
Sukta 2.35
Gṛtsamada
Apāṃ Napāt
Triṣṭubh (probable for RV 2.35)
ഈ സൂക്തം അപാം നപാതിനെ—ജലങ്ങളുടെ രഹസ്യമായ “ജലപുത്രനെ”—സ്തുതിക്കുന്നു. ജലത്തിനുള്ളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ, സൃഷ്ടിശക്തിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ദിവ്യ തേജസ്സാണ് അവൻ. കവിയുടെ വചനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാനും, ആനന്ദവും യഥാരൂപവും രൂപപ്പെടുത്താനും, ലോകങ്ങളിൽ സമൃദ്ധി, ജീവശക്തി, ഋതക്രമാനുസൃതമായ വർധന എന്നിവ നൽകാനും ഗൃത്സമദൻ അവനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. അവസാനം ഈ സ്തുതി ആശീർവാദഭാവത്തിലേക്ക് മാറി, അപാം നപാതിന്റെ ദീപ്തിയെ അഗ്നിയുടെ മംഗളകരമായ സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി സമൂഹത്തിനും യജ്ഞസഭയ്ക്കും അനുഗ്രഹം അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
उपेमसृक्षि वाजयुर्वचस्यां चनो दधीत नाद्यो गिरो मे । अपां नपादाशुहेमा कुवित्स सुपेशसस्करति जोषिषद्धि ॥
ബലസമൃദ്ധി തേടുന്ന എന്റെ വാക്ക് അവനിലേക്കു സമീപമായി വിടപ്പെടുന്നു; ദിവ്യൻ എന്റെ ഈ ഗിരികളെ സ്വീകരിക്കട്ടെ. ഹേ അപാം നപാത് (ജലങ്ങളുടെ പുത്രൻ), സ്വർണ്ണപ്രഭയിൽ വേഗവാനേ—ഞങ്ങളുടെ ആഗ്രഹത്തോടു സമ്മതിച്ച്, ഞങ്ങൾക്കായി പരിപൂർണ്ണമായ ആനന്ദരൂപം അവൻ നിർമ്മിക്കാതിരിക്കുമോ?
Mantra 2
इमं स्वस्मै हृद आ सुतष्टं मन्त्रं वोचेम कुविदस्य वेदत् । अपां नपादसुर्यस्य मह्ना विश्वान्यर्यो भुवना जजान ॥
ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു നന്നായി രൂപപ്പെടുത്തിയ ഈ മന്ത്രം ഞങ്ങൾ അവനുവേണ്ടി ഉച്ചരിക്കുന്നു—അവൻ ഇതു അറിയുമോ? അപാം നപാത്, തന്റെ അസുര്യ മഹിമയാൽ, ആര്യനായ അധിപനായി, സർവ്വ ഭുവനങ്ങളെയും ജനിപ്പിച്ചവൻ ആകുന്നു.
Mantra 3
समन्या यन्त्युप यन्त्यन्याः समानमूर्वं नद्यः पृणन्ति । तमू शुचिं शुचयो दीदिवांसमपां नपातं परि तस्थुरापः ॥
ചില ജലങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ഒഴുകുന്നു, മറ്റുള്ളവ അടുത്തുവരുന്നു; നദികൾ ഒരേ പൊതുവായ ഊർവയെ നിറയ്ക്കുന്നു. അവനെ—ശുദ്ധനും ദീപ്തിമാനനും—ചുറ്റി ശുദ്ധമായ ആപഃ നിലകൊണ്ട്, അപാം നപാതിനെ പരിവൃതമാക്കുന്നു.
Mantra 4
तमस्मेरा युवतयो युवानं मर्मृज्यमानाः परि यन्त्यापः । स शुक्रेभिः शिक्वभी रेवदस्मे दीदायानिध्मो घृतनिर्णिगप्सु ॥
അവനെ ചുറ്റി പുഞ്ചിരിയുള്ള യുവതികളുപോലെ ജലങ്ങൾ യുവനെ ശുദ്ധീകരിച്ചുകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു. അവൻ ഞങ്ങൾക്കായി പ്രകാശിക്കുന്നു—തേജസ്സുള്ള, നിപുണമായ ശക്തികളാൽ; ആനന്ദസമൃദ്ധൻ; ജലത്തിനുള്ളിൽ ഘൃതസദൃശമായ കാന്തിയുള്ള, അന്നമില്ലാതെ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ.
Mantra 5
अस्मै तिस्रो अव्यथ्याय नारीर्देवाय देवीर्दिधिषन्त्यन्नम् । कृता इवोप हि प्रसर्स्रे अप्सु स पीयूषं धयति पूर्वसूनाम् ॥
അസ്മൈ—അവ്യഥ്യ (അജയ്യ) ദേവനുവേണ്ടി—മൂന്ന് ദിവ്യ നാരികൾ (ദേവിമാർ) അന്നത്തെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. സുകൃത കൃത്യംപോലെ അവൻ ജലങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ചു പരക്കുന്നു; പിന്നെ മുൻസൂനങ്ങൾ—ആദ്യജനിത ശക്തികൾ—എന്നവയുടെ പീയൂഷം, മൂല അമൃതം, അവൻ പാനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 6
अश्वस्यात्र जनिमास्य च स्वर्द्रुहो रिषः सम्पृचः पाहि सूरीन् । आमासु पूर्षु परो अप्रमृष्यं नारातयो वि नशन्नानृतानि ॥
അത്ര അശ്വസ്യ ജനിമാ—ആ ദഹനശീലമായ തേജസ്സിന്റെ ജനനം—ഇവിടെയുണ്ട്. സ്വർദ്രുഹോ രിഷഃ—പ്രകാശത്തെ ദ്രോഹിക്കുന്ന ഹാനിയും വികൃതിയും—സൂരിമാരുടെ വെളിച്ചത്തിൽ കലരാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിൽ നിന്ന്—സൂരിമാരെ കാക്കുക. ആമാസു പൂർഷു—കച്ചയും അപക്വവുമായ പൂർണതകളിൽ—നീ പരഃ അപ്രമൃഷ്യഃ, അസ്പർശ്യനും അജയ്യനും ആയി നിലകൊള്ളുക. നാരാതയോ വിനശൻ—സന്ദേഹ-വിഘ്നശക്തികൾ നശിക്കട്ടെ; അനൃതാനി—അസത്യങ്ങൾ—നിലനിൽക്കാതിരിക്കട്ടെ.
Mantra 7
स्व आ दमे सुदुघा यस्य धेनुः स्वधां पीपाय सुभ्वन्नमत्ति । सो अपां नपादूर्जयन्नप्स्वन्तर्वसुदेयाय विधते वि भाति ॥
സ്വ ആ ദമേ—തന്റെ സ്വന്തം ഗൃഹത്തിൽ—യസ്യ സുദുഘാ ധേനുഃ, സമൃദ്ധിയുടെ പാൽപകരുന്ന പശു, ധാരാളമായി പാൽ നൽകുന്നു. സഃ സ്വധാം പീപായ—സ്വധാ (അന്തര്നിയമം/സ്വഭാവവിധി) പോഷിപ്പിക്കുന്നു—ശുഭ്വന്നം, നല്ല പോഷണം, ആസ്വദിക്കുന്നു. സോ അപാം നപാത്—ജലങ്ങളുടെ പുത്രൻ—അപ്സ്വന്തര ഊർജയൻ, ജലങ്ങളിൽ അകത്തുനിന്ന് ബലം പണിയുമ്പോൾ, വിധതേ വസുദേയായ വി ഭാതി—യജ്ഞം നിർവഹിക്കുന്ന ദാതാവിനായി പ്രകാശിക്കുന്നു, സത്യ സമ്പത്ത് നൽകാൻ.
Mantra 8
यो अप्स्वा शुचिना दैव्येन ऋतावाजस्र उर्विया विभाति । वया इदन्या भुवनान्यस्य प्र जायन्ते वीरुधश्च प्रजाभिः ॥
ദൈവിക ശുചിത്വത്താൽ അപ്സു (ജലങ്ങളിൽ) പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, ഋതവും ബലസമൃദ്ധിയും ചേർന്ന് നിരന്തരം ഗമിക്കുന്നവൻ—അവനിൽ നിന്നുതന്നെ മറ്റു ലോകങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു; ജീവന്റെ പക്ഷികളും, തങ്ങളുടെ പ്രജകളോടുകൂടെ വളരുന്ന വൃക്ഷലതാദികളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.
Mantra 9
अपां नपादा ह्यस्थादुपस्थं जिह्मानामूर्ध्वो विद्युतं वसानः । तस्य ज्येष्ठं महिमानं वहन्तीर्हिरण्यवर्णाः परि यन्ति यह्वीः ॥
അപാം നപാത് നിശ്ചയമായും വളഞ്ഞൊഴുകുന്ന പ്രവാഹങ്ങളുടെ മടിയിൽ ഉപസ്ഥം ഏറ്റിരിക്കുന്നു—ഊർദ്ധ്വനായി, മിന്നലിനെ വസ്ത്രമാക്കി ധരിച്ച്. അവന്റെ പരമ മഹിമ വഹിച്ചുകൊണ്ട്, സ്വർണവർണ്ണമുള്ള മഹാജലധാരകൾ അവനെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Mantra 10
हिरण्यरूपः स हिरण्यसंदृगपां नपात्सेदु हिरण्यवर्णः । हिरण्ययात्परि योनेर्निषद्या हिरण्यदा ददत्यन्नमस्मै ॥
സ്വർണരൂപൻ, സ്വർണദർശനൻ—അപാം നപാത്, അതെ, സ്വർണവർണ്ണൻ. സ്വർണയോനിയെ ചുറ്റി നിഷദ്യ, സ്വർണം ദാനം ചെയ്യുന്നവർ (ജലധാരകൾ) അവനു പോഷണം സമർപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 11
तदस्यानीकमुत चारु नामापीच्यं वर्धते नप्तुरपाम् । यमिन्धते युवतयः समित्था हिरण्यवर्णं घृतमन्नमस्य ॥
അവന്റെ മുഖവും അവന്റെ മനോഹരമായ ഗൂഢനാമവും—അപാം നപാത് (ജലങ്ങളുടെ പുത്രൻ)—വളരുന്നു. യുവതികൾ അവനെ ഒരുമിച്ച് ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു; അവന്റെ ഘൃതവും അവന്റെ പോഷകാഹാരവും സ്വർണവർണ്ണമാണ്.
Mantra 12
अस्मै बहूनामवमाय सख्ये यज्ञैर्विधेम नमसा हविर्भिः । सं सानु मार्ज्मि दिधिषामि बिल्मैर्दधाम्यन्नैः परि वन्द ऋग्भिः ॥
അവനോട്—അനേകരുടെയും ദീനരുടെയും പോലും സഖനായവനോട്—ഞങ്ങൾ യജ്ഞങ്ങളാൽ, നമസ്കാരത്താൽ, ഹവിഃഭിഃ (ആഹുതികളാൽ) യജന ചെയ്യുന്നു. ഞാൻ ശിഖരം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; ദൃഢമായ താങ്ങുകളാൽ ആധാരങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കുന്നു; അന്ന-പോഷണം വെക്കുന്നു; ഋഗ്ഭിഃ (സ്തുതിമന്ത്രങ്ങളാൽ) അവനെ ചുറ്റി വന്ദിക്കുന്നു.
Mantra 13
स ईं वृषाजनयत्तासु गर्भं स ईं शिशुर्धयति तं रिहन्ति । सो अपां नपादनभिम्लातवर्णोऽन्यस्येवेह तन्वा विवेष ॥
അവൻ തന്നെയാണ് ശക്തനായ വൃഷഭൻ; ആ ജലങ്ങളിൽ സൃഷ്ടിയുടെ ഗർഭം അവൻ നിക്ഷേപിക്കുന്നു. അവൻ തന്നെയാണ് ശിശു; അവരുടെ പാൽ അവൻ കുടിക്കുന്നു; അവർ അവനെ സ്നേഹത്തോടെ നക്കി, പോഷിപ്പിക്കുന്നു. ഇതാണ് അപാം നപാത്—കലങ്കമില്ലാത്ത ദീപ്തിവർണ്ണൻ—ഇവിടെ തന്റെ തന്നെ ദേഹത്താൽ പ്രവേശിച്ച് വ്യാപിക്കുന്നു, മറ്റൊരു ലോകത്തേതെന്നപോലെ.
Mantra 14
अस्मिन्पदे परमे तस्थिवांसमध्वस्मभिर्विश्वहा दीदिवांसम् । आपो नप्त्रे घृतमन्नं वहन्तीः स्वयमत्कैः परि दीयन्ति यह्वीः ॥
ഈ പരമ പദത്തിൽ അവൻ നിലകൊള്ളുന്നു; നമ്മുടെ അസ്തിത്വത്തിന്റെ പാതകളിലൂടെ സദാ ദീപ്തിമാനായി. അപാം നപ്തൃ (ജലങ്ങളുടെ പുത്രൻ)നു ശക്തിയുള്ള ആപഃ തന്നേ ഘൃതരൂപ സമൃദ്ധിയെ ആഹാരമായി വഹിക്കുന്നു; യഹ്വീ—വിശാല പ്രവാഹശക്തിയുള്ളവ—സ്വയം പ്രേരണയാൽ അവനെ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ചു തങ്ങളെത്തന്നെ സമർപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 15
अयांसमग्ने सुक्षितिं जनायायांसमु मघवद्भ्यः सुवृक्तिम् । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ഹേ അഗ്നേ, ജനങ്ങൾക്ക് സുഖക്ഷിതി എന്ന ശുഭവാസം കൊണ്ടുവരിക; ദാനശീലികളായ മഘവന്മാർക്കു സുഭക്തമായ വാക്കായ സുഭൃക്തിയും കൊണ്ടുവരിക. ഭദ്രമെന്നതെല്ലാം ദേവന്മാർ സംരക്ഷിക്കുന്നതുതന്നെ; വಿದഥത്തിൽ ഞങ്ങൾ ബൃഹത്—വിശാല തത്ത്വം—ഉച്ചരിക്കട്ടെ, ഉള്ളിൽ സുവീര ശക്തികളാൽ സമൃദ്ധരായി.
Apāṃ Napāt means “Child of the Waters.” In RV 2.35 he is a shining, pure power hidden in the waters—often understood as a form of divine fire or radiance that brings life, growth, and ordered creation.
The Veda uses this as a sacred image: creative heat and light can be concealed in the depths and then emerge as life and insight. It also connects watery fertility with the fire-principle that shapes and perfects forms.
Vedic hymns often close with a benediction to Agni, the ritual fire who carries offerings and seals the rite. Here it links Apāṃ Napāt’s hidden radiance with Agni’s protective gifts—good dwelling, good speech, and auspiciousness for the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.