
Sukta 8.39
ഒൻപത് ഋക്കുകളുള്ള ഈ സ്തോത്രം അഗ്നിയെ പ്രചോദിത ദർശകനായും അന്തർദൂതനായും പുകഴ്ത്തുന്നു—മനുഷ്യസഭയുടെയും ദൈവസഭയുടെയും ഇടയിൽ സഞ്ചരിച്ച് ഹവിസ്സുകൾ വഹിച്ച് ദേവന്മാരെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നവനായി. ആരാധകരെ ദീക്ഷിച്ച് ശുദ്ധീകരിക്കാനും, യാഗകർമ്മത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്താനും, വൈരശക്തികളെ “മറ്റൊരു ലോകത്തിലേക്ക്” തുരത്തിക്കളയാനും അഗ്നിയോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവസാനം, മൂന്നു മട്ടിലുള്ള അധിഷ്ഠാനങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവനെന്ന നിലയിൽ അഗ്നിയുടെ ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ മഹത്വം ഉയർത്തിപ്പറഞ്ഞ്, ദൈവസമൂഹങ്ങളെ (മൂന്നും പതിനൊന്നും) അവൻ ആരാധിക്കട്ടെ എന്നും യജമാനരുടെ ബലവും സമൃദ്ധിയും വർധിപ്പിക്കട്ടെ എന്നും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 1
अग्निमस्तोष्यृग्मियमग्निमीळा यजध्यै । अग्निर्देवाँ अनक्तु न उभे हि विदथे कविरन्तश्चरति दूत्यं नभन्तामन्यके समे ॥
ഋചയുടെ ദ്രഷ്ടാവായ അഗ്നിയെ ഞാൻ സ്തുതിയാൽ മഹിമപ്പെടുത്തുന്നു; യജ്ഞത്തിൽ പൂജ്യനായ അഗ്നിയെ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു. അഗ്നി ദേവന്മാരെ ഞങ്ങളിലേക്കു അഭിഷേകിച്ചു സ്ഥാപിക്കട്ടെ; കാരണം ഇരുവിധഥങ്ങളിലും കവി ആയ അവൻ ഉള്ളിൽ നിന്നു ദൂതനായി സഞ്ചരിക്കുന്നു—വിരോധശക്തികൾ മറ്റൊരു മേഖലയിലേക്കു തുരത്തപ്പെടട്ടെ.
Mantra 2
न्यग्ने नव्यसा वचस्तनूषु शंसमेषाम् । न्यराती रराव्णां विश्वा अर्यो अरातीरितो युच्छन्त्वामुरो नभन्तामन्यके समे ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങളുടെ തനുക്കളിൽ പുതുതായി രൂപപ്പെടുന്ന വചനം—അവരുടെ സത്യ ശംസം—സ്ഥാപിക്കണമേ. കുരലുയർത്തുന്ന അന്ധകാരത്തിന്റെ എല്ലാ വൈരങ്ങളെയും തകർക്കുക; ആര്യ (ഉദാത്ത) ശക്തി ഇവയെ ഇവിടെ നിന്ന് തുരത്തട്ടെ—ഭക്ഷകർ മറ്റൊരു ലോകത്തിലേക്ക് നിഷ്കാസിതരാകട്ടെ.
Mantra 3
अग्ने मन्मानि तुभ्यं कं घृतं न जुह्व आसनि । स देवेषु प्र चिकिद्धि त्वं ह्यसि पूर्व्यः शिवो दूतो विवस्वतो नभन्तामन्यके समे ॥
ഹേ അഗ്നേ, എന്റെ മന്മാനി (ചിന്തകൾ/സ്തുതികൾ) ഞാൻ നിനക്കു അർപ്പിക്കുന്നു—ഘൃതംപോലെ പ്രകാശമുള്ളതായി; അവ തന്നെ എന്റെ ആഹുതിയാകട്ടെ. ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ നീ പൂർണ്ണമായി ജാഗരൂകനാകുക; നീ പുരാതനൻ, ശിവൻ (ക്ഷേമകാരി), വിവസ്വത്തിന്റെ ദൂതൻ—വിരോധശക്തികൾ മറ്റൊരു ലോകത്തിലേക്കു/മറ്റൊരു നിലയിലേക്കു നീക്കപ്പെടട്ടെ.
Mantra 4
तत्तदग्निर्वयो दधे यथायथा कृपण्यति । ऊर्जाहुतिर्वसूनां शं च योश्च मयो दधे विश्वस्यै देवहूत्यै नभन्तामन्यके समे ॥
അഗ്നി വീണ്ടും വീണ്ടും ജീവന്റെ സമൃദ്ധി സ്ഥാപിക്കുന്നു, ഒരാൾ ആവശ്യമോടെ ആഗ്രഹിക്കുന്നതനുസരിച്ച്. വസുക്കൾക്കായുള്ള ഊർജ്ജാഹുതിയായി, അവൻ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ശാന്തിയും ക്ഷേമവും ആനന്ദവും സ്ഥാപിക്കുന്നു—വിശ്വസ്യ ദേവഹൂത്യൈ (സർവ്വദേവാവാഹനം)ക്കായി; വിരോധശക്തികൾ മറ്റിടത്തേക്ക് നീക്കപ്പെടട്ടെ.
Mantra 5
स चिकेत सहीयसाग्निश्चित्रेण कर्मणा । स होता शश्वतीनां दक्षिणाभिरभीवृत इनोति च प्रतीव्यं नभन्तामन्यके समे ॥
അവൻ മഹത്തായ ശക്തിയാൽ അറിയുന്നു—അഗ്നി തന്റെ ചിത്ര (അത്ഭുത) കർമത്തിലൂടെ. അവൻ ശാശ്വത ഗതികളുടെ ഹോതാ; ദക്ഷിണകൾ (യോഗ്യ ദാനം/അർപ്പണം) കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി, വിരോധിമുഖത്തെ മുന്നോട്ടു തള്ളുന്നു—ശത്രുശക്തികൾ മറ്റിടത്തേക്ക് ഓടിക്കളയപ്പെടട്ടെ.
Mantra 6
अग्निर्जाता देवानामग्निर्वेद मर्तानामपीच्यम् । अग्निः स द्रविणोदा अग्निर्द्वारा व्यूर्णुते स्वाहुतो नवीयसा नभन्तामन्यके समे ॥
അഗ്നി ദേവന്മാരിൽ ജനിച്ചവൻ; മർത്ത്യരിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനെ അഗ്നി അറിയുന്നു. അഗ്നി ദ്രവിണോദാതാവ്, സമൃദ്ധിയുടെ ദാതാവ്; അഗ്നി വാതിലുകൾ വിശാലമായി തുറക്കുന്നു—സ്വാഹുതിയാൽ, എപ്പോഴും പുതുപുത്തൻ ശക്തിയോടെ; വൈരശക്തികൾ മറ്റിടത്തേക്ക് ഓടിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 7
अग्निर्देवेषु संवसुः स विक्षु यज्ञियास्वा । स मुदा काव्या पुरु विश्वं भूमेव पुष्यति देवो देवेषु यज्ञियो नभन्तामन्यके समे ॥
അഗ്നി ദേവന്മാരിൽ സംവസു—അന്തരവാസിയായ മംഗളം; യജ്ഞയോഗ്യമായ കുലങ്ങളിൽ അവൻ പ്രവേശിക്കുന്നു. ആനന്ദത്തോടെയും കവി-പ്രചോദനത്തോടെയും അവൻ വിശാല ഭൂമിപോലെ സർവ്വത്തെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു—ദേവന്മാരിൽ ദേവൻ, യജ്ഞീയ ശക്തി; വൈരബലങ്ങൾ മറ്റിടത്തേക്ക് നീങ്ങിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 8
यो अग्निः सप्तमानुषः श्रितो विश्वेषु सिन्धुषु । तमागन्म त्रिपस्त्यं मन्धातुर्दस्युहन्तममग्निं यज्ञेषु पूर्व्यं नभन्तामन्यके समे ॥
ഏഴുമാനുഷനായ അഗ്നി, എല്ലാ സിന്ധുക്കളിലും സ്ഥാപിതനായവൻ—അവനിലേക്കാണ് ഞങ്ങൾ എത്തിയിരിക്കുന്നത്: ത്രിപസ്ത്യൻ, മന്ധാതൃയുടെ, ദസ്യുഹന്തമൻ—ദസ്യുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവൻ; യജ്ഞങ്ങളിൽ പുരാതന അഗ്നി—വൈരശക്തികൾ മറ്റിടത്തേക്ക് ഓടിപ്പോകട്ടെ.
Mantra 9
अग्निस्त्रीणि त्रिधातून्या क्षेति विदथा कविः । स त्रीँरेकादशाँ इह यक्षच्च पिप्रयच्च नो विप्रो दूतः परिष्कृतो नभन्तामन्यके समे ॥
അഗ്നി—കവി—ത്രിധാതു എന്ന മൂന്നു അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽയും വിധഥ (ക്രമബദ്ധമായ യജ്ഞസഭ)കളിലും വസിക്കുന്നു. അവൻ ഇവിടെ മൂന്നു, പതിനൊന്നു എന്നിവയെ യജ്ഞത്തോടെ ആരാധിക്കട്ടെ; ഞങ്ങളെ നിറച്ച് വർധിപ്പിക്കട്ടെ—അവൻ വിപ്രൻ, ദൂതൻ, സുസംസ്കൃതൻ. വൈരശക്തികൾ ഇതേ രംഗത്തിൽ നിന്ന് മറ്റിടത്തേക്ക് തള്ളിപ്പോകട്ടെ.
The poet magnifies and adores Agni as the hymn-seer and rightful object of worship, asking him to bring the Devas near and to repel opposition.
Agni is described as moving within both assemblies as messenger and as the knowing, mightier power whose ‘wondrous work’ advances the rite; he is framed as hotṛ sustained by dakṣiṇā/offering.
Agni’s cosmic placement is proclaimed: he dwells in the threefold foundations (tridhātu) and presides over ordered gatherings, fit to worship the divine collectives (Three and Eleven).
A final request: may Agni worship the Gods, increase and fill the worshippers, and drive hostile forces away into another realm—securing protection and completion of the rite.
nabha(nt)ām anyake same
citreṇa karmaṇā
trīṇi tridhātūni
It praises Agni as the inner and outer priest who carries offerings to the Gods, brings divine help into the sacrifice, and drives harmful forces away.
Because Agni links the human ritual to the divine world: through the fire, offerings and prayers are conveyed to the Devas, and blessings return to the worshippers.
It refers to traditional groupings of deities invoked in Vedic ritual—Agni is asked to worship these divine collectives on behalf of the sacrificer and to strengthen the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.