
Sukta 2.6
Gṛtsamada (Bhārgava)
Agni
Gāyatrī
ગૃત્સમદનું આ ગાયત્રી છંદનું સ્તોત્ર અગ્નિને નજીક અને અંતરંગ દિવ્ય ઉપસ્થિતિ તરીકે આહ્વાન કરે છે—પ્રજ્વલન, પ્રાર્થના અને યજ્ઞના સુવ્યવસ્થિત કર્મ દ્વારા જેને સમીપે જવાય છે. અગ્નિને વિનંતી છે કે તે ઋષિના ઉચ્ચારો સાંભળે, અર્પણો સ્વીકારે અને સ્વર્ગીય “વર્ષા” (બળનું અવતરણ), વિજયી ઊર્જા (વાજ) તથા પ્રચુર પોષણ પ્રદાન કરે. સ્તોત્રનો અંત સર્વજ્ઞ, ચેતન અગ્નિને આવવા, વિધિને યોગ્ય ક્રમમાં સંપન્ન કરવા અને બર્હિષ્ (યજ્ઞાસન) પર બેસવા આમંત્રણ આપીને થાય છે.
Mantra 1
इमां मे अग्ने समिधमिमामुपसदं वनेः । इमा उ षु श्रुधी गिरः ॥
હે અગ્નિ, હું મારા માટે આ સમિધ (અંતર અગ્નિનું પ્રજ્વલન) અને આ ઉપસદ (આત્માનું તારી પાસે નિકટ આગમન) માગું છું; અને આ ગીરો—આ પ્રાર્થનાભરી વાણી—તું નિશ્ચયે સારી રીતે સાંભળ.
Mantra 2
अया ते अग्ने विधेमोर्जो नपादश्वमिष्टे । एना सूक्तेन सुजात ॥
આયા દ્વારા, હે અગ્નિ, અમે તને વિધિપૂર્વક અર્પણ કરીએ; હે ઊર્જાના નપાત્, અશ્વને (ગતિશીલ શક્તિને) ઇચ્છનાર! આ સુઘડ સૂક્ત વડે, હે સુજાત, અમામાં પ્રગટ થા.
Mantra 3
तं त्वा गीर्भिर्गिर्वणसं द्रविणस्युं द्रविणोदः । सपर्येम सपर्यवः ॥
હે ગીર્વણસ, ગીરોમાં આનંદ માનનાર, દ્રવિણને ઇચ્છનાર અને દ્રવિણોદ (ધનદાતા) તને—અમે, ઉપાસનામાં ઉત્સુક, અમારી વાણી-સ્તુતિઓથી પૂજીએ.
Mantra 4
स बोधि सूरिर्मघवा वसुपते वसुदावन् । युयोध्यस्मद्द्वेषांसि ॥
હે સૂરિ, હે મઘવાન, હે વસુપતે, હે વસુદાવન—અમારા પ્રકાશિત નેતા રૂપે જાગૃત થા; અને અમાથી દ્વેષની શક્તિઓને દૂર હંકાર.
Mantra 5
स नो वृष्टिं दिवस्परि स नो वाजमनर्वाणम् । स नः सहस्रिणीरिषः ॥
સ અમને દ્યૌમાંથી વરસતી વૃષ્ટિ (શક્તિનો અવતાર) લાવે; સ અમને અક્ષય, અનર્વાણ વાજ—વિજયી ઊર્જાની પૂર્ણતા—લાવે; સ અમને સહસ્રગણી ઇષઃ—પોષણની આનંદદાયી ભોગસામગ્રી અને પ્રેરણાઓ—લાવે.
Mantra 6
ईळानायावस्यवे यविष्ठ दूत नो गिरा । यजिष्ठ होतरा गहि ॥
હે યવિષ્ઠ (સદૈવ નવયુવાન) અગ્નિ, ઈળાનાય—પૂજ્ય અને સહાય માટે આહ્વેય—અમારી ગિરા દ્વારા દૂતરૂપે આવ; હે યજિષ્ઠ, હે હોતૃ, અહીં આવ.
Mantra 7
अन्तर्ह्यग्न ईयसे विद्वाञ्जन्मोभया कवे । दूतो जन्येव मित्र्यः ॥
કારણ કે, હે અગ્નિ, તું અંતરમાં ગતિ કરે છે; હે કવે, બંને જન્મોને જાણનાર તું છે. મનુષ્યોમાં જન્મેલા જેવો દૂત, તું કર્મોમાં મિત્રભાવવાળો છે.
Mantra 8
स विद्वाँ आ च पिप्रयो यक्षि चिकित्व आनुषक् । आ चास्मिन्त्सत्सि बर्हिषि ॥
હે વિદ્વાન્! તું અમારી પાસે આવીને પરિપૂર્ણ થા; હે ચિકિત્વાન્ (સચેત)! અનુષક્—યોગ્ય ક્રમમાં—યજ્ઞ કર; અને આ બર્હિષિ (યજ્ઞાસન/પવિત્ર પાથરણા) પર આવીને બેસ.
It teaches that Agni is approached through kindling and sincere prayer, and that when the rite is done in right order, Agni brings strength, rain-like descent of power, and nourishment.
Samidh is the physical kindling that establishes the fire, while upasad is the ‘near-approach’—the focused, reverent drawing close to Agni through recitation and intention.
Barhis is the sacred seat/spread in the ritual space; inviting Agni to sit there means establishing his presence so the offering and the worshipper’s consecrated awareness become steady and effective.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.