Rig Veda 3.38.8: Mandala 3, Sukta 38, Mantra 8

Sukta 3.38

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Savitṛ (explicit), within an Indra hymn-frame

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

तदिन्न्वस्य सवितुर्नकिर्मे हिरण्ययीममतिं यामशिश्रेत् । आ सुष्टुती रोदसी विश्वमिन्वे अपीव योषा जनिमानि वव्रे ॥

Transliteration

tád ínnv asya savitúr nákir me hiraṇyáyīm amátiṁ yā́m aśiśret | ā́ su-stutī́ rodasī viśvám-inve apī́va yóṣā jánimāni vavre ||

Translation

ഇത് തന്നേ സവിതൃയുടെത്—അവൻ പ്രേരിപ്പിച്ച ആ ഹിരണ്യമായ മതി (പ്രചോദനം)യെ എനിക്കായി ആരും തടയാൻ കഴിയില്ല. സുഷ്ടുതി രോദസീ (ഇരുലോകങ്ങൾ)യെ ചലിപ്പിക്കുകയും എല്ലാറ്റിനെയും പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; സ്ത്രീപോലെ അത് വസ്തുക്കളുടെ ജനിമാനികളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു ധരിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (अर्थतः ‘that’ as object/complement)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• नु: now, indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• अस्य: of him/this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सवितुः: of Savitṛ
• सवितुः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• नकिः: no one
• नकिः: Kartā (of the negated action: ‘no one …’)
• Type: Indeclinable/Pronoun-like
• Root: नकिस् (सर्वनाम/निपात-प्रातिपदिक)

• मे: for me / of me
• मे: सम्बन्ध/सम्प्रदान (contextual: ‘for me / of me’)
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हिरण्ययीम्: golden
• हिरण्ययीम्: Karma (object qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्ययी (प्रातिपदिक; हिरण्य + -यी)

• अमतिम्: unwisdom; (here) hostile/errant thought
• अमतिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अमति (प्रातिपदिक; a-mati)

• याम्: which
• याम्: Karma (relative object)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अशिश्रेत्: has leaned on / resorted to
• अशिश्रेत्: Kriyā (verbal action)
• Type: Verb
• Root: श्रि (धातु; Vedic aorist formation)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• सुष्टुती: good praise
• सुष्टुती: Kartā
• Type: Noun
• Root: सु-ष्टुति (प्रातिपदिक)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: Karma
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक)

• विश्वम्: all, wholly
• विश्वम्: Karma/Adverbial extent
• Type: Adjective/Adverbial accusative
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इन्वे: sets in motion / impels
• इन्वे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: इ (धातु; ‘to go/advance’, Vedic ‘to set in motion’)

• अपीव: as it were; indeed
• अपीव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अपीव (निपात)

• योषा: a young woman; maiden
• योषा: Kartā
• Type: Noun
• Root: योषा (प्रातिपदिक)

• जनिमानि: births; generations
• जनिमानि: Karma
• Type: Noun
• Root: जनिमन् (प्रातिपदिक)

• वव्रे: has chosen
• वव्रे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु; ‘to choose’)