Sukta 6
Sukta 2.6
Gṛtsamada (Bhārgava)
Agni
Gāyatrī
गृत्समदाचे हे गायत्री सूक्त अग्नीचे आवाहन करते—समिधा प्रज्वलन, प्रार्थना आणि यज्ञकर्माची सुव्यवस्थित रचना यांद्वारे ज्याच्याजवळ जाता येते अशी निकट व अंतरंग दैवी उपस्थिती म्हणून. अग्नीने ऋषीचे उच्चार ऐकावेत, हवि स्वीकारावे, आणि स्वर्गीय “वर्षा” (बलाचा अवतार), विजयदायी ऊर्जा (वाज) व विपुल पोषण प्रदान करावे अशी विनंती आहे. शेवटी सर्वज्ञ, चेतन अग्नीला आमंत्रण दिले आहे की तो येवो, विधी योग्य क्रमाने संपन्न करो आणि बर्हिस् (यज्ञासन)ावर विराजमान होवो.
Mantras
Mantra 1
इमां मे अग्ने समिधमिमामुपसदं वनेः । इमा उ षु श्रुधी गिरः ॥
हे अग्ने, माझ्यासाठी ही समिधा, ही उपसद् (निकट-उपासना) मी मागतो; आणि या गिरः—वाणीही. तू निश्चयाने या प्रार्थनात्मक वचनांना नीट ऐक.
Mantra 2
अया ते अग्ने विधेमोर्जो नपादश्वमिष्टे । एना सूक्तेन सुजात ॥
या (प्रेरित गती)ने, हे अग्ने, आम्ही तुझी विधिपूर्वक उपासना करू—हे ऊर्जेच्या नपात्, जो अश्व (गतिशील शक्ती) इच्छितोस; या सुगठित सूक्ताने, हे सुजात, आमच्यात प्रकट होऊन वाढ पाव।
Mantra 3
तं त्वा गीर्भिर्गिर्वणसं द्रविणस्युं द्रविणोदः । सपर्येम सपर्यवः ॥
तुला—गीर्भींमध्ये रमणारा, गिर्वणस, द्रविणाचा अभिलाषी आणि द्रविणोद—आम्ही आमच्या वाणीने पूजू; उपासनेत उत्सुक असलेले आम्ही।
Mantra 4
स बोधि सूरिर्मघवा वसुपते वसुदावन् । युयोध्यस्मद्द्वेषांसि ॥
जागृत हो—आमचा सूरी (प्रकाश-नेता) बन; हे मघवा, वसुपते, वसुदावन्—आमच्यापासून द्वेषाच्या शक्तींना दूर हाकल।
Mantra 5
स नो वृष्टिं दिवस्परि स नो वाजमनर्वाणम् । स नः सहस्रिणीरिषः ॥
तो आम्हांस द्युलोकातून वृष्टी—वरून उतरती शक्ती—आणो; तो आम्हांस अनर्वाण वाज, म्हणजे विजय-ऊर्जेची परिपूर्णता, आणो; तो आम्हांस सहस्रगुणा इषः—पोषणाच्या रसधारा व प्रेरणा—आणो।
Mantra 6
ईळानायावस्यवे यविष्ठ दूत नो गिरा । यजिष्ठ होतरा गहि ॥
हे यविष्ठ (सदा नवा) अग्ने, ईळनीय व अवस्युजनांस सहाय्यक, आमच्या गिरा (वाणी)ने दूत होऊन ये; हे यजिष्ठ, हे होतृ, येथे ये।
Mantra 7
अन्तर्ह्यग्न ईयसे विद्वाञ्जन्मोभया कवे । दूतो जन्येव मित्र्यः ॥
कारण, हे अग्ने, तू अंतरीच संचार करतोस; हे कवे, तू उभय जन्म जाणणारा आहेस; मनुष्यमध्ये जन्मलेल्या जनासारखा दूत होऊन, तू आपल्या कर्मांत मित्रवत् आहेस।
Mantra 8
स विद्वाँ आ च पिप्रयो यक्षि चिकित्व आनुषक् । आ चास्मिन्त्सत्सि बर्हिषि ॥
हे विद्वान् (अग्ने), ये आणि आमच्यात परिपूर्ण हो; हे चेतन, अनुक्रमाने यज्ञ कर. आणि येऊन इथे या बर्हिषी (यज्ञासनावर) बस.
Frequently Asked Questions
It teaches that Agni is approached through kindling and sincere prayer, and that when the rite is done in right order, Agni brings strength, rain-like descent of power, and nourishment.
Samidh is the physical kindling that establishes the fire, while upasad is the ‘near-approach’—the focused, reverent drawing close to Agni through recitation and intention.
Barhis is the sacred seat/spread in the ritual space; inviting Agni to sit there means establishing his presence so the offering and the worshipper’s consecrated awareness become steady and effective.
Ask anything about Sukta 6 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.