Sukta 6
Sukta 2.6
Gṛtsamada (Bhārgava)
Agni
Gāyatrī
ਗ੍ਰਿਤ੍ਸਮਦ ਦਾ ਇਹ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਸੂਕਤ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਅੰਤਰੰਗ ਦਿਵ੍ਯ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੱਕ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਣ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਸੁਣੇ, ਹਵੀਆਂ ਸਵੀਕਾਰੇ, ਅਤੇ ਸਵਰਗੀ ‘ਵਰਖਾ’ ਵਾਂਗ (ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਵਤਰਣ), ਜਿੱਤੂ ਵਾਜ (ਵਿਜਯ-ਸ਼ਕਤੀ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰ ਪੋਸ਼ਣ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਰਵਜ੍ਞ ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਉਣ, ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਯਥਾਕ੍ਰਮ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ ਬਰ੍ਹਿਸ (ਯਜ੍ਞ-ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
इमां मे अग्ने समिधमिमामुपसदं वनेः । इमा उ षु श्रुधी गिरः ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਹ ਸਮਿਧ (ਅੰਦਰਲੇ ਅਗਨਿ ਦਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨ) ਅਤੇ ਇਹ ਉਪਸਦ (ਆਤਮਾ ਦਾ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣਾ) ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਇਹ ਗਿਰਹ—ਇਹ ਅਰਦਾਸ-ਭਰੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ—ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ।
Mantra 2
अया ते अग्ने विधेमोर्जो नपादश्वमिष्टे । एना सूक्तेन सुजात ॥
ਇਸ (ਆਯਾ) ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਸੇਵਾ ਕਰੀਏ; ਹੇ ਊਰਜਾ ਦੇ ਨਪਾਤ, ਅਸ਼ਵ (ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸ਼ਕਤੀ) ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ! ਇਸ ਸੁਘੜ ਸੂਕਤ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁਜਾਤ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ।
Mantra 3
तं त्वा गीर्भिर्गिर्वणसं द्रविणस्युं द्रविणोदः । सपर्येम सपर्यवः ॥
ਹੇ ਗੀਰਵਣਸ, ਗੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦ੍ਰਵਿਣ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦ੍ਰਵਿਣੋਦ (ਧਨਦਾਤਾ) ਤੂੰ—ਅਸੀਂ, ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਉਤਸੁਕ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਣੀ-ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੀਏ।
Mantra 4
स बोधि सूरिर्मघवा वसुपते वसुदावन् । युयोध्यस्मद्द्वेषांसि ॥
ਹੇ ਸੂਰੀ, ਹੇ ਮਘਵਨ, ਹੇ ਵਸੁਪਤੇ, ਹੇ ਵਸੁਦਾਵਨ—ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਗ੍ਰਤ ਹੋ; ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵੈਰ-ਦ੍ਵੈਸ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾ।
Mantra 5
स नो वृष्टिं दिवस्परि स नो वाजमनर्वाणम् । स नः सहस्रिणीरिषः ॥
ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦਿਉ ਤੋਂ ਵਰ੍ਹਦੀ ਵਰਿਸ਼ਟੀ (ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਅਵਤਰਨ) ਲਿਆਵੇ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਅਨਰਵਾਣ, ਅਖੰਡ ਵਾਜ—ਵਿਜੈ-ਊਰਜਾ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ—ਲਿਆਵੇ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਹਸ੍ਰਗੁਣੀ ਇਸ਼ਃ—ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ—ਲਿਆਵੇ।
Mantra 6
ईळानायावस्यवे यविष्ठ दूत नो गिरा । यजिष्ठ होतरा गहि ॥
ਹੇ ਯਵਿਸ਼ਠ (ਸਦਾ ਨਵਾਂ) ਅਗਨੀ, ਈਲ਼ਾਨਾਯ—ਪੂਜਣਯੋਗ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਆਹਵਾਨਯੋਗ—ਸਾਡੀ ਗਿਰਾ ਰਾਹੀਂ ਦੂਤ ਬਣ ਕੇ ਆ; ਹੇ ਯਜਿਸ਼ਠ, ਹੇ ਹੋਤ੍ਰ, ਇੱਥੇ ਆ।
Mantra 7
अन्तर्ह्यग्न ईयसे विद्वाञ्जन्मोभया कवे । दूतो जन्येव मित्र्यः ॥
ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਚਲਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਕਵੇ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਹੈਂ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਦੂਤ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰ-ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
Mantra 8
स विद्वाँ आ च पिप्रयो यक्षि चिकित्व आनुषक् । आ चास्मिन्त्सत्सि बर्हिषि ॥
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ! ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ; ਹੇ ਚਿਕਿਤਵਾਨ (ਸਚੇਤ)! ਅਨੁਸ਼ਕ—ਯੋਗ੍ਯ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ—ਯਜ੍ਞ ਕਰ; ਅਤੇ ਇਸ ਬਰ੍ਹਿਸਿ (ਯਜ੍ਞ-ਆਸਨ/ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਛੌਣਾ) ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ।
Frequently Asked Questions
It teaches that Agni is approached through kindling and sincere prayer, and that when the rite is done in right order, Agni brings strength, rain-like descent of power, and nourishment.
Samidh is the physical kindling that establishes the fire, while upasad is the ‘near-approach’—the focused, reverent drawing close to Agni through recitation and intention.
Barhis is the sacred seat/spread in the ritual space; inviting Agni to sit there means establishing his presence so the offering and the worshipper’s consecrated awareness become steady and effective.
Ask anything about Sukta 6 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.