Sukta 34

Mantra 1

धारावरा मरुतो धृष्ण्वोजसो मृगा न भीमास्तविषीभिरर्चिनः । अग्नयो न शुशुचाना ऋजीषिणो भृमिं धमन्तो अप गा अवृण्वत ॥

ਧਾਰਾਵਰਾ (ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ) ਮਰੁਤ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਣ੍ਵੋਜਸ (ਉਗਰ ਬਲ ਵਾਲੇ), ਭਿਆਨਕ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਤਵਿਸ਼ੀ (ਪ੍ਰਚੰਡ ਸ਼ਕਤੀ) ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਅਗਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁਸ਼ੁਚਾਨ (ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ), ਋ਜੀਸ਼ਿਣ (ਸਿੱਧੇ ਧਾਵਣ ਵਾਲੇ) ਉਹ ਭ੍ਰਿਮਿ (ਰੁਕਾਵਟ) ਨੂੰ ਫੂਕ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਪ (ਛੁਪਾਵਟ) ਵਿਚੋਂ ਗਾਃ (ਕਿਰਣ-ਗਾਂਵਾਂ) ਨੂੰ ਉਘਾੜ ਕੱਢਦੇ ਹਨ।

Mantra 2

द्यावो न स्तृभिश्चितयन्त खादिनो व्यभ्रिया न द्युतयन्त वृष्टयः । रुद्रो यद्वो मरुतो रुक्मवक्षसो वृषाजनि पृश्न्याः शुक्र ऊधनि ॥

ਸਤੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਆਉ ਵਾਂਗ ਉਹ ਆਪਣਾ ਬਲ ਗਠਦੇ ਹਨ; ਖਿੱਲਰੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਰਖਾਵਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਸੁਵਰਨ-ਵਕਸ਼ ਵਾਲੇ ਮਰੁਤੋ, ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ—ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ—ਨੇ ਪૃਸ਼ਨੀ ਦੇ ਤੇਜਸਵੀ ਊਧਰ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਬਲ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਸ ਉਡੇਲਿਆ।

Mantra 3

उक्षन्ते अश्वाँ अत्याँ इवाजिषु नदस्य कर्णैस्तुरयन्त आशुभिः । हिरण्यशिप्रा मरुतो दविध्वतः पृक्षं याथ पृषतीभिः समन्यवः ॥

ਯਜ्ञੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੌੜਾਕਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਗੱਜਦੇ ਨਾਦ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਸੁਵਰਨ-ਜਬੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਰੁਤੋ, ਬਲ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ, ਇਕੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਚਿਤਰੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋ।

Mantra 4

पृक्षे ता विश्वा भुवना ववक्षिरे मित्राय वा सदमा जीरदानवः । पृषदश्वासो अनवभ्रराधस ऋजिप्यासो न वयुनेषु धूर्षदः ॥

ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਭੁਵਨਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਦਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ, ਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਸੌਹਾਰਦ ਲਈ ਉਹ ਸਭਾ-ਆਸਨ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਿਤਰੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਬੱਦਲ-ਰਹਿਤ ਧਨ ਵਾਲੇ, ਸਿੱਧੇ ਦੌੜਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

Mantra 5

इन्धन्वभिर्धेनुभी रप्शदूधभिरध्वस्मभिः पथिभिर्भ्राजदृष्टयः । आ हंसासो न स्वसराणि गन्तन मधोर्मदाय मरुतः समन्यवः ॥

ਇੰਧਨ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰੇਰਕ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਥਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੋਸ਼ਕ ਧੇਨੂ-ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰਾਹਾਂ ਉੱਤੇ, ਜਗਮਗ ਭਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦਿਪਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਧਾਰੀ—ਆਓ। ਹੰਸ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਜਲਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਇਕੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਾਲੇ ਮਰੁਤੋ, ਮਧੁਰ ਮਧੂ ਦੇ ਮਦ ਲਈ ਆਓ।

Mantra 6

आ नो ब्रह्माणि मरुतः समन्यवो नरां न शंसः सवनानि गन्तन । अश्वामिव पिप्यत धेनुमूधनि कर्ता धियं जरित्रे वाजपेशसम् ॥

ਹੇ ਇਕੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਾਲੇ ਮਰੁਤੋ, ਸਾਡੇ ਬ੍ਰਹ્મ (ਮੰਤ੍ਰਾਂ) ਵੱਲ ਆਓ; ਨਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੰਸ (ਵੀਰ-ਸਤੁਤੀ) ਵਾਂਗ ਸਵਨਾਂ (ਸੋਮ-ਪੇੜਨਾਂ) ਵੱਲ ਆਓ। ਜਿਵੇਂ ਘੋੜੀ ਨੂੰ ਭਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਥਣ ਉੱਤੇ ਧੇਨੂ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਕਰੋ; ਜਰਿਤ੍ਰ (ਗਾਇਕ) ਲਈ ਵਾਜਪੇਸ਼ਸ—ਬਲ ਦੀ ਭਰਪੂਰੀ ਨਾਲ ਘੜੀ ਹੋਈ ਧੀ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੋਚ) ਰਚੋ।

Mantra 7

तं नो दात मरुतो वाजिनं रथ आपानं ब्रह्म चितयद्दिवेदिवे । इषं स्तोतृभ्यो वृजनेषु कारवे सनिं मेधामरिष्टं दुष्टरं सहः ॥

ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਦਿਓ—ਵਾਜਿਨ (ਬਲ-ਵਾਹਕ) ਰਥ, ਪੋਸ਼ਕ ਪਾਨ (ਆਪਾਨ), ਅਤੇ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹ્મ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ)। ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤੋਤ੍ਰ-ਕਾਰਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ (ਪ੍ਰੇਰਣਾ), ਸਨੀ (ਵਿਜੈ-ਲਾਭ), ਅਖੰਡ ਮੇਧਾ (ਬੁੱਧੀ), ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਤਰ ਸਹ (ਅਜੈ ਬਲ) ਦਿਓ।

Mantra 8

यद्युञ्जते मरुतो रुक्मवक्षसोऽश्वान्रथेषु भग आ सुदानवः । धेनुर्न शिश्वे स्वसरेषु पिन्वते जनाय रातहविषे महीमिषम् ॥

ਜਦੋਂ ਸੁਵਰਨ-ਵਕਸ਼ ਵਾਲੇ ਮਰੁਤ ਆਪਣੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਨੂੰ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਤਦੋਂ ਸੁਦਾਨਵਾਲੀ ਭਗਾ (ਭਾਗ੍ਯ-ਦੇਵੀ) ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਭ ਦਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਛੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੋਤਾਂ/ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਫੁੱਲਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹਵਿਸ਼ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਇਸ਼ਾ—ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰੇਰਕ ਬਲ—ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Mantra 9

यो नो मरुतो वृकताति मर्त्यो रिपुर्दधे वसवो रक्षता रिषः । वर्तयत तपुषा चक्रियाभि तमव रुद्रा अशसो हन्तना वधः ॥

ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਜੋ ਕੋਈ ਮਰਤ੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵ੍ਰਿਕਤਾ (ਭੇੜੀਏ ਵਰਗਾ ਕ੍ਰੂਰ) ਹਮਲਾ ਧਰ ਦੇਵੇ—ਹੇ ਵਸੂਓ, ਸਾਨੂੰ ਹਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਆਪਣੀ ਰਚਿਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦਹਕਦੇ ਤਪਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਮੋੜ ਦਿਓ; ਹੇ ਰੁਦ੍ਰੋ, ਉਸ ਅਸ਼ਸ (ਅਸੱਤ) ਨੂੰ—ਵਧਕ ਨੂੰ—ਵਧ ਨਾਲ ਡਾਹ ਦਿਓ।

Mantra 10

चित्रं तद्वो मरुतो याम चेकिते पृश्न्या यदूधरप्यापयो दुहुः । यद्वा निदे नवमानस्य रुद्रियास्त्रितं जराय जुरतामदाभ्याः ॥

ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਯਾਮ (ਗਮਨ) ਅਤਿ ਚਿਤ੍ਰ—ਅਦਭੁਤ—ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਪૃਸ਼ਨੀ ਦੇ ਊਧਰ ਤੋਂ ਜਲ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦੋਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਾਂ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਿਯੋ, ਸਦਾ ਨਵਮਾਨ (ਸਦਾ ਨਵਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ) ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਅਦਾਭ੍ਯੋ, ਤੁਸੀਂ ਜਰਾ ਨਾਲ ਜੁਰਤ (ਘਿਸਾਉਂਦੇ) ਬੁਢਾਪੇ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਂਦੇ ਹੋ।

Mantra 11

तान्वो महो मरुत एवयाव्नो विष्णोरेषस्य प्रभृथे हवामहे । हिरण्यवर्णान्ककुहान्यतस्रुचो ब्रह्मण्यन्तः शंस्यं राध ईमहे ॥

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਵੇਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ, ਸਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਹਿਰਣੇ ਵਰਣ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੇ ਸ਼ਿਖਰ ਵਾਲੇ, ਧਾਰਾਂ ਵਗਾਉਣ ਵਾਲੇ—ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਸ਼ੰਸ੍ਯ ਰਾਧ (ਧਨ/ਦਾਨ) ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ—ਅੰਦਰੂਨੀ ਬਲ ਦਾ ਵਾਧਾ।

Mantra 12

ते दशग्वाः प्रथमा यज्ञमूहिरे ते नो हिन्वन्तूषसो व्युष्टिषु । उषा न रामीररुणैरपोर्णुते महो ज्योतिषा शुचता गोअर्णसा ॥

ਉਹ ਦਸ਼ਗ੍ਵਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਗਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ। ਉਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਉਹ ਰਮਣੀਯਾ ਦੇਵੀ ਲਾਲ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਦਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ—ਮਹਾਨ ਜੋਤਿ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਗੋ-ਅਰ੍ਣਸ (ਗਿਆਨ-ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਬਾਢ) ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਲ।

Mantra 13

ते क्षोणीभिररुणेभिर्नाञ्जिभी रुद्रा ऋतस्य सदनेषु वावृधुः । निमेघमाना अत्येन पाजसा सुश्चन्द्रं वर्णं दधिरे सुपेशसम् ॥

ਲਾਲੀਮਾਯੁਕਤ ਧਰਤੀ-ਵਿਸਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ (ਮਰੁਤ) ਰਿਤ ਦੇ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਗਰਜਦੇ ਹੋਏ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਦੇ, ਅਸ਼੍ਵ-ਸਮਾਨ ਊਰਜਾ ਦੇ ਪਾਜਸ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੁਚੰਦਰ—ਚਮਕਦਾ—ਸੁਘੜ, ਸੁਪੇਸ਼ਸ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ।

Mantra 14

ताँ इयानो महि वरूथमूतय उप घेदेना नमसा गृणीमसि । त्रितो न यान्पञ्च होतॄनभिष्टय आववर्तदवराञ्चक्रियावसे ॥

ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮਹਾਨ ਆਸਰਾ-ਰੂਪ ਵਰੂਥ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਸੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ; ਇਸ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਗਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਤ ਨੇ ਕਦੇ ਇੱਛਿਤ ਲਕਸ਼ ਵੱਲ ਪੰਜ ਹੋਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਾਡੀਆਂ ਹੇਠਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਯੋਗ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦੇਣ।

Mantra 15

यया रध्रं पारयथात्यंहो यया निदो मुञ्चथ वन्दितारम् । अर्वाची सा मरुतो या व ऊतिरो षु वाश्रेव सुमतिर्जिगातु ॥

ਜਿਸ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਟੁੱਟੇ-ਹਾਰੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਨਿੰਦਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਪਰ ਸਿਫ਼ਤ-ਯੋਗ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋ—ਹੇ ਮਰੁਤੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਉਹ ਸਹਾਇਤਾ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੁੜੇ; ਅਤੇ ‘ਸੁਮਤਿ’ (ਸੁਚਿੰਤਨ) ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ—ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ ਦੀ ਹੰਭ ਕਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।