Sukta 41
Sukta 2.41
Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Vāyu
Gāyatrī (likely; short 3-pāda structure typical of gāyatrī invites)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ପ୍ରଧାନତଃ ଶୀଘ୍ର ଜୀବନ-ବାୟୁ ବାୟୁଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ସେ ନିଜ ହଜାର-ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥମାନେ ନେଇ ଆସି ସୋମ ପାନ କରୁନ୍ତୁ, ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣଶକ୍ତିକୁ ଉତ୍ସାହିତ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁନ୍ତୁ। ଯଜ୍ଞ ଆଗେଇବା ସହ ପ୍ରାର୍ଥନା ରକ୍ଷା ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କୃପାକୁ ମଧ୍ୟ ଡାକେ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞିୟ (ଯଜ୍ଞ-ଯୋଗ୍ୟ) ଦେବମାନଙ୍କ ବିଶାଳ ସମୂହକୁ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି ଭାଗ ନେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
Mantras
Mantra 1
वायो ये ते सहस्रिणो रथासस्तेभिरा गहि । नियुत्वान्त्सोमपीतये ॥
ହେ ବାୟୁ, ତୁମ ସହସ୍ରଶକ୍ତି ରଥମାନଙ୍କ ସହ ଏଠାକୁ ଆସ; ନିୟୁତ୍ (ଯୋଡ଼ା ଦଳ) ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସୋମପାନ ପାଇଁ ଆସ।
Mantra 2
नियुत्वान्वायवा गह्ययं शुक्रो अयामि ते । गन्तासि सुन्वतो गृहम् ॥
ହେ ବାୟୁ, ନିୟୁତ୍ମାନଙ୍କ ସହ ଆସ; ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ତୁମେ ସୁନ୍ୱତ (ସୋମ ପିଡ଼ୁଥିବା)ର ଗୃହକୁ ଆସିବ—ଅର୍ପଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅନ୍ତର୍ନିବାସକୁ।
Mantra 3
शुक्रस्याद्य गवाशिर इन्द्रवायू नियुत्वतः । आ यातं पिबतं नरा ॥
ଆଜି ଗୋର ସାର ସହ ମିଶିଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୋମରସକୁ—ହେ ଇନ୍ଦ୍ର-ବାୟୁ, ନିୟୁତ୍ (ଯୁକ୍ତ ରଥଦଳ) ଧାରୀ—ଆସ; ପିଅ, ହେ ଦୁଇ ବୀର ପୁରୁଷ।
Mantra 4
अयं वां मित्रावरुणा सुतः सोम ऋतावृधा । ममेदिह श्रुतं हवम् ॥
ହେ ମିତ୍ର-ବରୁଣ, ଋତାବୃଧା (ଋତକୁ ବଢ଼ାଇବାଳେ), ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପିଷିତ ଏହି ସୋମ ଅଛି; ଏଠି ଏବେ ମୋର ହବନ-ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣ।
Mantra 5
राजानावनभिद्रुहा ध्रुवे सदस्युत्तमे । सहस्रस्थूण आसाते ॥
ସେଇ ଦୁଇ ରାଜା, ଅଦ୍ରୋହୀ, ସଭାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆସନରେ ଧ୍ରୁବଭାବେ ଆସୀନ; ସହସ୍ର ସ୍ତମ୍ଭରେ ଭିତ୍ତିକୃତ ହୋଇ ସେମାନେ ସ୍ଥିର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱରୂପେ ବିରାଜନ୍ତି।
Mantra 6
ता सम्राजा घृतासुती आदित्या दानुनस्पती । सचेते अनवह्वरम् ॥
ସେଇ ଦୁଇ ସମ୍ରାଟ—ଘୃତାସୁତି (ଶୁଦ୍ଧ ତେଜର ଧାରା)ରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଆଦିତ୍ୟ, ଦାନୁନସ୍ପତି (ସମୃଦ୍ଧିର ଅଧିପତି)—ସିଧା, ଅବିଚଳ ପଥ ପ୍ରତି ଏକମନେ ଗତି କରନ୍ତି; ଆମ ଗତି ଭ୍ରମରହିତ ହେଉ।
Mantra 7
गोमदू षु नासत्याश्वावद्यातमश्विना । वर्ती रुद्रा नृपाय्यम् ॥
ହେ ନାସତ୍ୟମାନେ, ହେ ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟ, ଗୋମତ୍ (ଗୋ-ସମୃଦ୍ଧି/ପ୍ରକାଶମୟ ଜ୍ଞାନ) ଓ ଅଶ୍ୱାବତ୍ (ଶୀଘ୍ର ଶକ୍ତି) ସହ ଆସ; ଏବଂ ହେ ରୁଦ୍ରମାନେ, ମାନବ-ଯାତ୍ରାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ରକ୍ଷକ ପଥ—ବର୍ତ୍ତୀ—ମଧ୍ୟ ଆଣ।
Mantra 8
न यत्परो नान्तर आदधर्षद्वृषण्वसू । दुःशंसो मर्त्यो रिपुः ॥
ହେ ବୃଷଣ୍ୱସୂ (ବଳର ମହାଦାତା), ବାହାରୁ କିମ୍ବା ଭିତରୁ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେ ନାହିଁ; ଦୁଃଶଂସ ମର୍ତ୍ୟ ରିପୁ—କୁବଚନ କରୁଥିବା ନଶ୍ୱର ବୈରୀ—ଜିତିପାରେ ନାହିଁ।
Mantra 9
ता न आ वोळ्हमश्विना रयिं पिशङ्गसंदृशम् । धिष्ण्या वरिवोविदम् ॥
ହେ ଅଶ୍ୱିନୌ, ଆମ ପାଇଁ ସେଇ ରୟି—ଅସ୍ତିତ୍ୱର ସମୃଦ୍ଧି—ଏଠାକୁ ବହି ଆଣ; ଯାହା ପିଶଙ୍ଗ-ସନ୍ଦୃଶ, ଦୀପ୍ତ ଦର୍ଶନଯୋଗ୍ୟ। ହେ ଧିଷ୍ଣ୍ୟୌ, ଵରିଵୋ-ଵିଦ୍—ବିଶାଳ ଅବକାଶର ଖୋଜି—ଆମକୁ ତାହା ଦିଅ।
Mantra 10
इन्द्रो अङ्ग महद्भयमभी षदप चुच्यवत् । स हि स्थिरो विचर्षणिः ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ମହା ଭୟକୁ ସାମ୍ନା କରି ତାହାକୁ ଦୂରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; କାରଣ ସେ ସ୍ଥିର—ଵିଚର୍ଷଣି, ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପି ଶକ୍ତି—ଯେ ମାନବ ସ୍ୱଭାବକୁ ସୀମା ପାରେ ବିସ୍ତାର କରେ।
Mantra 11
इन्द्रश्च मृळयाति नो न नः पश्चादघं नशत् । भद्रं भवाति नः पुरः ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆମ ପ୍ରତି କୃପାଳୁ ହେଉନ୍ତୁ; ପଛଦିଗରୁ କୌଣସି ଅଘ—ପାପ/ଅମଙ୍ଗଳ—ଆମକୁ ନ ଧରୁ। ଆଗରେ ଆମ ପାଇଁ ଭଦ୍ର—ମଙ୍ଗଳ—ନେତା ହେଉ।
Mantra 12
इन्द्र आशाभ्यस्परि सर्वाभ्यो अभयं करत् । जेता शत्रून्विचर्षणिः ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ, ଚାରିପାଖେ ସବୁଠାରେ, ଆମକୁ ଅଭୟ ଦିଅନ୍ତୁ; ବିଶାଳ-ବିଚରଣଶୀଳ ସେ ଶତ୍ରୁବଳଙ୍କ ଜେତା ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 13
विश्वे देवास आ गत शृणुता म इमं हवम् । एदं बर्हिर्नि षीदत ॥
ହେ ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ, ଆସନ୍ତୁ; ମୋର ଏହି ହବ (ଆହ୍ୱାନ) ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ବର୍ହିସ୍ (ପବିତ୍ର ଆସନ) ଉପରେ ବସନ୍ତୁ—ସଜାଇଥିବା ଯଜ୍ଞକ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
Mantra 14
तीव्रो वो मधुमाँ अयं शुनहोत्रेषु मत्सरः । एतं पिबत काम्यम् ॥
ତୀବ୍ର ଓ ମଧୁମୟ ଏହି ସୋମ-ମଦ (ସୋମରସର ଉଲ୍ଲାସ) ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଛି—ଶୁନହୋତ୍ର (ଶୀଘ୍ର-ପ୍ରେରିତ ଯଜ୍ଞ)ର ସତ୍ୟ-ଆହୁତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ। ଏହି କାମ୍ୟ ପାନକୁ ପିଅ।
Mantra 15
इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः । विश्वे मम श्रुता हवम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖିଥିବା ମରୁଦ୍ଗଣମାନେ, ହେ ଦେବମାନେ—ପୂଷଣଙ୍କ ସମୃଦ୍ଧି ଦାନକାରୀମାନେ! ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋର ହବନ ଶୁଣ।
Mantra 16
अम्बितमे नदीतमे देवितमे सरस्वति । अप्रशस्ता इव स्मसि प्रशस्तिमम्ब नस्कृधि ॥
ହେ ଅତିମାତା, ଅତିନଦୀ, ଅତିଦେବୀ—ସରସ୍ୱତୀ! ଆମେ ଯେନେ ଅପ୍ରଶଂସିତ; ହେ ଅମ୍ବେ, ଆମକୁ ସତ୍ୟ ପ୍ରଶସ୍ତି, ଯଥାର୍ଥ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଅ।
Mantra 17
त्वे विश्वा सरस्वति श्रितायूंषि देव्याम् । शुनहोत्रेषु मत्स्व प्रजां देवि दिदिड्ढि नः ॥
ହେ ସରସ୍ୱତୀ, ତୁମ ଦେବ୍ୟତାରେ ଆମ ସମସ୍ତ ଆୟୁଷ୍ୟ-ଗତିମାନ ଆଶ୍ରୟ ପାଉଛି। ଶୁନହୋତ୍ରମାନେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ କର; ହେ ଦେବୀ, ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରଜାକୁ ଦୃଢ଼ କର।
Mantra 18
इमा ब्रह्म सरस्वति जुषस्व वाजिनीवति । या ते मन्म गृत्समदा ऋतावरि प्रिया देवेषु जुह्वति ॥
ହେ ବାଜିନୀବତୀ ସରସ୍ୱତୀ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମବାଣୀ (ସ୍ତୁତି-ମନ୍ତ୍ର) ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କର। ଗୃତ୍ସମଦ ଯେ ମନନ ତୁମକୁ ଅର୍ପଣ କରେ—ହେ ଋତାବରୀ, ଋତକୁ ବାଛୁଥିବା, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରିୟା—ତାହା ଜୁହ୍ୱା ଦ୍ୱାରା ଦେବଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହବିରୂପେ ଢାଳାଯାଏ।
Mantra 19
प्रेतां यज्ञस्य शम्भुवा युवामिदा वृणीमहे । अग्निं च हव्यवाहनम् ॥
ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଶମ୍ଭୁବା—ଶାନ୍ତି ଓ କଲ୍ୟାଣର ଦୁଇ ଶକ୍ତି ଭାବେ—ଆଗେଇ ଯାଅ। ଆଜି ଆମେ ତୁମ ଦୁହଙ୍କୁ ବରଣ କରୁ: ଇଡା (ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରେରଣା) ଓ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନି (ହବି ବହନକାରୀ), ଯେପରି ଅନ୍ତର୍ଯଜ୍ଞ ଅବିକୃତ ଭାବେ ଆଗେଇ ଚାଲୁ।
Mantra 20
द्यावा नः पृथिवी इमं सिध्रमद्य दिविस्पृशम् । यज्ञं देवेषु यच्छताम् ॥
ହେ ଦ୍ୟାବା ଓ ପୃଥିବୀ, ଆଜି ଆମ ପାଇଁ ଏହି ସିଧ୍ର ଯଜ୍ଞକୁ—ଦିବିସ୍ପୃଶ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବାକୁ—ଧାରଣ କର। ଆମ ଅର୍ପଣକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କର, ଯେପରି ମାନବ କର୍ମ ଦିବ୍ୟ ଋତ ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଉ।
Mantra 21
आ वामुपस्थमद्रुहा देवाः सीदन्तु यज्ञियाः । इहाद्य सोमपीतये ॥
ହେ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ, ନିର୍ଦୋଷ ଆସନ ନିକଟକୁ—ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ ଦେବମାନେ ଆଜି ଏଠାରେ ଆସି ବସନ୍ତୁ। ଏଠାରେ, ଏଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସୋମପାନ ପାଇଁ।
Frequently Asked Questions
The hymn mainly addresses Vāyu, the Wind and Life-Breath, inviting him to come quickly and drink Soma. Some verses also call on Indra and the wider group of gods to bless and protect the worshippers.
On the ritual level it means Vāyu is invited to partake of the pressed Soma offering. On an inner level it suggests the life-force (breath/prāṇa) receiving clarity, vigor, and luminous joy through the sacred rite.
It is a concise prayer for protection and right direction in life: may harm not overtake us unexpectedly, and may what is good and благоприятное lead our path forward. Many readers remember it as a universal Vedic blessing for safe progress.
Ask anything about Sukta 41 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.