
Sukta 8.40
Nabhāka (as indicated by the refrain/epithet nabhāka-vat in the hymn; traditional attribution)
Jagatī (probable; requires full metrical count verification against pada lengths)
ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്ര–അഗ്നിയെ ഏകീകൃത വിജയ-രക്ഷാശക്തിയായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; “ദൃഢമായി സ്ഥാപിത” സംഘർഷങ്ങളിൽ സഹനവും ജയവും സാധ്യമാക്കുന്ന റയി (സമൃദ്ധി/ധനം) അപേക്ഷിക്കുന്നു. ആവർത്തിച്ച്, അതേ പോരാട്ടഭൂമിയിൽ എതിരാളികൾ ചിതറിപ്പോകട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; ഉള്ളിലെ അഗ്നി (അഗ്നി) കാട്ടിൽ വീശുന്ന കാറ്റുപോലെ തടസ്സങ്ങളെ തുരന്ന് കടക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. അവസാനം, ഇപ്പോഴത്തെ സ്തുതിയെ പൂർവ്വസീർ ഋഷികളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച്, “ത്രിവിധ-അടിസ്ഥാനമുള്ള” ശാന്തിയും സമൃദ്ധികളിലെ അധിപത്യവും യാചിക്കുന്നു.
Mantra 1
इन्द्राग्नी युवं सु नः सहन्ता दासथो रयिम् । येन दृळ्हा समत्स्वा वीळु चित्साहिषीमह्यग्निर्वनेव वात इन्नभन्तामन्यके समे ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ-അഗ്നീ, നിങ്ങൾ ഇരുവരും ജയകരന്മാർ; ഞങ്ങൾക്ക് റയി—അന്തരസമ്പത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണത—നൽകുക, അതിന്റെ ബലത്തിൽ ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്ന യുദ്ധങ്ങളിൽ ഭേദിക്കാൻ കഠിനമായതിനെപ്പോലും ഞങ്ങൾ ജയിക്കട്ടെ. വനത്തിലൂടെ വീശുന്ന കാറ്റുപോലെ ഉള്ളിലെ അഗ്നി, ഇതേ പോരാട്ടരംഗത്തിലെ മറ്റുള്ളവരെ അകറ്റട്ടെ.
Mantra 2
नहि वां वव्रयामहेऽथेन्द्रमिद्यजामहे शविष्ठं नृणां नरम् । स नः कदा चिदर्वता गमदा वाजसातये गमदा मेधसातये नभन्तामन्यके समे ॥
ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ തടയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; പകരം മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ശക്തനായ നരവീരനായ ഇന്ദ്രനെയേ ഞങ്ങൾ യജിക്കുന്നു. അവൻ ഒരിക്കൽ തന്റെ അശ്വത്തോടുകൂടെ ഞങ്ങളിലേക്കു വരട്ടെ—വാജസാതി (ബലത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണലാഭം)ക്കായി, മേധസാതി (പ്രകാശമയ ബുദ്ധിയുടെ ലാഭം)ക്കായി. ഇതേ അങ്കണത്തിലെ മറ്റുള്ളവർ അകറ്റപ്പെടട്ടെ.
Mantra 3
ता हि मध्यं भराणामिन्द्राग्नी अधिक्षितः । ता उ कवित्वना कवी पृच्छ्यमाना सखीयते सं धीतमश्नुतं नरा नभन्तामन्यके समे ॥
ആ രണ്ടു—ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും—ഓട്ടങ്ങളുടെയും ഭാരങ്ങളുടെയും മദ്ധ്യേ അധിഷ്ഠിതരാണ്. ആ രണ്ടു കവികൾ, കവിത്വവും ദർശനവും കൊണ്ട്, ചോദിക്കപ്പെടുകയും സഖ്യത നേടുകയും ചെയ്ത്, സംയുക്ത ധീ (ധീത) പ്രാപിക്കുന്നു; ഹേ നരന്മാരേ (വീരന്മാരേ), അതേ സമത്തിൽ മറ്റുള്ളവർ ചിതറിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 4
अभ्यर्च नभाकवदिन्द्राग्नी यजसा गिरा । ययोर्विश्वमिदं जगदियं द्यौः पृथिवी मह्युपस्थे बिभृतो वसु नभन्तामन्यके समे ॥
നഭാകന്റെ രീതിയിൽ, യജ്ഞവചനമായ ഗിരയാൽ, ഇന്ദ്ര-അഗ്നിയെ അഭ്യർചിക്കുവിൻ. കാരണം ഈ രണ്ടിലാണു ഈ സകല ചലിക്കുന്ന ജഗത്—ഈ ദ്യൗയും ഈ മഹത്തായ പൃഥിവിയും—ധരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്; അവരുടെ വിശാല ഉപസ്ഥത്തിൽ അവർ വസു (ധനം/അസ്തിത്വത്തിന്റെ നിധി) വഹിക്കുന്നു; അതേ സമത്തിൽ മറ്റുള്ളവർ ചിതറിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 5
प्र ब्रह्माणि नभाकवदिन्द्राग्निभ्यामिरज्यत । या सप्तबुध्नमर्णवं जिह्मबारमपोर्णुत इन्द्र ईशान ओजसा नभन्तामन्यके समे ॥
നഭാകൻ ചെയ്തതുപോലെ, ഇന്ദ്ര-അഗ്നിക്കായി ബ്രഹ്മാണി (സ്തുതി-മന്ത്രങ്ങൾ) പ്രേഷിപ്പിക്കുവിൻ. ഏഴ്-ബുധ്നമുള്ള അർണവത്തെ, വളഞ്ഞ-ബാരമുള്ള തടസ്സത്തെ, അവർ തുറന്നു—ഓജസ്സാൽ ഈശാനനായ ഇന്ദ്രൻ; അതേ സമത്തിൽ മറ്റുള്ളവർ ചിതറിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 6
अपि वृश्च पुराणवद्व्रततेरिव गुष्पितमोजो दासस्य दम्भय । वयं तदस्य सम्भृतं वस्विन्द्रेण वि भजेमहि नभन्तामन्यके समे ॥
ഇന്ദ്രനേ, പണ്ടത്തെപ്പോലെ കെട്ടുപിണഞ്ഞ ശക്തിയെയും മുറിച്ചുകളക—വ്രതഭംഗിയുടെ ബന്ധനം മുറിക്കുന്നതുപോലെ; ദാസന്റെ ഓജസ്സിനെ തകർത്തുകളക. പിന്നെ ഞങ്ങൾ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സമാഹരിച്ച വസു (ധനം) വിഭജിക്കട്ടെ; മറ്റുള്ളവർ അതേ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ചിതറിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 7
यदिन्द्राग्नी जना इमे विह्वयन्ते तना गिरा । अस्माकेभिर्नृभिर्वयं सासह्याम पृतन्यतो वनुयाम वनुष्यतो नभन्तामन्यके समे ॥
ഇന്ദ്രാഗ്നീ, ഈ ജനങ്ങൾ തങ്ങളുടെ തന്നെ സ്വരത്തിൽ ഗീരങ്ങളാൽ നിങ്ങളെ വിളിച്ചാൽ, ഞങ്ങൾ നമ്മുടെ നരന്മാരോടൊപ്പം സഹിച്ചു നില്ക്കുകയും ജയിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ; യുദ്ധം ചെയ്യുന്നവരെയും ജയമാഗ്രഹിക്കുന്നവരെയും എതിരാക്കി ഞങ്ങൾ വിജയം നേടട്ടെ; മറ്റുള്ളവർ അതേ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ചിതറിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 8
या नु श्वेताववो दिव उच्चरात उप द्युभिः । इन्द्राग्न्योरनु व्रतमुहाना यन्ति सिन्धवो यान्त्सीं बन्धादमुञ्चतां नभन्तामन्यके समे ॥
ദിവത്തിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് തങ്ങളുടെ ദ്യുതികളോടെ സമീപിക്കുന്ന ആ രണ്ടു ശ്വേത-പ്രകാശന്മാർ—ഇന്ദ്രാഗ്നിയുടെ വ്രതം (ഋത-നിയമം) അനുസരിച്ച് നദികൾ ജലം വഹിച്ച് ഒഴുകുന്നു; അവരെ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കട്ടെ; മറ്റുള്ളവർ അതേ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ചിതറിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 9
पूर्वीष्ट इन्द्रोपमातयः पूर्वीरुत प्रशस्तयः सूनो हिन्वस्य हरिवः । वस्वो वीरस्यापृचो या नु साधन्त नो धियो नभन्तामन्यके समे ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ! നിന്റെ പുരാതന സഹായങ്ങൾ അനേകം; നിന്റെ പ്രശംസകളും അനേകം—ഹേ ബലത്തിന്റെ പുത്രാ, ഹേ ഹരിവഃ (കപില അശ്വങ്ങളുടെ ധാരകൻ)! വീരന്റെ വസു (ധന-വൈഭവം)യോടുള്ള ഈ സമ്പർക്കങ്ങൾ, ഇപ്പോൾ നമ്മുടെ ധിയഃ (പ്രേരിത ബുദ്ധി/ചിന്ത)യെ സഫലമാക്കട്ടെ; മറ്റു (വിരോധി)വർ അതേ നിലത്തിൽ ചിതറിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 10
तं शिशीता सुवृक्तिभिस्त्वेषं सत्वानमृग्मियम् । उतो नु चिद्य ओजसा शुष्णस्याण्डानि भेदति जेषत्स्वर्वतीरपो नभन्तामन्यके समे ॥
സുവൃക്തിഭിഃ (സുഘടിത വചനങ്ങൾ/സുസ്തുതികൾ) കൊണ്ട് അവനെ മൂർച്ചപ്പെടുത്തുക—അവനെ, ത്വേഷം (ഉഗ്രൻ), സത്വാനം (ബലവാൻ), ഋഗ്മിയം (ഋചിക്ക് യോഗ്യൻ). കാരണം അവൻ തന്നെയാണ് ഓജസാ ശുഷ്ണസ്യ ആണ്ഡാനി ഭേദതി (ശുഷ്ണന്റെ ‘മുട്ടകൾ’ പൊട്ടിക്കുന്നത്); അവൻ സ്വർവതീരപഃ—പ്രകാശമയ സ്വർഗ്ഗത്തെ ധരിക്കുന്ന ജലധാരകളെ—ജയിക്കും. മറ്റു (വിരോധി)വർ അതേ നിലത്തിൽ ചിതറിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 11
तं शिशीता स्वध्वरं सत्यं सत्वानमृत्वियम् । उतो नु चिद्य ओहत आण्डा शुष्णस्य भेदत्यजैः स्वर्वतीरपो नभन्तामन्यके समे ॥
അവനെ മൂർച്ചപ്പെടുത്തുക—സ്വധ്വരം (സുയജ്ഞമാർഗ്ഗത്തിൽ നയിക്കപ്പെടുന്ന), സത്യം, സത്വാനം, ഋത്വിയം (ഋതു/യോഗ്യകാലത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്ന) ആ യജ്ഞബലത്തെ സജ്ജമാക്കുക. കാരണം അവൻ തന്നെയാണ് തന്റെ ഓഹത് (ബലം/പ്രഹരം) കൊണ്ട് ശുഷ്ണസ്യ ആണ്ഡാ ഭേദതി (ശുഷ്ണന്റെ ആണ്ഡങ്ങൾ പൊട്ടിക്കുന്നത്); അപ്പോൾ സ്വർവതീരപഃ—സൂര്യപ്രകാശം ധരിക്കുന്ന ജലധാരകൾ—പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു പ്രകാശിക്കുന്നു, അതേ സത്തയുടെ മറ്റൊരു, ഉയർന്ന നിലയിൽ.
Mantra 12
एवेन्द्राग्निभ्यां पितृवन्नवीयो मन्धातृवदङ्गिरस्वदवाचि । त्रिधातुना शर्मणा पातमस्मान्वयं स्याम पतयो रयीणाम् ॥
ഇങ്ങനെ ഇന്ദ്ര–അഗ്നിമാർക്കായി പുതുമയുള്ള വാക്ക് ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടു—പിതാക്കൾ പറഞ്ഞതുപോലെ, മന്ധാതൃ പറഞ്ഞതുപോലെ, അങ്ഗിരസ ഋഷിമാർ പറഞ്ഞതുപോലെ. ത്രിധാതു ശർമ (ത്രി-ആധാരിത ശാന്തി/രക്ഷ) കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളുക; ഞങ്ങൾ റയി (സമൃദ്ധി) യുടെ അധിപതികളാകട്ടെ.
A direct address to Indrāgnī as conquerors, requesting rayi and the power to prevail even over what is “hard to pierce.”
The hymn expands into communal and competitive settings: when peoples invoke the gods, the poet asks that “our men” endure and win, while opponents are driven away—Agni’s force pictured as a sweeping wind.
The repeated wartime/protective refrain reaches its peak in the confident demand for victory and dispersal of rivals “in the same field,” grounded in divine companionship.
The closing verse situates the praise in a lineage of ancestral utterance (Fathers, Mandhātṛ, Aṅgiras) and ends with a benediction: triple-founded peace and lordship over plenitudes (rayīṇām).
agnir vaneva vātaḥ
यदिन्द्राग्नी जना इमे विह्वयन्ते तना गिरा । अस्माकेभिर्नृभिर्वयं सासह्याम पृतन्यतो वनुयाम वनुष्यतो नभन्तामन्यके समे ॥tridhātunā śarmaṇā
Indrāgnī means Indra and Agni praised as a single allied power. Indra brings conquering force and breakthrough, while Agni is the igniting, purifying fire that carries offerings—together they grant protection, success, and abundance.
It asks for rayi (wealth/inner plenitude), the strength to endure and win in contests, and the scattering of hostile forces in the same field of struggle.
It is a request for stable, well-established protection and well-being on three levels—often understood as firm security in body, life-force, and mind (or in earth, midspace, and heaven), so prosperity can endure.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.