Sukta 9
Sukta 2.9
Gṛtsamada (Bhārgava)
Triṣṭubh
ఈ ఆరు-ఋక్ త్రిష్టుభ్ స్తోత్రం, సర్వజ్ఞ హోతృ అయిన అగ్నిని యాజ్ఞిక స్థానంలో ఆసీనుడిగా స్థాపించి, ఆరాధకుల అంతరంలో తన్ను నిలుపుకొనేవాడిగా వర్ణిస్తుంది. ఆయన అర్పణను వినీ స్వీకరించాలి, సమృద్ధిని ధృవీకరించాలి, మరియు యాగాన్ని నడిపించే శ్రేష్ఠ యజమాని/యాజకుడిగా ఉండి హానినుండి రక్షించి, ప్రకాశవంతమైన ప్రాణశక్తి మరియు ధనాన్ని ప్రసాదించాలి అని ప్రార్థిస్తుంది.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
नि होता होतृषदने विदानस्त्वेषो दीदिवाँ असदत्सुदक्षः । अदब्धव्रतप्रमतिर्वसिष्ठः सहस्रम्भरः शुचिजिह्वो अग्निः ॥
హోతా హోతృ-ఆసనంలో కూర్చున్నాడు; మార్గాన్ని తెలిసినవాడు, తేజస్సుతో దీప్తిమంతుడు, సుదక్షుడు. అదబ్ధవ్రతమూ నిశ్చిత ప్రమతియూ కలిగిన వసిష్ఠుడు—శుచిజిహ్వ అగ్ని, సహస్రసంపదలను మోసేవాడు—మాలో స్థాపితుడయ్యాడు.
Mantra 2
त्वं दूतस्त्वमु नः परस्पास्त्वं वस्य आ वृषभ प्रणेता । अग्ने तोकस्य नस्तने तनूनामप्रयुच्छन्दीद्यद्बोधि गोपाः ॥
నీవు దూతవు; నీవు మా దూర-రక్షకుడవు; నీవు శ్రేయస్సు వైపు నడిపించే నాయకుడవు, హే బలవృషభా. అగ్నీ, మా సంతానం మరియు మా సత్తా విస్తరణ కోసం—అప్రయుచ్ఛుడై, దీప్తిమంతుడై—మాలో గోపాగా మేల్కొను.
Mantra 3
विधेम ते परमे जन्मन्नग्ने विधेम स्तोमैरवरे सधस्थे । यस्माद्योनेरुदारिथा यजे तं प्र त्वे हवींषि जुहुरे समिद्धे ॥
అగ్నీ! నీ పరమ జన్మలో మేము నిన్ను విధివిధానంగా సేవించుదుము; ప్రకటన యొక్క అధో ఆసనంలో స్తోత్రాలతోనూ నిన్ను ఆరాధించుదుము. నీవు ఏ ఏ యోనిలోనుండి పైకి లేచి ప్రదర్శితుడవైనావో, ఆ యోనికే నిన్ను యజ్ఞ-సమర్పణ చేస్తారు; అందుచేత నీవు సమిద్ధుడై (ప్రజ్వలించి) ఉన్నప్పుడు హవులు నీ వైపే ముందుకు సాగి ఆహుతిగా సమర్పింపబడతాయి.
Mantra 4
अग्ने यजस्व हविषा यजीयाञ्छ्रुष्टी देष्णमभि गृणीहि राधः । त्वं ह्यसि रयिपती रयीणां त्वं शुक्रस्य वचसो मनोता ॥
అగ్నీ! హవితో యజించు, యజనానికి అత్యంత యోగ్యుడా! శ్రద్ధతో వినుచూ దానాన్ని స్వీకరించి రాధస్ (సమృద్ధి)ను స్థిరపరచు. ఎందుకంటే నీవే రయుల రయిపతి; నీవే శుక్ల (దీప్తిమయ) వచనానికి మనోతా—ఆలోచకుడూ సిద్ధికర్తవు.
Mantra 5
उभयं ते न क्षीयते वसव्यं दिवेदिवे जायमानस्य दस्म । कृधि क्षुमन्तं जरितारमग्ने कृधि पतिं स्वपत्यस्य रायः ॥
హే దస్మ (అద్భుతకర్మీ)! నీ వసవ్య (సంపద) ద్వివిధం; అది క్షీణించదు—దినదినమూ, నీవు నిరంతరం జన్మించుచుండగా. అగ్నీ! జరితా (గాయకుడు)ను క్షుమంత (బలవంతుడు)గా చేయి; స్వపత్య (సుపుత్రత్వం) మరియు అధికారం కలిగిన రయి యొక్క పతిగా అతనిని చేయి.
Mantra 6
सैनानीकेन सुविदत्रो अस्मे यष्टा देवाँ आयजिष्ठः स्वस्ति । अदब्धो गोपा उत नः परस्पा अग्ने द्युमदुत रेवद्दिदीहि ॥
ఓ సువిదత్ర (సుప్రజ్ఞ) అగ్నీ! నీ సేనానీ-రూప అగ్రనాయకత్వంతో మా కోసం, స్వస్తి కొరకు దేవులను అత్యుత్తమంగా యజించే యష్టావుగా ఉండు. అదబ్ధ (అపరాజిత)ుడై జ్యోతుల గోపా (రక్షకుడు)గా, మా దూర-రక్షకుడిగా కూడా ఉండు; ఓ అగ్నీ, ద్యుమత్ (దీప్తిమంత) మరియు రేవత్ (సమృద్ధియుత) తేజస్సుతో మాపై ప్రకాశించు.
Inside Sukta 9
How it unfolds
- Where it opens
Agni is installed: the shining, skillful Hotṛ takes his seat, knowing the right way, and becomes established within the community.
- Development
The hymn turns to direct petition—Agni should sacrifice with the offering, listen attentively, and confirm abundance, as lord of riches and fulfiller of the luminous word.
- Climax
Agni is invoked as the foremost leader and best sacrificer who can effectively worship the gods for svasti, combining ritual mastery with protective power.
- Where it settles
The prayer settles into assurance and request: may Agni remain unharmed, guard our lights, protect us from afar, and shine with both radiance and wealth.
The deity: Agni
- Cosmic functionMediator between humans and gods: he kindles sacrifice, conveys oblations, safeguards the settlement, and manifests divine light and power within the world-order (ṛta).
- Inner significanceThe awakened will and discerning intelligence in the practitioner—an inner fire that clarifies speech, energizes aspiration, and ‘cooks’ intention into effective action and protection.
The seer
- Gṛtsamada (Bhārgava)Bhṛgu/Bhārgava lineage (Gṛtsamada family of Mandala 2) · Principal seer of much of Rig Veda Mandala 2, renowned for Agni-centered hymns that present Agni as the inner priest and guardian of prosperity and safety.
Famous verses
śucijihvo agniḥ
अग्ने यजस्व हविषा यजीयाञ्छ्रुष्टी देष्णमभि गृणीहि राधः । त्वं ह्यसि रयिपती रयीणां त्वं शुक्रस्य वचसो मनोता ॥adabdho gopā
Attributes of the deity
- Hotṛ/priestly mediator
- Knower of the path and ritual order
- Pure-tongued (śucijihva) bearer of offerings
- Unbetrayable will and firm discernment (adabdhavratapramati)
- Giver of riches and plenitude (rayipati, rādhas)
- Leader and protector (sainānīka, gopā, paraspā)
- Radiant, shining force (tveṣa, dyumat)
Also by this seer
- A large portion of Rig Veda Mandala 2 (many sūktas attributed to Gṛtsamada)
- Multiple Agni hymns emphasizing Hotṛ-function, protection (gopā), and rādhas (plenitude)
The rite, step by step
- Prepare and clean the altar/vedi; establish the sacred space and seats for officiants.
- Kindle or rekindle Agni; ‘seat’ him as Hotṛ in the hotṛṣadana (priestly seat) with recitation.
- Offer havis with prescribed formulas; praise Agni’s knowledge of the rite and his purity of tongue.
- Request attentive hearing (śruṣṭī) and affirmation of rādhas (plenitude).
- Invoke Agni as leader who best worships the gods on the sacrificer’s behalf for svasti (well-being).
- Conclude with petitions for protection near and far (gopā, paraspā) and for shining prosperity (dyumat, revat).
Offerings
- Ghee (ājya)
- Milk/curds or simple havis (as customary)
- Grain-cakes/oblations (puroḍāśa-type offerings, as applicable)
Frequently Asked Questions
It asks Agni to take his rightful seat as the priest of the sacrifice, carry the offering properly, listen to the worshippers, and grant well-being, protection, and abundance.
Hotṛ means the officiating priest who recites and performs the offering. The hymn treats Agni as the divine priest who knows the correct path of the rite and mediates between humans and the gods.
Along with the outer fire on the altar, it points to an inner fire—clarity, will, and discerning intelligence—through which prayer becomes effective and life gains light and strength.
Ask anything about Sukta 9 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
