Sukta 95
Sukta 9.95
ഈ ചെറു പവമാന സോമസ്തുതിയിൽ, വിടുതൽ ലഭിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട്, മരപ്പിഴിയൽപാത്രത്തിലും ചാലകത്തിലും പ്രകാശമുള്ള ‘ശുദ്ധീകരണ വസ്ത്രം’ ധരിക്കുന്ന തവിട്ടുനിറമുള്ള സോമനെ പുകഴ്ത്തുന്നു. പ്രചോദിതമായ ചിന്തകളും പ്രാർത്ഥനകളും ജലതരംഗങ്ങളെപ്പോലെ സോമയിലേക്കു പാഞ്ഞെത്തുന്നതായി കവി വരയ്ക്കുന്നു; ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ഇന്ദു പവിത്രവാണിയും അന്തർദൃഷ്ടിയും വിപുലമാക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. സ്തുതി അവസാനം ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സമൃദ്ധിക്കായുള്ള സംയുക്ത ആഗ്രഹത്തിലും, സോമശുദ്ധിയിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ വീരശക്തിയുടെ അധിപത്യം നേടണമെന്ന അഭിലാഷത്തിലും സമാപിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
कनिक्रन्ति हरिरा सृज्यमानः सीदन्वनस्य जठरे पुनानः । नृभिर्यतः कृणुते निर्णिजं गा अतो मतीर्जनयत स्वधाभिः ॥
വിടുതൽ ലഭിക്കുമ്പോൾ ഹരി (താമ്രവർണ്ണൻ) മുരളുന്നു; സ്വയം ശുദ്ധനായി, മരപ്പാത്രത്തിന്റെ ജഠരത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. മനുഷ്യർ അവനെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നിടത്ത്, അവൻ തന്റെ ദീപ്തമായ ശുദ്ധീകരണ വസ്ത്രം നിർമ്മിക്കുന്നു; അവിടെ നിന്ന് തന്റെ സ്വധകളാൽ പ്രചോദിതമായ മതികളെ ജനിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 2
हरिः सृजानः पथ्यामृतस्येयर्ति वाचमरितेव नावम् । देवो देवानां गुह्यानि नामाविष्कृणोति बर्हिषि प्रवाचे ॥
ഹരി (സോമൻ), മോചിതനായി, ഋതത്തിന്റെ പഥം പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നു; തോണിക്കാരൻ തോണിയെ നീക്കുന്നതുപോലെ വാചിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. ദേവൻ ബർഹിഷി (പവിത്രാസനം) മേൽ ദേവന്മാരുടെ ഗുഹ്യ നാമങ്ങളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു—അഗ്ര ഉച്ചാരണത്തിനായി.
Mantra 3
अपामिवेदूर्मयस्तर्तुराणाः प्र मनीषा ईरते सोममच्छ । नमस्यन्तीरुप च यन्ति सं चा च विशन्त्युशतीरुशन्तम् ॥
ജലത്തിന്റെ തരംഗങ്ങൾ പാഞ്ഞുവരുന്നതുപോലെ, അന്വേഷിക്കുന്ന മണീഷകൾ സോമനിലേക്കു കുതിച്ചുയരുന്നു. നമസ്കരിച്ച്, അവ അടുത്തുവരുന്നു, ഒന്നിക്കുന്നു, അകത്തു പ്രവേശിക്കുന്നു—ഇച്ഛിക്കുന്നവനെ (അർപ്പണവും ഉയർച്ചയും) ഇച്ഛിക്കുന്നവനെ ആഗ്രഹിച്ച്.
Mantra 4
तं मर्मृजानं महिषं न सानावंशुं दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । तं वावशानं मतयः सचन्ते त्रितो बिभर्ति वरुणं समुद्रे ॥
അവനെ—മർമൃജ്യമാനനായി (മിനുക്കപ്പെടുന്നവനായി)—ഉയരത്തിൽ മഹിഷനെപ്പോലെ; പ്രകാശമുള്ള അംശു, ശക്തൻ, പർവ്വതത്തിൽ നില്ക്കുന്നവനെ—മനുഷ്യർ പാൽ കറക്കുന്നതുപോലെ ദോഹിക്കുന്നു. അവനോടു, ഉത്സുകമായി, മതികൾ ചേർന്നു നിൽക്കുന്നു; ത്രിതൻ സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴത്തിൽ വരുണനെ ധരിക്കുന്നു.
Mantra 5
इष्यन्वाचमुपवक्तेव होतुः पुनान इन्दो वि ष्या मनीषाम् । इन्द्रश्च यत्क्षयथः सौभगाय सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥
ഹോതൃവിന്റെ ഉപവക്താവുപോലെ വാക്കിനെ ആഗ്രഹിച്ച്, ഹേ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന ഇന്ദു (സോമ), നീ പ്രചോദനമായ മനീഷയെ വ്യാപിപ്പിക്കേണമേ. നീയും ഇന്ദ്രനും നമ്മുടെ സൗഭാഗ്യത്തിനായി വസിക്കുന്നതിനാൽ, സത്യത്തിൽ ദൃഢമായ സുവീര്യ (വീരശക്തി)ത്തിന്റെ അധിപതികളാകട്ടെ ഞങ്ങൾ.
Inside Sukta 95
How it unfolds
- Where it opens
Soma Hari is released and begins his purifying course, settling into the wooden vessel and assuming a radiant cleansing garment.
- Development
From the human work of pressing/cleansing arises brightness and the birth of inspired thoughts; the hymn links ritual purification with the generation of dhī/manīṣā.
- Climax
Inspirations surge toward Soma like rushing water-waves, gathering and entering him in reverent desire.
- Where it settles
The poet asks Soma to expand sacred speech and insight; with Indra abiding for good fortune, the hymn ends in a prayer for mastery of true heroic strength.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaHe is addressed as a living, radiant flow that attracts prayers and inspirations and empowers speech.
- Cosmic functionMediator of vitality and illumination: Soma’s purified flow strengthens the gods (especially Indra), renews life-force, and supports ṛta by energizing sacrifice and the inspired mind that sustains it.
- Inner significanceThe ‘purifying Soma’ symbolizes the refining of consciousness—raw impulse and sensation are filtered into clarity, luminous insight, and truthful speech. As manīṣā and vāc are ‘spread out,’ inner inspiration becomes articulate prayer and effective intention.
Famous verses
कनिक्रन्ति हरिरा सृज्यमानः सीदन्वनस्य जठरे पुनानः । नृभिर्यतः कृणुते निर्णिजं गा अतो मतीर्जनयत स्वधाभिः ॥अपामिवेदूर्मयस्तर्तुराणाः प्र मनीषा ईरते सोममच्छ । नमस्यन्तीरुप च यन्ति सं चा च विशन्त्युशतीरुशन्तम् ॥इष्यन्वाचमुपवक्तेव होतुः पुनान इन्दो वि ष्या मनीषाम् । इन्द्रश्च यत्क्षयथः सौभगाय सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥Attributes of the deity
- Purifying (pavamāna, punāna)
- Tawny/golden (hari)
- Murmuring/flowing presence
- Radiant ‘cleansing robe’ (nirṇij)
- Generative of inspiration (matī, manīṣā)
- Allied with Indra for strength and victory
Also by this seer
- Part of the Pavamāna Soma tradition of Maṇḍala 9 (hymns used in Soma pressing and filtration).
- The imagery and diction align with other Soma hymns that emphasize purification (punāna), radiant clothing (nirṇij), and the birth of inspired thought (matī/manīṣā).
The rite, step by step
- Prepare the pressing space and wooden vessels; ready the filter (pavitra) and collecting cups.
- Press Soma; release the juice so it ‘murmurs as it is let go’ (imagery of RV 9.95.1).
- Filter/purify the juice; envision Soma taking on a bright cleansing ‘robe’ (nirṇij).
- Recite to invite inspirations and prayers to converge upon Soma (RV 9.95.3).
- Offer the purified Soma to the gods, especially Indra, seeking prosperity and heroic power (RV 9.95.5).
Offerings
- Purified Soma juice (Indu)
- Associated oblations customary to Soma rites (e.g., ghee and accompanying offerings as per śrauta procedure)
Frequently Asked Questions
It praises Soma in his purified (pavamāna) form during the Soma ritual—how he is released, filtered, becomes radiant, and gives rise to inspired thoughts and sacred speech.
It shows how prayers and insights surge toward Soma with force and devotion, as if the mind’s inspirations naturally flow into the purified Soma current.
Soma is Indra’s empowering drink in Vedic ritual. The hymn asks that Soma and Indra together bring good fortune and grant ‘heroic power’ (strength, victory, capability) to the worshippers.
Ask anything about Sukta 95 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
