Sukta 41
Sukta 2.41
Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Vāyu
Gāyatrī (likely; short 3-pāda structure typical of gāyatrī invites)
এই সূক্তত মুখ্যকৈ দ্ৰুত জীৱন-বায়ু বায়ুক আহ্বান কৰা হৈছে—তেওঁ যেন নিজৰ হাজাৰ-শক্তিসম্পন্ন ৰথসমূহ লৈ আহি সোম পান কৰে, আৰু উপাসকসকলৰ প্ৰাণশক্তিক উদ্দীপিত কৰি স্পষ্টতা আনে। যজ্ঞ আগবঢ়াৰ লগে লগে প্ৰাৰ্থনা ৰক্ষা আৰু মঙ্গলৰ দিশে বিস্তাৰিত হয়—ইন্দ্ৰৰ অনুগ্ৰহো আহ্বান কৰে, আৰু যজ্ঞীয় (যজ্ঞ-যোগ্য) দেৱতাসকলৰ বৃহৎ সমূহক আসন গ্ৰহণ কৰি অংশ ল’বলৈ মাত দিয়ে।
Mantras
Mantra 1
वायो ये ते सहस्रिणो रथासस्तेभिरा गहि । नियुत्वान्त्सोमपीतये ॥
হে বায়ু, তোমাৰ সহস্ৰ-শক্তিসম্পন্ন ৰথসমূহেৰে—নিয়ুত (যুগল-দল) জুৰি—সোমপানৰ বাবে ইয়ালৈ আহা।
Mantra 2
नियुत्वान्वायवा गह्ययं शुक्रो अयामि ते । गन्तासि सुन्वतो गृहम् ॥
হে বায়ু, নিয়ুতসহ আহা; এই উজ্জ্বল সোম মই তোমালৈ আগবঢ়াইছোঁ। তুমি সোম-চেপা জনৰ গৃহলৈ আহিবা—অৰ্পণৰ সজ্জিত অন্তঃগৃহলৈ।
Mantra 3
शुक्रस्याद्य गवाशिर इन्द्रवायू नियुत्वतः । आ यातं पिबतं नरा ॥
আজি গোৱাশিৰে (গোৰ সাৰ-ৰসে) মিশ্ৰিত উজ্জ্বল সোমৰ—হে ইন্দ্ৰ-ৱায়ু, নিয়ুতযুক্ত (যোক্ত ৰথ-দলসহ), আহাঁ; পান কৰা, হে দুই নৰ (বীৰশক্তি), যাতে আমাৰ ভিতৰত তেজস্বী বল আৰু প্ৰাণ একেলগে কাৰ্য কৰে।
Mantra 4
अयं वां मित्रावरुणा सुतः सोम ऋतावृधा । ममेदिह श्रुतं हवम् ॥
এই সোম তোমালোকৰ বাবে নিপীড়িত, হে মিত্র-বৰুণ, ঋতবৃধা (ঋত-ব্যৱস্থা বৃদ্ধি কৰোঁতা); মোৰ এই আহ্বান ইয়াত-এতিয়াই শুনা—মোৰ প্ৰাৰ্থনা গ্ৰহণ হওক।
Mantra 5
राजानावनभिद्रुहा ध्रुवे सदस्युत्तमे । सहस्रस्थूण आसाते ॥
দুজন ৰজা, অবিশ্বাসঘাত নকৰা, ধ্ৰুৱভাৱে সভাৰ উত্তম আসনত বহে; সহস্ৰ স্তম্ভে সমর্থিত—আত্মাৰ পৰিষদত স্থিৰ আধিপত্যৰ শক্তি।
Mantra 6
ता सम्राजा घृतासुती आदित्या दानुनस्पती । सचेते अनवह्वरम् ॥
সেই দুজন সম্ৰাট, ঘৃতাসুতি-সমৃদ্ধ—আদিত্য, দানুনস্পতী—একে সুৰে সোজা, অবিচল পথলৈ অগ্ৰসর হয়; আমাৰ গতি যেন বিচ্যুতি-ৰহিত হয়।
Mantra 7
गोमदू षु नासत्याश्वावद्यातमश्विना । वर्ती रुद्रा नृपाय्यम् ॥
হে নাসত্যা, হে অশ্বিনা, গোমৎ ধনসহ আৰু অশ্বৱৎ শক্তিসহ আহা; হে ৰুদ্রসকল, মানৱৰ যাত্ৰা ৰক্ষা কৰা নৃপায়্য বৃত্তি (পথ) আনিবা।
Mantra 8
न यत्परो नान्तर आदधर्षद्वृषण्वसू । दुःशंसो मर्त्यो रिपुः ॥
হে বৃষণ্বসু, তোমালোকক না বাহিৰৰ কেহে, না ভিতৰৰ কেহে দমাই ৰাখিব পাৰে; দুৰ্ভাষী মৰ্ত্য শত্রু—ৰিপু—জয়ী হ’ব নোৱাৰে।
Mantra 9
ता न आ वोळ्हमश्विना रयिं पिशङ्गसंदृशम् । धिष्ण्या वरिवोविदम् ॥
হে অশ্বিনদ্বয়, আমাৰ ওচৰলৈ সেই ৰয়ি—সত্তাৰ পূৰ্ণতা—আনি দিয়া, যি পিশঙ্গ-সন্দৃশ, উজ্জ্বল দৰ্শনীয়। হে ধিষ্ণ্য, দীপ্ত কৌশলৰ অধিপতি, আমাৰ অন্তৰত বিস্তৃত অৱকাশ বিচাৰি দিয়া।
Mantra 10
इन्द्रो अङ्ग महद्भयमभी षदप चुच्यवत् । स हि स्थिरो विचर्षणिः ॥
ইন্দ্ৰই নিশ্চয় মহা ভয়ৰ সন্মুখীন হ’ল আৰু তাক দূৰলৈ নিক্ষেপ কৰিলে; কিয়নো তেওঁ স্থিৰ, বিচৰ্ষণি—সৰ্বদিকে ব্যাপ্ত শক্তি—যি মানৱ-স্বভাৱক সীমা পাৰ কৰাই বৃদ্ধি কৰে।
Mantra 11
इन्द्रश्च मृळयाति नो न नः पश्चादघं नशत् । भद्रं भवाति नः पुरः ॥
ইন্দ্ৰও আমাৰ প্ৰতি কৃপালু হওক; আমাৰ পাছফালৰ পৰা কোনো অঘ—অপকাৰ—আমাক নাপাওক। আগফালে আমাৰ বাবে ভদ্ৰ—মঙ্গল—নেতা হৈ উঠক।
Mantra 12
इन्द्र आशाभ्यस्परि सर्वाभ्यो अभयं करत् । जेता शत्रून्विचर्षणिः ॥
ইন্দ্ৰে আমাক চাৰিওফালে—সকলো দিশৰ পৰা—অভয়তা স্থাপন কৰক। বিস্তৃত-দৰ্শী (বিচৰ্ষণি) জন শত্রুবলক জয় কৰে।
Mantra 13
विश्वे देवास आ गत शृणुता म इमं हवम् । एदं बर्हिर्नि षीदत ॥
হে বিশ্বদেৱসকল, আহক; মোৰ এই আহ্বান শুনক। এই বৰ্হিষত নি-বহক—পবিত্ৰ বিস্তাৰত আসন লওক।
Mantra 14
तीव्रो वो मधुमाँ अयं शुनहोत्रेषु मत्सरः । एतं पिबत काम्यम् ॥
তীব্ৰ, মধুময় এই সোম-মৎসৰ তোমালোকৰ বাবে—শুনহোত্ৰৰ সত্য-অৰ্পণসমূহত। এই কাম্য পানীয় পান কৰা।
Mantra 15
इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः । विश्वे मम श्रुता हवम् ॥
ইন্দ্ৰক জ্যেষ্ঠ কৰি থকা মৰুতগণ, হে দেৱসকল—পূষণৰ দান-সমৃদ্ধি দান কৰোঁতা—তোমালোক সকলোৱে মোৰ আহ্বান শুনা।
Mantra 16
अम्बितमे नदीतमे देवितमे सरस्वति । अप्रशस्ता इव स्मसि प्रशस्तिमम्ब नस्कृधि ॥
হে অতি-মাতা, অতি-নদী, অতি-দেৱী—সৰস্বতী! যেন আমি প্ৰশংসাহীন; হে মাতা, আমাৰ বাবে সত্য প্ৰশংসা, যথাৰ্থ স্বীকৃতি দান কৰা।
Mantra 17
त्वे विश्वा सरस्वति श्रितायूंषि देव्याम् । शुनहोत्रेषु मत्स्व प्रजां देवि दिदिड्ढि नः ॥
হে সৰস্বতী, তোমাতেই আমাৰ সকলো জীৱন-গতি দেৱীময় আশ্ৰয় পায়। শীঘ্ৰ সত্য-হোমসমূহত আনন্দ কৰা, হে দেৱী, আমাৰ প্ৰজাৰ বৃদ্ধি দৃঢ় কৰি দিয়া।
Mantra 18
इमा ब्रह्म सरस्वति जुषस्व वाजिनीवति । या ते मन्म गृत्समदा ऋतावरि प्रिया देवेषु जुह्वति ॥
হে সৰস্বতী, বাজিকিনী (বল-ঐশ্বৰ্যসমৃদ্ধা) তুমি এই ব্ৰহ্ম—এই স্তোত্ৰবাণীসমূহ—আনন্দে গ্ৰহণ কৰা। ঋত-বৰিণী, দেৱসমূহৰ মাজত প্ৰিয়, গৃত্সমদৰ এই মনন-স্তোত্ৰ তোমাৰ প্ৰতি জুহূৰূপে হোম-অৰ্পণ হৈ প্ৰবাহিত হৈছে।
Mantra 19
प्रेतां यज्ञस्य शम्भुवा युवामिदा वृणीमहे । अग्निं च हव्यवाहनम् ॥
শান্তি-কল্যাণৰ দুয়ো শক্তিৰূপে যজ্ঞলৈ আগবাঢ়া। আজি আমি তোমালোক দুয়োক বাছি লওঁ—ইডা (সঠিক প্ৰেৰণা) আৰু হব্যবাহন অগ্নি (আহুতি-বাহক)—যাতে অন্তৰ্যজ্ঞ নিৰ্বিঘ্নে অগ্ৰসর হয়।
Mantra 20
द्यावा नः पृथिवी इमं सिध्रमद्य दिविस्पृशम् । यज्ञं देवेषु यच्छताम् ॥
হে দ্যাৱা-পৃথিৱী, আজি আমাৰ বাবে এই সিদ্ধ, দিৱিস্পৰ্শী যজ্ঞক ধৰি ৰাখা। আমাৰ আহুতি দেৱসমূহৰ মাজত স্থাপন কৰা—যাতে মানৱৰ কৰ্ম দিৱ্য ঋতৰ সৈতে যুক্ত হয়।
Mantra 21
आ वामुपस्थमद्रुहा देवाः सीदन्तु यज्ञियाः । इहाद्य सोमपीतये ॥
হে অদ্ৰুহা (অদ্ৰোহী) দেবদ্বয়, তোমালোকৰ নিৰ্দোষ আসনত আজি ইয়াত যজ্ঞযোগ্য দেবতাসকল আহি বহক। ইয়াতেই, এতিয়াই, সোমপানৰ বাবে।
Frequently Asked Questions
The hymn mainly addresses Vāyu, the Wind and Life-Breath, inviting him to come quickly and drink Soma. Some verses also call on Indra and the wider group of gods to bless and protect the worshippers.
On the ritual level it means Vāyu is invited to partake of the pressed Soma offering. On an inner level it suggests the life-force (breath/prāṇa) receiving clarity, vigor, and luminous joy through the sacred rite.
It is a concise prayer for protection and right direction in life: may harm not overtake us unexpectedly, and may what is good and благоприятное lead our path forward. Many readers remember it as a universal Vedic blessing for safe progress.
Ask anything about Sukta 41 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.