Sukta 95
Sukta 9.95
ఈ సంక్షిప్త పవమాన సోమ స్తోత్రం, విడుదలై శుద్ధింపబడి, చెక్క పీడనపాత్రం మరియు వడపోతలో ప్రకాశించే “శుద్ధి వస్త్రం” ధరించిన కపిలవర్ణ సోముని స్తుతిస్తుంది. కవి ప్రేరిత ఆలోచనలు, ప్రార్థనలు నీటి తరంగాల్లా సోముని వైపు పరుగెత్తుతున్నట్లు చిత్రించి, శుద్ధిచేసే ఇందువు పవిత్ర వాక్కును మరియు అంతర్దృష్టిని విస్తరింపజేయమని కోరుతాడు. చివరికి, ఇంద్రునితో కలిసి సమృద్ధిని, అలాగే సోమ శుద్ధి నుండి జనించే నిజమైన వీరబలాధిపత్యాన్ని పొందాలని సంయుక్త ఆశయంతో స్తోత్రం ముగుస్తుంది.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
कनिक्रन्ति हरिरा सृज्यमानः सीदन्वनस्य जठरे पुनानः । नृभिर्यतः कृणुते निर्णिजं गा अतो मतीर्जनयत स्वधाभिः ॥
హరివర్ణుడు విడిచిపెట్టబడినప్పుడు మర్మరధ్వని చేస్తాడు; తనను తాను పవిత్రం చేసుకుంటూ చెక్కపాత్ర గర్భంలో కూర్చుంటాడు. మనుష్యులు అతనిని కార్యంలో నియోగించే చోట, అతడు తన ప్రకాశమయ శుద్ధి-వస్త్రాన్ని నిర్మిస్తాడు; అక్కడినుంచి అతడు స్వధలచే ప్రేరితమైన మతులను (ప్రేరణలను) జనింపజేస్తాడు.
Mantra 2
हरिः सृजानः पथ्यामृतस्येयर्ति वाचमरितेव नावम् । देवो देवानां गुह्यानि नामाविष्कृणोति बर्हिषि प्रवाचे ॥
హరి (సోముడు), విడుదలై, ఋత (ṛta) మార్గాన్ని ప్రవర్తింపజేస్తాడు; పడవను నావికుడు నడిపినట్లు వాక్కును (వాణిని) అతడు ప్రేరేపిస్తాడు. దేవుడు, బర్హిష్ (యజ్ఞాసనం) మీద, దేవతల గూఢ నామాలను ప్రకటిస్తాడు—ప్రవాచే (అగ్రోచ్చారణ) కోసం.
Mantra 3
अपामिवेदूर्मयस्तर्तुराणाः प्र मनीषा ईरते सोममच्छ । नमस्यन्तीरुप च यन्ति सं चा च विशन्त्युशतीरुशन्तम् ॥
నీటి అలల వలె వేగంగా, అపాం (నీరు) యొక్క ఊర్ముల్లా, అన్వేషించే మనీషాలు సోముని వైపు ఉప్పొంగుతాయి. నమస్కరిస్తూ అవి దగ్గరకు వస్తాయి, సమూహమవుతాయి, లోనికి ప్రవేశిస్తాయి—ఆశించే వానిని, తానే ఆశించే వానిని కోరుతూ.
Mantra 4
तं मर्मृजानं महिषं न सानावंशुं दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । तं वावशानं मतयः सचन्ते त्रितो बिभर्ति वरुणं समुद्रे ॥
అతనిని—మర్మృజ్యమాన (పరిశుద్ధమవుతూ మెరుస్తున్న)వానిని—పర్వతశిఖరంపై నిలిచిన మహాబల వృషభంలా, ఆ అంశు (ప్రకాశించే దండు), ఆ ఉక్షణ (బలవంతుడు), గిరిష్ఠాం (పర్వతస్థుడు)ను—మనుష్యులు దోహిస్తారు. అతనికి, ఆతురంగా, మతులు (ప్రేరణలు) అంటుకుంటాయి; త్రితుడు సముద్రగర్భంలో వరుణుణ్ని ధరిస్తాడు.
Mantra 5
इष्यन्वाचमुपवक्तेव होतुः पुनान इन्दो वि ष्या मनीषाम् । इन्द्रश्च यत्क्षयथः सौभगाय सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥
హోతృ (Hotṛ) యొక్క ఉపవక్త వలె వాక్కును కోరుతూ, శుద్ధమవుతున్న ఇందు (సోమా), మా మనీషా—అంతఃప్రేరణ—ను విస్తరింపజేయుము. మరియు నీవు, ఇంద్రుడు మా సౌభాగ్యార్థం నివసించుచున్నందున, నిజంగా బలమైన వీర్యశక్తికి మేము అధిపతులమగుదుము.
Inside Sukta 95
How it unfolds
- Where it opens
Soma Hari is released and begins his purifying course, settling into the wooden vessel and assuming a radiant cleansing garment.
- Development
From the human work of pressing/cleansing arises brightness and the birth of inspired thoughts; the hymn links ritual purification with the generation of dhī/manīṣā.
- Climax
Inspirations surge toward Soma like rushing water-waves, gathering and entering him in reverent desire.
- Where it settles
The poet asks Soma to expand sacred speech and insight; with Indra abiding for good fortune, the hymn ends in a prayer for mastery of true heroic strength.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaHe is addressed as a living, radiant flow that attracts prayers and inspirations and empowers speech.
- Cosmic functionMediator of vitality and illumination: Soma’s purified flow strengthens the gods (especially Indra), renews life-force, and supports ṛta by energizing sacrifice and the inspired mind that sustains it.
- Inner significanceThe ‘purifying Soma’ symbolizes the refining of consciousness—raw impulse and sensation are filtered into clarity, luminous insight, and truthful speech. As manīṣā and vāc are ‘spread out,’ inner inspiration becomes articulate prayer and effective intention.
Famous verses
कनिक्रन्ति हरिरा सृज्यमानः सीदन्वनस्य जठरे पुनानः । नृभिर्यतः कृणुते निर्णिजं गा अतो मतीर्जनयत स्वधाभिः ॥अपामिवेदूर्मयस्तर्तुराणाः प्र मनीषा ईरते सोममच्छ । नमस्यन्तीरुप च यन्ति सं चा च विशन्त्युशतीरुशन्तम् ॥इष्यन्वाचमुपवक्तेव होतुः पुनान इन्दो वि ष्या मनीषाम् । इन्द्रश्च यत्क्षयथः सौभगाय सुवीर्यस्य पतयः स्याम ॥Attributes of the deity
- Purifying (pavamāna, punāna)
- Tawny/golden (hari)
- Murmuring/flowing presence
- Radiant ‘cleansing robe’ (nirṇij)
- Generative of inspiration (matī, manīṣā)
- Allied with Indra for strength and victory
Also by this seer
- Part of the Pavamāna Soma tradition of Maṇḍala 9 (hymns used in Soma pressing and filtration).
- The imagery and diction align with other Soma hymns that emphasize purification (punāna), radiant clothing (nirṇij), and the birth of inspired thought (matī/manīṣā).
The rite, step by step
- Prepare the pressing space and wooden vessels; ready the filter (pavitra) and collecting cups.
- Press Soma; release the juice so it ‘murmurs as it is let go’ (imagery of RV 9.95.1).
- Filter/purify the juice; envision Soma taking on a bright cleansing ‘robe’ (nirṇij).
- Recite to invite inspirations and prayers to converge upon Soma (RV 9.95.3).
- Offer the purified Soma to the gods, especially Indra, seeking prosperity and heroic power (RV 9.95.5).
Offerings
- Purified Soma juice (Indu)
- Associated oblations customary to Soma rites (e.g., ghee and accompanying offerings as per śrauta procedure)
Frequently Asked Questions
It praises Soma in his purified (pavamāna) form during the Soma ritual—how he is released, filtered, becomes radiant, and gives rise to inspired thoughts and sacred speech.
It shows how prayers and insights surge toward Soma with force and devotion, as if the mind’s inspirations naturally flow into the purified Soma current.
Soma is Indra’s empowering drink in Vedic ritual. The hymn asks that Soma and Indra together bring good fortune and grant ‘heroic power’ (strength, victory, capability) to the worshippers.
Ask anything about Sukta 95 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
