Sukta 38

Mantra 1

अभि तष्टेव दीधया मनीषामत्यो न वाजी सुधुरो जिहानः । अभि प्रियाणि मर्मृशत्पराणि कवीँरिच्छामि संदृशे सुमेधाः ॥

ਤੱਖਣਹਾਰ ਵਾਂਗ ਘੜਨ ਵਾਲੀ ਦੀਧਿ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ) ਨਾਲ ਮੈਂ ਮਨੀਂਸ਼ਾ (ਚਿੰਤਨ-ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਸੁਧੁਰ (ਸੁਯੋਜਿਤ) ਤੇ ਵਾਜੀ (ਵਿਜੇਤਾ) ਘੋੜੇ ਵਾਂਗ, ਜਿਹਾਨਹ (ਦੌੜ ਪੈਣ ਨੂੰ ਉਤਾਵਲਾ)। ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਗੁਹ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਜਗਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੁਮੇਧਾਃ (ਸੁਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ), ਅੰਤਰ-ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕਵੀਨ (਋ਸ਼ਿ-ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ) ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Mantra 2

इनोत पृच्छ जनिमा कवीनां मनोधृतः सुकृतस्तक्षत द्याम् । इमा उ ते प्रण्यो वर्धमाना मनोवाता अध नु धर्मणि ग्मन् ॥

ਕਵੀਨ (਋ਸ਼ਿ-ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ) ਦੇ ਜਨਿਮਾ (ਉਦਭਵ) ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਛ; ਮਨੋਧ੍ਰਿਤਹ (ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਰੇ) ਸੁਕ੍ਰਿਤ (ਸੁਘੜ) ਬਲਾਂ ਨੇ ਦ੍ਯਾਮ (ਦਿਵ੍ਯ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਆਕਾਸ਼) ਨੂੰ ਤੱਖਤ (ਘੜਿਆ) ਹੈ। ਤੇਰੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਣ੍ਯਹ (ਜੀਵਨ-ਚਲਣ) ਮਨੋਵਾਤ (ਮਨ ਦੀ ਹਵਾ) ਨਾਲ ਚਲ ਕੇ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਧਰਮਣਿ (਋ਤ-ਨਿਯਮ, ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ) ਵਿੱਚ ਗਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Mantra 3

नि षीमिदत्र गुह्या दधाना उत क्षत्राय रोदसी समञ्जन् । सं मात्राभिर्ममिरे येमुरुर्वी अन्तर्मही समृते धायसे धुः ॥

ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਗੁਹ੍ਯ (ਰਹੱਸਮਈ) ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰ (ਆਧਿਪਤ੍ਯ-ਸ਼ਕਤੀ) ਲਈ ਰੋਦਸੀ (ਦ੍ਯਾਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ—ਦੋ ਲੋਕ) ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ਮਾਪਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਰੁਰਵੀ (ਵਿਸ਼ਾਲ-ਵਿਆਪਕ) ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਸੀਮਿਤ ਕੀਤਾ; ਮਹੀ (ਮਹਾਨਤਾ) ਦੇ ਅੰਦਰ, ਸਮ੍ਰਿਤੇ (ਸੁਸੰਯੋਜਿਤ) ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਨੀਂਹਾਂ ਧਰੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 4

आतिष्ठन्तं परि विश्वे अभूषञ्छ्रियो वसानश्चरति स्वरोचिः । महत्तद्वृष्णो असुरस्य नामा विश्वरूपो अमृतानि तस्थौ ॥

ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਫੇਰੋਂ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵੀਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ ਅਸੁਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।

Mantra 5

असूत पूर्वो वृषभो ज्यायानिमा अस्य शुरुधः सन्ति पूर्वीः । दिवो नपाता विदथस्य धीभिः क्षत्रं राजाना प्रदिवो दधाथे ॥

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਜੇਠਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਬਲ ਦੀਆਂ ਇਹ ਅਨੇਕ ਧਾਰਾਂ ਆਦਿ-ਪੁਰਾਤਨ ਹਨ। ਹੇ ਦਿਉ ਦੇ ਨਪਾਤ, ਦੋ ਰਾਜਿਆਂ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਧੀ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦਿਉ ਤੋਂ ਆਉਂਦੀ ਖ਼ਸ਼ਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ—ਸਰਵਾਧਿਕਾਰ—ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋ।

Mantra 6

त्रीणि राजाना विदथे पुरूणि परि विश्वानि भूषथः सदांसि । अपश्यमत्र मनसा जगन्वान्व्रते गन्धर्वाँ अपि वायुकेशान् ॥

ਹੇ ਦੋ ਰਾਜਿਆਂ, ਅਨੇਕ ਵਿਦਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸਦਾਂਸੀਆਂ—ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਆਸਨਾਂ—ਨੂੰ ਚੌਫੇਰੋਂ ਘੇਰ ਕੇ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ—਋ਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ—ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ: ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੁਖਮ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕ੍ਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ।

Mantra 7

तदिन्न्वस्य वृषभस्य धेनोरा नामभिर्ममिरे सक्म्यं गोः । अन्यदन्यदसुर्यं वसाना नि मायिनो ममिरे रूपमस्मिन् ॥

ਤਦ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ (ਮਹਾਬਲੀ ਬਲਦ) ਲਈ, ਧੇਨੁ (ਗਾਂ) ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਤੱਤ ਨੂੰ—ਉਸ ਦੀ ਤੇਜਸਵੀ ਦੋਹਣ-ਉਪਜ ਨੂੰ—ਮਾਪਿਆ। ਸਦਾ ਨਵੀਂ-ਨਵੀਂ ਆਸੁਰ੍ਯ (ਪ੍ਰਭੁਤਾ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਮਾਯਿਨਃ (ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ) ਇਸ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪ ਟਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Mantra 8

तदिन्न्वस्य सवितुर्नकिर्मे हिरण्ययीममतिं यामशिश्रेत् । आ सुष्टुती रोदसी विश्वमिन्वे अपीव योषा जनिमानि वव्रे ॥

ਤਦ ਹੀ ਸਵਿਤ੍ਰ ਦਾ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਚਲਾਈ ਹੋਈ ਉਹ ਹਿਰਣ੍ਯਮਈ ਮਤਿ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ) ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਸੁਸ਼ਟੁਤੀ ਰੋਦਸੀ (ਦੋ ਲੋਕਾਂ) ਨੂੰ ਗਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸਤ੍ਰੀ ਵਾਂਗ ਉਹ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਜਨਿਮਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਚੁਣਦੀ ਅਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Mantra 9

युवं प्रत्नस्य साधथो महो यद्दैवी स्वस्तिः परि णः स्यातम् । गोपाजिह्वस्य तस्थुषो विरूपा विश्वे पश्यन्ति मायिनः कृतानि ॥

ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਿਧ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੈਵੀ ਸਵਸਤੀ ਸਾਡੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਰਹੇ। ਗੋਪਾ-ਜਿਹਵਾ ਵਾਲੇ ਅਡੋਲ ਸੱਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਮਾਯਿਨਃ (ਰੂਪ-ਰਚਨਾ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ) ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਭ ਵਿਭਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

Mantra 10

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥

ਸਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਅਸੀਂ ਮਘਵਾਨ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ—ਇਸ ਭਾਰ-ਵਹਨ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਵਾਜਸਾਤੌ (ਵਿਜੈ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ) ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਨੂੰ। ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਉਗ੍ਰ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਂ (ਰੋਕਣ ਵਾਲਿਆਂ) ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਨਾਂ ਦਾ ਸੰਜਿਤ—ਸੰਪੱਤੀ ਦਾ ਜੇਤੂ—ਬਣਦਾ ਹੈ।