
Sukta 2.34
Gṛtsamada (Gṛtsamada Bhārgava) (traditional attribution for RV 2.34)
Triṣṭubh (probable for RV 2.34; each pāda ~11 syllables)
ഈ സൂക്തം മരുৎകളെ ഉഗ്രവും ദീപ്തിമാനുമായ കൊടുങ്കാറ്റ്-ശക്തികളായി സ്തുതിക്കുന്നു—അവർ വന്യജീവികളുപോലെ പാഞ്ഞെത്തി, അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ച്, തടസ്സങ്ങളെ അകറ്റി മറഞ്ഞുകിടന്ന പ്രകാശത്തിന്റെ “കിരണങ്ങൾ/പശുക്കൾ” പുറത്തുവിടുന്നു. ഹവിസ് അർപ്പിക്കുന്ന യജമാനനുവേണ്ടി പ്രത്യേകിച്ച്, സംരക്ഷണവും സമൃദ്ധിയും സന്മനസ്സും കൊണ്ടു അവർ സമീപിക്കണമെന്നു ഇത് അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവരുടെ മഹിമയെ ചിത്രാഭമായി വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന ശൈലി, തുടർന്ന് ദുരിതവും കുറ്റാരോപണവും കടത്തിക്കൊണ്ടുപോകുന്ന രക്ഷാസഹായത്തിനായുള്ള നേരിട്ടുള്ള പ്രാർത്ഥനയായി മാറുന്നു.
Mantra 1
धारावरा मरुतो धृष्ण्वोजसो मृगा न भीमास्तविषीभिरर्चिनः । अग्नयो न शुशुचाना ऋजीषिणो भृमिं धमन्तो अप गा अवृण्वत ॥
ധാരാവരാ (ധാരപോലെ ഒഴുകുന്ന) മരുതർ, ധൃഷ്ണ്വോജസ് (ഉഗ്രബലമുള്ളവർ), ഭീമ മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ, തങ്ങളുടെ തവിഷീ (പ്രചണ്ഡശക്തി)കൊണ്ട് ദീപ്തരാകുന്നു. അഗ്നികളുപോലെ ശുശുചാന (പ്രജ്വലിത), ഋജീഷിണ (നേരെ പാഞ്ഞോടുന്ന) അവർ ഭൃമി (തടസ്സം) ഊതി അകറ്റി, അപ (മറവിൽ) നിന്നു ഗാഃ (കിരണ-ഗോവുകൾ) പുറത്തെടുക്കുന്നു.
Mantra 2
द्यावो न स्तृभिश्चितयन्त खादिनो व्यभ्रिया न द्युतयन्त वृष्टयः । रुद्रो यद्वो मरुतो रुक्मवक्षसो वृषाजनि पृश्न्याः शुक्र ऊधनि ॥
സ്തംഭങ്ങളോടുകൂടിയ ദ്യാവുപോലെ അവർ തങ്ങളുടെ ബലം പടുത്തുയർത്തുന്നു; ചിതറിക്കിടക്കുന്ന മേഘങ്ങളെപ്പോലെ മഴകൾ മിന്നിത്തിളങ്ങുന്നു. ഹേ സ്വർണ-വക്ഷസ്സുകളായ മരുതുകളേ, രുദ്രൻ—വൃഷഭൻ—പൃശ്യ്നിയുടെ ദീപ്തമായ ഉദരത്തിൽ നിങ്ങളെ ജനിപ്പിച്ചപ്പോൾ, അവൻ നിങ്ങളിൽ ബലത്തിന്റെ പ്രകാശമയ രസം പകർന്നു.
Mantra 3
उक्षन्ते अश्वाँ अत्याँ इवाजिषु नदस्य कर्णैस्तुरयन्त आशुभिः । हिरण्यशिप्रा मरुतो दविध्वतः पृक्षं याथ पृषतीभिः समन्यवः ॥
യജ്ഞ-മത്സരങ്ങളിൽ ഓട്ടക്കാരെപ്പോലെ അവർ തങ്ങളുടെ അശ്വങ്ങളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; ഗർജ്ജിക്കുന്ന നാദത്തിന്റെ ചെവികളാൽപോലെ, അവർ വേഗശക്തികളാൽ മുന്നേറുന്നു. ഹേ സ്വർണ-ഹനുക്കളായ മരുതുകളേ, ബലത്തോടെ വിറയുന്നവരായി, ഒരേ ഇച്ഛയും ഉത്സാഹവും ഉള്ളവരായി, നിങ്ങൾ ചിതറുനിറമുള്ള അശ്വങ്ങളെ കയറി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Mantra 4
पृक्षे ता विश्वा भुवना ववक्षिरे मित्राय वा सदमा जीरदानवः । पृषदश्वासो अनवभ्रराधस ऋजिप्यासो न वयुनेषु धूर्षदः ॥
പോഷണത്തിനായി അവർ സർവ്വഭുവനങ്ങളെയും വഹിച്ചിരിക്കുന്നു; സദാ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, മിത്രന്റെ സൗഹൃദസമരസ്യത്തിനായി അവർ സഭാസനത്തിലേക്ക് വരുന്നു. ചിതറുനിറമുള്ള അശ്വങ്ങളോടുകൂടി, മേഘരഹിത സമ്പത്തോടുകൂടി, നേരെ ഓടിക്കുന്നവർ, അവർ വിവേചനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.
Mantra 5
इन्धन्वभिर्धेनुभी रप्शदूधभिरध्वस्मभिः पथिभिर्भ्राजदृष्टयः । आ हंसासो न स्वसराणि गन्तन मधोर्मदाय मरुतः समन्यवः ॥
ഇന്ധനമായി ജ്വലിപ്പിക്കുന്ന പ്രേരകശക്തികളോടെ, ദൃഢസ്തനങ്ങളുള്ള പോഷക ധേനു-ധാരകളോടെ, യാത്രാമാർഗങ്ങളിൽ, ജ്വലിക്കുന്ന കുന്തങ്ങളോടെ ദീപ്തദൃഷ്ടികളായി—വരുവിൻ. ഹംസങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ജലാശയങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നതുപോലെ, ഏകാർദ്രതയുള്ള മരുത്തന്മാരേ, മധുവിന്റെ മദത്തിനായി വരുവിൻ.
Mantra 6
आ नो ब्रह्माणि मरुतः समन्यवो नरां न शंसः सवनानि गन्तन । अश्वामिव पिप्यत धेनुमूधनि कर्ता धियं जरित्रे वाजपेशसम् ॥
ഏകാർദ്രതയുള്ള മരുത്തന്മാരേ, ഞങ്ങളുടെ ബ്രഹ്മ (മന്ത്രങ്ങൾ) അടുക്കൽ വരുവിൻ; വീരന്മാരുടെ ശംസ (സ്തുതി)പോലെ സവനങ്ങളായ (സോമപീഡനങ്ങൾ) അടുക്കലും വരുവിൻ. കുതിരയെ നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ തണിൽ ധേനുവിനെ നിറയ്ക്കുവിൻ; ജരിത്രനായ ഗായകനുവേണ്ടി വാജപേശസമായ—ബലസമൃദ്ധിയാൽ രൂപപ്പെട്ട ധി (പ്രേരിത ചിന്ത) സൃഷ്ടിക്കുവിൻ.
Mantra 7
तं नो दात मरुतो वाजिनं रथ आपानं ब्रह्म चितयद्दिवेदिवे । इषं स्तोतृभ्यो वृजनेषु कारवे सनिं मेधामरिष्टं दुष्टरं सहः ॥
മരുത്തന്മാരേ, ഞങ്ങൾക്ക് അതു ദാനമരുളുവിൻ—വാജിനമായ (ബലവാഹക) രഥം, പോഷക പാനം (ആപാന), ദിനംപ്രതി ഉണർത്തുന്ന ബ്രഹ്മ (പ്രേരിത വാക്ക്). പോരാട്ടങ്ങളിൽ സ്തോതാക്കളായ കാരവർക്ക് ഇഷ (പ്രേരണ), സനി (വിജയലാഭം), അക്ഷതമായ മേധ (ബുദ്ധി), ദുഷ്ടരമായ സഹ (അജേയ ബലം) എന്നിവ ദാനമരുളുവിൻ.
Mantra 8
यद्युञ्जते मरुतो रुक्मवक्षसोऽश्वान्रथेषु भग आ सुदानवः । धेनुर्न शिश्वे स्वसरेषु पिन्वते जनाय रातहविषे महीमिषम् ॥
സ്വർണവക്ഷസ്സുകളായ മരുതർ തങ്ങളുടെ അശ്വങ്ങളെ രഥങ്ങളിൽ യോജിപ്പിക്കുമ്പോൾ, സുദാനവതിയായ ഭഗാ (ഭാഗ്യദേവി) തന്റെ ശുഭദാനങ്ങളുമായി സമീപിക്കുന്നു. പശു തന്റെ കിടാവിനായി സ്വന്തം പ്രവാഹങ്ങളിൽ പാലോടെ നിറഞ്ഞുയരുന്നതുപോലെ, ഹവിഷ് അർപ്പിക്കുന്ന ജനങ്ങൾക്ക് മഹത്തായ ഇഷാ—വിപുലമായ പ്രേരകശക്തി—അവൾ നൽകുന്നു.
Mantra 9
यो नो मरुतो वृकताति मर्त्यो रिपुर्दधे वसवो रक्षता रिषः । वर्तयत तपुषा चक्रियाभि तमव रुद्रा अशसो हन्तना वधः ॥
ഹേ മരുതരേ, ഏതൊരു മർത്ത്യശത്രുവും ഞങ്ങളോടു വൃകതാ (ചെന്നായപോലുള്ള ക്രൂര) ആക്രമണം ഏല്പിച്ചാൽ—ഹേ വസുക്കളേ, ഞങ്ങളെ ഹാനിയിൽ നിന്ന് കാക്കുക. നിങ്ങളുടെ രൂപിത ശക്തികളാലും ദഹിക്കുന്ന തപസ്സാലും അവനെ പിന്തിരിപ്പിക്കുക; ഹേ രുദ്രന്മാരേ, അശസ (അസത്യ) ആയ അവനെ—വധകനെയ—വധത്തോടെ വീഴ്ത്തുക.
Mantra 10
चित्रं तद्वो मरुतो याम चेकिते पृश्न्या यदूधरप्यापयो दुहुः । यद्वा निदे नवमानस्य रुद्रियास्त्रितं जराय जुरतामदाभ्याः ॥
ഹേ മരുതരേ, നിങ്ങളുടെ ഗതി അത്യന്തം ചിത്ര—അത്ഭുത—മാണ്; അത് ഇങ്ങനെ പ്രകടമാകുന്നു: പൃശ്യ്നിയുടെ അകിടിൽ നിന്ന് ജലങ്ങൾ പാലുപോലെ ദോഹിക്കപ്പെടുമ്പോൾ. അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ രുദ്രിയരേ, സദാ നവമാന (എപ്പോഴും പുതുക്കപ്പെടുന്ന)വന്റെ നിന്ദയുടെ നിമിത്തം, ഹേ അദാഭ്യരേ, ജരയാൽ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്ന വാർദ്ധക്യത്തിൽ നിന്ന് ത്രിതനെ നിങ്ങൾ വിടുവിക്കുന്നു.
Mantra 11
तान्वो महो मरुत एवयाव्नो विष्णोरेषस्य प्रभृथे हवामहे । हिरण्यवर्णान्ककुहान्यतस्रुचो ब्रह्मण्यन्तः शंस्यं राध ईमहे ॥
വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രേരകവേഗത്തിന്റെ വിശാല പ്രവാഹത്തിൽ, സദാ യുവത്വമുള്ള മുന്നേറ്റം ധരിച്ച ആ മഹാമരുതുകളെ ഞങ്ങൾ ഇവിടെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. ഹിരണ്യവർണ്ണർ, ഉയർന്ന ശിഖരമുള്ളവർ, ധാരകൾ ഒഴുക്കുന്നവർ; അവർ ബ്രഹ്മണ്യർ—ബ്രഹ്മത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവർ. അവരിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ ശംസ്യമായ രാധ (സമ്പത്ത്/ദാനം) തേടുന്നു—അന്തരബലത്തിന്റെ വർധനയെ.
Mantra 12
ते दशग्वाः प्रथमा यज्ञमूहिरे ते नो हिन्वन्तूषसो व्युष्टिषु । उषा न रामीररुणैरपोर्णुते महो ज्योतिषा शुचता गोअर्णसा ॥
ആ ദശഗ്വന്മാർ ആദ്യം യജ്ഞത്തെ മുന്നോട്ട് വഹിച്ചു; അവരുടെ ഉദയങ്ങളിൽ നമ്മുടെ ഉഷസ്സുകളെ അവർ പ്രേരിപ്പിക്കട്ടെ. ഉഷയെപ്പോലെ ആ രമ്യ ദേവി ചുവന്ന കിരണങ്ങളാൽ മറ നീക്കുന്നു—മഹാ ജ്യോതിസ്സാൽ, ശുചിത്വത്താൽ, ഗോ-അർണസ (ജ്ഞാനകിരണങ്ങളുടെ പ്രളയം) എന്ന പ്രവാഹത്താൽ.
Mantra 13
ते क्षोणीभिररुणेभिर्नाञ्जिभी रुद्रा ऋतस्य सदनेषु वावृधुः । निमेघमाना अत्येन पाजसा सुश्चन्द्रं वर्णं दधिरे सुपेशसम् ॥
ചുവപ്പാർന്ന ഭൂ-വിസ്താരങ്ങളോടും ദീപ്തമായ ആഭരണങ്ങളോടും കൂടെ ആ രുദ്രന്മാർ (മരുതുകൾ) ഋതത്തിന്റെ സദനങ്ങളിൽ വർധിക്കുന്നു. ഇടിമുഴക്കത്തോടെ താഴേക്ക് പതിച്ചു, അശ്വസമമായ ഊർജത്തിന്റെ പാജസാൽ, അവർ സുചന്ദ്ര—ദീപ്തമായ—സുഘടിതമായ, സുപേശസ രൂപം ധരിക്കുന്നു: ക്രമബദ്ധ ശക്തിയുടെ സൗന്ദര്യം.
Mantra 14
ताँ इयानो महि वरूथमूतय उप घेदेना नमसा गृणीमसि । त्रितो न यान्पञ्च होतॄनभिष्टय आववर्तदवराञ्चक्रियावसे ॥
നമ്മുടെ സഹായത്തിനായി മഹത്തായ അഭയമായ വരൂഥത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന അവരിലേക്കു ഞങ്ങൾ സമീപിക്കുന്നു; ഈ നമസ്കാരത്തോടെ അവരുടെ സ്തുതി ഞങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു. ത്രിതൻ ഒരിക്കൽ ഇഷ്ടലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് അഞ്ചു ഹോതൃകളെ തിരിച്ചതുപോലെ, ഈ ശക്തികൾ നമ്മുടെ താഴ്ന്ന ചലനങ്ങളെ രക്ഷയും വിമോചനവും നല്കുന്ന യോജ്യകർമ്മങ്ങളാക്കി മാറ്റട്ടെ.
Mantra 15
यया रध्रं पारयथात्यंहो यया निदो मुञ्चथ वन्दितारम् । अर्वाची सा मरुतो या व ऊतिरो षु वाश्रेव सुमतिर्जिगातु ॥
ഏത് സഹായത്താൽ നിങ്ങൾ തകർന്നവനെ ദുരിതത്തിന്റെ അപ്പുറം കടത്തുന്നുവോ, ഏത് സഹായത്താൽ നിങ്ങൾ നിന്ദയിൽ കുടുങ്ങിയിട്ടും സ്തുതിയർഹനായവനെ മോചിപ്പിക്കുന്നുവോ—മരുതുകളേ, നിങ്ങളുടെ ആ സഹായം ഞങ്ങളിലേക്കു തിരിയട്ടെ; കാളകളുടെ മുഴക്കം കിരണങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തെ സമീപിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, ‘സുമതി’ (ശുഭബുദ്ധി) ഞങ്ങളിലേക്കു വരട്ടെ.
A vivid epiphany of the Maruts as streaming, vehement powers—fearsome like wild beings and blazing like kindled fires—who blow away obstruction and reveal the hidden rays.
Their splendor and motion are amplified through chariot and horse imagery; their coming draws near fortune (Bhaga) and they pour a vast ‘iṣ’ (impulse/nourishment) to the offerer.
The hymn turns from description to urgent supplication: the Maruts’ distinctive ‘ūti’ (aid) is praised as the power that carries the broken beyond distress and frees the worthy from constricting blame.
It ends with a direct request that their help face toward the poet and that ‘sumati’—right mind and auspicious guidance—arrive and gather the rays near.
धारावरा मरुतो धृष्ण्वोजसो मृगा न भीमास्तविषीभिरर्चिनः । अग्नयो न शुशुचाना ऋजीषिणो भृमिं धमन्तो अप गा अवृण्वत ॥mahīm iṣam
sumatir jigātu
The Maruts are Rudra’s storm-companions—bright, roaring, swift chariot-riders. The hymn portrays them as fire-like powers who break obstacles and bring strength, rain-like nourishment, and protection.
In Vedic imagery, “cows” often symbolize rays of light and life-giving abundance. Saying the Maruts uncover them means they drive away concealment and obstruction so light, clarity, and prosperity can emerge.
The hymn asks the Maruts to turn their help toward the worshipper: to carry the afflicted beyond distress, remove constricting blame, and grant ‘sumati’—a steady, auspicious, right-minded guidance.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.