Sukta 6
Sukta 2.6
Gṛtsamada (Bhārgava)
Gāyatrī
ഗൃത്സമദന്റെ ഈ ഗായത്രി സ്തോത്രം, ദീപനം, പ്രാർത്ഥന, ക്രമബദ്ധമായ യാഗകർമ്മം എന്നിവയിലൂടെ സമീപിക്കപ്പെടുന്ന അടുത്തും അന്തരംഗവുമായ ദൈവസാന്നിധ്യമായി അഗ്നിയെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ദർശകന്റെ വചനങ്ങൾ കേൾക്കാനും, ഹവിസുകൾ സ്വീകരിക്കാനും, ദിവ്യ ‘മഴ’പോലെ (ശക്തിയുടെ അവരോഹണം) വിജയകരമായ വാജം (ജയശക്തി)യും സമൃദ്ധമായ പോഷണവും ദാനമാക്കാനും അഗ്നിയോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവസാനം, സർവ്വജ്ഞനും ചൈതന്യവാനുമായ അഗ്നി വരിക, കർമ്മം യഥാക്രമം നിർവഹിക്കിക, ബർഹിസ്‌ (യാഗാസനം) മേൽ ഇരിക്കിക എന്നിങ്ങനെ ക്ഷണിച്ചുകൊണ്ട് സ്തോത്രം സമാപിക്കുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
इमां मे अग्ने समिधमिमामुपसदं वनेः । इमा उ षु श्रुधी गिरः ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഞാൻ എനിക്കായി ഈ സമിധ് (അന്തരാഗ്നിയുടെ പ്രജ്വലനം)യും ഈ ഉപസദ് (ആത്മാവിന്റെ നിന്റെ അടുക്കലേക്കുള്ള സമീപനം)യും തേടുന്നു; കൂടാതെ ഈ ഗിരഃ—ഈ പ്രാർത്ഥനാഭരിത വചനങ്ങൾ—നീ തീർച്ചയായും നന്നായി ശ്രവിക്കണം.
Mantra 2
अया ते अग्ने विधेमोर्जो नपादश्वमिष्टे । एना सूक्तेन सुजात ॥
ഈ (ആയാ) വഴി, ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ വിധിപൂർവ്വം സേവിക്കട്ടെ; ഹേ ഊർജ്ജത്തിന്റെ നപാത്, അശ്വത്തെ (ചലനശക്തിയെ) ആഗ്രഹിക്കുന്നവനേ! ഈ സുനിർമ്മിത സൂക്തംകൊണ്ട്, ഹേ സുജാത, ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് പ്രകടമാകുക.
Mantra 3
तं त्वा गीर्भिर्गिर्वणसं द्रविणस्युं द्रविणोदः । सपर्येम सपर्यवः ॥
ഹേ ഗീർവണസ, ഗീരുകളിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവനേ, ദ്രവിണത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവനേ, ദ്രവിണോദ (ധനദാത) നീയേ—ആരാധനയിൽ ഉത്സുകരായ ഞങ്ങൾ, നമ്മുടെ വാണി-സ്തുതികളാൽ നിന്നെ പൂജിക്കട്ടെ.
Mantra 4
स बोधि सूरिर्मघवा वसुपते वसुदावन् । युयोध्यस्मद्द्वेषांसि ॥
ഹേ സൂരി, ഹേ മഘവൻ, ഹേ വസുപതേ, ഹേ വസുദാവൻ—ഞങ്ങളുടെ പ്രകാശിതനായ നേതാവായി ജാഗരൂകനാകുക; ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് ദ്വേഷത്തിന്റെ ശക്തികളെ അകറ്റുക.
Mantra 5
स नो वृष्टिं दिवस्परि स नो वाजमनर्वाणम् । स नः सहस्रिणीरिषः ॥
അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് ദ്യൗവിൽ നിന്നു വർഷിക്കുന്ന വൃഷ്ടിയെ (ശക്തിയുടെ അവതാരത്തെ) കൊണ്ടുവരട്ടെ; അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് അനർവാണമായ, അക്ഷയമായ വാജം—വിജയോർജ്ജത്തിന്റെ പൂർണ്ണത—കൊണ്ടുവരട്ടെ; അവൻ ഞങ്ങൾക്ക് സഹസ്രഗുണ ഇഷഃ—പോഷണത്തിന്റെ ഭോഗങ്ങളും പ്രേരണകളും—കൊണ്ടുവരട്ടെ.
Mantra 6
ईळानायावस्यवे यविष्ठ दूत नो गिरा । यजिष्ठ होतरा गहि ॥
ഹേ യവിഷ്ഠ (സദാ നവീന) അഗ്നേ, ഈളാനായ—ആരാധ്യനും സഹായത്തിനായി ആഹ്വേയനും ആയി—ഞങ്ങളുടെ ഗിരാ മുഖേന ദൂതനായി വരിക; ഹേ യജിഷ്ഠ, ഹേ ഹോതൃ, ഇവിടെ വരിക.
Mantra 7
अन्तर्ह्यग्न ईयसे विद्वाञ्जन्मोभया कवे । दूतो जन्येव मित्र्यः ॥
കാരണം, ഹേ അഗ്നേ, നീ അകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നു; ഹേ കവേ, ഇരുജന്മങ്ങളെയും അറിയുന്നവൻ നീ. മനുഷ്യരിൽ ജനിച്ചവനെപ്പോലെ ദൂതനായി, നീ പ്രവർത്തികളിൽ മിത്രഭാവമുള്ളവൻ ആകുന്നു.
Mantra 8
स विद्वाँ आ च पिप्रयो यक्षि चिकित्व आनुषक् । आ चास्मिन्त्सत्सि बर्हिषि ॥
ഹേ വിദ്വാൻ! ഞങ്ങളിലേക്കു വന്നു ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് പരിപൂർണ്ണനാകുക; ഹേ ചികിത്വാൻ (സചേതൻ)! അനുഷക്—യോഗ്യക്രമത്തിൽ—യജ്ഞം നിർവഹിക്ക; പിന്നെ ഈ ബർഹിഷി (യജ്ഞാസനം/പവിത്ര പായ) മേൽ വന്നു ഇരിക്ക.
Inside Sukta 6
How it unfolds
- Where it opens
A personal, intimate request: the seer kindles Agni and approaches him (samidh, upasad), asking him to listen to the prayers.
- Development
Agni is praised as the effective mediator who can bring down heavenly gifts—rain/force, undiminished vāja, and abundant nourishment.
- Climax
The decisive invitation: the knowing, conscious Agni is called to come, be filled, sacrifice in right succession (ānuṣak), and take his seat on the barhis.
- Where it settles
The hymn settles into assurance through orderly worship—Agni enthroned in the rite—so blessings may flow to the worshipper and community.
The deity: Agni
- Cosmic functionMediator between earth and heaven: he conveys oblations to the deities, sustains sacrificial order, and draws down boons such as rain, strength, and prosperity.
- Inner significanceThe awakened will and luminous intelligence within—inner heat (tapas) that purifies, concentrates aspiration, and translates prayer into effective action.
The seer
- Gṛtsamada (Bhārgava)Bhṛgu/Bhārgava lineage (Āṅgirasa-associated priestly tradition) · A prominent early Rigvedic seer of Mandala 2, celebrated for lucid Agni hymns that emphasize correct ritual order (ṛta) and the inner approach (upasad) to the divine fire.
Famous verses
इमां मे अग्ने समिधमिमामुपसदं वनेः । इमा उ षु श्रुधी गिरः ॥स नो वृष्टिं दिवस्परि स नो वाजमनर्वाणम् । स नः सहस्रिणीरिषः ॥स विद्वाँ आ च पिप्रयो यक्षि चिकित्व आनुषक् । आ चास्मिन्त्सत्सि बर्हिषि ॥Attributes of the deity
- Hotṛ (sacrificial priest)
- Messenger between worlds
- All-knowing/wise (vidvān, cikitva)
- Purifier and protector
- Bringer of wealth, strength (vāja), and nourishment (iṣ)
Also by this seer
- Primary seer of much of Rigveda Mandala 2 (many sūktas attributed to Gṛtsamada)
- Noted for hymns to Agni and allied deities that frame sacrifice as both outer rite and inner discipline
The rite, step by step
- Prepare the vedi and spread the barhis (sacrificial grass/seat).
- Kindle Agni with samidh (fuel sticks), establishing the fire as the invoked presence.
- Perform upasad (near-approach): recitation with focused intention, inviting Agni to hear the hymns.
- Offer ghee/oblations into the fire with svāhā, maintaining correct sequence (ānuṣak).
- Invite Agni to ‘sit on the barhis’—stabilizing the rite and the worshipper’s consecrated awareness.
- Conclude with petitions for vṛṣṭi (rain/descent of force), vāja (victorious energy), and abundant iṣaḥ (nourishing impulses).
Offerings
- Samidh (kindling sticks)
- Ghṛta (clarified butter)
- Optional: soma/food offerings as per rite (context-dependent)
Frequently Asked Questions
It teaches that Agni is approached through kindling and sincere prayer, and that when the rite is done in right order, Agni brings strength, rain-like descent of power, and nourishment.
Samidh is the physical kindling that establishes the fire, while upasad is the ‘near-approach’—the focused, reverent drawing close to Agni through recitation and intention.
Barhis is the sacred seat/spread in the ritual space; inviting Agni to sit there means establishing his presence so the offering and the worshipper’s consecrated awareness become steady and effective.
Ask anything about Sukta 6 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
