Sukta 9
Sukta 2.9
Gṛtsamada (Bhārgava)
Agni
Triṣṭubh
ਛੇ ਪਦਾਂ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਛੰਦ ਦਾ ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹੋਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਸਿੰਹਾਸਨਾਰੂੜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਾਜਕੀ ਅਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉਪਾਸਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਰਪਣ ਸੁਣੇ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੇ, ਯਗ੍ਯ-ਕ੍ਰਿਆ ਨੂੰ ਅਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਯਜਮਾਨ/ਯਜ੍ਞਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇ, ਹਾਨੀ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Mantras
Mantra 1
नि होता होतृषदने विदानस्त्वेषो दीदिवाँ असदत्सुदक्षः । अदब्धव्रतप्रमतिर्वसिष्ठः सहस्रम्भरः शुचिजिह्वो अग्निः ॥
ਹੋਤਾ ਹੌਤ੍ਰ-ਸਦਨ ਵਿੱਚ—ਸਹੀ ਰੀਤ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ—ਆ ਬੈਠਿਆ ਹੈ; ਤੀਬਰ, ਚਮਕਦਾ, ਸੁਦੱਖ। ਅਦੱਬਧ-ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਪੱਕੀ ਪ੍ਰਮਤੀ ਵਾਲਾ ਵਸਿਸ਼ਠ—ਸ਼ੁਚਿ-ਜਿਹਵਾ ਅਗਨੀ, ਸਹਸ੍ਰੰਭਰ (ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ)—ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
Mantra 2
त्वं दूतस्त्वमु नः परस्पास्त्वं वस्य आ वृषभ प्रणेता । अग्ने तोकस्य नस्तने तनूनामप्रयुच्छन्दीद्यद्बोधि गोपाः ॥
ਤੂੰ ਦੂਤ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਪਰਸਪਾ—ਦੂਰੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਤੂੰ ਹੀ, ਬਲ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਵਧੀਆ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਣੇਤਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਸਾਡੇ ਟੋਕ (ਸੰਤਾਨ) ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਤਨੂਆਂ (ਅਸਤਿਤਵ) ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਲਈ, ਅਪ੍ਰਯੁੱਛਨ—ਅਟੱਲ—ਜੋਤ ਨਾਲ ਦਿੱਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਗੋਪਾ ਬਣ ਕੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਜਾਗ।
Mantra 3
विधेम ते परमे जन्मन्नग्ने विधेम स्तोमैरवरे सधस्थे । यस्माद्योनेरुदारिथा यजे तं प्र त्वे हवींषि जुहुरे समिद्धे ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੇਰੇ ਪਰਮ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਵਿਧੀ-ਪੂਰਵਕ ਸੇਵਾ ਕਰੀਏ; ਅਵਰ ਸਧਸਥੇ—ਪ੍ਰਕਟਤਾ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਆਸਨ ਵਿੱਚ—ਸਤੋਮਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ। ਜਿਸ ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਤੂੰ ਊਰਧਵ ਉੱਠਿਆ ਹੈਂ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਯਜ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਮਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹਵੀਸ਼ ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਢਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 4
अग्ने यजस्व हविषा यजीयाञ्छ्रुष्टी देष्णमभि गृणीहि राधः । त्वं ह्यसि रयिपती रयीणां त्वं शुक्रस्य वचसो मनोता ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਹਵੀਸ਼ ਨਾਲ ਯਜ ਕਰ; ਹੇ ਯਜਨੀਯਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਯਜਨੀਯ, ਸ਼੍ਰੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦેષ੍ਣ—ਦਾਨ ਨੂੰ—ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਰਾਧਃ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ—ਅਭਿ ਗૃਣੀਹਿ, ਪੱਕਾ ਕਰ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਰਯਿਪਤੀ ਹੈਂ, ਰਯੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਵਚਨ ਦਾ ਮਨੋਥਾ—ਵਿਚਾਰਕ ਤੇ ਸਿੱਧਿਕਰਤਾ—ਹੈਂ।
Mantra 5
उभयं ते न क्षीयते वसव्यं दिवेदिवे जायमानस्य दस्म । कृधि क्षुमन्तं जरितारमग्ने कृधि पतिं स्वपत्यस्य रायः ॥
ਹੇ ਦਸਮ—ਅਦਭੁਤ ਕਰਤਾਰ, ਤੇਰੀ ਉਭਯ ਵਸਵ੍ਯ—ਵਸੂ-ਰੂਪ ਦੌਲਤ—ਘਟਦੀ ਨਹੀਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜਰਿਤਾਰ—ਸਤੁਤਿਕਾਰ ਨੂੰ—ਖ਼ੁਮੰਤ, ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਕਰ; ਅਤੇ ਸ੍ਵਪਤ੍ਯਸ੍ਯ ਰਾਯਃ—ਉੱਤਮ ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਠੀਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੌਲਤ ਦਾ—ਪਤੀ ਬਣਾ।
Mantra 6
सैनानीकेन सुविदत्रो अस्मे यष्टा देवाँ आयजिष्ठः स्वस्ति । अदब्धो गोपा उत नः परस्पा अग्ने द्युमदुत रेवद्दिदीहि ॥
ਹੇ ਸੁਵਿਦਤ੍ਰ (ਸੁ-ਵਿਧਾਤਾ) ਅਗਨੀ! ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਨੀ-ਰੂਪ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਮੋਹਰੇ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਯਸ਼ਟਾ ਬਣ—ਜੋ ਸਾਡੀ ਸਵਸਤੀ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਜਦਾ ਹੈ। ਅਦੱਬਧ ਰਹਿ ਕੇ ਜੋਤਾਂ ਦਾ ਗੋਪਾ ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਪਰਸਪਾ (ਦੂਰੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਵੀ ਬਣ। ਹੇ ਅਗਨੀ! ਦਿਉਮਤ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ) ਅਤੇ ਰੇਵਤ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਭਰਿਆ) ਤੇਜ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਦਿਦੀਹਿ—ਚਮਕ।
Frequently Asked Questions
It asks Agni to take his rightful seat as the priest of the sacrifice, carry the offering properly, listen to the worshippers, and grant well-being, protection, and abundance.
Hotṛ means the officiating priest who recites and performs the offering. The hymn treats Agni as the divine priest who knows the correct path of the rite and mediates between humans and the gods.
Along with the outer fire on the altar, it points to an inner fire—clarity, will, and discerning intelligence—through which prayer becomes effective and life gains light and strength.
Ask anything about Sukta 9 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.