Sukta 61
Sukta 9.61
Traditionally attributed within the Pavamāna Soma corpus (RV 9) to Soma-pavamāna seers; specific ṛṣi for 9.61 is transmitted in Anukramaṇī traditions (commonly within the Kaśyapa/others pavamāna attributions), but not recoverable from the provided input alone.
Soma Pavamāna (purifying Soma)
Jagatī (typical for many RV 9 stanzas; exact meter should be verified against pada syllable count)
RV 9.61 এটা পৱমান সোম সূক্ত, য’ত ছাঁকনিৰ মাজেৰে সোমৰ বৈ যোৱা শুদ্ধিকৰণ ধাৰাক উদ্যাপন কৰা হৈছে। তেওঁক আহ্বান কৰা হয় যাতে তেওঁ শক্তিৰ প্ৰচুৰ সোঁত লৈ অৱতৰণ কৰে আৰু যজ্ঞকাৰীসকলক প্ৰেৰিত উল্লাস-‘মদ’ (mada)ৰে পূৰ্ণ কৰে। সোম স্পষ্ট হ’লে তেওঁক বিশাল পোহৰৰ দাতা বুলি প্ৰশংসা কৰা হয়—স্বৰ্গীয় বিজুলী আৰু মহান বৈশ্বানৰ দীপ্তিৰ সৈতে তুলনা কৰা—আৰু তেওঁক এক ভয়ংকৰ ৰক্ষক হিচাপেও আহ্বান কৰা হয়, যিয়ে নিন্দা আৰু শত্রুতাপূৰ্ণ নাকচ/নেতিবাচকতাক আঁতৰাই ৰাখে।
Mantras
Mantra 1
अया वीती परि स्रव यस्त इन्दो मदेष्वा । अवाहन्नवतीर्नव ॥
এই আমাৰ আগমনৰ পথেদি, হে ইন্দু (সোম), চৌপাশে বৈ যোৱা—তুমি যি মদসমূহত (উল্লাসত) অৱতৰণশীল শক্তিসমূহৰ নৱ-নৱতি ধাৰা নামাই আন।
Mantra 2
पुरः सद्य इत्थाधिये दिवोदासाय शम्बरम् । अध त्यं तुर्वशं यदुम् ॥
সদ্যই সিৎথাধিয়ে (সৎ-চিন্তনশীল) দিবোদাসৰ বাবে বাধাদায়ক দুৰ্গসমূহ ভাঙি মেলে—শম্বৰক; তাৰ পাছত সেই তুৰ্বশ আৰু যদুকো মুক্ত কৰে, বন্দী গতি-প্ৰবাহসমূহ উন্মোচন কৰি।
Mantra 3
परि णो अश्वमश्वविद्गोमदिन्दो हिरण्यवत् । क्षरा सहस्रिणीरिषः ॥
হে ইন্দু, আমাৰ চাৰিওফালে বৈ আহা—অশ্ব-বিজয়ী বল (দ্ৰুত শক্তি) আনোতা, গোমৎ (কিৰণ-সমৃদ্ধ) আৰু হিৰণ্যৱৎ (সুৱৰ্ণ-জ্যোতিৰে ভৰা); সহস্ৰগুণ বৃদ্ধি-প্ৰেৰণা (ঋষঃ) উজাৰি দিয়া।
Mantra 4
पवमानस्य ते वयं पवित्रमभ्युन्दतः । सखित्वमा वृणीमहे ॥
হে পৱমান, তুমি পৱিত্ৰতাত নিজে নিজে শুদ্ধ হৈ পৱিত্ৰৰ ওপৰত ঢলি পৰোঁতে—আমি তোমাৰ সখিত্ব বাছি লওঁ; তোমাৰ স্পষ্টকাৰী আনন্দৰ সৈতে অন্তৰঙ্গ মৈত্ৰী।
Mantra 5
ये ते पवित्रमूर्मयोऽभिक्षरन्ति धारया । तेभिर्नः सोम मृळय ॥
তোমাৰ যি ঊৰ্মি-তৰংগসমূহ পৱিত্ৰৰ মাজেৰে ধাৰাৰূপে ধাৰাবাহিকভাৱে বৈ যায়—সেইবোৰৰ দ্বাৰাই, হে সোম, আমাক মৃळয়; শান্তি আৰু আনন্দময় মুক্তি দিয়া, তোমাৰ শোধন-প্ৰবাহে সত্তাক আৰোগ্য কৰা।
Mantra 6
स नः पुनान आ भर रयिं वीरवतीमिषम् । ईशानः सोम विश्वतः ॥
স পৱমান সোম, আমাৰ ওচৰলৈ বীৰ্যৱতী পুষ্টিসহ ৰয়ি (সমৃদ্ধি) আৰু বৃদ্ধি আনক; হে সোম, সকলো দিশৰ ঈশান, আমাৰ সমগ্ৰ সত্তাক শাসন কৰি পূৰ্ণ কৰ।
Mantra 7
एतमु त्यं दश क्षिपो मृजन्ति सिन्धुमातरम् । समादित्येभिरख्यत ॥
এইজনাকেই দশটা ক্ষিপ্ৰ হাত শুচি কৰে—যাৰ মাতৃ নদী; আদিত্যসকলৰ সৈতে সুৰ মিলাই তেওঁ প্ৰকাশিত হয়, মহৎ ঋত-সত্যৰ শক্তিসকলৰ সৈতে।
Mantra 8
समिन्द्रेणोत वायुना सुत एति पवित्र आ । सं सूर्यस्य रश्मिभिः ॥
সুত সোম ইন্দ্ৰৰ সৈতে আৰু বায়ুৰ সৈতে একত্ৰ হৈ পৱিত্ৰলৈ যায়; আৰু সূৰ্যৰ ৰশ্মিসকলৰ সৈতে মিলিত হয়।
Mantra 9
स नो भगाय वायवे पूष्णे पवस्व मधुमान् । चारुर्मित्रे वरुणे च ॥
হে সোম, তুমি আমাৰ বাবে মধুময় হৈ পৱস্ব—ভগাৰ বাবে, বায়ুৰ বাবে, পূষণৰ বাবে; মিত্ৰ আৰু বৰুণৰ বাবেও মনোহৰ হৈ প্ৰবাহিত হওঁ। আমাৰ ভিতৰত সেই মধুৰতা স্থাপন কৰা, যি সঠিক ভোগ, সঠিক প্ৰাণবায়ু, সঠিক পথ-প্ৰদৰ্শন আৰু ঋতৰ (ধৰ্ম-সমন্বয়ৰ) বিধানক ধাৰণ কৰে।
Mantra 10
उच्चा ते जातमन्धसो दिवि षद्भूम्या ददे । उग्रं शर्म महि श्रवः ॥
তোমাৰ ৰসৰ পৰা জন্মা শক্তি উচ্চত; সি দিৱিত আসন লয়, আৰু ভূমিয়ে তাক গ্ৰহণ কৰে। তোমাৰ উগ্ৰ শৰণ, তোমাৰ মহৎ শ্ৰৱঃ—সেই উত্তোলিত বলেই আমাক মহান ৰক্ষাত স্থাপন কৰক।
Mantra 11
एना विश्वान्यर्य आ द्युम्नानि मानुषाणाम् । सिषासन्तो वनामहे ॥
এই (শোধিত সোম-প্ৰবাহ) দ্বাৰা আৰ্য শক্তিয়ে মানৱৰ সকলো দ্যুম্ন—উজ্জ্বল শক্তিসমূহ—নিকটলৈ আনে। আকাঙ্ক্ষী হৈ, জয় লাভৰ সন্ধানত, আমি সিহঁত লাভ কৰোঁ।
Mantra 12
स न इन्द्राय यज्यवे वरुणाय मरुद्भ्यः । वरिवोवित्परि स्रव ॥
হে সোম, তুমি বিস্তৃত আশ্রয়-স্থানসমূহৰ জ্ঞাতা হৈ আমাৰ চাৰিওফালে প্ৰবাহিত হোৱা—যাতে আমাৰ ভিতৰত ইন্দ্ৰৰ শক্তি, বৰুণৰ ঋত-নিয়ম, আৰু মৰুতসকলৰ প্ৰেৰণা পূজনীয় হৈ উঠে।
Mantra 13
उपो षु जातमप्तुरं गोभिर्भङ्गं परिष्कृतम् । इन्दुं देवा अयासिषुः ॥
জন্মৰ ওচৰতে, দ্ৰুত-কর্মী সোম—আলোকৰ ৰশ্মিসমূহে শোধিত আৰু সজোৱা—সেই দীপ্ত বিন্দুটোক দেবতাসকলে যজ্ঞ-যাত্ৰাৰ বাবে আগবঢ়াই আনিলে।
Mantra 14
तमिद्वर्धन्तु नो गिरो वत्सं संशिश्वरीरिव । य इन्द्रस्य हृदंसनिः ॥
আমাৰ স্তোত্ৰ-বাণীয়ে তাক বৃদ্ধি কৰক—যেনেকৈ মাতৃসকলে বাছুৰক বৃদ্ধি কৰে—সেইজনক, যি ইন্দ্ৰৰ হৃদয়ৰ বিজয়ী, অন্তৰতম সম্মতিৰ অধিকারী।
Mantra 15
अर्षा णः सोम शं गवे धुक्षस्व पिप्युषीमिषम् । वर्धा समुद्रमुक्थ्यम् ॥
হে সোম, আমাৰ বাবে প্ৰবাহিত হওঁক; গৱে (গো-ধন/আলোক)লৈ শান্তি আনিবা। পিপ্যুষী ইষম্—উদ্দীপনাৰ প্ৰচুৰ পোষণ—ঢালি দিয়া; আৰু উক্থ্য সমুদ্ৰম্—প্ৰেৰিত স্তোত্ৰৰ মহাসাগৰ—বঢ়াই দিয়া।
Mantra 16
पवमानो अजीजनद्दिवश्चित्रं न तन्यतुम् । ज्योतिर्वैश्वानरं बृहत् ॥
পৱমান সোমে শুদ্ধ হ’তে হ’তে দিৱৰ পৰা এক আশ্চৰ্য চিত্ৰ তন্য়তু—বিজুলীৰ দৰে দীপ্তি—জন্ম দিছে; বৈশ্বানৰ জ্যোতি, সেই বৃহৎ (সৰ্বজনীন অগ্নি-চেতনা) পোহৰ।
Mantra 17
पवमानस्य ते रसो मदो राजन्नदुच्छुनः । वि वारमव्यमर्षति ॥
হে ৰাজন, তোমাৰ পৱমান সোমৰ ৰস আৰু মদ—অদুচ্ছুন (অব্যর্থ/অক্ষয়)—প্ৰবাহিত হয়; অৱ্যম্ (উলৰ ছাঁকনি)ৰ বাধা ভাঙি, বিস্তৃতভাৱে তাৰ মাজেৰে পাৰ হয়।
Mantra 18
पवमान रसस्तव दक्षो वि राजति द्युमान् । ज्योतिर्विश्वं स्वर्दृशे ॥
হে পৱমান সোম, তোমাৰ ৰস—তোমাৰ দক্ষতা—দ্যুমান মহিমাত উজ্জ্বল হৈ প্ৰকাশ পায়। সূৰ্যলোক-দৰ্শনৰ বাবে সেয়াই বিশ্বজ্যোতি হৈ উঠে।
Mantra 19
यस्ते मदो वरेण्यस्तेना पवस्वान्धसा । देवावीरघशंसहा ॥
তোমাৰ যি মদ (আনন্দ-উন্মাদনা) সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ, সেই মদেৰে পেষণ-ৰসে নিজকে পৱিত্ৰ কৰা। হে দেবসাহায়, অঘশংস-হন্তা!
Mantra 20
जघ्निर्वृत्रममित्रियं सस्निर्वाजं दिवेदिवे । गोषा उ अश्वसा असि ॥
তুমি বৃত্ৰ-হন্তা, অমিত্ৰিয় (শত্ৰু-শক্তি) বিনাশক। দিনে দিনে তুমি বাজ (বল-সমৃদ্ধি) লাভ কৰ। তুমি গোষা (গো-দাতা, কিৰণ-দাতা) আৰু অশ্বসা (অশ্ব-দাতা, ত্বৰিত শক্তি-দাতা)।
Mantra 21
सम्मिश्लो अरुषो भव सूपस्थाभिर्न धेनुभिः । सीदञ्छ्येनो न योनिमा ॥
হে সোম, সম্পূৰ্ণৰূপে মিশ্ৰিত হৈ অৰুণ-দীপ্তিমান হোৱা; যেন সু-আসীন পোষক শক্তিসমূহে সৈতে, গোহালিৰ চাৰিওফালে গাইসমূহৰ দৰে। শ্যেন (বাজ) যিদৰে নিজৰ নীড়ত বহে, তেনেদৰে তুমি নিজৰ যোনি—নিজ জন্মস্থানত—আসন গ্ৰহণ কৰা।
Mantra 22
स पवस्व य आविथेन्द्रं वृत्राय हन्तवे । वव्रिवांसं महीरपः ॥
হে সোম, পৱিত্ৰ হৈ প্ৰবাহিত হোৱা—যিজনে ইন্দ্ৰক সহায় কৰি বৃত্ৰক বধ কৰিবলৈ সক্ষম কৰিলে; মহৎ আপঃ (জলসমূহ)ৰে তেওঁক আৱৰণ কৰি। আমাৰ ভিতৰত সেই শক্তি হোৱা, যি বাধাৰ গাঁঠ খুলি চেতনাৰ মহা-ধাৰাসমূহ মুক্ত কৰে।
Mantra 23
सुवीरासो वयं धना जयेम सोम मीढ्वः । पुनानो वर्ध नो गिरः ॥
হে সোম, দানশীল মীঢ্বঃ, আমি সু-বীৰ্য্যৱন্ত হৈ ধন-সমৃদ্ধি জয় কৰোঁ। তুমি পৱিত্ৰ হৈ নিজে শোধিত হওঁতে, আমাৰ গিৰঃ—আমাৰ মন্ত্র-বাণী—বঢ়াই দিয়া; সত্যৰ বৃদ্ধি-পোৱা শক্তি কৰি তোলা।
Mantra 24
त्वोतासस्तवावसा स्याम वन्वन्त आमुरः । सोम व्रतेषु जागृहि ॥
তোমাৰ সহায়ত, তোমাৰ বল-সহায়েৰে, আমি বিজয়ী সন্ধানী হওঁ—হে সোম! ব্ৰতসমূহত জাগি থাকাঁ; আমাৰ সংকল্প আৰু ঋতকৰ্মত সাৱধান প্ৰহৰী হৈ থাকাঁ।
Mantra 25
अपघ्नन्पवते मृधोऽप सोमो अराव्णः । गच्छन्निन्द्रस्य निष्कृतम् ॥
সোম পৱতে—শত্ৰুতাময় চাপসমূহক আঘাত কৰি দূৰ কৰে; নিৰ্দোষ সোমে সিহঁতক অপসাৰিত কৰে, ইন্দ্ৰৰ মুক্তিৰ উন্মুক্ত ক্ষেত্ৰলৈ আগবাঢ়ে।
Mantra 26
महो नो राय आ भर पवमान जही मृधः । रास्वेन्दो वीरवद्यशः ॥
হে পৱমান! আমাৰলৈ মহৎ ৰায়—মহা পূৰ্ণতা আন; শত্রুচাপসমূহ ধ্বংস কৰ। হে ইন্দু! বীৰবলসমৃদ্ধ যশ দান কৰ—আত্মাৰ তেজস্বী খ্যাতি।
Mantra 27
न त्वा शतं चन ह्रुतो राधो दित्सन्तमा मिनन् । यत्पुनानो मखस्यसे ॥
শতজন ধূৰ্তও তোমাক কেতিয়াও ক্ষীণ কৰিব নোৱাৰে, যেতিয়া তুমি দান-ধন দিবলৈ উদ্যত হোৱা; কিয়নো তুমি পৱিত্ৰ হৈ উঠিলে মখৰ অধিপতি হওঁ—দান কৰিবলৈ তোমাৰ সংকল্প অচল।
Mantra 28
पवस्वेन्दो वृषा सुतः कृधी नो यशसो जने । विश्वा अप द्विषो जहि ॥
হে ইন্দু, বলবান বৃষভৰ দৰে সুত সোম, পৱিত্ৰ হৈ বৈ যোৱা; আমাক যশস্বী জন কৰি তোলা। সকলো দ্বেষী শক্তিক দূৰ কৰি দিয়া।
Mantra 29
अस्य ते सख्ये वयं तवेन्दो द्युम्न उत्तमे । सासह्याम पृतन्यतः ॥
হে ইন্দু, তোমাৰ এই সখ্যত, তোমাৰ সৰ্বোচ্চ দ্যুম্নত, আমি যুদ্ধকাৰীসকলৰ ওপৰত জয়ী হওঁ।
Mantra 30
या ते भीमान्यायुधा तिग्मानि सन्ति धूर्वणे । रक्षा समस्य नो निदः ॥
তোমাৰ সেই ভয়ংকৰ অস্ত্ৰসমূহ, সেই তীক্ষ্ণ ধ্বংসকাৰী শক্তিসমূহ যি দমন কৰিবলৈ সক্ষম—সেইবোৰে আমাক নিন্দুকৰ পৰা ৰক্ষা কৰা। সত্যক আঘাত কৰিব খোজা অস্বীকাৰৰ কণ্ঠ/নিদাৰ পৰা আমাক সম্পূৰ্ণৰূপে সুৰক্ষা দিয়া।
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is purified (pavamāna) through the ritual filter, asking him to bring inspiration and power, reveal great light, and protect worshippers from harm and slander.
It presents Soma’s purification as the arising of a vast universal radiance—connected with the Vaiśvānara (universal fire) principle—symbolizing awakened illumination and ordered energy.
It asks Soma’s sharp protective powers to guard the community and the seeker from hostile speech, false accusation, and inner negation that undermines truth and confidence.
Ask anything about Sukta 61 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.