Adhyaya 120

Verse 1

झ च स्वादूदका द्वित्रिगुणेति ख , छ च स्वादूदका तु द्विगुणेति घ , ज च स्वादूदका तु द्विगुणेति ग , ङ च पञ्चाशत्कोटिविस्तृतेति छ अथ विंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः भुवनकोषः अग्निर् उवाच विस्तारस्तु स्मृतो भूमेः सहस्राणि च सप्ततिः उच्छ्रायो दशसाहस्रं पातालञ्चैकमेककं

“(မှတ်သားကဗျာစနစ်အရ:) jha—‘ချိုမြိန်သောရေများသည် နှစ်ဆနှင့် သုံးဆ (အကျယ်) ဖြစ်သည်’; kha—; cha—‘ချိုမြိန်သောရေများသည် အမှန်တကယ် နှစ်ဆဖြစ်သည်’; gha—; ja—‘ချိုမြိန်သောရေများသည် အမှန်တကယ် နှစ်ဆဖြစ်သည်’; ga—; ṅa—‘အကျယ် ငါးဆယ်ကုဋိ ဖြစ်သည်’; cha—”။ ယခု အခန်း ၁၂၀ “Bhuvanakośa (ကမ္ဘာလောကပထဝီ)” စတင်သည်။ အဂ္နိက ပြောသည်– မြေကြီး၏ အကျယ်ကို ယောဇနာ ခုနစ်သောင်းဟု မှတ်သားကြသည်; အမြင့် ယောဇနာ တစ်သောင်း; ပာတားလ (Pātāla) တစ်ခုချင်းစီသည် ယောဇနာ တစ်ထောင် ဖြစ်သည်။

Verse 2

अतलं वितलञ्चैव नितलञ्च गभस्तिमत् महाख्यं सुतलञ्चाग्र्यं पातालञ्चापि सप्तमं

အတလ (Atala)၊ ဝိတလ (Vitala)၊ နိတလ (Nitala)၊ ထို့နောက် ဂဘස්တိမတ် (Gabhastimat)၊ မဟာခ္ယ (Mahākhya)၊ အထူးမြတ်သော စုတလ (Sutala) နှင့် သတ္တမအဖြစ် ပာတလ (Pātāla) — ဤတို့သည် အောက်လောက ခုနစ်ပါး ဖြစ်သည်။

Verse 3

कृष्णपीतारुणाः शुक्लशर्कराशैलकाञ्चनाः भूमयस्तेषु रम्येषु सन्ति दैत्यादयः सुखं

ထိုနေရာများတွင် အနက်ရောင်၊ အဝါရောင်၊ အနီညိုရောင် မြေဒေသများရှိသကဲ့သို့ အဖြူရောင် ကျောက်စရစ်မြေ၊ တောင်တန်းဒေသများနှင့် ရွှေရောင်မြေပြင်လည်း ရှိသည်။ ထိုလှပသောဒေသများတွင် ဒိုင်တျယ (Daitya) တို့နှင့် အခြားသူများသည် ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်ကြသည်။

Verse 4

पातालानामधश्चास्ते शेषो विष्णुश् च तामसः गुणानन्त्यात्स चानन्ततः शिरसा धारयन्महीं

ပာတාලာတို့၏ အောက်တွင် သေရှာ (Śeṣa) ရှိ၍၊ တာမသ (tāmasa) စကြဝဠာအရုပ်သဘော၌ ဗိဿဏု (Viṣṇu) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ အရည်အသွေးတို့ အဆုံးမရှိသဖြင့် အနန္တ (Ananta) ဟုလည်း ခေါ်ကာ၊ သူ၏ ခေါင်းပေါ်တွင် မြေကြီးကို ထမ်းဆောင်ထားသည်။

Verse 5

भुवो ऽधो नरका नैके न पतेत्तत्र वैष्णवः रविणा भासिता पृथ्वी यावत्तायन्नभो मतं

မြေကြီး၏ အောက်တွင် နရက (ငရဲ) အများအပြား ရှိသည်။ ဗိဿဏဝ (Vaiṣṇava) — ဗိဿဏုကို ကိုးကွယ်သူ — သည် ထိုနေရာသို့ မကျရောက်။ မိုးကောင်းကင် အပေါ်ဘက်သို့ ကျယ်ပြန့်နေသမျှကာလပတ်လုံး မြေကြီးသည် နေမင်း၏ အလင်းဖြင့် တောက်ပနေသည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 6

भूमेर्योजनलक्षन्तु विशिष्ठरविमण्डलं रवेर् लक्षेण चन्द्रश् च लक्षान्नाक्षत्रमिन्दुतः

မြေကြီးနှင့် ဆက်စပ်၍ နေမင်း၏ မဏ္ဍလ (စက်ဝိုင်း) သည် ယောဇန တစ်သိန်း အကျယ်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ နေမင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ လမင်းသည်လည်း ယောဇန တစ်သိန်းဖြစ်ပြီး၊ လမင်းမှ နက္ခတ်မဏ္ဍလ (nakṣatra-maṇḍala) သို့လည်း ယောဇန တစ်သိန်းဟု ဆိုသည်။

Verse 7

द्विलक्षाद्भाद्बुधश्चास्ते बुधाच्छुक्रो द्विलक्षतः द्विलक्षेण कुजः शुक्राद्भौमाद् द्विलक्षतो गुरुः

ဘှာ (နေမင်း) မှစ၍ ဘုဓ (Budha—မက်ကရီ) သည် လက္ခ နှစ်လက္ခ အကွာ၌ တည်ရှိသည်။ ဘုဓမှ သုကြ (Śukra—ဗီးနပ်စ်) သည် လက္ခ နှစ်လက္ခ။ သုကြမှ လက္ခ နှစ်လက္ခအကွာ၌ ကုဇ (Kuja—မားစ်) ရှိပြီး၊ ဘောမ (မားစ်) မှ ဂုရု (Guru—ဂျူပီတာ) သည်လည်း လက္ခ နှစ်လက္ခအကွာ၌ ရှိသည်။

Verse 8

गुरोर्द्विलक्षतः सौरित्ल्लक्षात्सप्तर्षयः शनेः लक्षाद् ध्रुवो ह्य् ऋषिभ्यस्तु त्रैलोक्यञ्चोच्छ्रयेण च

ဂုရု (Guru—ဂျူပီတာ) မှ လက္ခ နှစ်လက္ခအကွာ၌ စော်ရီ (Sauri—စက်တန်) ရှိသည်။ စနေ (Śani—စက်တန်) မှ လက္ခ တစ်လက္ခအကွာ၌ စပ္တဿိ (Saptarṣis—အရှင်ခုနစ်ပါး၏ ကြယ်စု) ရှိသည်။ အရှင်တို့မှ လက္ခ တစ်လက္ခကျော်လွန်ရာ၌ ဓြုဝ (Dhruva—မြောက်ကြယ်) ရှိပြီး၊ ထို့အထက် ပိုမိုမြင့်တက်ရာ၌ တြိုင်လောက្យ (trailokya—လောကသုံးပါး) ရှိသည်။

Verse 9

ध्रुवात् कोट्या महर्लोको यत्र ते कल्पवासिनः जनो द्विकोटितस्तस्माद्यत्रासन् सनकादयः

ဓရုဝ (မြောက်ကြယ်) မှ ကိုဋိတစ်ကိုဋိ (ယောဇနာတစ်ဆယ်သန်း) အကွာတွင် မဟာရ္လောက ရှိပြီး ကလ္ပတစ်လျှောက် တည်တံ့နေသူများ နေထိုင်ကြသည်။ ထိုနေရာမှ အကွာအဝေး နှစ်ဆဖြစ်သော ဒွိကိုဋိအကွာတွင် စနကာတို့ကဲ့သို့ ပထမဋ္ဌာန ရှင်ရသေ့များ နေထိုင်ရာ ဒေသ ရှိသည်။

Verse 10

जनात्तपश्चाष्तकोट्या वैराजा यत्र देवताः षणवत्या तु कोटीनान्तपसः सत्यलोककः

တပဿ (အာစီတရား) ကိုဋိရှစ်ကိုဋိဖြင့် ဂျနလောကကို ရောက်နိုင်ပြီး ထိုနေရာတွင် ဝိုင်ရာဇာဟု ခေါ်သော ဒေဝတားများ နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ပြင် တပဿ ကိုဋိကိုးဆယ်ခြောက်ကိုဋိဖြင့် စတျယလောကကို ရောက်နိုင်သည်။

Verse 11

अपुनर्मारका यत्र ब्रह्मलोको हि स स्मृतः पादगम्यस्तु भूल्लोको भुवः सूर्यान्तरः स्मृतः

သေခြင်းသို့ ပြန်မရောက်တော့သော နယ်မြေကို ဘြဟ္မလောကဟု မှတ်ယူကြသည်။ ဘူလောက (မြေပြင်လောက) သည် ခြေလျင်ဖြင့် ရောက်နိုင်သည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ ဘုဝဟ် (ဘုဝရလောက) သည် နေမင်းအထိ ကြားကာလအတွင်းရှိ ဒေသဟု မှတ်သားကြသည်။

Verse 12

स्वर्गलोको ध्रुवान्तस्तु नियुतानि चतुर्दश एतदण्डकटाहेन वृतो ब्रह्माण्डविस्तरः

သုဝဂ္ဂလောက (ကောင်းကင်လောက) သည် ဓရုဝ (မြောက်ကြယ်) အထိ ဖြန့်ကျက်၍ နိယုတ တစ်ဆယ်လေးရှိသည်။ ထို့ပြင် ဘြဟ္မာဏ္ဍ (ကမ္ဘာဥ) ၏ အကျယ်အဝန်းကို “အဏ္ဍ-ကဋာဟ” ဟူသော ဥပုံစံ အိုးကြီးကဲ့သို့သော အကာအရံဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။

Verse 13

वारिवह्न्यनिलाकाशैस्ततो भूतादिना वहिः वृतं दशगुणैर् अण्डं भूतादिर्महता तथा

ထို့နောက် ကမ္ဘာဥကို အပြင်ဘက်မှ ရေ၊ မီး၊ လေ၊ အာကာသတို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ ထိုတို့၏ အပြင်ဘက်တွင် ဒသဂုဏ (ဆယ်ဆ) အတိုင်းအတာဖြင့် ဘူတာဒီ (ဓာတ်တရား၏ မူလသဘော) က ဖုံးလွှမ်းထားပြီး၊ ဘူတာဒီကိုလည်း ထပ်မံ၍ မဟတ် (မဟာသဘောတရား) က အလားတူ ဝန်းရံထားသည်။

Verse 14

दशोत्तराणि शेषाणि एकैकस्मान्मामुने महान्तञ्च समावृत्य प्रधानं समवस्थितं

အို မုနိ၊ ကျန်ရှိသော တတ္တဝများ (ဆယ်နှင့်အထက်) သည် တစ်ခုချင်းစီ မတိုင်မီတတ္တဝမှ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ မဟတ် (မဟာတတ္တဝ) ကိုပါ ဖုံးလွှမ်းလျက် ပရဓာန (မူလပရကൃတိ) သည် အခြေခံမြေပြင်အဖြစ် တည်ရှိ၏။

Verse 15

अनन्तस्य न तस्यान्तः सङ्ख्यानं नापि विद्यते हेतुभूतमशेषस्य प्रकृतिः सा परा मुने

အနန္တ (အဆုံးမဲ့) သည် အဆုံးမရှိ၊ ထို့ပြင် အရေအတွက်ဖြင့်လည်း မတွက်နိုင်။ အို မုနိ၊ ထိုအမြင့်ဆုံး ပရကൃတိသည် အကျန်မရှိ အရာအားလုံး၏ အကြောင်းရင်းမြေခံ ဖြစ်၏။

Verse 16

असङ्ख्यातानि शाण्डानि तत्र जातानि चेदृशां दारुण्यग्निर्यथा तैलं तिले तद्वत् पुमानिति

ထိုနေရာ၌ ထိုသို့သောသူတို့အတွက် «ရှာဏ္ဍ» များ အရေအတွက်မရေတွက်နိုင်အောင် ပေါ်ပေါက်၏။ ပြင်းထန်သောမီးသည် နှမ်းစေ့မှ ဆီကို ဆွဲထုတ်သကဲ့သို့၊ ထိုဒဏ်ခတ်မှုသည် သူတို့၏ အတ္တ၏ အနှစ်သာရကို ဆွဲထုတ်သည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 17

प्रधाने च स्थितो व्यापी चेतनात्मात्मवेदनः प्रधानञ्च पुमांश् चैव सर्वभूतात्मभृतया

ပရဓာနအတွင်း၌ပင် တည်နေသော အလုံးစုံပျံ့နှံ့သည့် ချေတနာအတ္တမန်သည် ကိုယ်တိုင်သိမြင်ခြင်းကြောင့် ကိုယ်တိုင်တောက်ပ၏။ သတ္တဝါအားလုံး၏ အတွင်းအတ္တမန်အဖြစ် ပရဓာနနှင့် ပုရုရှ (ပုမန်) ကိုလည်း ထောက်ပံ့ထိန်းသိမ်း၏။

Verse 18

विष्णुशक्त्या महाप्राज्ञ वृतौ संश्रयधर्मिणौ तयोः सैव पृथग्भावे कारणं संश्रयस्य च

အို မဟာပညာရှိ၊ ဗိဿ္ဏုနှင့် သူ၏ ရှက္တိသည် အပြန်အလှန် ဖုံးလွှမ်းသကဲ့သို့ တည်ရှိ၍ အပြန်အလှန် အားကိုးသဘောရှိကြ၏။ ထိုရှက္တိပင် သူတို့ကို သီးခြားပေါ်ထွန်းစေခြင်း၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်ပြီး၊ အားကိုးဆက်နွယ်မှု၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်၏။

Verse 19

अ वै इति ङ अयुतानि इति ज सङ्ख्यानं नैव विद्यते इति घ , झ च सङ्ख्यानं न च विद्यते इति ग पुमानपि इति घ , झ च प्रधाने ऽवस्थितं इति ख , ग , ङ च सर्वभूतानुभूतया इति ङ द्वयोरिति झ क्षोभकारणभूतश् च सर्गकाले महामुने यथा शैत्यं जले वातो विभर्ति कणिकागतं

«A» နှင့် «vai» ကို ṅa အမှတ်ဖြင့်ညွှန်ပြသည်; «ayutāni» ကို ja ဖြင့်ညွှန်ပြသည်။ «၎င်း၏အရေအတွက်ကို လုံးဝမသိနိုင်» ဟူသောစကားကို gha နှင့် jha တို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ «၎င်း၏အရေအတွက်ကို မသိနိုင်» ဟူသောစကားကို ga ဖြင့်ညွှန်ပြသည်။ «ယောကျ်ားသဘောတရားတောင်» ကို gha နှင့် jha တို့ဖြင့်ညွှန်ပြသည်။ «Pradhāna (မူလသဘာဝ) တွင်တည်ရှိသည်» ကို kha, ga, ṅa တို့ဖြင့်၊ «သတ္တဝါအားလုံး၏အတွေ့အကြုံအားဖြင့်» ကို ṅa ဖြင့်၊ «နှစ်ခု၏» ကို jha ဖြင့်ညွှန်ပြသည်။ ထို့ပြင် ဖန်ဆင်းကာလ၌ လှုပ်ရှားမှုကို ဖြစ်စေသောအကြောင်းရင်းလည်းဖြစ်သည်၊ မဟာမုနိ—ရေထဲ၌ လေက အမှုန်သေးသေးလေးများအဖြစ်ရှိနေသော အအေးဓာတ်ကို သယ်ဆောင်သကဲ့သို့။

Verse 20

जगच्छक्तिस् तथा विष्णोः प्रधानप्रतिपादिकां विष्णुशक्तिं समासाद्य देवाद्याः सम्भवन्ति हि

ထို့အတူ လောက၏အင်အား (jagat-śakti) သည် အမှန်တကယ် ဗိဿဏု၏အင်အားပင် ဖြစ်၍ Pradhāna ကိုညွှန်ပြသည့်အရာလည်း ဖြစ်သည်။ ဗိဿဏု၏ ထိုအင်အားကို ရရှိသဖြင့် ဒေဝတို့နှင့် အခြားအရာများသည် ထင်ရှားပေါ်ပေါက်လာကြသည်။

Verse 21

स च विष्णुः स्वयं ब्रह्म यतः सर्वमिदं जगत् योजनानां सहस्राणि भास्करस्य रथो नव

ထို ဗိဿဏုသည်ပင် ကိုယ်တိုင် ဘြဟ္မန် ဖြစ်၍ ဤလောကအလုံးစုံသည် ထိုသူမှ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ နေမင်း (Bhāskara) ၏ ရထား၏ အတိုင်းအတာမှာ ယောဇနာ ကိုးထောင် ဖြစ်သည်။

Verse 22

ईशादण्डस्तथैवास्य द्विगुणो मुनिसत्तम

ထို့အတူ မုနိတို့အထွတ်အမြတ်ရေ၊ ၎င်း၏ īśa-daṇḍa (ထိန်းချုပ်သော အထက်တံ/တံတိုင်) ကို အတိုင်းအတာအားဖြင့် နှစ်ဆ ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 23

सार्धकोटिस् तथा सप्तनियुतान्यधिकानि वै अप्_१२००२२चेयोजनानान्तु तस्याक्षस्तत्र चक्रं प्रतिष्ठितं त्रिनाभिमतिपञ्चारं षण्णेमि द्व्ययनात्मकं

၎င်း၏ အက်ဆယ်သည် kroṭi တစ်နှစ်ဝက် အတိုင်းရှိပြီး ထို့ပြင် yojana အရ niyuta ခုနစ် ထပ်မံရှိသည်။ ထိုအက်ဆယ်ပေါ်တွင် ဘီးတစ်လုံးကို တည်မြဲစွာ တပ်ဆင်ထားပြီး—အလယ်ခေါင်း သုံးခု၊ စပုတ်ငါးဆယ်၊ အနားကွင်း ခြောက်ခု၊ နှစ်ထပ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။

Verse 24

संवत्सरमयं कृत्स्नं कालचक्रं प्रतिष्ठितं चत्वारिंशत्सहस्राणि द्वितीयक्षो विवस्वतः

ကာလစက်ဝိုင်းတစ်ခုလုံးသည် နှစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားသည်ဟု သိရသည်။ ဝိဝသ္ဝတ် (နေမင်း) အတွက် ၄၀,၀၀၀ (ယူနစ်) သည် ဒုတိယအချိန်မတ်တပ်ရပ် (အတိုင်းအတာ) ဖြစ်သည်။

Verse 25

पञ्चान्यानि तु सार्धानि स्यन्दनस्य महामते अक्षप्रमाणमुभयोः प्रमाणन्तदद्युगार्धयोः

အို ပညာရှိကြီး၊ စျန္ဒန (ရထား) ၏ အတိုင်းအတာတွင် ၅ နှင့် တစ်ဝက် (ယူနစ်) ပို၍ ထည့်ရမည်။ နှစ်ဖက်လုံးရှိ အက်ဆယ်အလျားသည် စံမတ်တပ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ထိုမတ်တပ်ရပ်တူညီသည့်အတိုင်း ယုဂ်၏ တစ်ဝက်အတွက်လည်း သက်ဆိုင်သည်။

Verse 26

ह्रस्वो ऽक्षस्तद्युगार्धञ्च ध्रुवाधारं रथस्य वै हयाश् च सप्त छन्दांसि गायत्र्यादीनि सुव्रत

အက်ဆယ်သည် တိုပြီး ယုဂ်၏ တစ်ဝက်လည်း တိုသည်။ ဓြုဝါဓာရ (dhruvādhāra) သည် ရထား၏ အခြေခံတည်ငြိမ်သော ထောက်တိုင်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မြင်းများသည် ဂါယတြီ (Gāyatrī) မှစ၍ ဝေဒဓာတ်ကဗျာမီတာ ၇ မျိုး ဖြစ်ကြသည်၊ အကျင့်ကောင်းသူရေ။

Verse 27

उदयास्तमनं ज्ञेयं दर्शनादर्शनं रवेः यावन्मात्रप्रदेशे तु वशिष्ठो ऽवस्थितो ध्रुवः

နေထွက်နေဝင်ဟူသည် နေမင်း၏ မြင်ရခြင်းနှင့် မမြင်ရခြင်းဟု သိမှတ်ရမည်။ မြင်ကွင်းအတိုင်းအတာဖြင့် ကန့်သတ်ထားသော ဒေသအတွင်း၌ ဝသိဋ္ဌ (Vasiṣṭha) ကြယ်သည် ဓြုဝ (Dhruva) အဖြစ် တည်ငြိမ်စွာ ရပ်တည်နေသည်။

Verse 28

स्वयमायाति तावत्तु भूमेराभूतसम्प्लवे ऊर्धोत्तरमृषिभ्यस्तु ध्रुवो यत्र व्यवस्थितः

မြေကြီး၏ ပျက်သုဉ်းခြင်း (အာဘူတ-သမ္ပ္လဝ) မဖြစ်ပေါ်သေးသရွေ့၊ ထိုကောင်းကင်အမှတ်/ကိုယ်တိုင်သည် မိမိအလိုအလျောက် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာသည်—ရိရှီတို့ထက် မြင့်သော မြောက်ဘက်အထက်ပိုင်းသို့—ဓြုဝ (Dhruva) တည်ရှိရာအရပ်၌ ဖြစ်သည်။

Verse 29

एतद्विष्णुपदं दिव्यं तृतीयं व्योम्नि भास्वरं निर्धूतदोषपङ्कानां यतीनां स्थानमुत्तमं

ဤသည်မှာ ဗိဿဏုပဒ (Viṣṇu-pada) ဟူသော သာသနာတော်မြတ်၏ နတ်ဘုံတတိယ၊ ကောင်းကင်၌ တောက်ပသော အလင်းရောင်ပြည့်ဝသည့် နယ်မြေဖြစ်ပြီး၊ အပြစ်အညစ်အကြေးကို လုံးဝဖယ်ရှားပြီးသော ယတီ (အာစကေတ) များ၏ အမြင့်ဆုံး နေရာတော် ဖြစ်သည်။

Verse 30

भूमेराहूतसम्प्लवे इति घ , ज च ततो गङ्गा प्रभवति स्मरणात् पाशनाशनी दिवि रूपं हरेर्ज्ञेयं शिशुमाराकृति प्रभो

«မြေကြီးအတွက် ခေါ်ယူသော ရေလွှမ်းမိုးမှု (samplava) အခါ» ဟူ၍ စာပေထုံးတမ်း၌ ဆိုထားသည်။ ထိုမှ ဂင်္ဂါမြစ် ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ သူမကို သတိရရုံဖြင့်ပင် ချည်နှောင်မှုနှင့် အပြစ်၏ ကြိုး (ပာရှ) ကို ဖျက်ဆီးတတ်သည်။ ထို့ပြင် အရှင်ဘုရား၊ ကောင်းကင်၌ ဟရီ (Hari) ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်သည် śiśumāra ဟူသော ကောင်းကင်ဒေါဖင်/မိကျောင်းသဏ္ဌာန် ကြယ်စုပုံစံဖြစ်ကြောင်း သိမြင်ရမည်။

Verse 31

स्थितः पुच्छे ध्रुवस्तत्र भ्रमन् भ्रामयति ग्रहान् स रथो ऽधिष्ठिता देवैर् आदित्यैर् ऋषिभिर्वरैः

ထိုနေရာ၌ ဓြုဝ (Dhruva) သည် ထိုကောင်းကင်ဖွဲ့စည်းပုံ၏ အမြီးအဆုံး၌ တည်နေပြီး လှည့်ပတ်သဖြင့် ဂြိုဟ်များကိုလည်း လှည့်ပတ်စေသည်။ ထိုရထားကို နတ်များက အုပ်စိုးကြပြီး—အာဒိတျယများ (Ādityas) နှင့် ထူးချွန်သော ရှိ (ṛṣi) များက စောင့်ရှောက်အုပ်ထိန်းကြသည်။

Verse 32

गन्धर्वैर् अप्सरोभिश् च ग्रामणीसर्पराक्षसैः हिमोष्णवारिवर्षाणां कारणं भगवान् रविः

ဂန္ဓဗ္ဗ (Gandharva) များနှင့် အပ္စရာ (Apsaras) များ၏ အကူအညီဖြင့်၊ ထို့ပြင် ဂြာမဏီ (Grāmaṇī) များ၊ နဂါး/မြွေများနှင့် ရာက္ခသ (Rākṣasa) များအားဖြင့်လည်း၊ ဘဂဝန် ရဝိ (Ravi) သည် အအေး၊ အပူနှင့် ရေမိုးရွာခြင်းတို့၏ လုပ်ဆောင်သည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာသည်။

Verse 33

ऋग्वेदादिमयो विष्णुः स शुभाशुभकारणं रथस्त्रिचक्रः सोमस्य कुन्दाभास्तस्य वाजिनः

ဗိဿဏု (Viṣṇu) သည် ရိဂ္ဝေဒ (Ṛgveda) နှင့် အခြားဝေဒများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသူဖြစ်၍၊ ကောင်းမှုနှင့် မကောင်းမှုတို့၏ အကြောင်းရင်းအခြေခံ ဖြစ်သည်။ ဆိုမ (Soma) ၏ ရထားမှာ ဘီးသုံးဘီးရှိပြီး၊ သူ၏ မြင်းများသည် မယ်လီပန်း (jasmine) ကဲ့သို့ ဖြူစင်တောက်ပသည်။

Verse 34

वामदक्षिणतो युक्ता दश तेन चरत्यसौ त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि त्रयस्त्रिंशच्छतानि च

ဆယ်ကို ပေါင်းစည်း၍ ဘယ်ဘက်နှင့် ညာဘက်မှ ရေတွက်သော်၊ သုံးဆယ်သုံးထောင်နှင့် သုံးဆယ်သုံးရာ (၃၃,၃၀၀) ထိ ဆက်လက်သွားလာသည်။

Verse 35

त्रयस्त्रिंशत्तथा देवाः पिवन्ति क्षणदाकरं एकां कलाञ्च पितर एकामारश्मिसंस्थिताः

ထို့အတူ သုံးဆယ်သုံးပါးသော ဒေဝတားတို့သည် နေ၏ က္ṣဏ တစ်ခုကို «သောက်» ကြပြီး၊ နေရောင်ခြည်အတွင်း တည်နေသော ပိတೃတို့သည် ကလာ တစ်ခုကို «သောက်» ကြသည်။

Verse 36

वाय्वग्निद्रव्यसम्भूतो रथश् चन्द्रसुतस्य च अष्टाभिस्तुरगैर् युक्तो बुधस्तेन चरत्यपि

လ၏သား ဘုဓ (Budha) ၏ ရထားသည် လေ နှင့် မီး၏ ဒြဗျများမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြင်းရှစ်ကောင် ချိတ်ဆက်ထားသဖြင့် ဘုဓသည် ထိုရထားဖြင့်လည်း သွားလာသည်။

Verse 37

शुक्रस्यापि रथो ऽष्टाश्वो भौमस्यापि रथस् तथा वृहस्पते रथो ऽष्टाश्वः शनेरष्टाश्वको रथः

သုက္က (Venus) ၏ ရထားလည်း မြင်းရှစ်ကောင် ဆွဲသည်။ ဘောမ (Mars) ၏ ရထားလည်း ထိုနည်းတူ။ ဗृहஸပတိ (Jupiter) ၏ ရထားသည် မြင်းရှစ်ကောင် ဆွဲပြီး၊ သနိ (Saturn) ၏ ရထားလည်း မြင်းရှစ်ကောင်ပါသည်။

Verse 38

स्वर्भानोश् च रथो ऽष्टाश्वः केतोश्चाष्टाश्वको रथः यदद्य वैष्णवः कायस्ततो विप्र वसुन्धरा

စွဗ္ဘာနု (Svarbhānu/ရာဟု) ၏ ရထားသည် မြင်းရှစ်ကောင် ချိတ်ထားပြီး၊ ကေတု (Ketu) ၏ ရထားလည်း မြင်းရှစ်ကောင် ဆွဲသည်။ ရုပ်ကာယသည် ဝိုင်ෂ္ဏဝ (Vaiṣṇava) ဖြစ်လာသော နေ့မှစ၍၊ အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဝသုန္ဓရာ (မြေကြီး) သည် ထိုအတိုင်း တည်ငြိမ်/အကျိုးရရှိလာသည်။

Verse 39

सर्वपापप्रणाशिनीति ज ऋषभो रवेरिति ग , घ , ङ , ज च सरथ इत्य् आदिः, राक्षसैर् इत्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति कुन्दाभास्तत्र वाजिन इति क , घ , ङ च क्षणदाचरमिति झ पद्माकरा समुद्भूता पर्वताद्यादिसंयुता ज्योतिर्भुवननद्यद्रिसमुद्रवनकं हरिः

ပဒ္မာကရာ (ကြာပန်းကန်) မှ သန့်ရှင်းသော အကျယ်အဝန်းတစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာ၍ တောင်တန်းတို့နှင့် အခြားအရာများနှင့် ပေါင်းစည်းနေ၏။ ဟရီ (ဗိဿဏု) သည် အလင်းရောင်ဖြစ်သော လောက—မြစ်များ၊ တောင်များ၊ သမုဒ္ဒရာများ၊ တောများ—အားလုံးတွင် ပြန့်နှံ့တည်ရှိ၍ ထိုအလုံးစုံပျံ့နှံ့မှုကြောင့် အပြစ်အားလုံးကို ဖျက်သိမ်းသူ ဖြစ်၏။

Verse 40

यदस्ति नास्ति तद्विष्णुर्विष्णुज्ञानविजृम्भितं न विज्ञानमृते किञ्चिज् ज्ञानं विष्णुः परम्पदं

ရှိသမျှနှင့် မရှိသမျှ—အရာအားလုံးသည် ဗိဿဏု ဖြစ်၏။ ထိုသည် ဗိဿဏု၏ ဉာဏ်သိမြင်မှု ပွင့်လင်းပြန့်ပွားခြင်း ဖြစ်၏။ မှန်ကန်သော ခွဲခြားသိမြင်မှု မရှိလျှင် မည်သည့်အရာမျှ မတည်ရှိ; ဉာဏ်သည် ဗိဿဏု၊ အမြင့်ဆုံးသော အခြေအနေ ဖြစ်၏။

Verse 41

तत् कुर्याद् येन विष्णुः स्यात् सत्यं ज्ञानमनन्तकं पठेद् भुवनकोषं हि यः सो ऽवाप्तसुखात्मभाक्

ဗိဿဏုကို ရောက်ရှိစေမည့် အရာကို ပြုလုပ်သင့်၏—သူသည် သစ္စာတရားကိုယ်တိုင်၊ ဉာဏ်ကိုယ်တိုင်၊ အနန္တ (အဆုံးမရှိ) ဖြစ်၏။ အမှန်တကယ်ပင် ဘုဝနကိုဿ (လောကစုစည်းကျမ်း) ကို ရွတ်ဖတ်သူသည် ရရှိပြီးသော ပျော်ရွှင်မှုဖြင့် ပြည့်စုံသည့် ဝိညာဉ် ဖြစ်လာ၏။

Verse 42

ज्योतिःशास्त्रादिविध्याश् च शुभाशुभाधिपो हरिः

ကြယ်ဗေဒ (Jyotiḥśāstra) စသည့် ပညာရပ်များတွင်လည်း ဟရီ သည် ကောင်းမှုနှင့် မကောင်းမှုတို့၏ အုပ်စိုးထိန်းချုပ်သူ ဖြစ်၏။