Sukta 38

Mantra 1

अभि तष्टेव दीधया मनीषामत्यो न वाजी सुधुरो जिहानः । अभि प्रियाणि मर्मृशत्पराणि कवीँरिच्छामि संदृशे सुमेधाः ॥

जसा कारागीर घडवितो, तसा मी दीप्त धियेने माझी मनीषा घडवितो—सुयोजित, वेगवान, विजयदायी अश्वाप्रमाणे, जो उडी घेण्यास आतुर आहे. प्रिय व गूढ प्राणांना स्पर्श करून त्यांना जागवित, मी सुमेधा होऊन अंतर्दर्शनासाठी कवींना (ऋषींना) पाहण्यास/गाठण्यास शोधतो.

Mantra 2

इनोत पृच्छ जनिमा कवीनां मनोधृतः सुकृतस्तक्षत द्याम् । इमा उ ते प्रण्यो वर्धमाना मनोवाता अध नु धर्मणि ग्मन् ॥

कवीं (ऋषीं)च्या जन्म-रहस्याला प्रेरित करा व विचारा; मनात धारण केलेल्या सुकृत शक्तींनी द्याम् (चेतनेचे आकाश) घडविले आहे. तुझ्या या प्राण्य गती मनोवाताने वाढतात; मग त्या खरोखरच धर्म—ऋताच्या नियमात—चालू लागतात.

Mantra 3

नि षीमिदत्र गुह्या दधाना उत क्षत्राय रोदसी समञ्जन् । सं मात्राभिर्ममिरे येमुरुर्वी अन्तर्मही समृते धायसे धुः ॥

इथेच ते गूढ तत्त्वे अंतरी स्थापतात; आणि क्षत्र (शासनशक्ती)साठी दोन्ही लोक—रोदसी—एकत्र जुळवितात. आपल्या मापांनी त्यांनी विस्तीर्ण व विशाल याची रचना करून सीमा ठरविली; महिमेच्या अंतःस्थानी, सम्यक्-संयुक्त ऋत-व्यवस्थेत, पोषणासाठी आधार-धारणांची स्थापना केली.

Mantra 4

आतिष्ठन्तं परि विश्वे अभूषञ्छ्रियो वसानश्चरति स्वरोचिः । महत्तद्वृष्णो असुरस्य नामा विश्वरूपो अमृतानि तस्थौ ॥

तो उभा राहाताच सर्व शक्ती त्याला सर्व बाजूंनी भूषवितात; श्री-वैभव धारण करून तो चालतो, स्वयंज्योती. त्या महाबल असुराचे ते नाम महान आहे; विश्वरूप तो अमृतत्वांमध्ये प्रतिष्ठित होऊन स्थिर आहे.

Mantra 5

असूत पूर्वो वृषभो ज्यायानिमा अस्य शुरुधः सन्ति पूर्वीः । दिवो नपाता विदथस्य धीभिः क्षत्रं राजाना प्रदिवो दधाथे ॥

प्रथम तो ज्येष्ठ वृषभ (बलशक्तीचा) जन्मला; त्याच्या शक्तीच्या या अनेक धारा आद्य, प्राचीन आहेत. हे दोन राजन्, द्यौचे नपात, यज्ञातील धी (दृष्टि) यांच्या द्वारा तुम्ही ते क्षत्र—सार्वभौम सामर्थ्य—धारण करता, जे प्रदिव (प्रकाशमय स्वर्ग) येथून येते.

Mantra 6

त्रीणि राजाना विदथे पुरूणि परि विश्वानि भूषथः सदांसि । अपश्यमत्र मनसा जगन्वान्व्रते गन्धर्वाँ अपि वायुकेशान् ॥

हे दोन राजन्, अनेक विदथांमध्ये (सभांमध्ये) तुम्ही सर्व सदांसि (आसन/धाम) परितः व्यापून भूषविता. येथे मी भ्रमणशील मनाने, व्रत (ऋत-नियम) यांच्या अंतर्गत, गंधर्व पाहिले—वायू-केश, सूक्ष्म, प्रेरित व्यवस्थेचे रक्षक.

Mantra 7

तदिन्न्वस्य वृषभस्य धेनोरा नामभिर्ममिरे सक्म्यं गोः । अन्यदन्यदसुर्यं वसाना नि मायिनो ममिरे रूपमस्मिन् ॥

तेव्हा खरोखर त्या वृषभाच्या—त्या धेनू (गायी)च्या—सामायिक संपत्तीचे मापन नामांनी केले गेले; गायीच्या त्या तेजस्वी दुग्ध-फलाचे. नित्य-नवीन ‘असुर्य’ (अधिपत्य/ईश्वरी) शक्ती वस्त्रासारख्या धारण करून, मायिन (मायेचे स्वामी) या सत्तेत विविध रूपे स्थिर करतात.

Mantra 8

तदिन्न्वस्य सवितुर्नकिर्मे हिरण्ययीममतिं यामशिश्रेत् । आ सुष्टुती रोदसी विश्वमिन्वे अपीव योषा जनिमानि वव्रे ॥

हे निश्चयच सवितृचे आहे—त्याने प्रवाहित केलेली ती सुवर्णमयी मति (प्रेरणा) माझ्यासाठी कोणीही अडवू शकत नाही. सु-स्तुती (उत्तम स्तुती) दोन्ही रोदसी (द्यावा-पृथिवी) हलवते व सर्वांना प्रेरित करते; स्त्रीप्रमाणे ती जन्मांना निवडते आणि धारण करते.

Mantra 9

युवं प्रत्नस्य साधथो महो यद्दैवी स्वस्तिः परि णः स्यातम् । गोपाजिह्वस्य तस्थुषो विरूपा विश्वे पश्यन्ति मायिनः कृतानि ॥

तुम्ही दोघेही प्राचीन महिमा साधता, जेणेकरून दैवी स्वस्ति (कल्याण) आमच्या भोवती राहो. ‘गोपा-जिह्व’ (रक्षक-जिभा) असलेल्या त्या स्थिर (तस्थुष) सत्तेची घडवलेली विरूप कृत्ये/रूपे, मायिन (रूप-रचयिते) सर्वत्र पाहतात.

Mantra 10

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥

आमच्या कल्याणासाठी आम्ही उदार दाता इंद्राला हाक देतो—या भारवहनात, या वाज-विजयात, नरांमध्ये परमवीराला. तो आमची हाक ऐकणारा; मदतीसाठी उग्र; संग्रामांत तो वृत्रांना (अवरोधकांना) घायाळ करतो आणि धनसंपत्तीचा संजयी ठरतो.