
Sukta 2.9
Gṛtsamada (Bhārgava)
Agni
Triṣṭubh
षडृचात्मकं त्रिष्टुभः सूक्तमिदम् अग्निं विद्वांसं होतारं प्रतिष्ठापयति—यः पुरोहितस्थाने निषीदति, यजमानानां मध्ये चात्मानं संस्थापयति। तं हविः शृणोतु, समृद्धिं दृढीकरोतु, श्रेष्ठो यजमानः सन् यज्ञं नयतु, अनिष्टेभ्यः पातु, तेजस्विनं प्राणबलं च धनं च ददातु इति प्रार्थयते।
Mantra 1
नि होता होतृषदने विदानस्त्वेषो दीदिवाँ असदत्सुदक्षः । अदब्धव्रतप्रमतिर्वसिष्ठः सहस्रम्भरः शुचिजिह्वो अग्निः ॥
नि होता होतृषदने विदानः त्वेषो दीदिवान् सुदक्षः असदत्। अदब्धव्रतः प्रमतिः वसिष्ठः—शुचिजिह्वः सहस्रम्भरः अग्निः अस्मासु प्रतिष्ठितः।
Mantra 2
त्वं दूतस्त्वमु नः परस्पास्त्वं वस्य आ वृषभ प्रणेता । अग्ने तोकस्य नस्तने तनूनामप्रयुच्छन्दीद्यद्बोधि गोपाः ॥
त्वं दूतः; त्वम् उ नः परस्पाः; त्वं वस्यः आ वृषभ प्रणेता। अग्ने तोकस्य नः तने तनूनाम् अप्रयुच्छन् दीद्यत् बोधि गोपाः।
Mantra 3
विधेम ते परमे जन्मन्नग्ने विधेम स्तोमैरवरे सधस्थे । यस्माद्योनेरुदारिथा यजे तं प्र त्वे हवींषि जुहुरे समिद्धे ॥
अग्ने, ते परमे जन्मनि वयं विधेम; अवरे सधस्थे स्तोमैः अपि विधेम। यस्माद् योनिरुदारिथाः, तं प्रति त्वे यजनं क्रियते; तस्मात् त्वं समिद्धे सति हवींषि त्वयि प्राग् जुहुरे।
Mantra 4
अग्ने यजस्व हविषा यजीयाञ्छ्रुष्टी देष्णमभि गृणीहि राधः । त्वं ह्यसि रयिपती रयीणां त्वं शुक्रस्य वचसो मनोता ॥
अग्ने, हविषा यज; यजीयान्, श्रुष्ट्या देष्णम् अभि गृणीहि, राधः च प्रतिगृहाण। त्वं हि रयीणां रयिपतिरसि; त्वं शुक्रस्य वचसो मनोता—तस्य चिन्तकः सिद्धिकर्ता च।
Mantra 5
उभयं ते न क्षीयते वसव्यं दिवेदिवे जायमानस्य दस्म । कृधि क्षुमन्तं जरितारमग्ने कृधि पतिं स्वपत्यस्य रायः ॥
दस्म, ते उभयं वसव्यं धनं न क्षीयते—दिवे दिवे जायमानस्य। अग्ने, जरितारं क्षुमन्तं कृधि; स्वपत्यस्य रायेः पतिं कृधि।
Mantra 6
सैनानीकेन सुविदत्रो अस्मे यष्टा देवाँ आयजिष्ठः स्वस्ति । अदब्धो गोपा उत नः परस्पा अग्ने द्युमदुत रेवद्दिदीहि ॥
हे सुविदत्र अग्ने, सैनानीकेन अग्रेण अस्माकं स्वस्तये देवान् आयजिष्ठो यष्टा भव। अदब्धो भूत्वा ज्योतींषि गोपाय, अस्माकं च परस्पा (दूररक्षकः) भव; अग्ने, द्युमता रेवता च तेजसा अस्मान् दिदीहि।
It asks Agni to take his rightful seat as the priest of the sacrifice, carry the offering properly, listen to the worshippers, and grant well-being, protection, and abundance.
Hotṛ means the officiating priest who recites and performs the offering. The hymn treats Agni as the divine priest who knows the correct path of the rite and mediates between humans and the gods.
Along with the outer fire on the altar, it points to an inner fire—clarity, will, and discerning intelligence—through which prayer becomes effective and life gains light and strength.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.