
Sukta 2.9
Gṛtsamada (Bhārgava)
Agni
Triṣṭubh
ആറ് ഋക്കുകളുള്ള ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തോത്രമായ ഈ സൂക്തം, യാജകസ്ഥാനത്ത് ഇരിപ്പുറപ്പിച്ച് ആരാധകരുടെ ഉള്ളിൽ സ്വയം സ്ഥാപിക്കുന്ന, എല്ലാം അറിയുന്ന ഹോതൃയായി അഗ്നിയെ അഭിഷേകിക്കുന്നു. അർപ്പണം കേൾക്കാനും, സമൃദ്ധി ഉറപ്പാക്കാനും, യാഗകർമ്മം നയിക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠ യജ്ഞകർത്താവായി പ്രവർത്തിക്കാനും, ഹാനിയിൽ നിന്ന് കാക്കാനും, ദീപ്തമായ ജീവശക്തിയും ധനവും നൽകാനും അവനോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
नि होता होतृषदने विदानस्त्वेषो दीदिवाँ असदत्सुदक्षः । अदब्धव्रतप्रमतिर्वसिष्ठः सहस्रम्भरः शुचिजिह्वो अग्निः ॥
ഹോതാവ് ഹോതൃസദനത്തിൽ—ശരിയായ മാർഗം അറിഞ്ഞവൻ—ഇരിപ്പിടം ഏറ്റെടുത്തു; തീവ്രൻ, ദീപ്തൻ, സുദക്ഷൻ. അദബ്ധവ്രതനും ഉറച്ച വിവേകവും ഉള്ള വസിഷ്ഠൻ—ശുചിജിഹ്വനായ അഗ്നി, സഹസ്രംഭരൻ (ആയിരം ശക്തികൾ കൊണ്ടുവരുന്നവൻ)—ഞങ്ങളിലകത്ത് സ്ഥാപിതനായി.
Mantra 2
त्वं दूतस्त्वमु नः परस्पास्त्वं वस्य आ वृषभ प्रणेता । अग्ने तोकस्य नस्तने तनूनामप्रयुच्छन्दीद्यद्बोधि गोपाः ॥
നീ ദൂതൻ; നീ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ പരസ്പാ—ദൂരത്തിൽ നിന്നുള്ള രക്ഷകൻ; നീ തന്നെയാണ്, ബലത്തിന്റെ വൃഷഭാ, ശ്രേഷ്ഠത്തിലേക്കു നയിക്കുന്ന പ്രണേതാവ്. അഗ്നേ, ഞങ്ങളുടെ തോക (സന്തതി)ക്കും നമ്മുടെ തനൂകളുടെ (അസ്തിത്വത്തിന്റെ) വിപുലീകരണത്തിനുമായി, അപ്രയുച്ഛൻ—അവിരതമായി—പ്രകാശത്തോടെ ജ്വലിച്ച്, ഗോപനായി ഞങ്ങളിലുണരുക.
Mantra 3
विधेम ते परमे जन्मन्नग्ने विधेम स्तोमैरवरे सधस्थे । यस्माद्योनेरुदारिथा यजे तं प्र त्वे हवींषि जुहुरे समिद्धे ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ പരമജന്മത്തിൽ ഞങ്ങൾ നിനക്കു വിധിപൂർവ്വം സേവനം അർപ്പിക്കട്ടെ; അവര സധസ്ഥത്തിൽ—പ്രകടനത്തിന്റെ താഴ്ന്ന ആസനത്തിൽ—സ്തോത്രങ്ങളാലും നിനക്കു സേവനം ചെയ്യട്ടെ. ഏതു യോനിയിൽ നിന്നാണ് നീ ഊർദ്ധ്വമായി ഉദ്ഭവിച്ചതോ, അതിലേക്കാണ് ഞങ്ങൾ യജ്ഞത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്നത്; അതുകൊണ്ട് നീ സമിദ്ധനായാൽ, ഹവിഷുകൾ നിനക്കു മുന്നോട്ടായി ഒഴുക്കി അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
Mantra 4
अग्ने यजस्व हविषा यजीयाञ्छ्रुष्टी देष्णमभि गृणीहि राधः । त्वं ह्यसि रयिपती रयीणां त्वं शुक्रस्य वचसो मनोता ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഹവിഷോടെ യജിക്ക; ഹേ യജ്യന്മാരിൽ അതിയജ്യനേ, ശ്രുഷ്ടിയോടെ ദേഷ്ണം—ദാനം—സ്വീകരിച്ചു, രാധഃ—സമൃദ്ധി—അഭി ഗൃണീഹി, ഉറപ്പാക്കുക. കാരണം നീ റയിപതി, സമ്പത്തുകളുടെ അധിപൻ; നീ ശുക്ര വചനത്തിന്റെ മനോഥാ—ചിന്തകനും സിദ്ധികർത്താവും—ആകുന്നു.
Mantra 5
उभयं ते न क्षीयते वसव्यं दिवेदिवे जायमानस्य दस्म । कृधि क्षुमन्तं जरितारमग्ने कृधि पतिं स्वपत्यस्य रायः ॥
ഹേ ദസ്മ—അത്ഭുതകർമ്മനേ, നിന്റെ ഉഭയ വസവ്യം—വസുരൂപ സമ്പത്ത്—ക്ഷയിക്കുകയില്ല, നീ ദിനംപ്രതി ജനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും. ഹേ അഗ്നേ, ജരിതാരനെ—സ്തുതികാരനെ—ക്ഷുമന്തൻ, ശക്തിസമ്പന്നനാക്കുക; സ്വപത്യസ്യ റായഃ—സുസന്തതിയും യുക്തമായ അധിപത്യവും നൽകുന്ന സമ്പത്തിന്റെ—പതിയാക്കുക.
Mantra 6
सैनानीकेन सुविदत्रो अस्मे यष्टा देवाँ आयजिष्ठः स्वस्ति । अदब्धो गोपा उत नः परस्पा अग्ने द्युमदुत रेवद्दिदीहि ॥
ഹേ സുവിദത്ര (സുശോധകൻ) അഗ്നേ! നിന്റെ സേനാനീ-രൂപമായ അഗ്രഗാമിത്വത്തോടെ ഞങ്ങൾക്കായി യഷ്ടാവായി ഇരിക്കേണം—ഞങ്ങളുടെ സ്വസ്തിക്കായി ദേവന്മാരെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായി യജിക്കുന്നവനായി. അദബ്ധനായി (അഹതനാകാതെ) ജ്യോതിസ്സുകളുടെ ഗോപനായി, ഞങ്ങളുടെ പരസ്പാ (ദൂരത്തിൽ നിന്നു രക്ഷിക്കുന്നവൻ) ആയും ഇരിക്ക. ഹേ അഗ്നേ! ദ്യുമത് (പ്രകാശമയ)വും രേവത് (സമൃദ്ധിയുള്ള)വും ആയ തേജസ്സോടെ ഞങ്ങളിലേക്കു ദീദീഹി—പ്രകാശിക്കേണം.
It asks Agni to take his rightful seat as the priest of the sacrifice, carry the offering properly, listen to the worshippers, and grant well-being, protection, and abundance.
Hotṛ means the officiating priest who recites and performs the offering. The hymn treats Agni as the divine priest who knows the correct path of the rite and mediates between humans and the gods.
Along with the outer fire on the altar, it points to an inner fire—clarity, will, and discerning intelligence—through which prayer becomes effective and life gains light and strength.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.