Sukta 76
Sukta 9.76
ഈ ചെറു പവമാന സ്തോത്രം ശുദ്ധീകരണത്തിലൂടെ ഒഴുകിവരുന്ന സോമനെ സ്തുതിക്കുന്നു. അവനെ സ്വർഗ്ഗത്തെ താങ്ങുന്നവനും ദേവന്മാർക്ക് നിപുണമായ സാരവസ്തുവുമായതായി വർണ്ണിച്ച്, ‘നദികൾ’ (ചാനലുകൾ) എന്ന വഴികളിലേക്ക് വിടപ്പെടുകയും ദൈവിക ആസ്വാദനത്തിന് യോജ്യനാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നതായി പറയുന്നു. സോമന്റെ തെളിഞ്ഞ പ്രചോദിത പ്രവാഹം ഇന്ദ്രന്റെ ശക്തിവർദ്ധനവുമായി ഇത് ആവർത്തിച്ച് ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു—അന്തരംഗ പാത്രങ്ങളിലേക്കു പ്രവേശിച്ച്, മിന്നലുപോലെ ലോകങ്ങളെ ഉണർത്തി, ആരാധകര്ക്ക് വീര്യവും വിജയവും നൽകുന്നവനായി.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
धर्ता दिवः पवते कृत्व्यो रसो दक्षो देवानामनुमाद्यो नृभिः । हरिः सृजानो अत्यो न सत्वभिर्वृथा पाजांसि कृणुते नदीष्वा ॥
ദിവത്തിന്റെ ധാരകൻ പവമാനനായി ഒഴുകുന്നു—കൃത്വ്യ രസം, ദേവന്മാരുടെ ദക്ഷ (കൗശല-ശക്തി), മനുഷ്യശക്തികൾക്ക് അനുമാദ്യ (ആനന്ദത്തോടെ ആസ്വാദ്യ). ഹരിവർണ്ണൻ, വിടുതൽ പ്രാപിച്ച്, ബലങ്ങളുള്ള അശ്വംപോലെ, നദികളിലേക്കു പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ സ്വേച്ഛയായി തന്റെ മഹത്തായ പാജാംസി (പ്രബല ഊർജങ്ങൾ) രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 2
शूरो न धत्त आयुधा गभस्त्योः स्वः सिषासन्रथिरो गविष्टिषु । इन्द्रस्य शुष्ममीरयन्नपस्युभिरिन्दुर्हिन्वानो अज्यते मनीषिभिः ॥
വീരനെപ്പോലെ അവൻ ഗഭസ്ത്യോഃ (പിടിയിൽ) ആയുധങ്ങൾ ധരിക്കുന്നു; സ്വഃ (പ്രകാശലോകം) ആഗ്രഹിച്ച്, ഗവിഷ്ടി (കിരണാന്വേഷണം)യിൽ രഥപഥത്തിൽ ദൃഢനായി നില്ക്കുന്നു. അപസ്യുഭിഃ (ഇച്ഛാശക്തിയുള്ള കര്‍മങ്ങളാൽ) ഇന്ദ്രന്റെ ശുഷ്മ (പ്രചണ്ഡബലം) ഉണർത്തിക്കൊണ്ട്, ഹിന്വാന (മുന്നോട്ട് തള്ളപ്പെട്ട) ഇന്ദു മനീഷിഭിഃ (ഋഷിചിന്തനം)കൊണ്ട് അഭിഷിക്തനാകുന്നു.
Mantra 3
इन्द्रस्य सोम पवमान ऊर्मिणा तविष्यमाणो जठरेष्वा विश । प्र णः पिन्व विद्युदभ्रेव रोदसी धिया न वाजाँ उप मासि शश्वतः ॥
ഹേ സോമാ, ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി പവമാനനായി നീ, ഉയിർക്കുന്ന ഊർമി (തരംഗം)യോടെ, ശക്തിയിൽ വർധിച്ചുകൊണ്ട്, ഈ അന്തർജഠരങ്ങളിൽ—ഗ്രാഹകപാത്രങ്ങളിൽ—പ്രവേശിക്ക. ഞങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്ക—മേഘത്തിലെ മിന്നലാൽ രണ്ടു ലോകങ്ങൾ (രോദസീ) ഉണരുന്നതുപോലെ—ബലത്തിന്റെ സമൃദ്ധികളോടെ, ധിയാ (പ്രേരിത ചിന്ത)യോടെ, എന്നേക്കുമായി ഞങ്ങളോടടുത്തുവരിക.
Mantra 4
विश्वस्य राजा पवते स्वर्दृश ऋतस्य धीतिमृषिषाळवीवशत् । यः सूर्यस्यासिरेण मृज्यते पिता मतीनामसमष्टकाव्यः ॥
എല്ലാറ്റിന്റെയും രാജാവ് പവമാനനായി ഒഴുകുന്നു, സ്വർ (പ്രകാശലോകം) കാണുന്നവൻ; ഋത (സത്യക്രമം)ത്തിന്റെ പ്രേരിത ധീതിയെ ഉണർത്തുന്നു, ഋഷിഷാൾ—കുഋഷിത്വത്തെ തകർക്കുന്നവൻ. സൂര്യന്റെ തീക്ഷ്ണ ധാരയാൽ ശുദ്ധിയാകുന്നവൻ, മതികൾ (പ്രേരിത ചിന്തകൾ)യുടെ പിതാവാകുന്നു—അസമമായ, അതുല്യ സംയോജനത്തിന്റെ കവി.
Mantra 5
वृषेव यूथा परि कोशमर्षस्यपामुपस्थे वृषभः कनिक्रदत् । स इन्द्राय पवसे मत्सरिन्तमो यथा जेषाम समिथे त्वोतयः ॥
വൃഷഭനെപ്പോലെ, കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ നീ പാത്രത്തെ ചുറ്റി പാഞ്ഞോടുന്നു; ജലങ്ങളുടെ ഉപസ്ഥത്തിൽ വൃഷഭം ഗർജ്ജിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി നീ പവമാനനായി ശുദ്ധിയാകുന്നു, മദത്തിൽ ഏറ്റവും ഉന്മത്തൻ, നിന്റെ ഓട (സഹായം) കൊണ്ട് ഞങ്ങൾ സമരത്തിൽ ജയിക്കേണ്ടതിന്.
Inside Sukta 76
How it unfolds
- Where it opens
Soma is hailed as the effective, god-skilled essence that upholds heaven and pours into the channels of flow as he is released.
- Development
The hymn intensifies Soma’s motion and power: he surges like a wave, enters inner receptacles, and awakens the two worlds like lightning—bringing increase and plenitude.
- Climax
Soma, bull-like and roaring in the lap of the waters, is explicitly purified for Indra as the most exhilarating force.
- Where it settles
The praise resolves into a practical boon: empowered by Soma-for-Indra, the worshippers ask for enduring increase and conquest in contest/battle through his aid.
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionHe mediates between gods and humans as the consecrated essence that strengthens Indra and other deities, sustains the order of heaven, and renews vitality through the ritual flow from pressing to clarified offering.
- Inner significanceThe hymn treats purification as an inner alchemy: the surge of inspired consciousness (Soma) enters the ‘bellies’ (receptacles of awareness), awakens the worlds, and converts raw impulse into luminous strength, clarity, and victorious will.
Famous verses
dhartā divaḥ pavate
इन्द्रस्य सोम पवमान ऊर्मिणा तविष्यमाणो जठरेष्वा विश । प्र णः पिन्व विद्युदभ्रेव रोदसी धिया न वाजाँ उप मासि शश्वतः ॥yathā jeṣāma samithe tvotayaḥ
Attributes of the deity
- Self-purifying flow (pavamāna)
- Tawny brilliance (hari)
- Bull-like virility and roar (vṛṣabha)
- Wave/surge of power (ūrmi)
- Indra-energizing intoxication (matsara)
- Heaven-upholding essence (dhartā divaḥ)
Also by this seer
- Part of the wider Pavamāna tradition of Maṇḍala 9 hymns used in Soma pressing and filtration liturgy
- Thematic parallels to other RV 9 hymns describing Soma as ‘hari’ (tawny), ‘vṛṣabha’ (bull), and as entering the waters/filters
The rite, step by step
- Press Soma stalks and express the juice (savana)
- Mix/guide the flow with water; direct it toward the filter (pavitra)
- Filter through wool/grass; collect in the vessel (kośa)
- Recite Pavamāna verses as Soma ‘runs’ and clarifies
- Offer clarified Soma as libation to Indra (and allied deities)
- Conclude with petitions for strength, increase, and victory for the sacrificers
Offerings
- Clarified Soma juice (filtered)
- Water used in purification/flow
- Optional accompanying oblations customary to the rite (e.g., ghee in related fire offerings)
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma in his Pavamāna form—Soma as he flows and purifies through the filter and waters, becoming fit to be offered to the gods, especially Indra.
It refers to the ritual filtration of Soma juice through the pavitra (sieve), and also symbolizes inner clarification—turning raw energy into luminous strength and clear inspiration.
Because Soma is offered to empower Indra, the god of force and conquest; the hymn asks that this Indra-strengthening Soma help the worshippers win in contests and overcome obstacles.
Ask anything about Sukta 76 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
