
Sukta 3.38
Viśvāmitra Gāthina (attributed for Mandala 3 Indra cycle; hymn-level attribution)
Indra (with inner-psychological emphasis on Indra as the illumined Mind-Power); ancillary: Savitṛ appears later in the hymn
Triṣṭubh (dominant meter for RV 3.38)
বিশ্বামিত্ৰৰ এই সূক্তত কবিৰ প্ৰেৰিত চিন্তা সু-যোজিত দৌৰ-ঘোঁৰা যেন গতি লয়, অন্তৰ্দৃষ্টি আৰু ঋষিসকলৰ সান্নিধ্য বিচাৰে, আৰু ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰে যাতে তেওঁ বাধা ভাঙি পূৰ্ণতা জয় কৰায়। ইন্দ্ৰক কেৱল বাহ্য সংঘৰ্ষৰ বীৰশক্তি হিচাপে নহয়, গোপন ‘প্ৰাণ’ আৰু সত্যসমূহক জাগ্ৰত কৰি চলমান কৰা আলোকিত মন-শক্তি হিচাপেও প্ৰশংসা কৰা হৈছে। পাছত দৰ্শনময় মোড়ত নিয়মৰ ভিতৰত থকা গন্ধৰ্বসকলৰ সৈতে সূক্ষ্ম বিশ্ব-শৃঙ্খলা প্ৰকাশ পায়, আৰু সঠিক দৰ্শন জাগ্ৰত আৰু প্ৰেৰণা দিয়া সৱিতৃৰ এক আনুষঙ্গিক উপস্থিতিও দেখা যায়।
Mantra 1
अभि तष्टेव दीधया मनीषामत्यो न वाजी सुधुरो जिहानः । अभि प्रियाणि मर्मृशत्पराणि कवीँरिच्छामि संदृशे सुमेधाः ॥
কাৰিগৰে যেন গঢ়ে, তেনেকৈ গঢ়ন-দৃষ্টিৰে মই মোৰ মনীষা জাগাই আগবঢ়াওঁ—দ্ৰুত, বিজয়ী অশ্বৰ দৰে, সু-যোজিত আৰু উচ্ছ্বসিত হৈ দৌৰিবলৈ উদ্যত। প্ৰিয় আৰু গোপন প্ৰাণসমূহ স্পৰ্শ কৰি জাগ্ৰত কৰোঁতে, সুমেধা মই অন্তৰ্দৰ্শনৰ বাবে ঋষি-কবিসকলক বিচাৰোঁ।
Mantra 2
इनोत पृच्छ जनिमा कवीनां मनोधृतः सुकृतस्तक्षत द्याम् । इमा उ ते प्रण्यो वर्धमाना मनोवाता अध नु धर्मणि ग्मन् ॥
কবিসকলৰ জন্মক উদ্দীপিত কৰি সুধি চোৱা; মনত ধৰা সু-কৃত শক্তিসমূহে চেতনাৰ দ্যৌ (আকাশ) গঢ়িছে। তোমাৰ এই প্ৰাণ্য গতি-প্ৰবাহসমূহ মন-বাতৰ দ্বাৰা চালিত হৈ বৃদ্ধি পায়; তেতিয়াই সিহঁত ধৰ্মণি—ঋত, সঠিক বিধানত—গমন কৰে।
Mantra 3
नि षीमिदत्र गुह्या दधाना उत क्षत्राय रोदसी समञ्जन् । सं मात्राभिर्ममिरे येमुरुर्वी अन्तर्मही समृते धायसे धुः ॥
ইয়াতেই সিহঁতে গোপন বস্তুসমূহ অন্তৰত স্থাপন কৰে; আৰু শাসন-ক্ষমতাৰ বাবে দুয়ো ৰোদসী—দুই জগত—একত্ৰ সংযোজিত কৰে। মাত্ৰাসমূহেৰে সিহঁতে বিস্তৃত উৰুৰ্বীকে গঢ়ি সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিলে; মহত্ত্বৰ অন্তৰত, সু-সমৃতে—সম্পূৰ্ণ সংযোজিত ঋত-ব্যৱস্থাত—পোষণাৰ্থে ভিত্তি স্থাপন কৰিলে।
Mantra 4
आतिष्ठन्तं परि विश्वे अभूषञ्छ्रियो वसानश्चरति स्वरोचिः । महत्तद्वृष्णो असुरस्य नामा विश्वरूपो अमृतानि तस्थौ ॥
উঠি-উঠা তেঁওক চাৰিওফালে সকলো শক্তিয়ে অলংকৃত কৰে; শ্ৰীৰে বস্ত্ৰধাৰী হৈ তেঁও চলি থাকে—স্বয়ং-প্ৰভ। মহাবলীয় অসুৰৰ সেই নাম মহৎ; বিশ্বৰূপ তেঁও অমৃতত্বসমূহত সুপ্ৰতিষ্ঠিত হৈ আছে।
Mantra 5
असूत पूर्वो वृषभो ज्यायानिमा अस्य शुरुधः सन्ति पूर्वीः । दिवो नपाता विदथस्य धीभिः क्षत्रं राजाना प्रदिवो दधाथे ॥
প্ৰথমে জন্মিল শক্তিৰ জ্যেষ্ঠ বৃষভ; তেঁওৰ বলৰ এই বহু ধাৰা আদিম, পূৰ্বতন। হে দুজন ৰজা, দ্যৌৰ সন্তান, যজ্ঞৰ বিদথত ধী-দৰ্শনে তোমালোক দীপ্ত দ্যৌৰ পৰা অহা ক্ষত্ৰ—সাৰ্বভৌম শক্তি—ধৰি ৰাখা।
Mantra 6
त्रीणि राजाना विदथे पुरूणि परि विश्वानि भूषथः सदांसि । अपश्यमत्र मनसा जगन्वान्व्रते गन्धर्वाँ अपि वायुकेशान् ॥
হে দুজন ৰজা, বহু বিদথ-সভাত তোমালোক চাৰিওফালে ঘূৰি সকলো সদন—আসন, অধিষ্ঠান—আবৰি অলংকৃত কৰা। ইয়াত মই ভ্ৰমণশীল মনৰে দেখিলোঁ ঋতৰ বিধানৰ ভিতৰত গন্ধৰ্বসকলক—বায়ুৰ দৰে কেশধাৰী, সূক্ষ্ম, প্ৰেৰিত ঋতৰ ৰক্ষক।
Mantra 7
तदिन्न्वस्य वृषभस्य धेनोरा नामभिर्ममिरे सक्म्यं गोः । अन्यदन्यदसुर्यं वसाना नि मायिनो ममिरे रूपमस्मिन् ॥
তদিন্নু এই বৃষভৰ (মহাবলবান) বাবে, ধেনু-গোৰ একে-সামূহিক সাৰ—তাৰ দীপ্ত দান—নামসমূহেৰে মাপিলে। সদায় নৱ-নৱ অসুৰ্য (ঈশ্বৰীয়) শক্তি পিন্ধি, মায়াৰ অধিপতিসকলে এই সত্তাত নানাবিধ ৰূপ স্থাপন কৰিলে।
Mantra 8
तदिन्न्वस्य सवितुर्नकिर्मे हिरण्ययीममतिं यामशिश्रेत् । आ सुष्टुती रोदसी विश्वमिन्वे अपीव योषा जनिमानि वव्रे ॥
তদিন্নু সৱিতৃৰ এই—মোৰ বাবে তেওঁ যি সোনালী প্ৰেৰণা চলাই দিলে, তাক কোনোবাই বাধা দিব নোৱাৰে। সু-স্তুতি দুই ৰোদসী (আকাশ-পৃথিৱী)ক গতি দিয়ে, সকলোকে প্ৰেৰিত কৰে; যেন নাৰী, ই বস্তুসমূহৰ জন্মসমূহ বাছি লৈ ধাৰে।
Mantra 9
युवं प्रत्नस्य साधथो महो यद्दैवी स्वस्तिः परि णः स्यातम् । गोपाजिह्वस्य तस्थुषो विरूपा विश्वे पश्यन्ति मायिनः कृतानि ॥
তোমালোক দুয়ো প্ৰাচীন মহিমা সম্পাদন কৰা, যাতে দৈৱী স্বস্তি আমাৰ চাৰিওফালে থাকে। ৰক্ষক জিহ্বাযুক্ত স্থিৰ সত্তাৰ কৃত নানাৰূপ কৰ্মসমূহ—মায়িনসকল (ৰূপ-নির্মাতা) সকলোৱে দেখে।
Mantra 10
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
আমাৰ মঙ্গলৰ বাবে আমি মঘৱান ইন্দ্ৰক আহ্বান কৰোঁ—এই ভাৰ-বহনতে, আৰু বাজিক জয়ৰ যুঁজত, নৰতম (সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বীৰ) জনক। যুদ্ধসমূহত সহায়ৰ বাবে উগ্ৰ, আমাৰ আহ্বান শুনি, তেওঁ বাধাদানকাৰী বৃত্ৰসমূহক নিধন কৰে আৰু ধন-সম্পদ জয় কৰে—সমৃদ্ধি, পূৰ্ণতা।
It asks Indra for help in overcoming obstacles and conflicts, and for “vāja”—a winning fullness that includes strength, clarity, and prosperity.
Because the poet is describing disciplined inspiration: the mind is harnessed and driven forward so it can reach inner vision and effective mantra-power.
They point to subtle guardians of inspired order within “vrata” (cosmic law), suggesting that behind the ritual and the world there is a hidden, structured harmony that vision can perceive.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.