Opening the text

Sukta 1.139
Agni; Indra-Vāyu; collective Devas
ഈ സൂക്തം യാഗം ആരംഭിക്കുന്നത് ആദ്യം അഗ്നിയെ മനസ്സിലും യാഗവേദിയിലും സ്ഥാപിച്ച്, തുടർന്ന് ഇന്ദ്ര–വായുവിനെ ക്ഷണിച്ച്, ഒടുവിൽ പ്രചോദിതമായ വാക്ക് (ധീതി) മുഖേന ദേവസമൂഹമൊട്ടാകെ സമീപത്തേക്ക് ആഹ്വാനം ചെയ്തുകൊണ്ടാണ്. ഇത് ലിറ്റർജിക്കൽ “സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരൽ” (ആവാഹന) ക്രമമാണ്: ഇന്ദ്രനുവേണ്ടി സോമം പിഴിയപ്പെടുന്നു, സ്തുതികൾ അർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, പിന്നെ സർവദേവന്മാർ—പ്രത്യേകിച്ച് മൂന്ന് പതിനൊന്നുകൾ (33)—യാഗം സ്വീകരിച്ച് അതിൽ ആനന്ദിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
अस्तु श्रौषट् पुरो अग्निं धिया दध आ नु तच्छर्धो दिव्यं वृणीमह इन्द्रवायू वृणीमहे । यद्ध क्राणा विवस्वति नाभा संदायि नव्यसी । अध प्र सू न उप यन्तु धीतयो देवाँ अच्छा न धीतयः ॥
അസ്തു—ശ്രൗഷട്: ആഹ്വാനം കേൾക്കപ്പെടട്ടെ. ആദ്യം, ധിയയിൽ (ചിന്തയിൽ) ഞാൻ അഗ്നിയെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. പിന്നെ ആ ദിവ്യ ശർധ (ദേവസമൂഹം) ഞങ്ങൾ വൃണീമഹേ (തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു); ഇന്ദ്ര-വായുവിനെയും ഞങ്ങൾ വൃണീമഹേ. വിവസ്വത്തിന്റെ നാഭിയിൽ നവ്യസീ (പുതിയ) പ്രചോദനം സംദായി (ചേർന്നു) വരുമ്പോൾ, നമ്മുടെ ധീതയഃ (ചിന്താരൂപങ്ങൾ) മുന്നോട്ട് നീങ്ങി ദേവന്മാരിലേക്കു സമീപിക്കട്ടെ; അതെ, നമ്മുടെ ധീതയഃ ദേവന്മാരിലേക്കു സമീപിക്കട്ടെ.
Mantra 2
यद्ध त्यन्मित्रावरुणावृतादध्याददाथे अनृतं स्वेन मन्युना दक्षस्य स्वेन मन्युना । युवोरित्थाधि सद्मस्वपश्याम हिरण्ययम् । धीभिश्चन मनसा स्वेभिरक्षभिः सोमस्य स्वेभिरक्षभिः ॥
ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരേ! നിങ്ങൾ ഋതം (സത്യം) ആധാരമാക്കി, നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം മന്യു (ഉത്സാഹതേജസ്)കൊണ്ട്—ദക്ഷന്റെ മന്യുവാൽ—അനൃതം (അസത്യം) എടുത്ത് മാറ്റിവെച്ചപ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ സദ്മ (നിവാസ)ത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഹിരണ്യമയ (സ്വർണ്ണ) പ്രകാശം കണ്ടു—ധീകളാലും മനസ്സാലും, നമ്മുടെ സ്വന്തം അക്ഷങ്ങൾ (ദർശനശക്തികൾ)കൊണ്ടും, സോമന്റെ സ്വന്തം അക്ഷങ്ങൾകൊണ്ടും.
Mantra 3
युवां स्तोमेभिर्देवयन्तो अश्विनाश्रावयन्त इव श्लोकमायवो युवां हव्याभ्यायवः । युवोर्विश्वा अधि श्रियः पृक्षश्च विश्ववेदसा । प्रुषायन्ते वां पवयो हिरण्यये रथे दस्रा हिरण्यये ॥
ദേവത്വം ആഗ്രഹിച്ച്, സ്തോത്രങ്ങളാൽ ആയുക്കൾ നിങ്ങളെ വിളിക്കുന്നു, ഹേ അശ്വിന്മാരേ—പ്രകാശമയ ശ്ലോകം മുഴങ്ങിക്കുന്നതുപോലെ; ആയുക്കൾ ഹവിഷുകളുമായി നിങ്ങളിലേക്കു മുന്നേറുന്നു. ഹേ വിശ്വവേദസന്മാരേ! എല്ലാ ശ്രിയഃ (ഐശ്വര്യ-ശോഭകൾ)യും പൃക്ഷ (പോഷണം/വൃദ്ധി)യും നിങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതമാണ്. ഹേ ദസ്രന്മാരേ! നിങ്ങളുടെ ഹിരണ്യമയ രഥത്തിൽ പവയഃ (ചക്രത്തിന്റെ അരികുകൾ/ഫെല്ലികൾ) മിന്നിത്തിളങ്ങുന്നു—ഹിരണ്യമയ രഥത്തിൽ.
Mantra 4
अचेति दस्रा व्यु नाकमृण्वथो युञ्जते वां रथयुजो दिविष्टिष्वध्वस्मानो दिविष्टिषु । अधि वां स्थाम वन्धुरे रथे दस्रा हिरण्यये । पथेव यन्तावनुशासता रजोऽञ्जसा शासता रजः ॥
ജാഗരൂകരാകുവിൻ, ഹേ ദസ്രന്മാരേ; നിങ്ങൾ വ്യാപകമായ നാകം (ആകാശം) തുറന്നുവിടുന്നു. ദിവിഷ്ടി (യുദ്ധം/സ്പർധ)കളിൽ പഥനിർമ്മാതാക്കളായ രഥയുജർ നിങ്ങളുടെ രഥം കെട്ടിയൊരുക്കുന്നു—ദിവിഷ്ടികളിൽ പഥനിർമ്മാതാക്കൾ. ഹേ ദസ്രന്മാരേ! ഹിരണ്യമയ രഥത്തിലെ വന്ധുര (ആസനം)മേൽ നിങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു. പഥത്തിലെ യാത്രികരെപ്പോലെ, നിങ്ങൾ രജഃ (വിസ്താരം/അന്തരിക്ഷം) അനുഷാസിക്കുന്നു; നേരെ നിങ്ങൾ രജഃയെ ശാസിക്കുന്നു.
Mantra 5
शचीभिर्नः शचीवसू दिवा नक्तं दशस्यतम् । मा वां रातिरुप दसत्कदा चनास्मद्रातिः कदा चन ॥
ഹേ ശചീവസു—ശക്തിയുള്ള ദാതൃദേവന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ ശചീഭിഃ (കർമ്മസാധക ശക്തികൾ) കൊണ്ടു ഞങ്ങളെ പകലും രാത്രിയും അനുഗ്രഹിക്കുവിൻ. നിങ്ങളുടെ രാതിഃ (ദാന-കൃപ) ഒരിക്കലും ഞങ്ങളിലേക്കെത്താതെ മുടങ്ങരുതേ; നിങ്ങളുടെ ദാനത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ പങ്കും ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കരുതേ.
Mantra 6
वृषन्निन्द्र वृषपाणास इन्दव इमे सुता अद्रिषुतास उद्भिदस्तुभ्यं सुतास उद्भिदः । ते त्वा मन्दन्तु दावने महे चित्राय राधसे । गीर्भिर्गिर्वाहः स्तवमान आ गहि सुमृळीको न आ गहि ॥
ഹേ വൃഷൺ ഇന്ദ്ര, വൃഷപാണമായ ഈ സോമബിന്ദുക്കൾ—അദ്രി (കല്ല്)കൊണ്ട് പിഴിഞ്ഞു, ഉയരങ്ങളെ ഭേദിച്ചു തുറക്കുന്നവ—നിനക്കായി തന്നെയാണ് പിഴിഞ്ഞത്, ഉയരങ്ങളെ ഭേദിച്ചു തുറക്കുന്നവ. മഹത്തായതും ചിത്ര (വൈവിധ്യമുള്ള) റാധസ് (സമൃദ്ധി)യുമായ ദാനത്തിനായി അവ നിനക്കു ആനന്ദം നൽകട്ടെ. ഹേ ഗിർവാഹ (സ്തുതി-വാഹകൻ), ഞങ്ങളുടെ ഗീർഭിഃ (പ്രേരിത വാക്കുകൾ) സഹിതം, സ്തവമാന (സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവൻ) ആയി വരിക; സുമൃളീക (കരുണാമയൻ) ആയി ഞങ്ങളിലേക്കു വരിക.
Mantra 7
ओ षू णो अग्ने शृणुहि त्वमीळितो देवेभ्यो ब्रवसि यज्ञियेभ्यो राजभ्यो यज्ञियेभ्यः । यद्ध त्यामङ्गिरोभ्यो धेनुं देवा अदत्तन । वि तां दुह्रे अर्यमा कर्तरी सचाँ एष तां वेद मे सचा ॥
ഓ ഹാ, ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങളെ കേൾക്കുക—നീ ഇളിത (ആഹ്വാനിതൻ) ആകുന്നു; നീ ദേവന്മാർക്കായി, യജ്ഞിയ രാജാക്കന്മാർക്കായി, യജ്ഞിയ ജനങ്ങൾക്കായി വാക്ക് പറയുന്നു. ദേവന്മാർ ആ ധേനു (പശു)യെ അങ്കിരസ്സുകൾക്കു നൽകിയപ്പോൾ, അര്യമാ പ്രവർത്തിയിൽ, അടുത്ത സഖ്യത്തിൽ, അവളെ കറക്കുന്നു. ഈ ഒരുത്തൻ അവളെ അറിയുന്നു—എന്നോടൊപ്പം സഖ്യത്തിൽ.
Mantra 8
मो षु वो अस्मदभि तानि पौंस्या सना भूवन्द्युम्नानि मोत जारिषुरस्मत्पुरोत जारिषुः । यद्वश्चित्रं युगेयुगे नव्यं घोषादमर्त्यम् । अस्मासु तन्मरुतो यच्च दुष्टरं दिधृता यच्च दुष्टरम् ॥
ഹേ മരുതുകളേ, ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് ആ പുരുഷബലങ്ങളും പ്രാചീന ദ്യുമ്നങ്ങളും (യശസ്–പ്രഭകൾ) അകന്നുപോകരുതേ; ഇപ്പോഴും, മുമ്പും, ഞങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ അവ നശിക്കരുതേ. യുഗം യുഗമായി നിങ്ങളുടേതായ അത്ഭുതവും സദാ നവീനവുമായ അമർത്യ ഘോഷം (കീർത്തിഘോഷം)—അത് ഞങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കുവിൻ; കൂടാതെ ദുഷ്ടരം (അതികഠിനം, കടക്കാൻ ദുഷ്കരം) ആയതും ഞങ്ങളിൽ സ്ഥാപിക്കുവിൻ—ജയിച്ച കടന്നുപോകലായി.
Mantra 9
दध्यङ्ह मे जनुषं पूर्वो अङ्गिराः प्रियमेधः कण्वो अत्रिर्मनुर्विदुस्ते मे पूर्वे मनुर्विदुः । तेषां देवेष्वायतिरस्माकं तेषु नाभयः । तेषां पदेन मह्या नमे गिरेन्द्राग्नी आ नमे गिरा ॥
ദധ്യഞ്ച്, പ്രാചീന അങ്ഗിരസ്, പ്രിയമേധ, കണ്വ, അത്രി, മനു—ഇവർ എന്റെ ജനനവും രൂപീകരണവും അറിഞ്ഞവർ; എന്റെ പൂർവ്വികരും അതറിഞ്ഞവർ. അവരുടെ എത്തിച്ചേരൽ ദേവന്മാരിലേക്കാണ്; അവരിലാണു നമ്മുടെ നാഭിബന്ധം (കേന്ദ്രബന്ധം), തുടർച്ചയുടെ നാഭി. അവരുടെ പാദപഥത്തിലൂടെ, ആ മഹത്തായ പടിയിലൂടെ, ഞാൻ വാക്കുകൊണ്ട് നമിക്കുന്നു; ഇന്ദ്ര–അഗ്നികൾക്കു ഞാൻ വാക്കുകൊണ്ട് നമിക്കുന്നു.
Mantra 10
होता यक्षद्वनिनो वन्त वार्यं बृहस्पतिर्यजति वेन उक्षभिः पुरुवारेभिरुक्षभिः । जगृभ्मा दूरआदिशं श्लोकमद्रेरध त्मना । अधारयदररिन्दानि सुक्रतुः पुरू सद्मानि सुक्रतुः ॥
ഹോതാ (ആഹ്വാനക പുരോഹിതൻ) ഇഷ്ടമായ വാര്യ (വാഞ്ഛിത സമൃദ്ധി) പ്രകടമാക്കട്ടെ; ബൃഹസ്പതി യജ്ഞം നിർവഹിക്കുന്നു—വേന (ശോധക പ്രേരണ) തന്റെ ഉക്ഷഭിഃ (ബലവത്തായ ശക്തികൾ) സഹിതം, പുരുവാരേ (അനേകം ദ്വാരങ്ങളുള്ള) വർദ്ധനയോടെ. അവൻ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് അദ്രി (ശില/സോമപാഷാണം)യുടെ ശ്ലോകം (ഘോഷിത വചനം) പിടിച്ചെടുത്തു; പിന്നെ സ്വന്തം ആത്മബലത്തോടെ അവൻ അഖണ്ഡ ശക്തികളെ ധരിച്ചു. സുക്രതു (സുജ്ഞൻ, ശുഭകർമ്മശീലൻ) അനേകം സദ്മാനി (നിവാസ/ആധാരങ്ങൾ) ധരിച്ചു—സുക്രതു അനേകം സദ്മാനി ധരിച്ചു.
Mantra 11
ये देवासो दिव्येकादश स्थ पृथिव्यामध्येकादश स्थ । अप्सुक्षितो महिनैकादश स्थ ते देवासो यज्ञमिमं जुषध्वम् ॥
ഹേ ദേവന്മാരേ! നിങ്ങൾ ദിവിയിൽ പതിനൊന്ന്, ഭൂമിയിൽ പതിനൊന്ന്; മഹിമയാൽ അപ്സു (ജലങ്ങളിൽ) വസിക്കുന്ന പതിനൊന്ന്. ഹേ ദേവന്മാരേ, ഈ യജ്ഞത്തെ സ്വീകരിച്ച് അതിൽ ആനന്ദിക്കുവിൻ.
Agni is the sacrificial fire and messenger; invoking him first establishes the channel through which offerings and prayers reach the other gods.
Indra and Vāyu are invited as a pair to come swiftly to the Soma offering—power (Indra) and life-breath/impulse (Vāyu) acting together to energize the rite and grant boons.
It is a Vedic way of naming the total divine assembly as 33 gods (3×11), present across the three cosmic regions, asked here to accept and enjoy the sacrifice.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.