
Sukta 9.95
Soma Pavamāna (Hari)
Is mantra mein Som ka bahut jayada gungan kiya gaya hai. Som ko peele rang ka bataya gaya hai jo dhatu ke bartan mein dhone ke baad saaf ho jata hai. Usko ek chamakdar vastra pehnaya jata hai jaise koi rajputra taiyar ho. Log apne mann ke vichar aur prarthana lekar Som ke paas bhaagte hain jaise paani ki lahrein aati hain. Kavi Som se mangte hain ki wo bhasha aur samajh ko aur badha de. Ant mein sab milke Indra ke saath khushhal hone ki ichha karte hain. Sachchi bahaduri ki taakat paane ke lihe bhi prarthana hai jo Som ki saaf karne wali shakti se aati hai.
Mantra 1
कनिक्रन्ति हरिरा सृज्यमानः सीदन्वनस्य जठरे पुनानः । नृभिर्यतः कृणुते निर्णिजं गा अतो मतीर्जनयत स्वधाभिः ॥
Pila rang wala Soma garta hua bahata hai aur saaf hota hai. Woh lakdi ke bartan ke pet mein baithta hai. Jab log use dabaate hain, woh chamakdar ho jaata hai. Usse achhi achhi baatein nikalti hain.
Mantra 2
हरिः सृजानः पथ्यामृतस्येयर्ति वाचमरितेव नावम् । देवो देवानां गुह्यानि नामाविष्कृणोति बर्हिषि प्रवाचे ॥
Pila Soma bahata hai aur sahi raasta banata hai. Woh shabd ko aage badhata hai jaise koi naav chalata hai. Devta logon ke chhupe hue naam ko woh jagah dikhata hai jahan puja hoti hai.
Mantra 3
अपामिवेदूर्मयस्तर्तुराणाः प्र मनीषा ईरते सोममच्छ । नमस्यन्तीरुप च यन्ति सं चा च विशन्त्युशतीरुशन्तम् ॥
Paani ki lehron ki tarah, logon ki ichchhaein Soma ke paas bhaagti hain. Woh uski ibaadat karte hain, paas aate hain, milte hain. Woh usme ghul jaate hain kyunki woh bhi unki ichchha rakhta hai.
Mantra 4
तं मर्मृजानं महिषं न सानावंशुं दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । तं वावशानं मतयः सचन्ते त्रितो बिभर्ति वरुणं समुद्रे ॥
Soma ko saaf kiya ja raha hai, jaise koi bada bail pahad par khada ho. Log usse doodh nikaalte hain, woh chamakta hua paudha hai, pahad par khada hai. Uski ichchha se bhakti judti hai. Trita samundar mein Varuna ko le jaata hai.
Mantra 5
इष्यन्वाचमुपवक्तेव होतुः पुनान इन्दो वि ष्या मनीषाम् । इन्द्रश्च यत्क्षयथः सौभगाय सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥
Soma shabd ki ichchha rakhta hai, jaise koi puja mein madad karta hai. Hey Soma, tu apni shakti faila. Tu aur Indra dono hamare bhale ke liye hain. Hum bhi taakatwale ban jayein.
It praises Soma in his purified (pavamāna) form during the Soma ritual—how he is released, filtered, becomes radiant, and gives rise to inspired thoughts and sacred speech.
It shows how prayers and insights surge toward Soma with force and devotion, as if the mind’s inspirations naturally flow into the purified Soma current.
Soma is Indra’s empowering drink in Vedic ritual. The hymn asks that Soma and Indra together bring good fortune and grant ‘heroic power’ (strength, victory, capability) to the worshippers.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.