Sukta 139
Sukta 1.139
Agni; Indra-Vāyu; collective Devas
এই সূক্তই যজ্ঞ আৰম্ভ কৰে—প্ৰথমে মন আৰু বেদীত অগ্নিক স্থাপন কৰি, তাৰ পাছত ইন্দ্ৰ-বায়ুক আহ্বান কৰি, আৰু শেষত ধীতি (প্ৰেৰিত বাক্)ৰ জৰিয়তে সমূহ দেৱতাক ওচৰলৈ আনে। ই এক লিতুৰ্জিক ‘ওচৰলৈ আনোৱা’ (আৱাহন) ক্ৰম: ইন্দ্ৰৰ বাবে সোম পেষা হয়, স্তৱ-স্তোত্ৰ অৰ্পণ কৰা হয়, আৰু সৰ্বদেৱতা—বিশেষকৈ তিনিটা এগাৰ (৩৩)—ক যজ্ঞ গ্ৰহণ কৰি তাত আনন্দিত হ’বলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়।
Mantras
Mantra 1
अस्तु श्रौषट् पुरो अग्निं धिया दध आ नु तच्छर्धो दिव्यं वृणीमह इन्द्रवायू वृणीमहे । यद्ध क्राणा विवस्वति नाभा संदायि नव्यसी । अध प्र सू न उप यन्तु धीतयो देवाँ अच्छा न धीतयः ॥
হওক; শ্ৰৌষট্—আহ্বান শুনা যাওক। প্ৰথমে ধ্যানত অগ্নিক স্থাপন কৰোঁ। তাৰ পাছত সেই দিৱ্য শাৰ্ধ (দেৱসমূহৰ সমূহ) আমি বাছি লওঁ; ইন্দ্ৰ আৰু বায়ুক বাছি লওঁ। যেতিয়া বিবস্বতৰ নাভিত নৱীন ধীতি (প্ৰেরণা) সংযুক্ত হয়, তেতিয়া আমাৰ ধীতিসমূহ আগবাঢ়ি দেৱসকলৰ ওচৰলৈ যাওক—হয়, আমাৰ ধীতিসমূহ দেৱসকলৰ ওচৰলৈ যাওক।
Mantra 2
यद्ध त्यन्मित्रावरुणावृतादध्याददाथे अनृतं स्वेन मन्युना दक्षस्य स्वेन मन्युना । युवोरित्थाधि सद्मस्वपश्याम हिरण्ययम् । धीभिश्चन मनसा स्वेभिरक्षभिः सोमस्य स्वेभिरक्षभिः ॥
যেতিয়া, হে মিত্ৰ-বৰুণ, ঋতাৰ পৰা তোমালোকে (সত্যক) ধৰি উঠি অনৃতক নিজৰ তেজে—দক্ষৰ সেই তেজে—দূৰলৈ ঠেলি দিলে; তেতিয়া তোমালোকৰ সদ্মত আমি সোনালী দীপ্তি দেখিলোঁ—ধীসমূহেৰে আৰু নিজৰ মনৰে, নিজৰ দৰ্শন-শক্তিসমূহেৰে, আৰু সোমৰ নিজৰ দৰ্শন-শক্তিসমূহেৰে।
Mantra 3
युवां स्तोमेभिर्देवयन्तो अश्विनाश्रावयन्त इव श्लोकमायवो युवां हव्याभ्यायवः । युवोर्विश्वा अधि श्रियः पृक्षश्च विश्ववेदसा । प्रुषायन्ते वां पवयो हिरण्यये रथे दस्रा हिरण्यये ॥
দেৱত্ব অন্বেষণ কৰি, স্তোত্ৰসমূহেৰে আয়ুসকল তোমালোকক আহ্বান কৰে, হে অশ্বিনদ্বয়—যেন দীপ্ত শ্লোক ধ্বনিত কৰাই; আয়ুসকল হব্যসমূহ লৈ তোমালোকৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়ে। হে বিশ্ববেদসা, তোমালোকৰ ওপৰতেই স্থাপিত সকলো শ্ৰী আৰু পুষ্টি। হে দস্ৰা, সোনালী ৰথত তোমালোকৰ পৱয়সমূহ ঝিলিক মাৰে—সোনালী ৰথত।
Mantra 4
अचेति दस्रा व्यु नाकमृण्वथो युञ्जते वां रथयुजो दिविष्टिष्वध्वस्मानो दिविष्टिषु । अधि वां स्थाम वन्धुरे रथे दस्रा हिरण्यये । पथेव यन्तावनुशासता रजोऽञ्जसा शासता रजः ॥
জাগ্ৰত হওক, হে দস্ৰা; তোমালোকে আকাশ মেলি দিয়ে। যুদ্ধসমূহত পথ-নিৰ্মাতাসকলে তোমালোকৰ ৰথ যুঁজায়—যুদ্ধসমূহত পথ-নিৰ্মাতাসকলে। হে দস্ৰা, সোনালী ৰথৰ বন্ধুৰে (আসনত) তোমালোকে স্থিতি লোৱা। পথৰ যাত্ৰীসকলৰ দৰে তোমালোকে ৰজঃ (অন্তৰীক্ষ-প্ৰসাৰ) শাসন কৰা—সোজাকৈ ৰজঃ শাসন কৰা।
Mantra 5
शचीभिर्नः शचीवसू दिवा नक्तं दशस्यतम् । मा वां रातिरुप दसत्कदा चनास्मद्रातिः कदा चन ॥
হে শচীবসু (ইন্দ্ৰ-অশ্বিনদ্বয়), তোমালোকৰ শচী—কাৰ্যসিদ্ধিৰ শক্তিসমূহেৰে—দিনে-ৰাতিয়ে আমাক সেবা কৰা। কোনো কালতেই তোমালোকৰ দান আমাৰ ওচৰলৈ নপৌঁছাকৈ নাথাকক; কোনো কালতেই তোমালোকৰ দানত আমাৰ ভাগ কেতিয়াও নক্ষয় নহওক।
Mantra 6
वृषन्निन्द्र वृषपाणास इन्दव इमे सुता अद्रिषुतास उद्भिदस्तुभ्यं सुतास उद्भिदः । ते त्वा मन्दन्तु दावने महे चित्राय राधसे । गीर्भिर्गिर्वाहः स्तवमान आ गहि सुमृळीको न आ गहि ॥
হে বৃষণ ইন্দ্ৰ, বৃষ-পানীয় এই সোমবিন্দুবোৰ—অদ্ৰি (পাথৰ)দ্বাৰা নিপীড়িত, উচ্চস্থান ভেদি উত্থিত—তোমাৰ বাবে নিপীড়িত, উচ্চস্থান ভেদি উত্থিত। সিহঁতে তোমাক দানৰ বাবে, মহান আৰু বিচিত্ৰ ৰাধস (ঐশ্বৰ্য)ৰ বাবে আনন্দিত কৰক। হে গিৰ্বাহ (স্তোত্ৰ-বাহক), আমাৰ গীৰ্ভিৰে স্তৱিত হৈ আহা; সুমৃলীকৰূপে আমাৰ ওচৰলৈ আহা।
Mantra 7
ओ षू णो अग्ने शृणुहि त्वमीळितो देवेभ्यो ब्रवसि यज्ञियेभ्यो राजभ्यो यज्ञियेभ्यः । यद्ध त्यामङ्गिरोभ्यो धेनुं देवा अदत्तन । वि तां दुह्रे अर्यमा कर्तरी सचाँ एष तां वेद मे सचा ॥
অ’ হে অগ্নি, আমাৰ কথা শুনা—তুমি আহ্বানিত; তুমি দেবসকলৰ বাবে, যজ্ঞযোগ্য ৰাজাসকলৰ বাবে, যজ্ঞযোগ্যসকলৰ বাবে বচন কোৱা। যেতিয়া দেবসকলে অঙ্গিৰসসকলক সেই ধেনু (গাই) দিছিল, তেতিয়া আৰ্যমা কৰ্তৰী কৰ্মত, ঘন সঙ্গতিত, তাক দুহে। এইজনেই তাক জানে—মোৰ সৈতে সঙ্গতিত।
Mantra 8
मो षु वो अस्मदभि तानि पौंस्या सना भूवन्द्युम्नानि मोत जारिषुरस्मत्पुरोत जारिषुः । यद्वश्चित्रं युगेयुगे नव्यं घोषादमर्त्यम् । अस्मासु तन्मरुतो यच्च दुष्टरं दिधृता यच्च दुष्टरम् ॥
মো ষু ৱো অস্মদভি তানি পৌংস্যানি সনা ভূৱন্দ্যুম্নানি; মোত জাৰিষুৰ অস্মৎ-পুৰোত জাৰিষুঃ। যদ্ ৱশ্চিত্ৰং যুগে-যুগে নব্যম্ ঘোষাদমৰ্ত্যম্—অস্মাসু তৎ, মৰুতঃ, যচ্চ দুষ্টৰং দিধৃতা, যচ্চ দুষ্টৰং।
Mantra 9
दध्यङ्ह मे जनुषं पूर्वो अङ्गिराः प्रियमेधः कण्वो अत्रिर्मनुर्विदुस्ते मे पूर्वे मनुर्विदुः । तेषां देवेष्वायतिरस्माकं तेषु नाभयः । तेषां पदेन मह्या नमे गिरेन्द्राग्नी आ नमे गिरा ॥
দধ্যঙ্হ্, মে জনুষং পূর্বো অঙ্গিৰাঃ, প্ৰিয়মেধঃ, কণ্বঃ, অত্রিঃ, মনুঃ—বিদুস্তে মে; পূর্বে মনুঃ বিদুঃ। তেষাং দেবেষ্বায়তিঃ; অস্মাকং তেষু নাভয়ঃ। তেষাং পদেন মহ্যা নমে গিৰা; ইন্দ্ৰাগ্নী আ নমে গিৰা।
Mantra 10
होता यक्षद्वनिनो वन्त वार्यं बृहस्पतिर्यजति वेन उक्षभिः पुरुवारेभिरुक्षभिः । जगृभ्मा दूरआदिशं श्लोकमद्रेरध त्मना । अधारयदररिन्दानि सुक्रतुः पुरू सद्मानि सुक्रतुः ॥
হোতা যক্ষদ্ ৱনিনো ৱন্ত ৱার্যং; বৃহস্পতির্যজতি ৱেন উক্ষভিঃ, পুরুৱারেভির উক্ষভিঃ। জগৃভ্মা দূরাদিশং শ্লোকম্ অদ্রের্ অধ ত্মনা; অধারয়দ্ অররিন্দানি সুক্রতুঃ, পুরূ সদ্মানি সুক্রতুঃ।
Mantra 11
ये देवासो दिव्येकादश स्थ पृथिव्यामध्येकादश स्थ । अप्सुक्षितो महिनैकादश स्थ ते देवासो यज्ञमिमं जुषध्वम् ॥
হে দেৱাসকল! তোমালোক যি দ্যুলোকত এগাৰজন, পৃথিৱীত এগাৰজন, আৰু মহিমাৰে আপ্সু (জলসমূহত) নিবাস কৰা এগাৰজন—সেই দেৱাসকল, আমাৰ এই যজ্ঞক অনুগ্ৰহ কৰি গ্ৰহণ কৰা, তাত আনন্দ লোৱা।
Frequently Asked Questions
Agni is the sacrificial fire and messenger; invoking him first establishes the channel through which offerings and prayers reach the other gods.
Indra and Vāyu are invited as a pair to come swiftly to the Soma offering—power (Indra) and life-breath/impulse (Vāyu) acting together to energize the rite and grant boons.
It is a Vedic way of naming the total divine assembly as 33 gods (3×11), present across the three cosmic regions, asked here to accept and enjoy the sacrifice.
Ask anything about Sukta 139 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.