Rig Veda Sukta 61
Mandala 9Sukta 6130 Mantras

Sukta 61

Sukta 9.61

Rishi

Traditionally attributed within the Pavamāna Soma corpus (RV 9) to Soma-pavamāna seers; specific ṛṣi for 9.61 is transmitted in Anukramaṇī traditions (commonly within the Kaśyapa/others pavamāna attributions), but not recoverable from the provided input alone.

Devata

Soma Pavamāna (purifying Soma)

Chandas

Jagatī (typical for many RV 9 stanzas; exact meter should be verified against pada syllable count)

ഋഗ്വേദം 9.61 ഒരു പവമാന സോമസൂക്തമാണ്; സോമൻ പവിത്രം (ഫിൽറ്റർ) വഴി ഒഴുകി ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നതിനെ ഇത് ആഘോഷിക്കുന്നു. ശക്തിയുടെ സമൃദ്ധധാരകളോടെ അവൻ താഴേക്ക് ഇറങ്ങി, യജ്ഞകർതാക്കളെ പ്രചോദിതമായ ഉന്മാദം (മദ) കൊണ്ട് നിറയ്ക്കണമെന്നു ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. സോമൻ തെളിഞ്ഞു ശുദ്ധനാകുമ്പോൾ, അവനെ സ്വർഗീയ മിന്നലിനോടും മഹത്തായ വൈശ്വാനര തേജസ്സിനോടും ഉപമിച്ച്, വിശാലമായ പ്രകാശം കൊണ്ടുവരുന്നവനായി സ്തുതിക്കുന്നു; കൂടാതെ നിന്ദയും ശത്രുതാപൂർണ്ണമായ നിഷേധവും അകറ്റുന്ന ഉഗ്രരക്ഷകനായും അവനെ വിളിക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

अया वीती परि स्रव यस्त इन्दो मदेष्वा । अवाहन्नवतीर्नव ॥

ഈ നമ്മുടെ ആഹ്വാന-വീതി എന്ന പാതയിലൂടെ, ഹേ ഇന്ദു (സോമ), എല്ലാടവും ഞങ്ങളെ ചുറ്റി ഒഴുകിവാ; നീ മദങ്ങളിൽ (ആനന്ദോന്മാദങ്ങളിൽ) ഒമ്പത്തൊമ്പത് ഇറങ്ങിവരുന്ന ധാരകളെ (ശക്തിപ്രവാഹങ്ങളെ) ഞങ്ങളിലേക്കു ഇറക്കിവിടുന്നവൻ.

Mantra 2

पुरः सद्य इत्थाधिये दिवोदासाय शम्बरम् । अध त्यं तुर्वशं यदुम् ॥

ഉടൻ തന്നെ അവൻ സത്-ധീ (സുവിചാരവാൻ) ദിവോദാസനുവേണ്ടി തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന കോട്ടകളെ ഭേദിച്ച് തുറക്കുന്നു—ശംബര (ശത്രു-അവരോദ്ധം)നെ; പിന്നെ അവൻ തുർവശയും യദുവും മോചിപ്പിക്കുന്നു—തടഞ്ഞുനിർത്തപ്പെട്ട ചലനങ്ങളെ വിട്ടുവിട്ട്, സത്തയുടെ തടവിലായ പ്രവാഹങ്ങളെ വിമോചിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 3

परि णो अश्वमश्वविद्गोमदिन्दो हिरण्यवत् । क्षरा सहस्रिणीरिषः ॥

ഹേ ഇന്ദു (സോമ), ഞങ്ങളെയൊട്ടാകെ ചുറ്റി ഒഴുകുക; അശ്വവിദ്—അശ്വത്തെ ജയിപ്പിക്കുന്ന വേഗശക്തി കൊണ്ടുവരുന്നവനേ, ഗോമത്—പ്രകാശകിരണങ്ങൾ (ഗാവുകൾ) സമൃദ്ധനായവനേ, ഹിരണ്യവത്—സ്വർണ്ണതേജസ്സുള്ളവനേ. സഹസ്രഗുണമായ വർദ്ധനയുടെ ഇഷകൾ (പ്രേരണകൾ) ചൊരിയുക.

Mantra 4

पवमानस्य ते वयं पवित्रमभ्युन्दतः । सखित्वमा वृणीमहे ॥

ഹേ സ്വയം-പവമാന (സ്വശുദ്ധ) സോമ, നീ പവിത്രം (ചാലനി) മേൽ ഒഴുകിവീഴുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾ നിനക്കൊടു സഖിത്വം—മൈത്രിയുടെ അന്തർംഗബന്ധം—തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

Mantra 5

ये ते पवित्रमूर्मयोऽभिक्षरन्ति धारया । तेभिर्नः सोम मृळय ॥

ഹേ സോമ, നിന്റെ പവിത്രത്തിന്റെ ഊർമികൾ (തിരകൾ) ധാരയായി സ്ഥിരപ്രവാഹത്തിൽ ചാലനിയിലൂടെ ഒഴുകുന്നു—അവയാൽ ഞങ്ങളെ മൃളയ: ശാന്തിയും ആനന്ദമയ മോചനവും നല്കുക; നിന്റെ ശുദ്ധീകരക പ്രവാഹംകൊണ്ട് സത്തയെ സുഖപ്പെടുത്തുക.

Mantra 6

स नः पुनान आ भर रयिं वीरवतीमिषम् । ईशानः सोम विश्वतः ॥

ഹേ സോമ, നീ സ്വയം ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നവനായി ഞങ്ങളിലേക്കു വീര്യസമ്പന്നമായ സമൃദ്ധി (രയി)യും പോഷകമായ വർധനയും കൊണ്ടുവരിക; സർവ്വദിക്കുകളിലും ഈശാനനായ നീ ഞങ്ങളുടെ സമസ്ത സത്തയെ ഭരിച്ച് നിറവേറ്റുക.

Mantra 7

एतमु त्यं दश क्षिपो मृजन्ति सिन्धुमातरम् । समादित्येभिरख्यत ॥

ഇവനെയേ പത്തു വേഗമുള്ള കൈകൾ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു—നദിയാണ് മാതാവായവനെ; അവൻ ആദിത്യന്മാരോടൊപ്പം, വിശാലമായ ഋതവും സത്യവും എന്ന ശക്തികളോടൊപ്പം, സമരസമായി പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു.

Mantra 8

समिन्द्रेणोत वायुना सुत एति पवित्र आ । सं सूर्यस्य रश्मिभिः ॥

സുതനായ അവൻ പവിത്രത്തിലേക്കു പോകുന്നു—ഇന്ദ്രനോടും വായുവിനോടും ഐക്യപ്പെട്ട്; പിന്നെ സൂര്യന്റെ രശ്മികളോടും ഏകീഭവിക്കുന്നു—ഇങ്ങനെ ആനന്ദം തന്നെ ബലവും പ്രാണവും പ്രകാശവും ആയി ഒരുമിച്ച് ഒഴുകുന്നു.

Mantra 9

स नो भगाय वायवे पूष्णे पवस्व मधुमान् । चारुर्मित्रे वरुणे च ॥

ഹേ സോമാ! ഞങ്ങൾക്കായി ഭഗനുവേണ്ടിയും വായുവിനുവേണ്ടിയും പൂഷണുവേണ്ടിയും മധുരരസസമ്പന്നനായി ശുദ്ധിയായി ഒഴുകുക; മിത്രനും വരുണനും വേണ്ടിയും മനോഹരനായി ഒഴുകുക.

Mantra 10

उच्चा ते जातमन्धसो दिवि षद्भूम्या ददे । उग्रं शर्म महि श्रवः ॥

ഹേ സോമാ! നിന്റെ സാരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചതത് ഉയർന്നിരിക്കുന്നു; അത് ദിവിയിൽ ആസീനമാകുന്നു, ഭൂമി അതിനെ സ്വീകരിക്കുന്നു—നിന്റെ ഉഗ്രമായ ശരണം, മഹത്തായ യശസ്സ്.

Mantra 11

एना विश्वान्यर्य आ द्युम्नानि मानुषाणाम् । सिषासन्तो वनामहे ॥

ഈ (ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന സോമപ്രവാഹം) മുഖേന ആര്യശക്തി മനുഷ്യന്റെ എല്ലാ ദ്യുമ്നങ്ങളെയും—പ്രകാശശക്തികളെയും—സമീപത്തേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹികളായി, ജയിക്കുവാൻ ശ്രമിച്ച്, അവയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Mantra 12

स न इन्द्राय यज्यवे वरुणाय मरुद्भ्यः । वरिवोवित्परि स्रव ॥

ഹേ സോമാ! വിശാലാവകാശങ്ങളുടെ അറിവുകാരനായി ഞങ്ങളുടെ ചുറ്റും ഒഴുകുക—ഇന്ദ്രന്റെ ശക്തിയും, വരുണന്റെ ഋത-നിയമവും, മരുത്തുകളുടെ പ്രേരണാവേഗങ്ങളും ഞങ്ങളിലകത്ത് യജ്ഞാർഹങ്ങളായി നിലകൊള്ളട്ടെ.

Mantra 13

उपो षु जातमप्तुरं गोभिर्भङ्गं परिष्कृतम् । इन्दुं देवा अयासिषुः ॥

ജന്മത്തിനടുത്തുതന്നെ, വേഗപ്രവർത്തിയായ അപ്തുര സോമൻ—ഗോ-കിരണങ്ങളാൽ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും—ആ പ്രകാശമയ ഇന്ദുവിനെ ദേവന്മാർ യജ്ഞയാത്രയ്ക്കായി മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവന്നു.

Mantra 14

तमिद्वर्धन्तु नो गिरो वत्सं संशिश्वरीरिव । य इन्द्रस्य हृदंसनिः ॥

ഞങ്ങളുടെ ഗിരകൾ അവനെ വർധിപ്പിക്കട്ടെ, അമ്മമാർ കാളക്കുട്ടിയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ—ഇന്ദ്രന്റെ ഹൃദയം ജയിച്ചവനെ, അന്തർഗ്ഗതമായ സമ്മതത്തിന്റെ അധിപനെ.

Mantra 15

अर्षा णः सोम शं गवे धुक्षस्व पिप्युषीमिषम् । वर्धा समुद्रमुक्थ्यम् ॥

ഹേ സോമ, ഞങ്ങൾക്കായി ഒഴുകുക; ഗോവിന്‍ (അന്തരത്തിലെ പ്രകാശത്തിന്) ശാന്തി നല്കുന്നവനേ. പ്രേരണയുടെ സമൃദ്ധമായ പോഷക-രസം പകർന്നു തരിക; ഉക്ഥ്യ—പ്രചോദിത സ്തുതിയുടെ സമുദ്രത്തെ വർധിപ്പിക്ക.

Mantra 16

पवमानो अजीजनद्दिवश्चित्रं न तन्यतुम् । ज्योतिर्वैश्वानरं बृहत् ॥

പവമാനനായ (ശുദ്ധിയിലാകുന്ന) സോമൻ ദിവത്തിൽ നിന്ന് അത്ഭുതമായ മിന്നലുപോലൊരു ചിത്ര-തേജസ്സിനെ ജനിപ്പിച്ചു; വൈശ്വാനരത്തിന്റെ മഹത്തായ ജ്യോതി—സാർവത്രിക അഗ്നി-ചൈതന്യത്തിന്റെ വിശാല പ്രകാശം.

Mantra 17

पवमानस्य ते रसो मदो राजन्नदुच्छुनः । वि वारमव्यमर्षति ॥

ഹേ രാജാവേ, നിന്റെ പവമാന സോമത്തിന്റെ രസം—മദ (ആനന്ദോന്മാദം)—അച്യുതം, അദുച്ഛുനഃ (അവ്യഭിചാര്യം). അത് ഉണ്ണിന്റെ ചാലനി (അവ്യ) തുറന്ന് പൊളിച്ച്, വിശാലമായി ഒഴുകി അതിലൂടെ കടന്നുപോകുന്നു.

Mantra 18

पवमान रसस्तव दक्षो वि राजति द्युमान् । ज्योतिर्विश्वं स्वर्दृशे ॥

ഹേ പവമാനാ! നിന്റെ രസം—നിന്റെ ദക്ഷ (വിവേകശക്തി)—ദ്യുമാൻ തേജസ്സിൽ വിരാജിക്കുന്നു; സ്വർ (സൂര്യലോക)ദർശനത്തിനായി അത് സർവ്വവ്യാപിയായ ജ്യോതിയായി മാറുന്നു.

Mantra 19

यस्ते मदो वरेण्यस्तेना पवस्वान्धसा । देवावीरघशंसहा ॥

ഹേ വരേണ്യാ! നിന്റെ മദ (ആനന്ദോന്മാദം) ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായതുകൊണ്ട്, അന്ധസ് (സോമരസം) പീഡനത്തോടുകൂടെ നീ പവിത്രനാകുക; ഹേ ദേവാവീരാ, അഘശംസഹാ (ദുഷ്ടനിന്ദയുടെ സംഹാരക)!

Mantra 20

जघ्निर्वृत्रममित्रियं सस्निर्वाजं दिवेदिवे । गोषा उ अश्वसा असि ॥

നീ വൃത്ര (തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നവൻ)യും അമിത്രിയ (ശത്രുബലം)യും സംഹരിക്കുന്നവൻ; ദിനംപ്രതി നീ വാജ (ബല-സമൃദ്ധി) നേടുന്നു. നീ ഗോഷാ (ഗോക്കൾ/കിരണങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ)യും അശ്വസാ (അശ്വങ്ങൾ/വേഗഊർജങ്ങൾ നൽകുന്നവൻ)യും ആകുന്നു.

Mantra 21

सम्मिश्लो अरुषो भव सूपस्थाभिर्न धेनुभिः । सीदञ्छ्येनो न योनिमा ॥

ഹേ സോമാ, പൂർണ്ണമായി ലയിച്ചും അരുണപ്രഭയോടെ ദീപ്തനുമായിരിക്കുക; നന്നായി ഇരുന്ന പോഷകശക്തികളോടുകൂടെ, ഗോക്കൾ ഗോശാലയെ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നതുപോലെ. ശ്യേനൻ (വേഗപക്ഷി/ബാജ) തന്റെ കൂടിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ, നീ നിന്റെ യോനി—ജന്മസ്ഥാനത്തിൽ അധിവസിക്ക; ഞങ്ങളിലെ ഋത (സത്യക്രമം)ത്തിന്റെ ഉറച്ച ആസനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്ക.

Mantra 22

स पवस्व य आविथेन्द्रं वृत्राय हन्तवे । वव्रिवांसं महीरपः ॥

ഹേ സോമാ, ശുദ്ധനായി ഒഴുകിവരിക—വൃത്രനെ വധിക്കാൻ ഇന്ദ്രനെ സഹായിച്ചവനേ; മഹത്തായ ആപഃ (ജലങ്ങൾ)കൊണ്ട് അവനെ മൂടിയവനേ. തടസ്സത്തിന്റെ കെട്ടിൽ നിന്ന് മഹാപ്രവാഹങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കുന്ന ശക്തിയായി ഞങ്ങളിലുണ്ടാകുക.

Mantra 23

सुवीरासो वयं धना जयेम सोम मीढ्वः । पुनानो वर्ध नो गिरः ॥

ഹേ മീഢ്വഃ സോമാ, ഞങ്ങൾ സുവീരർ—സത്യവീര്യസമ്പന്നർ—ആയി ധനങ്ങളെയും പൂർണ്ണതകളെയും ജയിക്കട്ടെ. നീ ശുദ്ധനാകുമ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ ഗിരഃ—മന്ത്രവാണി—വളർത്തുക; ഞങ്ങളുടെ വാക്ക് സത്യത്തിന്റെ വളരുന്ന ശക്തിയാകട്ടെ.

Mantra 24

त्वोतासस्तवावसा स्याम वन्वन्त आमुरः । सोम व्रतेषु जागृहि ॥

ഹേ സോമ! നിന്റെ ആശ്രയത്താലും നിന്റെ സഹായശക്തിയാലും ഞങ്ങൾ വിജയം നേടുന്ന അന്വേഷക-സാധകരാകട്ടെ. വ്രതങ്ങളിൽ ജാഗരൂകനായിരിക്കേണമേ—ഞങ്ങളുടെ സംकल्पങ്ങളിലും സത്കർമങ്ങളിലും കാവൽ നിൽക്കുക.

Mantra 25

अपघ्नन्पवते मृधोऽप सोमो अराव्णः । गच्छन्निन्द्रस्य निष्कृतम् ॥

സോമൻ ഒഴുകുന്നു, വൈരസമ്മർദ്ദങ്ങളെ തകർത്തു നീക്കി; ദോഷരഹിതനായ സോമൻ അവയെ അകറ്റുന്നു. ഇന്ദ്രന്റെ നിഷ്കൃതം—മോചനത്തിന്റെ തുറന്ന മണ്ഡലത്തിലേക്ക് അവൻ നീങ്ങുന്നു.

Mantra 26

महो नो राय आ भर पवमान जही मृधः । रास्वेन्दो वीरवद्यशः ॥

ഹേ പവമാന! ഞങ്ങൾക്ക് മഹത്തായ റായ്—സമൃദ്ധി കൊണ്ടുവരിക; വൈരസമ്മർദ്ദങ്ങളെ സംഹരിക്ക. ഹേ ഇന്ദു! വീര്യസമ്പന്നമായ യശസ് നൽകുക—കർമ്മശക്തി വഹിക്കുന്ന ആത്മയശസ്.

Mantra 27

न त्वा शतं चन ह्रुतो राधो दित्सन्तमा मिनन् । यत्पुनानो मखस्यसे ॥

നീ ദാനരൂപമായ രാധസ്‌ (ബക്ഷിസ്) നൽകാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നപ്പോൾ, നൂറു വഞ്ചകരും നിന്നെ ഒരിക്കലും കുറയ്ക്കാൻ കഴിയില്ല. കാരണം, ഹേ സോമ, നീ പുനാന (ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നവൻ) ആകുമ്പോൾ യജ്ഞത്തിന്റെ അധിപതിയാകുന്നു—ദാനം ചെയ്യാനുള്ള നിന്റെ ഇച്ഛ അചഞ്ചലമാണ്.

Mantra 28

पवस्वेन्दो वृषा सुतः कृधी नो यशसो जने । विश्वा अप द्विषो जहि ॥

ഹേ ഇന്ദു, ശക്തനായ വൃഷഭനെപ്പോലെ, സുത (പിഴിഞ്ഞെടുത്ത) നീ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുക; ഞങ്ങളെ യശസ്സുള്ള ജനമാക്കുക. ദ്വേഷിക്കുന്ന എല്ലാവരെയും അകറ്റുക—സത്യത്തിന്റെ വളർച്ചയെ എതിർക്കുന്ന ഉള്ളിലെ നിഷേധശക്തികളെയും നശിപ്പിക്കുക.

Mantra 29

अस्य ते सख्ये वयं तवेन्दो द्युम्न उत्तमे । सासह्याम पृतन्यतः ॥

ഹേ ഇന്ദു, നിന്റെ ഈ സഖ്യതയിൽ, നിന്റെ ഉത്തമ ദ്യുമ്ന (പ്രകാശമയ വീര്യം)ത്തിൽ, യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവരെ ഞങ്ങൾ ജയിക്കട്ടെ. ദീപ്തമായ സോമത്തിന്റെ മിത്രത്വ-സഹായത്തിൽ അധിഷ്ഠിതരായി, വിഭജനത്തിന്റെ ശക്തികളെ ഞങ്ങൾ അതിജയിക്കട്ടെ.

Mantra 30

या ते भीमान्यायुधा तिग्मानि सन्ति धूर्वणे । रक्षा समस्य नो निदः ॥

ഹേ സോമ (ഇന്ദു), നിന്റെ ഭീതിജനകമായ ആയുധങ്ങൾ—തീക്ഷ്ണവും ധ്വംസകവുമായ ശക്തികൾ—അവകൊണ്ട് ഞങ്ങളെ നിന്ദകനിൽ നിന്ന് കാക്കേണമേ. ഞങ്ങളിലെ സത്യത്തെ മുറിപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന നിഷേധത്തിന്റെ വാക്കിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ പൂർണ്ണമായി രക്ഷിക്കേണമേ.

Frequently Asked Questions

It praises Soma as he is purified (pavamāna) through the ritual filter, asking him to bring inspiration and power, reveal great light, and protect worshippers from harm and slander.

It presents Soma’s purification as the arising of a vast universal radiance—connected with the Vaiśvānara (universal fire) principle—symbolizing awakened illumination and ordered energy.

It asks Soma’s sharp protective powers to guard the community and the seeker from hostile speech, false accusation, and inner negation that undermines truth and confidence.

Ask anything about Sukta 61 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App