Sukta 41
Sukta 2.41
Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Gāyatrī (likely; short 3-pāda structure typical of gāyatrī invites)
ഈ സൂക്തം മുഖ്യമായി വേഗശാലിയായ ജീവവായുവായ വായുവിനെ, തന്റെ ആയിരം-ശക്തിയുള്ള രഥങ്ങളിൽ വേഗത്തിൽ എത്തി സോമം പാനം ചെയ്യാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു; അതിലൂടെ ആരാധകരുടെ പ്രാണശക്തി ഉജ്ജീവിതമാകുകയും വ്യക്തത പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കര്‍മ്മം പുരോഗമിക്കുമ്പോൾ പ്രാർത്ഥന സംരക്ഷണത്തിലും മംഗളത്തിലും വ്യാപിക്കുന്നു—ഇന്ദ്രന്റെ കൃപയും, യജ്ഞാർഹ (യജ്ഞീയ) ദേവസമൂഹവും അവരുടെ ആസനങ്ങളിൽ ഇരുന്ന് പങ്കെടുത്തു ഭോഗിക്കണമെന്നും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
वायो ये ते सहस्रिणो रथासस्तेभिरा गहि । नियुत्वान्त्सोमपीतये ॥
ഹേ വായു, നിന്റെ സഹസ്രശക്തിയുള്ള രഥങ്ങളുമായി ഇവിടെ വരിക; നിയുത് (യോജിപ്പിച്ച ദളങ്ങൾ) ചേർത്ത് സോമപാനത്തിനായി വരിക.
Mantra 2
नियुत्वान्वायवा गह्ययं शुक्रो अयामि ते । गन्तासि सुन्वतो गृहम् ॥
ഹേ വായു, നിയുതുകളോടെ വരിക; ഈ പ്രകാശമുള്ള സോമം ഞാൻ നിനക്കായി അർപ്പിക്കുന്നു. സോമം പിഴിയുന്നവന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് നീ വരും—അർപ്പണത്തിനായി ഒരുക്കിയ അന്തർനിവാസത്തിലേക്ക്.
Mantra 3
शुक्रस्याद्य गवाशिर इन्द्रवायू नियुत्वतः । आ यातं पिबतं नरा ॥
ഇന്ന് ഗാവിന്റെ സാരവുമായി കലർന്ന പ്രകാശമയ സോമരസം—ഹേ ഇന്ദ്ര-വായു, നിയുത് (യുക്തരഥദളം) ഉള്ളവരേ—വരുവിൻ; പാനം ചെയ്‍വിൻ, ഹേ ഇരുവീരന്മാരേ.
Mantra 4
अयं वां मित्रावरुणा सुतः सोम ऋतावृधा । ममेदिह श्रुतं हवम् ॥
ഹേ മിത്ര-വരുൺ, ഋതാവൃധാ (ഋതത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവരേ), നിങ്ങള്ക്കായി പിഴിഞ്ഞെടുത്ത ഈ സോമം ഇതാ; ഇവിടെ ഇപ്പോൾ തന്നെ എന്റെ ഹവൻ-ആഹ്വാനം ശ്രവിക്കുവിൻ.
Mantra 5
राजानावनभिद्रुहा ध्रुवे सदस्युत्तमे । सहस्रस्थूण आसाते ॥
ദ്രോഹമില്ലാത്ത ആ രണ്ടു രാജാക്കന്മാർ സഭയുടെ ഉത്തമാസനത്തിൽ ധ്രുവമായി ഇരിക്കുന്നു; സഹസ്രസ്തംഭങ്ങളാൽ അധിഷ്ഠിതരായി അവർ സ്ഥിരാധിപത്യമായി വിരാജിക്കുന്നു.
Mantra 6
ता सम्राजा घृतासुती आदित्या दानुनस्पती । सचेते अनवह्वरम् ॥
ആ രണ്ടു സാമ്രാട്ടുകൾ—ഘൃതാസുതി (ശുദ്ധപ്രകാശത്തിന്റെ ധാര) യാൽ സമൃദ്ധരായ ആദിത്യർ, ദാനുനസ്പതി (സമൃദ്ധിയുടെ അധിപതികൾ)—നേരായ, അചഞ്ചലമായ പഥത്തിലേക്ക് ഏകമനസ്സോടെ നീങ്ങുന്നു; ഞങ്ങളുടെ ഗതി വഴിതെറ്റലില്ലാത്തതാകട്ടെ.
Mantra 7
गोमदू षु नासत्याश्वावद्यातमश्विना । वर्ती रुद्रा नृपाय्यम् ॥
ഹേ നാസത്യരേ, ഹേ അശ്വിന്മാരേ, ഗോമത് (ഗോ-സമൃദ്ധി/പ്രകാശമയ ജ്ഞാനം) സഹിതവും അശ്വാവത് (വേഗശക്തി) സഹിതവും വരുവിൻ; കൂടാതെ ഹേ രുദ്രന്മാരേ, മനുഷ്യയാത്രയെ കാക്കുന്ന രക്ഷാപഥമായ വർതിയും കൊണ്ടുവരുവിൻ.
Mantra 8
न यत्परो नान्तर आदधर्षद्वृषण्वसू । दुःशंसो मर्त्यो रिपुः ॥
ഹേ വൃഷണ്വസൂ (ബലത്തിന്റെ മഹാദാതാക്കളേ), പുറത്തുനിന്നോ അകത്തുനിന്നോ യാതൊരു ശത്രുവിനും നിങ്ങളെ കീഴടക്കാൻ കഴിയില്ല; ദുഃശംസനായ മർത്ത്യ റിപ്പു—ദുഷ്‌വചനക്കാരനായ നശ്വര വൈരി—വിജയിക്കുകയില്ല.
Mantra 9
ता न आ वोळ्हमश्विना रयिं पिशङ्गसंदृशम् । धिष्ण्या वरिवोविदम् ॥
ഹേ അശ്വിനൗ, ഞങ്ങൾക്കായി ആ റയി—അസ്തിത്വത്തിന്റെ സമൃദ്ധി—ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; അത് പിശങ്ഗ-സന്ദൃശം, ദീപ്തമായി ദർശനയോഗ്യം. ഹേ ധിഷ്ണ്യൗ, വരിവോ-വിദ്—വിശാലാവകാശങ്ങളുടെ കണ്ടെത്തുന്നവരേ—അത് ഞങ്ങൾക്ക് അനുഗ്രഹിക്കണമേ.
Mantra 10
इन्द्रो अङ्ग महद्भयमभी षदप चुच्यवत् । स हि स्थिरो विचर्षणिः ॥
ഇന്ദ്രൻ തീർച്ചയായും മഹാഭയത്തെ അഭിമുഖീകരിച്ച് അതിനെ അകറ്റി എറിഞ്ഞു; കാരണം അവൻ സ്ഥിരൻ—വിചർഷണി, സർവ്വവ്യാപിയായ ശക്തി—മാനവസ്വഭാവത്തെ അതിരുകൾക്കപ്പുറം വളർത്തുന്നവൻ.
Mantra 11
इन्द्रश्च मृळयाति नो न नः पश्चादघं नशत् । भद्रं भवाति नः पुरः ॥
ഇന്ദ്രനും ഞങ്ങളോടു കൃപാലുവാകട്ടെ; പിന്നിൽ നിന്നു യാതൊരു അഘ—പാപം/അമംഗലം—ഞങ്ങളെ പിടിക്കാതിരിക്കട്ടെ. മുന്നിൽ ഞങ്ങൾക്ക് ഭദ്രം—മംഗലം—നേതാവാകട്ടെ.
Mantra 12
इन्द्र आशाभ्यस्परि सर्वाभ्यो अभयं करत् । जेता शत्रून्विचर्षणिः ॥
ഇന്ദ്രൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെല്ലാം, ചുറ്റുമെങ്ങും, ഞങ്ങൾക്ക് അഭയം (ഭയരഹിതത്വം) നൽകട്ടെ; വിശാലമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന അവൻ ശത്രുബലങ്ങളെ ജയിക്കുന്നവനായിരിക്കട്ടെ.
Mantra 13
विश्वे देवास आ गत शृणुता म इमं हवम् । एदं बर्हिर्नि षीदत ॥
സകല ദേവന്മാരേ, വരുവിൻ; എന്റെ ഈ ഹവം (ആഹ്വാനം) ശ്രവിക്കുവിൻ. ഈ ബർഹിസ്‌ (പവിത്രാസനം) മേൽ ഇരിക്കുവിൻ—സജ്ജമാക്കിയ യജ്ഞക്ഷേത്രത്തിൽ സ്ഥാനം എടുക്കുവിൻ.
Mantra 14
तीव्रो वो मधुमाँ अयं शुनहोत्रेषु मत्सरः । एतं पिबत काम्यम् ॥
തീവ്രവും മധുരസമൃദ്ധവുമായ ഈ സോമ-മദം (സോമരസോന്മാദം) നിങ്ങള്ക്കായി തന്നെയാകുന്നു—ശുനഹോത്ര (വേഗപ്രേരിത യജ്ഞ)ത്തിലെ സത്യ-ആഹുതികളിൽ. ഈ കാമ്യമായ പാനം പാനം ചെയ്‍വിൻ.
Mantra 15
इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः । विश्वे मम श्रुता हवम् ॥
ഇന്ദ്രനെ അഗ്രസ്ഥാനമായി വഹിക്കുന്ന മരുദ്ഗണങ്ങളേ, ഹേ ദേവന്മാരേ—പൂഷന്റെ സമൃദ്ധികൾ നല്കുന്നവരേ! നിങ്ങളെല്ലാവരും എന്റെ ഹവം ശ്രവിക്കുവിൻ.
Mantra 16
अम्बितमे नदीतमे देवितमे सरस्वति । अप्रशस्ता इव स्मसि प्रशस्तिमम्ब नस्कृधि ॥
അത്യമ്മേ, അതിനദീ, അതിദേവീ—സരസ്വതീ! ഞങ്ങൾ പ്രശംസയറ്റവരെന്നപോലെ ആകുന്നു; ഹേ അമ്മേ, ഞങ്ങൾക്ക് സത്യമായ പ്രശസ്തിയും യഥാർത്ഥ അംഗീകാരവും നല്കുക.
Mantra 17
त्वे विश्वा सरस्वति श्रितायूंषि देव्याम् । शुनहोत्रेषु मत्स्व प्रजां देवि दिदिड्ढि नः ॥
ഹേ സരസ്വതീ, നിന്റെ ദൈവ്യതയിൽ ഞങ്ങളുടെ എല്ലാ ജീവചലനങ്ങളും ആശ്രയിക്കുന്നു. ശുനഹോത്രങ്ങളിൽ നീ സന്തോഷിക്ക; ഹേ ദേവീ, ഞങ്ങൾക്ക് പ്രജയെ ദൃഢമാക്കുക.
Mantra 18
इमा ब्रह्म सरस्वति जुषस्व वाजिनीवति । या ते मन्म गृत्समदा ऋतावरि प्रिया देवेषु जुह्वति ॥
ഹേ വാജിനീവതി സരസ്വതീ, ഈ ബ്രഹ്മവാണി (സ്തുതി-മന്ത്രങ്ങൾ) നീ പ്രസാദത്തോടെ സ്വീകരിക്കണമേ. ഗൃത്സമദൻ നിനക്കർപ്പിക്കുന്ന ഈ മനനം—ഹേ ഋതാവരീ, ഋതത്തെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നവളേ, ദേവന്മാരിൽ പ്രിയളേ—ദേവശക്തികളിലേക്കു ഹവിസ്സായി ജുഹ്വയിൽ നിന്നു ഒഴുകിപ്പോകുന്നു.
Mantra 19
प्रेतां यज्ञस्य शम्भुवा युवामिदा वृणीमहे । अग्निं च हव्यवाहनम् ॥
യജ്ഞത്തിനായി ശംഭുവാ—ശാന്തിയും ക്ഷേമവും നൽകുന്ന രണ്ടു ശക്തികളായി—മുന്നോട്ട് പുറപ്പെടുവിൻ. ഇന്ന് ഞങ്ങൾ നിങ്ങളിരുവരെയും വരിക്കുന്നു: ഇഡാ (ശുദ്ധ പ്രചോദനം)യും ഹവ്യവാഹന അഗ്നിയും (ഹവിസ്സിനെ വഹിക്കുന്നവൻ), അങ്ങനെ അന്തർയജ്ഞം വികൃതിയില്ലാതെ മുന്നേറട്ടെ.
Mantra 20
द्यावा नः पृथिवी इमं सिध्रमद्य दिविस्पृशम् । यज्ञं देवेषु यच्छताम् ॥
ഹേ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ, ഇന്ന് ഞങ്ങൾക്കായി ഈ സിദ്ധ യജ്ഞത്തെ—ദിവിസ്പൃശ്, പ്രകാശലോകങ്ങളെ സ്പർശിക്കുന്നതിനെ—താങ്ങിനിർത്തുക. ഞങ്ങളുടെ അർപ്പണം ദേവന്മാരിൽ സ്ഥാപിക്കൂ, മനുഷ്യകർമ്മം ദിവ്യ ഋതവുമായി ചേർന്നിടാൻ.
Mantra 21
आ वामुपस्थमद्रुहा देवाः सीदन्तु यज्ञियाः । इहाद्य सोमपीतये ॥
ഹേ നിങ്ങൾ ഇരുവരും, ദോഷരഹിതമായ ആസനത്തിലേക്ക്—യജ്ഞാർഹരായ ദേവന്മാർ ഇന്ന് ഇവിടെ വന്ന് ഇരിക്കട്ടെ. ഇവിടെ, ഇപ്പോൾ, സോമപാനത്തിനായി.
Inside Sukta 41
How it unfolds
- Where it opens
A direct, urgent invitation to Vāyu: come swiftly on mighty chariots, yoked with teams, for Soma-drinking.
- Development
The hymn broadens from Vāyu’s arrival to the wider needs of the sacrificer—strengthening life-breath, securing protection, and aligning the rite with auspicious forward-leading power.
- Climax
A concentrated protective prayer—Indra’s graciousness and the turning away of evil—paired with the decisive request that the auspicious lead from the front.
- Where it settles
The gods worthy of sacrifice are seated ‘here, today’ for Soma, sealing the rite as a gathered communion between human intention and divine powers.
The deity: Vāyu
- Cosmic functionAnimates the worlds through movement and circulation—wind, breath, and the dynamic flow that enables life, weather, and the onward motion of the sacrifice’s offerings and prayers.
- Inner significanceRepresents prāṇa: the enlivening life-force that, when ‘drinking Soma’ (receiving luminous delight), becomes clear, strong, and rightly directed—supporting alertness, inspiration, and inner steadiness.
The seer
- Gṛtsamada (Bhārgava) / Gṛtsamada lineageBhṛgu (Bhārgava) family; Gṛtsamada clan in Maṇḍala 2 · Principal seer of much of Rig Veda Maṇḍala 2, noted for powerful Soma-invocation hymns and for articulating the yajña as a carefully staged invitation to the gods.
Famous verses
niyutvān somapītaye
bhadraṃ bhavāti naḥ puraḥ
ihādya somapītaye
Attributes of the deity
- Swift, first-invoked Soma-drinker
- Niyut-vān (yoked with teams)
- Life-giving breath/prāṇa
- Mobile, penetrating, purifying movement
- Bringer of vigor and clarity to the sacrificer
Also by this seer
- Majority of Rig Veda Maṇḍala 2 hymns are attributed to Gṛtsamada and his lineage
- Hymns to Agni and Indra in Maṇḍala 2 that establish the opening/hosting role of Agni and the victorious aid of Indra
- Soma-related invitational verses (āvāhana style) emphasizing divine arrival, seating, and drinking
The rite, step by step
- Prepare the Soma pressing and arrange the ritual seat(s) for invited deities
- Invoke Vāyu to come with his niyut teams and partake of Soma (formal āvāhana)
- Extend the invocation to allied powers (notably Indra) for graciousness and safeguarding
- Seat the yajñiya gods (Viśve Devāḥ) on the faultless place within the rite
- Conclude with the request that the divine company drink Soma ‘here, today’ and establish well-being for the worshippers
Offerings
- Soma (pressed juice) as the primary offering
- Oblations into Agni (supporting the rite)
- Praise/śastra-stotra as the verbal offering (mantra)
Frequently Asked Questions
The hymn mainly addresses Vāyu, the Wind and Life-Breath, inviting him to come quickly and drink Soma. Some verses also call on Indra and the wider group of gods to bless and protect the worshippers.
On the ritual level it means Vāyu is invited to partake of the pressed Soma offering. On an inner level it suggests the life-force (breath/prāṇa) receiving clarity, vigor, and luminous joy through the sacred rite.
It is a concise prayer for protection and right direction in life: may harm not overtake us unexpectedly, and may what is good and благоприятное lead our path forward. Many readers remember it as a universal Vedic blessing for safe progress.
Ask anything about Sukta 41 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
