Opening the text

Sukta 1.139
Agni; Indra-Vāyu; collective Devas
अयं सूक्तः यज्ञस्य प्रारम्भं करोति—प्रथमं मनसि वेद्यां च अग्निं प्रतिष्ठाप्य, ततः इन्द्रवायू आवाह्य, अन्ते धीत्या प्रेरितया वाचा सर्वान् देवान् समीपं नयति। एषा लिटुर्गिक-आवाहन-क्रमः—इन्द्राय सोमः पिष्यते, स्तुतयः समर्प्यन्ते, तथा विश्वे देवाः—विशेषतः त्रयस्त्रिंशत् (एकादशकत्रयम्)—यज्ञं स्वीकर्तुं तस्मिन् रमितुं च प्रार्थ्यन्ते।
Mantra 1
अस्तु श्रौषट् पुरो अग्निं धिया दध आ नु तच्छर्धो दिव्यं वृणीमह इन्द्रवायू वृणीमहे । यद्ध क्राणा विवस्वति नाभा संदायि नव्यसी । अध प्र सू न उप यन्तु धीतयो देवाँ अच्छा न धीतयः ॥
अस्तु श्रौषट्। पुरो अग्निं धिया दध। आ नु तत् शर्धो दिव्यं वृणीमहे, इन्द्रवायू वृणीमहे। यद्ध क्राणा विवस्वति नाभा संदायि नव्यसी। अध प्र सू न उप यन्तु धीतयो देवान् अच्छा, न धीतयः॥
Mantra 2
यद्ध त्यन्मित्रावरुणावृतादध्याददाथे अनृतं स्वेन मन्युना दक्षस्य स्वेन मन्युना । युवोरित्थाधि सद्मस्वपश्याम हिरण्ययम् । धीभिश्चन मनसा स्वेभिरक्षभिः सोमस्य स्वेभिरक्षभिः ॥
यदा, हे मित्रावरुणौ, ऋतात् सत्यं गृहित्वा स्वेन मन्युना—दक्षस्य स्वेन मन्युना—अनृतं व्यपोहथः; तदा युवयोः सद्मनि वयं हिरण्ययं तेजोऽपश्याम—धीभिश्च मनसा च स्वैः अक्षिभिः, सोमस्य स्वैः अक्षिभिश्च।
Mantra 3
युवां स्तोमेभिर्देवयन्तो अश्विनाश्रावयन्त इव श्लोकमायवो युवां हव्याभ्यायवः । युवोर्विश्वा अधि श्रियः पृक्षश्च विश्ववेदसा । प्रुषायन्ते वां पवयो हिरण्यये रथे दस्रा हिरण्यये ॥
स्तोमैर्देवयन्तोऽयवो युवामश्विनौ श्रावयन्त इव श्लोकम्; हव्याभिरायवो युवामभ्यायन्ति। युवोर्विश्वा अधि श्रियः पृक्षाश्च विश्ववेदसौ। हिरण्यये रथे दस्रौ वां पवयः प्रुषायन्ते—हिरण्यये।
Mantra 4
अचेति दस्रा व्यु नाकमृण्वथो युञ्जते वां रथयुजो दिविष्टिष्वध्वस्मानो दिविष्टिषु । अधि वां स्थाम वन्धुरे रथे दस्रा हिरण्यये । पथेव यन्तावनुशासता रजोऽञ्जसा शासता रजः ॥
अचेत्य, हे दस्रौ, व्यु नाकमृण्वथः। दिविष्टिषु अध्वस्मानो रथयुजो वां रथं युञ्जते—दिविष्टिषु। हिरण्यये रथे दस्रौ वां वन्धुरे अधि स्थाम। पथेव यन्ता अनुशासतं रजोऽञ्जसा शासतं रजः।
Mantra 5
शचीभिर्नः शचीवसू दिवा नक्तं दशस्यतम् । मा वां रातिरुप दसत्कदा चनास्मद्रातिः कदा चन ॥
शचीभिर्नः शचीवसू दिवा नक्तं दशस्यतम्। मा वां रातिरुप दसत् कदा चन; अस्मद्रातिः कदा चन मा (न) दसत्॥
Mantra 6
वृषन्निन्द्र वृषपाणास इन्दव इमे सुता अद्रिषुतास उद्भिदस्तुभ्यं सुतास उद्भिदः । ते त्वा मन्दन्तु दावने महे चित्राय राधसे । गीर्भिर्गिर्वाहः स्तवमान आ गहि सुमृळीको न आ गहि ॥
वृषन्निन्द्र वृषपाणास इन्दव इमे सुता अद्रिषुतास उद्भिदस्तुभ्यं सुतास उद्भिदः। ते त्वा मन्दन्तु दावने महे चित्राय राधसे। गीर्भिर्गिर्वाहः स्तवमान आ गहि; सुमृळीको न आ गहि॥
Mantra 7
ओ षू णो अग्ने शृणुहि त्वमीळितो देवेभ्यो ब्रवसि यज्ञियेभ्यो राजभ्यो यज्ञियेभ्यः । यद्ध त्यामङ्गिरोभ्यो धेनुं देवा अदत्तन । वि तां दुह्रे अर्यमा कर्तरी सचाँ एष तां वेद मे सचा ॥
ओ षू णो अग्ने शृणुहि त्वमीळितो देवेभ्यो ब्रवसि यज्ञियेभ्यो राजभ्यो यज्ञियेभ्यः। यद्ध त्यामङ्गिरोभ्यो धेनुं देवा अदत्तन। वि तां दुह्रे अर्यमा कर्तरी सचाँ; एष तां वेद मे सचा॥
Mantra 8
मो षु वो अस्मदभि तानि पौंस्या सना भूवन्द्युम्नानि मोत जारिषुरस्मत्पुरोत जारिषुः । यद्वश्चित्रं युगेयुगे नव्यं घोषादमर्त्यम् । अस्मासु तन्मरुतो यच्च दुष्टरं दिधृता यच्च दुष्टरम् ॥
मो षु वोऽस्मदभि तानि पौंस्यानि सना भूवन् द्युम्नानि; मोत जारिषुरस्मत्पुरोत जारिषुः। यद्वश्चित्रं युगेयुगे नव्यं घोषादमर्त्यम्—अस्मासु तन्मरुतो यच्च दुस्तरं दिधृताः, यच्च दुस्तरम्।
Mantra 9
दध्यङ्ह मे जनुषं पूर्वो अङ्गिराः प्रियमेधः कण्वो अत्रिर्मनुर्विदुस्ते मे पूर्वे मनुर्विदुः । तेषां देवेष्वायतिरस्माकं तेषु नाभयः । तेषां पदेन मह्या नमे गिरेन्द्राग्नी आ नमे गिरा ॥
दध्यङ्ह मे जनुषं पूर्वोऽङ्गिराः प्रियमेधः कण्वोऽत्रिर्मनुर्विदुस्ते मे; पूर्वे मनुर्विदुः। तेषां देवेष्वायतिरस्माकं तेषु नाभयः। तेषां पदेन मह्या नमे गिरे; इन्द्राग्नी आ नमे गिरा।
Mantra 10
होता यक्षद्वनिनो वन्त वार्यं बृहस्पतिर्यजति वेन उक्षभिः पुरुवारेभिरुक्षभिः । जगृभ्मा दूरआदिशं श्लोकमद्रेरध त्मना । अधारयदररिन्दानि सुक्रतुः पुरू सद्मानि सुक्रतुः ॥
होता यक्षद्वनिनो वन्त वार्यं; बृहस्पति॑र्यजति वेन उक्षभिः पुरुवारेभिरुक्षभिः। जगृभ्मा दूरादिशं श्लोकमद्रेरध त्मना; अधारयदररिन्दानि सुक्रतुः पुरू सद्मानि सुक्रतुः।
Mantra 11
ये देवासो दिव्येकादश स्थ पृथिव्यामध्येकादश स्थ । अप्सुक्षितो महिनैकादश स्थ ते देवासो यज्ञमिमं जुषध्वम् ॥
हे देवाः! ये यूयं दिवि एकादश स्थ, पृथिव्याम् एकादश स्थ, अप्सु क्षितो महिना एकादश स्थ—ते देवाः इमं नः यज्ञं जुषध्वम्।
Agni is the sacrificial fire and messenger; invoking him first establishes the channel through which offerings and prayers reach the other gods.
Indra and Vāyu are invited as a pair to come swiftly to the Soma offering—power (Indra) and life-breath/impulse (Vāyu) acting together to energize the rite and grant boons.
It is a Vedic way of naming the total divine assembly as 33 gods (3×11), present across the three cosmic regions, asked here to accept and enjoy the sacrifice.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.