Sukta 34
Sukta 2.34
Gṛtsamada (Gṛtsamada Bhārgava) (traditional attribution for RV 2.34)
Triṣṭubh (probable for RV 2.34; each pāda ~11 syllables)
अयं सूक्तः मरुतः स्तौति—ते रौद्रिया दीप्तयः प्रचण्डाः स्तनयित्नवः, ये वन्यवत् शीघ्रं धावन्ति, अग्निवत् ज्वलन्ति, निरोधं विहत्य निगूढान् ‘रश्मीन्/गाः’ प्रकाशस्य विमोचयन्ति। तान् रक्षया समृद्ध्या सुमत्या च समीपं आगन्तुं याचते, विशेषतः यजमानस्य यः हविर्ददाति। भावः प्रथमतः तेषां बलस्य चित्रैः विशेषणैः वर्णनात् आरभ्य, अनन्तरं क्लेशात् निन्दाच्च परं नेतुं त्राणकरं सहाय्यं प्रति प्रत्यक्षप्रार्थनां गच्छति।
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
धारावरा मरुतो धृष्ण्वोजसो मृगा न भीमास्तविषीभिरर्चिनः । अग्नयो न शुशुचाना ऋजीषिणो भृमिं धमन्तो अप गा अवृण्वत ॥
धारावरा मरुतो धृष्ण्वोजसो मृगा न भीमास्तविषीभिरर्चिनः। अग्नयो न शुशुचानाऋजीषिणो भृमिं धमन्तो अप गा अवृण्वत॥
Mantra 2
द्यावो न स्तृभिश्चितयन्त खादिनो व्यभ्रिया न द्युतयन्त वृष्टयः । रुद्रो यद्वो मरुतो रुक्मवक्षसो वृषाजनि पृश्न्याः शुक्र ऊधनि ॥
द्यावो न स्तृभिश्चितयन्त खादिनो व्यभ्रिया न द्युतयन्त वृष्टयः। रुद्रो यद्वो मरुतो रुक्मवक्षसो वृषाजनि पृश्न्याः शुक्र ऊधनि॥
Mantra 3
उक्षन्ते अश्वाँ अत्याँ इवाजिषु नदस्य कर्णैस्तुरयन्त आशुभिः । हिरण्यशिप्रा मरुतो दविध्वतः पृक्षं याथ पृषतीभिः समन्यवः ॥
उक्षन्ते अश्वाँ अत्याँ इवाजिषु नदस्य कर्णैस्तुरयन्त आशुभिः। हिरण्यशिप्रा मरुतो दविध्वतः पृक्षं याथ पृषतीभिः समन्यवः॥
Mantra 4
पृक्षे ता विश्वा भुवना ववक्षिरे मित्राय वा सदमा जीरदानवः । पृषदश्वासो अनवभ्रराधस ऋजिप्यासो न वयुनेषु धूर्षदः ॥
पृक्षे ता विश्वा भुवना ववक्षिरे मित्राय वा सदमा जीरदानवः। पृषदश्वासो अनवभ्रराधस ऋजिप्यासो न वयुनेषु धूर्षदः॥
Mantra 5
इन्धन्वभिर्धेनुभी रप्शदूधभिरध्वस्मभिः पथिभिर्भ्राजदृष्टयः । आ हंसासो न स्वसराणि गन्तन मधोर्मदाय मरुतः समन्यवः ॥
इन्धन्वभिर्धेनुभी रप्शदूधभिरध्वस्मभिः पथिभिर्भ्राजदृष्टयः । आ हंसासो न स्वसराणि गन्तन मधोर्मदाय मरुतः समन्यवः ॥
Mantra 6
आ नो ब्रह्माणि मरुतः समन्यवो नरां न शंसः सवनानि गन्तन । अश्वामिव पिप्यत धेनुमूधनि कर्ता धियं जरित्रे वाजपेशसम् ॥
आ नो ब्रह्माणि मरुतः समन्यवो नरां न शंसः सवनानि गन्तन । अश्वामिव पिप्यत धेनुमूधनि कर्ता धियं जरित्रे वाजपेशसम् ॥
Mantra 7
तं नो दात मरुतो वाजिनं रथ आपानं ब्रह्म चितयद्दिवेदिवे । इषं स्तोतृभ्यो वृजनेषु कारवे सनिं मेधामरिष्टं दुष्टरं सहः ॥
तं नो दात मरुतो वाजिनं रथ आपानं ब्रह्म चितयद्दिवेदिवे । इषं स्तोतृभ्यो वृजनेषु कारवे सनिं मेधामरिष्टं दुष्टरं सहः ॥
Mantra 8
यद्युञ्जते मरुतो रुक्मवक्षसोऽश्वान्रथेषु भग आ सुदानवः । धेनुर्न शिश्वे स्वसरेषु पिन्वते जनाय रातहविषे महीमिषम् ॥
यदा रुक्मवक्षसो मरुतो रथेष्वश्वान् युञ्जते, तदा सुदानवो भग आ समीपमागच्छति। धेनुरिव शिशवे स्वसरेषु पिन्वते, रतहविषे जनाय महीमिषं ददाति।
Mantra 9
यो नो मरुतो वृकताति मर्त्यो रिपुर्दधे वसवो रक्षता रिषः । वर्तयत तपुषा चक्रियाभि तमव रुद्रा अशसो हन्तना वधः ॥
यो नो मरुतो मर्त्यो रिपुर्वृकतातीं दधे, वसवो रिषोऽस्मान् रक्षत। तमेनं तपुषा चक्रियाभिर्वर्तयत; रुद्राः तमशसं हन्तन वधम्।
Mantra 10
चित्रं तद्वो मरुतो याम चेकिते पृश्न्या यदूधरप्यापयो दुहुः । यद्वा निदे नवमानस्य रुद्रियास्त्रितं जराय जुरतामदाभ्याः ॥
चित्रं तद्वो मरुतो याम चेकिते, यत् पृश्न्या ऊधरप्यापयो दुहुः। अथ वा रुद्रियाः, नवे नवे निन्दितस्य हेतोः, अदाभ्याः, त्रितं जराय जुरताम् अवमुञ्चथ।
Mantra 11
तान्वो महो मरुत एवयाव्नो विष्णोरेषस्य प्रभृथे हवामहे । हिरण्यवर्णान्ककुहान्यतस्रुचो ब्रह्मण्यन्तः शंस्यं राध ईमहे ॥
तान्वो महो मरुत एवयाव्नो विष्णोरेषस्य प्रभृथे हवामहे । हिरण्यवर्णान्ककुहान्यतस्रुचो ब्रह्मण्यन्तः शंस्यं राध ईमहे ॥
Mantra 12
ते दशग्वाः प्रथमा यज्ञमूहिरे ते नो हिन्वन्तूषसो व्युष्टिषु । उषा न रामीररुणैरपोर्णुते महो ज्योतिषा शुचता गोअर्णसा ॥
ते दशग्वाः प्रथमा यज्ञमूहिरे ते नो हिन्वन्तूषसो व्युष्टिषु । उषा न रामीररुणैरपोर्णुते महो ज्योतिषा शुचता गोअर्णसा ॥
Mantra 13
ते क्षोणीभिररुणेभिर्नाञ्जिभी रुद्रा ऋतस्य सदनेषु वावृधुः । निमेघमाना अत्येन पाजसा सुश्चन्द्रं वर्णं दधिरे सुपेशसम् ॥
ते क्षोणीभिररुणेभिर्नाञ्जिभी रुद्रा ऋतस्य सदनेषु वावृधुः । निमेघमाना अत्येन पाजसा सुश्चन्द्रं वर्णं दधिरे सुपेशसम् ॥
Mantra 14
ताँ इयानो महि वरूथमूतय उप घेदेना नमसा गृणीमसि । त्रितो न यान्पञ्च होतॄनभिष्टय आववर्तदवराञ्चक्रियावसे ॥
तान् इयानो महि वरूथमूतये उप घेदेन नमसा गृणीमसि । त्रितो न यान् पञ्च होतॄन् अभिष्टय आववर्तद् अवराञ्चक्रियावसे ॥
Mantra 15
यया रध्रं पारयथात्यंहो यया निदो मुञ्चथ वन्दितारम् । अर्वाची सा मरुतो या व ऊतिरो षु वाश्रेव सुमतिर्जिगातु ॥
यया रध्रं पारयथात्यंहो यया निदो मुञ्चथ वन्दितारम् । अर्वाची सा मरुतो या व ऊतिरो षु वाश्रेव सुमतिर्जिगातु ॥
Inside Sukta 34
How it unfolds
- Where it opens
A vivid epiphany of the Maruts as streaming, vehement powers—fearsome like wild beings and blazing like kindled fires—who blow away obstruction and reveal the hidden rays.
- Development
Their splendor and motion are amplified through chariot and horse imagery; their coming draws near fortune (Bhaga) and they pour a vast ‘iṣ’ (impulse/nourishment) to the offerer.
- Climax
The hymn turns from description to urgent supplication: the Maruts’ distinctive ‘ūti’ (aid) is praised as the power that carries the broken beyond distress and frees the worthy from constricting blame.
- Where it settles
It ends with a direct request that their help face toward the poet and that ‘sumati’—right mind and auspicious guidance—arrive and gather the rays near.
The deity: Maruts
- Cosmic functionThey marshal the energies of storm and wind, break open obstructions, quicken rain and fertility, and help restore cosmic order by clearing the path for light and life (often pictured as releasing the hidden cows/rays).
- Inner significanceThey signify the surge of inspired force—courage, prāṇa-like dynamism, and the collective power that breaks inertia and frees the mind’s light from inner concealment, granting ‘sumati’ (right thought).
The seer
- Gṛtsamada (Gṛtsamada Bhārgava)Bhārgava (of the Bhr̥gu lineage) · A principal seer of Maṇḍala 2, celebrated for powerful Marut and Agni hymns and for his distinctive imagery of the Maruts as blazing, obstacle-clearing forces who aid the sacrificer.
Famous verses
धारावरा मरुतो धृष्ण्वोजसो मृगा न भीमास्तविषीभिरर्चिनः । अग्नयो न शुशुचाना ऋजीषिणो भृमिं धमन्तो अप गा अवृण्वत ॥mahīm iṣam
sumatir jigātu
Attributes of the deity
- Fierce, impetuous strength (dhṛṣṇu-ojas)
- Luminous, fire-like brilliance
- Chariot-riding swiftness with yoked horses
- Obstacle-breaking and “ray/cow” releasing power
- Protective aid to the worshipper
- Bestowers of abundance and invigorating impulse (iṣ)
Also by this seer
- Many hymns of Rig Veda Maṇḍala 2 (traditionally attributed largely to Gṛtsamada)
- Marut hymns in RV 2 (including adjacent Marut suktas such as RV 2.33–2.36 in traditional attributions)
- Agni-centered hymns in RV 2 (traditional attributions within the Gṛtsamada collection)
The rite, step by step
- Prepare the altar and kindle Agni; establish ritual order (ṛta) through opening recitations.
- Invite the Maruts with praise of their brilliance, chariots, and storm-force; proclaim their obstacle-breaking deeds.
- Offer oblations into Agni while reciting verses that ask them to uncover the ‘rays/cows’ and bring prosperity.
- Make explicit petitions for aid: to carry the afflicted beyond distress, remove blame, and grant ‘sumati’ (right-mindedness).
- Conclude with a final invitation for their favor to turn ‘towards us’ and remain present as protection.
Offerings
- Ghee (ājya) into Agni
- Soma libation (where embedded in Soma context)
- Grain-cakes/oblations (puroḍāśa, as applicable in Śrauta framing)
Frequently Asked Questions
The Maruts are Rudra’s storm-companions—bright, roaring, swift chariot-riders. The hymn portrays them as fire-like powers who break obstacles and bring strength, rain-like nourishment, and protection.
In Vedic imagery, “cows” often symbolize rays of light and life-giving abundance. Saying the Maruts uncover them means they drive away concealment and obstruction so light, clarity, and prosperity can emerge.
The hymn asks the Maruts to turn their help toward the worshipper: to carry the afflicted beyond distress, remove constricting blame, and grant ‘sumati’—a steady, auspicious, right-minded guidance.
Ask anything about Sukta 34 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
