Sukta 9
Sukta 2.9
Gṛtsamada (Bhārgava)
Agni
Triṣṭubh
છંદ: ત્રિષ્ટુભના છ મંત્રોવાળું આ સૂક્ત અગ્નિને સર્વજ્ઞ હોતૃ તરીકે સિંહાસન પર સ્થાપે છે—જે યજ્ઞસ્થાને પોતાનું આસન ગ્રહણ કરી ઉપાસકોના અંતરમાં પોતાને સ્થિર કરે છે. તેમાં તેને અર્પણ સાંભળવા, સમૃદ્ધિની પુષ્ટિ કરવા, અને શ્રેષ્ઠ યજમાન/યજ્ઞકર્તા તરીકે વિધિનું નેતૃત્વ કરવા, હાનિથી રક્ષા કરવા, તથા તેજસ્વી પ્રાણશક્તિ અને ધન પ્રદાન કરવા માટે પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
Mantras
Mantra 1
नि होता होतृषदने विदानस्त्वेषो दीदिवाँ असदत्सुदक्षः । अदब्धव्रतप्रमतिर्वसिष्ठः सहस्रम्भरः शुचिजिह्वो अग्निः ॥
હોતાએ—હોતૃસદનમાં—યોગ્ય માર્ગ જાણતો બેઠો છે; તેજસ્વી, દીપ્તિમાન, સુદક્ષ. અદબ્ધવ્રત અને પ્રખર પ્રજ્ઞાવાળો વસિષ્ઠ—શુચિજિહ્વ અગ્નિ, સહસ્રંભર (હજારો શક્તિઓ લાવનાર)—અમારા અંદર સ્થાપિત થયો છે.
Mantra 2
त्वं दूतस्त्वमु नः परस्पास्त्वं वस्य आ वृषभ प्रणेता । अग्ने तोकस्य नस्तने तनूनामप्रयुच्छन्दीद्यद्बोधि गोपाः ॥
તું દૂત છે; તું જ અમારો પરસ્પા—દૂરથી રક્ષક; તું જ, બળના વૃષભ, શ્રેષ્ઠ તરફ દોરી જનાર પ્રણેતા. હે અગ્નિ, અમારા ટોકા (સંતાન) માટે અને અમારા તનૂઓના વિસ્તરણ માટે, અપ્રયુચ્છન—અવિરત—પ્રકાશે દીપ્ત થઈ, ગોપા બની અમામાં જાગ.
Mantra 3
विधेम ते परमे जन्मन्नग्ने विधेम स्तोमैरवरे सधस्थे । यस्माद्योनेरुदारिथा यजे तं प्र त्वे हवींषि जुहुरे समिद्धे ॥
હે અગ્નિ, તારા પરમ જન્મમાં અમે તારી વિધિપૂર્વક સેવા કરીએ; અવર સધસ્થ—પ્રકટ થવાના નીચલા આસનમાં—સ્તુતિઓ દ્વારા પણ તારી ઉપાસના કરીએ. જે યોનિમાંથી તું ઊર્ધ્વ ઉદ્ભવ્યો છે, તેને જ અમે યજ્ઞમાં અર્પણ કરીએ છીએ; તેથી, તું સમિદ્ધ થતાં, હવિષ્યો તારી તરફ પ્રવિષ્ટ થઈ અર્પિત થાય છે.
Mantra 4
अग्ने यजस्व हविषा यजीयाञ्छ्रुष्टी देष्णमभि गृणीहि राधः । त्वं ह्यसि रयिपती रयीणां त्वं शुक्रस्य वचसो मनोता ॥
હે અગ્નિ, હવિષા સાથે યજ; હે યજનીયોમાં અતિ-યજનીય, શ્રુષ્ટિપૂર્વક દેષ્ણ—દાનને—સ્વીકાર કર અને રાધઃ—સમૃદ્ધિને—અભિ ગૃણીહિ, પુષ્ટિ કર. કારણ કે તું રયિનો પતિ છે, રયીઓનો અધિપતિ; અને તું શુક્ર વચનનો મનોથા—વિચારક તથા સિદ્ધિકર્તા—છે.
Mantra 5
उभयं ते न क्षीयते वसव्यं दिवेदिवे जायमानस्य दस्म । कृधि क्षुमन्तं जरितारमग्ने कृधि पतिं स्वपत्यस्य रायः ॥
હે દસ્મ—અદ્ભુતકર્તા, તારી બેવિધ વાસવ્ય—વસુરૂપ સંપત્તિ—ક્ષય પામતી નથી, તું દિન પ્રતિદિન જન્મતો રહે છે ત્યારે પણ. હે અગ્નિ, જરિતાર—સ્તુતિકારને—ક્ષુમંત, બળવાન કર; અને સ્વપત્યસ્ય રાયઃ—સુસંતતિ અને યોગ્ય અધિપત્ય આપનારી સંપત્તિનો—પતિ બનાવ.
Mantra 6
सैनानीकेन सुविदत्रो अस्मे यष्टा देवाँ आयजिष्ठः स्वस्ति । अदब्धो गोपा उत नः परस्पा अग्ने द्युमदुत रेवद्दिदीहि ॥
હે સુવિદત્ર (સુવિધાતા) અગ્નિ! તારા સેનાની-રૂપ અગ્રગામિત્વથી અમારા માટે યષ્ટા બન—જે દેવોને અમારી સ્વસ્તિ માટે સર્વોત્તમ રીતે યજે. અદબ્ધ રહીને તેજનો ગોપા અને અમારો પરસ્પા (દૂરથી રક્ષક) પણ થા. હે અગ્નિ! દ્યુમત્ (પ્રકાશમય) અને રેવત્ (સમૃદ્ધિભર્યા) તેજથી અમારે ઉપર દીદીહિ—પ્રકાશ ફેલાવ.
Frequently Asked Questions
It asks Agni to take his rightful seat as the priest of the sacrifice, carry the offering properly, listen to the worshippers, and grant well-being, protection, and abundance.
Hotṛ means the officiating priest who recites and performs the offering. The hymn treats Agni as the divine priest who knows the correct path of the rite and mediates between humans and the gods.
Along with the outer fire on the altar, it points to an inner fire—clarity, will, and discerning intelligence—through which prayer becomes effective and life gains light and strength.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.