Sukta 139

Mantra 1

अस्तु श्रौषट् पुरो अग्निं धिया दध आ नु तच्छर्धो दिव्यं वृणीमह इन्द्रवायू वृणीमहे । यद्ध क्राणा विवस्वति नाभा संदायि नव्यसी । अध प्र सू न उप यन्तु धीतयो देवाँ अच्छा न धीतयः ॥

अस्तु—श्रौषट् (आह्वान) ऐकू येवो. प्रथम मी धिया (अंतर्ध्यान) मध्ये अग्नीला धारण करतो. मग त्या दिव्य शर्ध (देवसमूह)ाची निवड करतो; इंद्र व वायूची निवड करतो. जेव्हा विवस्वताच्या नाभीत नवतर धीति (प्रेरणा) संधान पावते, तेव्हा आमच्या धीत्या पुढे जाऊन देवांकडे पोहोचोत—होय, आमच्या धीत्या देवांकडे पोहोचोत।

Mantra 2

यद्ध त्यन्मित्रावरुणावृतादध्याददाथे अनृतं स्वेन मन्युना दक्षस्य स्वेन मन्युना । युवोरित्थाधि सद्मस्वपश्याम हिरण्ययम् । धीभिश्चन मनसा स्वेभिरक्षभिः सोमस्य स्वेभिरक्षभिः ॥

हे मित्र-वरुणा! जेव्हा तुम्ही ऋत (सत्य-नियम) यांतून उचलून, अनृत (असत्य) आपल्या मन्यु (तेज/उत्साह) ने—दक्षाच्या स्वमन्युने—दूर सारले, तेव्हा तुमच्या सद्म (धाम) मध्ये आम्ही सुवर्णमय दीप्ती पाहिली—धियांनी व मनाने, आपल्या स्व-अक्ष (दर्शन-शक्ती) नी, आणि सोमाच्या स्व-अक्षांनी।

Mantra 3

युवां स्तोमेभिर्देवयन्तो अश्विनाश्रावयन्त इव श्लोकमायवो युवां हव्याभ्यायवः । युवोर्विश्वा अधि श्रियः पृक्षश्च विश्ववेदसा । प्रुषायन्ते वां पवयो हिरण्यये रथे दस्रा हिरण्यये ॥

देवत्वाच्या आकांक्षेने, स्तोमांनी आयव (आयु-जन) तुम्हांला, हे अश्विनौ, जणू प्रकाशमान श्लोक घुमवित आहेत असे हाक देतात; आयव हव्यांसह तुमच्याकडे धाव घेतात. हे विश्ववेदसा! सर्व श्रिया व पुष्ट्या तुमच्यावरच अधिष्ठित आहेत. हे दस्रा! तुमच्या सुवर्णमय रथावर पवयः (चक्र-परिघ) चमकतात—सुवर्णमय रथावर।

Mantra 4

अचेति दस्रा व्यु नाकमृण्वथो युञ्जते वां रथयुजो दिविष्टिष्वध्वस्मानो दिविष्टिषु । अधि वां स्थाम वन्धुरे रथे दस्रा हिरण्यये । पथेव यन्तावनुशासता रजोऽञ्जसा शासता रजः ॥

जागे व्हा, हे दस्रा (अद्भुत-कर्ते)! तुम्ही नभ उघडून विस्तारता. दिविष्टि (युद्ध/संघर्ष) मध्ये पथ-निर्माते रथयुज (रथ-योजक) तुमचा रथ जुंपतात—दिविष्टि मध्ये पथ-निर्मातेच. हे दस्रा! सुवर्णमय रथावर तुम्ही आसनात (स्थाम) स्थिर होता. पथावरील यात्रेकरूंप्रमाणे तुम्ही रजः (अंतरिक्ष-प्रदेश) ला अनुशासित करता; सरळपणे रजः ला शासित करता।

Mantra 5

शचीभिर्नः शचीवसू दिवा नक्तं दशस्यतम् । मा वां रातिरुप दसत्कदा चनास्मद्रातिः कदा चन ॥

हे शचीवसू (इंद्र–अश्विनौ), तुमच्या शची—सफल कर्मशक्तींनी—दिवसा व रात्री आम्हांला समृद्ध करा. तुमचे दान कधीही आम्हांपर्यंत पोहोचण्यात कमी पडू नये; आणि तुमच्या दानातील आमचा वाटाही कधीही क्षीण होऊ नये.

Mantra 6

वृषन्निन्द्र वृषपाणास इन्दव इमे सुता अद्रिषुतास उद्भिदस्तुभ्यं सुतास उद्भिदः । ते त्वा मन्दन्तु दावने महे चित्राय राधसे । गीर्भिर्गिर्वाहः स्तवमान आ गहि सुमृळीको न आ गहि ॥

हे वृषभ इंद्रा! वृषभ-बलवान हे सोमबिंदू—अद्रि (शिळा)ने पिळलेले, उंची भेदून प्रकटणारे—तुझ्यासाठीच पिळले गेले आहेत, उंची भेदून. ते तुला दानासाठी, महान व विचित्र (बहुविध) राधसासाठी (समृद्धि-अनुग्रहासाठी) आनंदित करो. हे गिर्-वह (स्तुति-वाहक), आमच्या गीर्भिर् (स्तुतिवचने) यांनी स्तुत झालेल्या, ये; सुमृळीक होऊन आमच्याकडे ये.

Mantra 7

ओ षू णो अग्ने शृणुहि त्वमीळितो देवेभ्यो ब्रवसि यज्ञियेभ्यो राजभ्यो यज्ञियेभ्यः । यद्ध त्यामङ्गिरोभ्यो धेनुं देवा अदत्तन । वि तां दुह्रे अर्यमा कर्तरी सचाँ एष तां वेद मे सचा ॥

ओ हो, हे अग्ने, आमचे ऐक—तू आहूत झालेला; देवांसाठी, यज्ञ्य राजांसाठी तू वाणी बोलतोस. जेव्हा देवांनी अङ्गिरसांना ती धेनु (गाय) दिली, तेव्हा अर्यमा कर्मात, निकट सहचर्याने, तिला दुहतो. हा (अग्नि) तिला जाणतो—माझ्यासह, सहचर्याने.

Mantra 8

मो षु वो अस्मदभि तानि पौंस्या सना भूवन्द्युम्नानि मोत जारिषुरस्मत्पुरोत जारिषुः । यद्वश्चित्रं युगेयुगे नव्यं घोषादमर्त्यम् । अस्मासु तन्मरुतो यच्च दुष्टरं दिधृता यच्च दुष्टरम् ॥

हे मरुतांनो! आमच्यापासून त्या पौरुष-शक्ती आणि सनातन द्युम्न (तेजस्वी कीर्ती) दूर जाऊ नयेत; आमच्यासाठी त्या न आता, न पूर्वी कधीही नष्ट होऊ नयेत. युगोयुगी तुमचा जो विचित्र, सदानवीन, अमर्त्य घोष (कीर्तिध्वनी) आहे—तो आमच्यात स्थापित करा; आणि जे काही दुस्तर (ओलांडणे कठीण) आहे, तेही आमच्यात धारण करा—जणू तो पारावयाचा मार्ग जिंकून वश झाला आहे.

Mantra 9

दध्यङ्ह मे जनुषं पूर्वो अङ्गिराः प्रियमेधः कण्वो अत्रिर्मनुर्विदुस्ते मे पूर्वे मनुर्विदुः । तेषां देवेष्वायतिरस्माकं तेषु नाभयः । तेषां पदेन मह्या नमे गिरेन्द्राग्नी आ नमे गिरा ॥

दध्यङ्, प्राचीन अङ्गिरस, प्रियमेध, कण्व, अत्रि आणि मनु—यांनी माझा जन्म व घडण जाणली; माझ्या पूर्वजांनीही ती जाणली. त्यांचा प्रवाह देवांकडेच झुकलेला आहे; त्यांच्यातच आमची नाभि-गाठ, परंपरेची मध्यकडी आहे. त्यांच्या पावलांच्या वाटेने, त्या महान् पावलाने, मी वाणीने नमतो; इन्द्र-अग्नींना मी वाणीने नमतो.

Mantra 10

होता यक्षद्वनिनो वन्त वार्यं बृहस्पतिर्यजति वेन उक्षभिः पुरुवारेभिरुक्षभिः । जगृभ्मा दूरआदिशं श्लोकमद्रेरध त्मना । अधारयदररिन्दानि सुक्रतुः पुरू सद्मानि सुक्रतुः ॥

होता (आह्वानकर्ता पुरोहित) इच्छित वार्य (श्रेष्ठ संपदा/परिपूर्णता) प्रकट करो. बृहस्पति यजन करतात; वेन (प्रेरक आकांक्षा/शोध) आपल्या उक्षभिः (बलवान शक्ती) सहित, वृद्धीच्या अनेक द्वारांसह। त्याने दूरून अद्रि (शिला/सोमशिला) याचा श्लोक—घोषित वचन—ग्रहण केला; मग आपल्या आत्मबलाने त्याने अखंड शक्ती धारण केल्या. सुक्रतु (सुविवेकी) ने अनेक सद्म (निवास/आधार) स्थिर केले—सुक्रतु ने अनेक सद्म स्थिर केले.

Mantra 11

ये देवासो दिव्येकादश स्थ पृथिव्यामध्येकादश स्थ । अप्सुक्षितो महिनैकादश स्थ ते देवासो यज्ञमिमं जुषध्वम् ॥

हे देवहो! जे दिव्य लोकात अकरा आहात, पृथ्वीवर अकरा आहात, आणि आपल्या महिमेने जलांमध्ये वसणारे अकरा आहात—हे देवहो, हा आमचा यज्ञ स्वीकारा आणि त्यात प्रसन्न व्हा।