथुके शासनकालमें पृथ्वी बिना जोते ही धान्य उत्पन्न करती थी, वृक्षोंके पुट-पुटमें मधु (रस) भरा था और सारी गौएँ एक-एक दोन दूध देती थीं

ဓမ္မတရားဖြင့် အုပ်ချုပ်သော ပૃထု ဝိုင်နျ ဘုရင်၏ ခေတ်တွင် မြေကြီးသည် မထွန်ယက်ဘဲပင် သီးနှံများ ထွက်ပေါ်စေ하였다။ သစ်ပင်အစုအဖွဲ့တိုင်းတွင် ပျားရည်ကဲ့သို့သော အရည်ဓာတ် ပြည့်နှက်နေပြီး၊ နွားအားလုံးသည် ဒရೋဏ အတိုင်းအတာပြည့် နို့ကို ပေးကြ하였다။

Verse 141

अरोगा: सर्वसिद्धार्था मनुष्या अकुतो भया: । यथाभिकाममवसन क्षेत्रेषु च गृहेषु च

လူတို့သည် ရောဂါကင်းစင်၍ လိုအင်ဆန္ဒတို့ ပြည့်စုံအောင်မြင်ကြပြီး မည်သည့်ဘက်မှ မကြောက်ရွံ့ကြ။ သူတို့သည် လယ်ကွင်းများတွင်လည်းကောင်း၊ အိမ်များတွင်လည်းကောင်း မိမိတို့နှစ်သက်သလို နေထိုင်ကြ하였다။

Verse 142

“मनुष्य नीरोग थे। उनकी सारी कामनाएँ सर्वथा परिपूर्ण थीं और उन्हें कभी किसी चीजसे भय नहीं होता था। सब लोग इच्छानुसार घरों या खेतोंमें रह लेते थे ।। आपस्तस्तम्भिरे चास्य समुद्रमभियास्यत: । सरितश्नानुदीर्यन्त ध्वजभड़श्न नाभवत्‌

ထိုခေတ်တွင် လူသားတို့သည် ရောဂါကင်းစင်ကြ၏။ ဆန္ဒအလိုအင်တို့ အပြည့်အဝ ပြည့်စုံပြီး မည်သည့်အရာကိုမျှ မကြောက်ရွံ့ကြ။ လူတိုင်းသည် မိမိနှစ်သက်သလို—အိမ်တွင်ဖြစ်စေ လယ်ကွင်းတွင်ဖြစ်စေ—နေထိုင်ကြ၏။ ထို့ပြင် ရေများပင် တည်ငြိမ်၍ သမုဒ္ဒရာသို့ မလှိုင်းထန်မတက်ကြ; မြစ်များလည်း မလွန်ကဲမဖောင်းပွကြ; အလံတော်တို့ ပျက်စီးခြင်းမရှိ—အ乱သဘော သို့မဟုတ် ကပ်ဘေး၏ လက္ခဏာ မပေါ်ခဲ့။

Verse 143

“जब वे समुद्रकी ओर यात्रा करते, उस समय उसका जल स्थिर हो जाता था। नदियोंकी बाढ़ शान्त हो जाती थी। उनके रथकी ध्वजा कभी भग्न नहीं होती थी ।। हैरण्यांस्त्रिनलोत्सेधान्‌ पर्वतानेकविंशतिम्‌ । ब्राह्मणेभ्यो ददौ राजा यो<श्वमेथधे महामखे,'राजा पृथुने अश्वमेध नामक महायज्ञमें चार सौ हाथ ऊँचे इक्कीस सुवर्णमय पर्वत ब्राह्मणोंको दान किये थे

ဝါယုက ပြောသည်– သူတို့သည် သမုဒ္ဒရာသို့ ခရီးထွက်သွားသည့်အခါတိုင်း သမုဒ္ဒရာရေသည် တည်ငြိမ်သွား၍ မြစ်ရေကြီးမှုများလည်း ငြိမ်းသက်သွားသည်။ သူတို့၏ ရထားပေါ်ရှိ အလံတော်သည် မည်သည့်အခါမျှ မကျိုးမပျက်။ ထိုဘုရင်ပဋ္ဌု (Pr̥thu) သည် အရှွမေဓ မဟာယဇ္ဉ်၌ လက်တံလေးရာမြင့်သော ရွှေတောင်နှစ်ဆယ့်တစ်လုံးကို ဗြာဟ္မဏများအား လှူဒါန်းခဲ့သည်။

Verse 144

स चेन्ममार सूंजय चतुर्भद्रतरस्त्वया । पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुप्यथा:,'सूृंजय! वे चारों कल्याणकारी गुणोंमें तुमसे बढ़े-चढ़े थे और तुम्हारे पुत्रकी अपेक्षा बहुत अधिक पुण्यात्मा भी थे। जब वे भी मर गये तो तुम्हारे पुत्रकी क्या बात है? अतः तुम अपने मरे हुए पुत्रके लिये शोक न करो

ဝါယုက ပြောသည်– “အို စူဉ္ဇယ၊ ကောင်းမြတ်သော လက္ခဏာလေးပါးဖြင့် ပြည့်စုံ၍ သင်ထက်ပင် မြင့်မြတ်သူများ၊ သင့်သားထက် အလွန်ပို၍ ကုသိုလ်ကြီးသူများတောင် သေဆုံးခဲ့ကြလျှင် သင့်သားအကြောင်း ဘာပြောစရာရှိသနည်း။ ထို့ကြောင့် သေဆုံးသွားသော သင့်ကလေးအတွက် မငိုကြွေးပါနှင့်။”

Verse 145

कि वा तूष्णीं ध्यायसे सूंजय त्वं न मे राजन्‌ वाचमिमां शृणोषि । न चेन्मोघं विप्रलप्तं ममेदं पथ्य॑ मुमूर्षोरिव सुप्रयुक्तम्‌,'सूृंजय! तुम चुपचाप क्‍या सोच रहे हो। राजन! मेरी इस बातको क्‍यों नहीं सुनते हो? जैसे मरणासन्न पुरुषके ऊपर अच्छी तरह प्रयोगमें लायी हुई ओषधि व्यर्थ जाती है, उसी प्रकार मेरा यह सारा प्रवचन निष्फल तो नहीं हो गया?”

ဝါယုက ပြောသည်– “အို စူဉ္ဇယ၊ သင်သည် အဘယ်ကြောင့် တိတ်ဆိတ်စွာ ထိုင်၍ အတွေးထဲတွင် ပျောက်ကွယ်နေသနည်း။ အို ဘုရင်၊ ငါ့စကားကို အဘယ်ကြောင့် မနားထောင်သနည်း။ သေခါနီးသူအပေါ် သေချာစွာ သုံးထားသော ဆေးက အကျိုးမရှိသကဲ့သို့ ငါ့အကြံဉာဏ်သည် အလဟသ မဖြစ်ပါစေနှင့်။”

Verse 146

अविमुक्ता मरिष्यामस्तत्र का परिदेवना । 'सृंजय! मैं, तुम और ये समस्त प्रजावर्गके लोग कोई भी सुख और दु:खोंके बन्धनसे मुक्त नहीं हुए हैं तथा एक दिन हम सब लोग मरेंगे भी। फिर इसके लिय शोक क्या करना है?,यृंजय उवाच शृणोमि ते नारद वाचमेनां विचित्रार्था स्रजमिव पुण्यगन्धाम्‌ । राजर्षीणां पुण्यकृतां महात्मनां कीर्त्या युक्तानां शोकनिर्णाशनार्थाम्‌ सृंजयने कहा--नारद! पवित्र गन्धवाली मालाके समान विचित्र अर्थसे भरी हुई आपकी इस वाणीको मैं सुन रहा हूँ। पुण्यात्मा महामनस्वी और कीर्तिशाली राजर्षियोंके चरित्रसे युक्त आपका यह वचन सम्पूर्ण शोकोंका विनाश करनेवाला है

ဝါယုက ပြောသည်– “ကျွန်ုပ်တို့သည် ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဒုက္ခ၏ ချည်နှောင်မှုမှ မလွတ်မြောက်သေး၊ တစ်နေ့ကျရင် ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးလည်း သေကြရမည်။ ထို့ကြောင့် ငိုကြွေးရန် အဘယ်အကြောင်းရှိသနည်း။”

Verse 147

न ते मोघं विप्रलप्तं महर्षे दृष्टवैवाहं नारद त्वां विशोक: | शुश्रूषे ते वचन ब्रह्मवादिन्‌ न ते तृप्याम्यमृतस्थेव पानात्‌,महर्षि नारद! आपने जो कुछ कहा है, आपका यह उपदेश व्यर्थ नहीं गया है। आपका दर्शन करके ही मैं शोकरहित हो गया हूँ। ब्रह्मवादी मुने! मैं आपका यह प्रवचन सुनना चाहता हूँ और अमृतपानके समान उससे तृप्त नहीं हो रहा हूँ

ယೃဉ္ဇယက ပြောသည်– “အို မဟာရသီ နာရဒ၊ သင်ပြောသောစကားသည် အလဟသ မဖြစ်ပါ။ သင်ကို မြင်ရုံဖြင့်ပင် ကျွန်ုပ်သည် ဝမ်းနည်းမှုကင်းစင်သွားပြီ။ ဗြဟ္မဝါဒင် မုနိ၊ သင်၏ တရားစကားကို နားထောင်လိုပါသည်။ အမృతကို သောက်သကဲ့သို့၊ ထိုစကားဖြင့် ကျွန်ုပ် မပြည့်ဝနိုင်သေးပါ။”

Verse 148

अमोघदर्शिन्‌ मम चेत्‌ प्रसाद॑ संतापदग्धस्य विभो प्रकुर्या: । सुतस्य सञ्जीवनमद्य मे स्यात्‌ तव प्रसादात्‌ सुतसड़मश्च,प्रभो! आपका दर्शन अमोघ है। मैं पुत्रशोकके संतापसे दग्ध हो रहा हूँ। यदि आप मुझपर कृपा करें तो मेरा पुत्र फिर जीवित हो सकता है और आपके प्रसादसे मुझे पुनः पुत्र- मिलनका सुख सुलभ हो जायगा

ယဉ္ဇယက ပြောသည်– «အရှင်၊ မမှားမယွင်းသော မြင်ကွင်းရှိတော်မူသော အရှင်တော်၊ ကျွန်ုပ်သည် သားအတွက် ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်း၏ အပူဒဏ်ကြောင့် လောင်ကျွမ်းနေပါသည်။ အရှင်တော်က ကျွန်ုပ်အပေါ် ကရုဏာတော် ချီးမြှင့်ပါက ယနေ့ပင် ကျွန်ုပ်၏သားကို အသက်ပြန်ရှင်စေနိုင်မည် ဖြစ်ပြီး၊ အရှင်တော်၏ အနုဂ္ဂဟကြောင့် ထိုသားနှင့် ပြန်လည်ဆုံတွေ့ရသော ပျော်ရွှင်မှုကို ထပ်မံရရှိမည်»။

Verse 149

नारद उवाच यस्ते पुत्रो गमितो5यं विजात: स्वर्णष्लीवी यमदात्‌ पर्वतस्ते | पुनस्तु ते पुत्रमहं ददामि हिरण्यनाभं वर्षमहस्रिणं च,नारदजी कहते हैं--राजन! तुम्हारे यहाँ जो यह सुवर्णष्ठीवी नामक पुत्र उत्पन्न हुआ था और जिसे पर्वत मुनिने तुम्हें दिया था, वह तो चला गया। अब मैं पुनः हिरण्यनाभ नामक एक पुत्र दे रहा हूँ, जिसकी आयु एक हजार वर्षोंकी होगी

နာရဒက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ ပရဝတ မုနိက မင်းထံ ပေးအပ်ခဲ့သော ‘သုဝဏ္ဏဋ္ဌီဝီ’ ဟူသော သားတော်သည် ယခု ထွက်ခွာသွားလေပြီ။ ထို့ကြောင့် ယခု ငါသည် ‘ဟိရဏ္ယနာဘ’ ဟူသော သားတော်ကို ထပ်မံပေးအပ်မည်၊ ထိုသူ၏ အသက်တမ်းသည် တစ်ထောင်နှစ် ဖြစ်လိမ့်မည်»။

Verse 156

गच्छावधानं नृपते ततो दु:खं प्रहास्यसि । “नरेश्वर! मैं पूर्ववर्ती राजाओंके महान्‌ सौभाग्यका वर्णन करता हूँ। सुनो और सावधान हो जाओ। इससे तुम्हारा दुःख दूर हो जायगा

ဝါယုက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ သေချာစွာ အာရုံစိုက်၍ နားထောင်လော့; ထိုအခါ မင်း၏ ဝမ်းနည်းမှုကို ပယ်ဖျက်နိုင်လိမ့်မည်။ ငါသည် ရှေးခေတ် မင်းများ၏ မဟာကံကောင်းခြင်းကို ဖော်ပြမည်—စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ စူးစိုက်နားထောင်လော့၊ မင်း၏ ဒုက္ခသည် ပျောက်ကွယ်သွားလိမ့်မည်»။

Verse 166

शममानय संतापं शृणु विस्तरशश्न मे । “मरे हुए महानुभाव भूपतियोंके नाम सुनकर ही तुम अपने मानसिक संतापको शान्त कर लो और मुझसे विस्तारपूर्वक उन सबका परिचय सुनो

ဝါယုက ပြောသည်– «မင်း၏ အတွင်းစိတ်ပူလောင်မှုကို ငြိမ်းစေ၍ ငါ့ကို အသေးစိတ် နားထောင်လော့။ ကွယ်လွန်သွားသော စိတ်ဓာတ်မြင့်မြတ်သည့် မင်းကြီးများ၏ အမည်များကို ကြားရုံဖြင့်ပင် မင်း၏ စိတ်ဒဏ်ရာကို သက်သာစေပါစေ; ထို့နောက် ငါထံမှ သူတို့အားလုံး၏ အကြောင်းအရာနှင့် အမည်အထောက်အထားကို အလျားလိုက် နားထောင်လော့»။

Verse 176

अग्रिमाणां क्षितिभुजामुपादानं मनोहरम्‌ । “उन पूर्ववर्ती राजाओंका श्रवण करनेयोग्य मनोहर वृत्तान्त बहुत ही उत्तम, क्रूर ग्रहोंको शान्त करनेवाला और आयुको बढ़ानेवाला है

ဝါယုက ပြောသည်– «ရှေးခေတ် မင်းများအကြောင်း ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ဇာတ်ကြောင်းသည် နားထောင်ထိုက်လှပြီး အရာရာတွင် အလွန်ကောင်းမွန်သည်။ ၎င်းသည် ကြမ်းတမ်းသော ဂြိုဟ်သက်ရောက်မှုများကို သက်သာစေပြီး အသက်တမ်းကို တိုးစေသည်ဟု ဆိုကြသည်»။

Verse 203

संवर्तो याजयामास यवीयान्‌ स बृहस्पते: । उन्होंने देवराज इन्द्रसे स्पर्धा रखनेके कारण अपने यज्ञ-वैभवद्वारा उन्हें पराजित कर दिया था। इन्द्रका प्रिय चाहनेवाले बृहस्पतिजीने जब उनका यज्ञ करानेसे इन्कार कर दिया, तब उन्हींके छोटे भाई संवर्तने मरुत्तका यज्ञ कराया था

ဝါယုဒေဝက မိန့်တော်မူသည်– «ဗြဟ္စပတိ၏ ညီငယ် သံဝရ္တသည် ယဇ္ဈပူဇော်ပွဲ၏ ပူဇော်ဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူကာ ယဇ္ဈကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အင်ဒြာနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လိုသောကြောင့် ထိုယဇ္ဈ၏ တောက်ပမှုနှင့် အာနုဘော်အားဖြင့် နတ်ဘုရင်ကိုပင် အနိုင်ယူခဲ့သည်။ အင်ဒြာ၏ အကျိုးကို လိုလားသော ဗြဟ္စပတိက ပူဇော်ပွဲကို မဆောင်ရွက်လိုဟု ငြင်းပယ်သည့်အခါ၊ ထိုအစား ညီငယ် သံဝရ္တက မရုတ္တမင်း၏ ယဇ္ဈကို ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။»

Verse 303

अदक्षिणमयज्वान श्वैत्य संशाम्य मा शुच: । 'श्वेतपुत्र सुंजय! वे धर्म, ज्ञान, वैराग्य और ऐश्वर्य--इन चारों कल्याणकारी गुणोंमें तुमसे बढ़-चढ़कर थे और तुम्हारे पुत्रसे भी अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी मर गये, तब दूसरोंकी क्या बात है? अतः तुम अपने पुत्रके लिये शोक न करो। उसने न तो कोई यज्ञ किया था और न दक्षिणा ही बाँटी थी, अतः उसके लिये शोक न करो, शान्त हो जाओ

ဝါယုဒေဝက မိန့်တော်မူသည်– «အို ရှွိုင်တျ၊ စိတ်ကို ငြိမ်သက်စေ၍ မဝမ်းနည်းနှင့်။ ကောင်းကျိုးပေးသော ဂုဏ်လက္ခဏာလေးပါး—ဓမ္မ၊ ဉာဏ်ပညာ၊ ဝိရာဂျ (ကပ်ငြိမှုကင်းခြင်း) နှင့် အိုင်ශ්ဝရျ (အာဏာတန်ခိုး)—တို့သည် သင်ထက် ပိုမိုမြင့်မြတ်ပြီး သင်၏သားထက်ပင် ပိုမိုကုသိုလ်ပြည့်ဝကြသော်လည်း၊ ထိုတို့တောင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အခြားသူတို့အကြောင်း ဘာပြောစရာရှိသနည်း။ သင်၏သားအတွက် မငိုကြွေးနှင့်။ သူသည် ယဇ္ဈကို မပြုခဲ့သလို ဒက္ခိဏာကိုလည်း မပေးခဲ့၊ ထို့ကြောင့် သူ့အတွက် မလွမ်းဆွတ်နှင့်—ငြိမ်သက်လော့။»

Verse 323

ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणामत्यकालयत्‌ । 'सूृंजय! अंगदेशके राजा बृहद्रथकी भी मृत्यु हुई थी, ऐसा हमने सुना है। उन्होंने यज्ञ करते समय अपने विशाल यज्ञमें दस लाख श्वेत घोड़े और सोनेके आभूषणोंसे भूषित दस लाख कन्याएँ दक्षिणारूपमें बाँटी थीं

ဝါယုက မိန့်တော်မူသည်– «အလွန်ကျယ်ပြန့်စွာ ပြုလုပ်သော ယဇ္ဈအတွင်း၌ သူသည် ဒက္ခိဏာကို အလွန်အကျွံပင် ခွဲဝေပေးခဲ့သည်။ အို စೃဉ္ဇယ၊ အင်္ဂဒေသ၏ မင်း ဘೃಹဒ္ရထသည်လည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ငါတို့ကြားသိရသည်။ သူ၏ ယဇ္ဈပြုစဉ်တွင် ဒက္ခိဏာအဖြစ် အဖြူရောင် မြင်း တစ်သန်းဆယ် (ဆယ်လက္ခ) နှင့် ရွှေတန်ဆာဖြင့် အလှဆင်ထားသော မိန်းကလေး တစ်သန်းဆယ်ကို ပေးကမ်းခဲ့သည်။»

Verse 376

यदद्गः प्रददौ वित्तं सोमसंस्थासु सप्तसु । “अंगराजने सातों सोम-संस्थाओंमें* जो धन दिया था, उतना जो दे सके, ऐसा दूसरा न तो कोई मनुष्य पैदा हुआ है और न पैदा होगा

ဝါယုက မိန့်တော်မူသည်– «အင်္ဂမင်း (အင်္ဂ၏ ဘုရင်) သည် ဆိုမယဇ္ဈ အစည်းအဝေး ခုနစ်ရပ်တွင် ပေးကမ်းခဲ့သော ဥစ္စာဓနကို တူညီအောင် ပေးနိုင်သူဟူ၍ လူသားတစ်ဦးမျှ မမွေးဖွားခဲ့သလို နောင်လည်း မွေးဖွားမည်မဟုတ်။»

Verse 386

पुत्रात्‌ पुण्यतरश्वैव मा पुत्रमनुतप्यथा: । 'सूंजय! पूर्वोक्त चारों कल्याणकारी गुणोंमें वे बृहद्रथ तुमसे बहुत बढ़े-चढ़े थे और तुम्हारे पुत्रसे भी अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी मर गये तो दूसरोंकी क्या बात है? अतः तुम अपने पुत्रके लिये संतप्त न होओ

ဝါယုက မိန့်တော်မူသည်– «သင်၏သားထက် ပိုမိုကုသိုလ်ပြည့်ဝသူများ ရှိခဲ့သည်; ထို့ကြောင့် သူ့အတွက် မဝမ်းနည်းနှင့်။ အို စဉ္ဇယ၊ အစောပိုင်းက ဆိုခဲ့သော ကောင်းကျိုးပေးသော ဂုဏ်လက္ခဏာလေးပါးသည် ဘೃಹဒ္ရထ၌ သင်ထက် အလွန်ပိုမိုပြည့်စုံခဲ့ပြီး၊ သူသည် သင်၏သားထက်ပင် ပိုမိုဓမ္မတော်မူသူ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် သူတောင် သေဆုံးခဲ့ပြီ—အခြားသူတို့အကြောင်း ဘာပြောစရာရှိသနည်း။ ထို့ကြောင့် သင်၏သားအတွက် စိတ်ကို မညှဉ်းဆဲနှင့်။»

Verse 396

य इमां पृथिवीं सर्वा चर्मवत्समवेष्टयत्‌ । सृंजय! जिन्होंने इस सम्पूर्ण पृथ्वीको चमड़ेकी भाँति लपेट लिया था (सर्वथा अपने अधीन कर लिया था), वे उशीनरपुत्र राजा शिबि भी मरे थे, यह हमने सुना है

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စೃဉ္ဇယ၊ ဥသီနရ၏ သားတော် ရှိဘိမင်းသည် မြေကြီးတစ်လုံးလုံးကို အရေပြားဖြင့် ပတ်လည်ဖုံးအုပ်သကဲ့သို့ လုံးဝအုပ်ချုပ်ထိန်းချုပ်ခဲ့သူဖြစ်သော်လည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်းကို ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိထားသည်။ ထို့ကြောင့် အာဏာအကြီးဆုံး မင်းတော်များပင် မရဏမှ လွတ်ကင်းနိုင်ကြသည်မဟုတ်»။

Verse 406

एकच्छत्रां महीं चक्रे जैत्रेणेकरथेन य: । “वे अपने रथकी गम्भीर ध्वनिसे पृथ्वीको प्रतिध्वनित करते हुए एकमात्र विजयशील रथके द्वारा इस भूमण्डलका एकछत्र शासन करते थे

ဝါယုက ပြောသည်– «သူသည် အောင်မြင်သော ရထားတစ်စီးတည်းဖြင့်ပင် မြေကြီးကို အနိုင်ယူကာ တစ်ဦးတည်းအုပ်ချုပ်သော အာဏာတော်အောက်သို့ ဆောင်ယူခဲ့သည်။» ဤစကားသည် မယှဉ်နိုင်သော သတ္တိနှင့် နိုင်ငံရေးအာဏာအထွတ်အထိပ်ကို ညွှန်ပြပြီး၊ ရထားတစ်စီးတည်းကပင် အပြည့်အဝ အုပ်စိုးမှု၏ သင်္ကေတဖြစ်သကဲ့သို့ ဆိုလိုသည်။

Verse 413

तावती: प्रददौ गा: स शिविरौशीनरो<ध्वरे । “आज संसारमें जंगली पशुओंसहित जितने गाय-बैल और घोड़े हैं, उतनी संख्यामें उशीनरपुत्र शिबिने अपने यज्ञमें केवल गौओंका दान किया

ဝါယုက ပြောသည်– «ထို ယဇ္ဉတွင် ဥသီနရ၏ သားတော် ရှိဘိသည် နွားများကို အလွန်အမင်း များပြားစွာ လှူဒါန်းခဲ့သည်—ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နွား၊ နွားထီး၊ မြင်းတို့၏ အရေအတွက်နှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်တို့အကြားရှိသည့် အရေအတွက်အထိ တူညီလောက်အောင်ပင် ဖြစ်သည်။» ဤစကားသည် ရှိဘိ၏ အံ့ဩဖွယ် သဒ္ဓါတရားနှင့် ယဇ္ဉမှတစ်ဆင့် မိမိကိုယ်ကို မထားဘဲ ပေးကမ်းခြင်းဟူသော ဓမ္မအယူအဆကို ထင်ဟပ်စေသည်။

Verse 1123

मनो मे रमतां सत्ये त्वत्प्रसादादू हुताशन । “एक समय अमग्निदेवने उन्हें वर माँगनेके लिये कहा, तब राजा गयने ये वर माँगे, “अग्निदेव! आपकी कृपासे दान करते हुए मेरे पास अक्षय धनका भंडार भरा रहे। धर्ममें मेरी श्रद्धा बढ़ती रहे और मेरा मन सदा सत्यमें ही अनुरक्त रहे”

ဘုရင် ဂယ က တောင်းဆိုသည်– «အဂ္နိဒေဝ၊ သင်၏ ကရုဏာကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် လှူဒါန်းရာတွင် မကုန်ခန်းသော ဥစ္စာသိုလှောင်ရရှိပါစေ။ ဓမ္မအပေါ် ယုံကြည်သဒ္ဓါသည် တိုးပွားပါစေ။ ထို့ပြင် ကျွန်ုပ်၏ စိတ်သည် အမြဲတမ်း သစ္စာတရား၌ပင် ပျော်မွေ့ကပ်လျက် ရှိပါစေ»။

Verse 1246

सहसंर॑ तुभ्यमित्युक्त्वा ब्राह्मणान्‌ सम्प्रपद्यते । “राजा अपने विशाल यज्ञमें ब्राह्मणोंको सोनेके निष्क दिया करते थे। वहाँ द्विजलोग पुकार-पुकारकर कहते कि “ब्राह्मणो! यह तुम्हारे लिये निष्क है, यह तुम्हारे लिये निष्क है' परंतु कोई लेनेवाला आगे नहीं बढ़ता था। फिर वे यह कहकर कि “तुम्हारे लिये एक सहस्र निष्क है', लेनेवाले ब्राह्मणोंको उपलब्ध कर पाते थे

ဝါယုက ပြောသည်– «မင်းသည် မဟာယဇ္ဉတွင် ဗြာဟ္မဏများအား ရွှေ နိෂ္က များကို ပေးလှူနေသည်။ ထိုနေရာတွင် ဒွိဇတို့က ‘ဗြာဟ္မဏတို့၊ ဤနိෂ္ကသည် သင်တို့အတွက်၊ ဤနိෂ္ကသည် သင်တို့အတွက်’ ဟု ထပ်ခါထပ်ခါ ခေါ်ကြသော်လည်း ယူရန် ရှေ့တက်လာသူ မရှိခဲ့။ ထို့နောက် မင်းက ‘သင်တို့အတွက် နိෂ္က တစ်ထောင်’ ဟု ကြေညာလိုက်မှသာ လက်ခံမည့် ဗြာဟ္မဏများကို ရှာတွေ့နိုင်ခဲ့သည်။» ဤဖြစ်ရပ်သည် ပေးကမ်းခြင်း၏ သန့်ရှင်းမှုနှင့် သင့်တော်သူ၏ ထိန်းချုပ်မှုကို လှုံ့ဆော်မှု၏ အရွယ်အစားက စမ်းသပ်နိုင်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် စေတနာကောင်းမှုသည် အတင်းအကျပ်မဟုတ်ဘဲ စိတ်တွန့်ဆုတ်မှုကို ကျော်လွှားစေနိုင်ကြောင်းကို ပြသသည်။

Verse 10536

सहस्ं तु सहस्राणां यस्यासन्‌ शाशबिन्दवा: । 'सूृंजय! हम सुनते हैं कि चित्ररथके पुत्र शशबिन्दु भी मृत्युसे अपनी रक्षा न कर सके। उन महामना नरेशके एक लाख रानियाँ थीं और उनके गर्भसे राजाके दस लाख पुत्र उत्पन्न हुए थे

ဝါယုက ပြောသည်– «အို စೃဉ္ဇယ၊ စိတြရഥ၏ သား ရှရှဘိန္ဒုတောင် မရဏမှ မိမိကိုယ်ကို မကာကွယ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ငါတို့ ကြားရသည်။ ထို စိတ်ဓာတ်မြင့်မြတ်သော မင်းသည် မိဖုရား တစ်သိန်း ရှိပြီး၊ ထိုမိဖုရားတို့၏ ဝမ်းမှ သားတော် တစ်ကောဋိ (တစ်ဆယ်သန်း) မွေးဖွားခဲ့သော်လည်း—ဤမျှကြီးမားသော အင်အားနှင့် မျိုးဆက်ပင် မရဏကို တားဆီးရာ အားကိုးရာ မဖြစ်နိုင်ခဲ့»။