Sukta 41
Sukta 2.41
Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Vāyu
Gāyatrī (likely; short 3-pāda structure typical of gāyatrī invites)
अयं सूक्तो मुख्यतः शीघ्रं प्राणवायुम् वायुम् सहस्रशक्तिभिः रथैः आगन्तुं सोमपानाय च आह्वयति, येन यजमानानां प्राणबलं तेजस्वि विशदं च भवति। यज्ञे प्रवर्तमाने प्रार्थना रक्षां शिवत्वं च विस्तरयति—इन्द्रस्य प्रसादं च याचते, तथा यज्ञियानां देवानां व्यापकं गणं आसनानि उपविश्य सोमं यज्ञभागं च उपभोक्तुं आह्वयति।
Mantras
Mantra 1
वायो ये ते सहस्रिणो रथासस्तेभिरा गहि । नियुत्वान्त्सोमपीतये ॥
वायो, ये ते सहस्रिणो रथास् तैः नियुत्वान्तः सोमपीतये आ गहि।
Mantra 2
नियुत्वान्वायवा गह्ययं शुक्रो अयामि ते । गन्तासि सुन्वतो गृहम् ॥
नियुत्वान् वायव आ गहि; अयं शुक्रः सोमोऽहं ते आयामि। सुन्वतो गृहं गन्तासि।
Mantra 3
शुक्रस्याद्य गवाशिर इन्द्रवायू नियुत्वतः । आ यातं पिबतं नरा ॥
अद्य शुक्रमस्य सोमस्य गवाशिरा मिश्रितस्य—हे इन्द्रवायू नियुत्वन्तौ—आ यातम्; पिबतम्, हे नरा, यथा अस्मासु तेजोबलं च प्राणश्च सह कार्यं कुर्याताम्।
Mantra 4
अयं वां मित्रावरुणा सुतः सोम ऋतावृधा । ममेदिह श्रुतं हवम् ॥
अयं वां मित्रावरुणा सुतः सोमः, ऋतावृधा; मम इह एव श्रुतं हवम्—मम प्रार्थना प्रतिगृह्यताम्।
Mantra 5
राजानावनभिद्रुहा ध्रुवे सदस्युत्तमे । सहस्रस्थूण आसाते ॥
राजानावनभिद्रुहा ध्रुवे सदसि उत्तमे आसाते; सहस्रस्थूणौ इव समर्थितौ—आत्मपरिषदि स्थिरराज्यशक्ती।
Mantra 6
ता सम्राजा घृतासुती आदित्या दानुनस्पती । सचेते अनवह्वरम् ॥
तौ सम्राजौ घृतासुतिसम्पन्नौ आदित्यौ दानुनस्पती च, सचेते अनवह्वरं सरलं पन्थानं प्रति गच्छतः; अस्माकं गतिं अविचलां कुर्वतः।
Mantra 7
गोमदू षु नासत्याश्वावद्यातमश्विना । वर्ती रुद्रा नृपाय्यम् ॥
हे नासत्यौ हे अश्विनौ, गोमद्भिः धनैः अश्ववद्भिः शक्तिभिश्च आगच्छतम्; हे रुद्राः, नृपाय्यां वर्तिं—नृयात्रारक्षिणीं—आ वहत।
Mantra 8
न यत्परो नान्तर आदधर्षद्वृषण्वसू । दुःशंसो मर्त्यो रिपुः ॥
हे वृषण्वसू, न बाह्यः नाभ्यन्तरः कश्चिद् रिपुः युवां पराभवितुं शक्नोति; दुशंसः मर्त्यः रिपुः न जयति।
Mantra 9
ता न आ वोळ्हमश्विना रयिं पिशङ्गसंदृशम् । धिष्ण्या वरिवोविदम् ॥
हे अश्विनौ, तां रयिं पिशङ्गसंदृशां सत्तापूर्णतां नः आ वोळ्हम्। हे धिष्ण्यौ, वरिवोविदं—अस्मासु विस्तीर्णावकाशस्य वेत्तारं—कुरुतम्।
Mantra 10
इन्द्रो अङ्ग महद्भयमभी षदप चुच्यवत् । स हि स्थिरो विचर्षणिः ॥
इन्द्रोऽङ्ग महद्भयम् अभ्यषदप चुच्यवत्; स हि स्थिरो विचर्षणिः—मानवस्वभावं सीमातीतं वर्धयिता।
Mantra 11
इन्द्रश्च मृळयाति नो न नः पश्चादघं नशत् । भद्रं भवाति नः पुरः ॥
इन्द्रश्च नो मृळयाति; न नः पश्चादघं नशत्। भद्रं भवाति नः पुरः।
Mantra 12
इन्द्र आशाभ्यस्परि सर्वाभ्यो अभयं करत् । जेता शत्रून्विचर्षणिः ॥
इन्द्रोऽस्मान् सर्वतः सर्वाभ्यः दिशोऽभयं करोतु। विचर्षणिर्विस्तृतदर्शी शत्रून् जयति।
Mantra 13
विश्वे देवास आ गत शृणुता म इमं हवम् । एदं बर्हिर्नि षीदत ॥
विश्वे देवाः आगच्छत; ममेमं हवं शृणुत। एतस्मिन् बर्हिषि निषीदत—पवित्रे विस्तरे आसत।
Mantra 14
तीव्रो वो मधुमाँ अयं शुनहोत्रेषु मत्सरः । एतं पिबत काम्यम् ॥
तीव्रो मधुमानयं सोममत्तसरः शुनहोत्रेषु वोऽस्तु। एतत् काम्यं पिबत।
Mantra 15
इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः । विश्वे मम श्रुता हवम् ॥
इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः । विश्वे मम श्रुत हवम् ॥
Mantra 16
अम्बितमे नदीतमे देवितमे सरस्वति । अप्रशस्ता इव स्मसि प्रशस्तिमम्ब नस्कृधि ॥
अम्बितमे नदीतमे देवितमे सरस्वति । अप्रशस्ता इव स्मसि प्रशस्तिमम्ब नस्कृधि ॥
Mantra 17
त्वे विश्वा सरस्वति श्रितायूंषि देव्याम् । शुनहोत्रेषु मत्स्व प्रजां देवि दिदिड्ढि नः ॥
त्वे विश्वा सरस्वति श्रितायूंषि देव्याम् । शुनहोत्रेषु मत्स्व प्रजां देवि दिदिड्ढि नः ॥
Mantra 18
इमा ब्रह्म सरस्वति जुषस्व वाजिनीवति । या ते मन्म गृत्समदा ऋतावरि प्रिया देवेषु जुह्वति ॥
इमा ब्रह्मवाचः सरस्वति वाजिनीवति त्वं जुषस्व। या ते गृत्समदेन कृतं मन्म स्तोत्रं ऋतावरि देवेषु प्रिया, तत् ते जुह्वा हविरिव देवेभ्यः प्रहूयते।
Mantra 19
प्रेतां यज्ञस्य शम्भुवा युवामिदा वृणीमहे । अग्निं च हव्यवाहनम् ॥
युवां शम्भुवा यज्ञस्य प्रेताम्। अद्य वयं युवाम् वृणीमहे—इडां च सुमतिं, अग्निं च हव्यवाहनम्—येन यज्ञः सम्यग् अविकृतोऽग्रे सरति।
Mantra 20
द्यावा नः पृथिवी इमं सिध्रमद्य दिविस्पृशम् । यज्ञं देवेषु यच्छताम् ॥
द्यावापृथिवी नः अद्य इमं सिद्ध्रं दिविस्पृशं यज्ञं धारयताम्। अस्माकं हविः देवेषु यच्छताम्—येन मानुषः कर्म ऋतेन दैवेन संयुज्यते।
Mantra 21
आ वामुपस्थमद्रुहा देवाः सीदन्तु यज्ञियाः । इहाद्य सोमपीतये ॥
हे अद्रुहा देवद्वय, वामुपस्थं यज्ञियाः देवाः इह अद्य सीदन्तु। इह अद्य सोमपीतये।
Frequently Asked Questions
The hymn mainly addresses Vāyu, the Wind and Life-Breath, inviting him to come quickly and drink Soma. Some verses also call on Indra and the wider group of gods to bless and protect the worshippers.
On the ritual level it means Vāyu is invited to partake of the pressed Soma offering. On an inner level it suggests the life-force (breath/prāṇa) receiving clarity, vigor, and luminous joy through the sacred rite.
It is a concise prayer for protection and right direction in life: may harm not overtake us unexpectedly, and may what is good and благоприятное lead our path forward. Many readers remember it as a universal Vedic blessing for safe progress.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.