Rig Veda Sukta 125
Mandala 1Sukta 1257 Mantras

Sukta 125

Sukta 1.125

Rishi

Attribution varies in tradition for RV 1.125; commonly linked to themes of Dakṣiṇā and giving (check recension-specific Anukramaṇī).

Devata

Dakṣiṇā / Dāna (the power of the gift) with Indra appearing in later verses; hymn centers on the law of giving-receiving

Chandas

Triṣṭubh (probable)

ಋಗ್ವೇದ 1.125 ದಕ್ಷಿಣೆಯನ್ನು—ದಾನದ ಪವಿತ್ರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು—ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ನೀಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ಸ್ವೀಕಾರವು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಆಯುಷ್ಯ ಹಾಗೂ ವಂಶವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಪೋಷಕವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯಧಾರೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಇದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ದಾನವನ್ನು ಋತದ ನಿಯಮವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ: ಉದಾರರು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ದಾನವಿಲ್ಲದವನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ.

Mantras

Mantra 1

प्राता रत्नं प्रातरित्वा दधाति तं चिकित्वान्प्रतिगृह्या नि धत्ते । तेन प्रजां वर्धयमान आयू रायस्पोषेण सचते सुवीरः ॥

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಪ್ರಾತರಿತ್ವಾ (ಪ್ರಭಾತ-ಆನಯಿತ) ಯಥಾಲಾಭದ ರತ್ನವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ; ಚಿಕಿತ್ವಾನ್ (ವಿವೇಕಿ) ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಒಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರಿಂದ ಅವನು ಪ್ರಜೆಯನ್ನೂ ಆಯುವನ್ನೂ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾ, ರಾಯಿ (ಸಮೃದ್ಧಿ)ಯ ಪೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುವೀರನಾಗಿ ವೀರಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Mantra 2

सुगुरसत्सुहिरण्यः स्वश्वो बृहदस्मै वय इन्द्रो दधाति । यस्त्वायन्तं वसुना प्रातरित्वो मुक्षीजयेव पदिमुत्सिनाति ॥

ಅವನು ಗೋವುಗಳಲ್ಲಿ, ಹಿರಣದಲ್ಲಿ, ಅಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇಂದ್ರನು ಅವನಿಗೆ ವೃದ್ಧಿಯ ವಿಶಾಲ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ಪ್ರಾತರಿತ್ವ (ಉಷಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರುವವನೇ), ಯಾರು ನಿನ್ನನ್ನು ಧನ-ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಎದುರುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವವನಂತೆ ‘ಪದ’ (ಪಾದಸ್ಥಾನ/ಆಧಾರ)ವನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪ್ರಗತಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

Mantra 3

आयमद्य सुकृतं प्रातरिच्छन्निष्टेः पुत्रं वसुमता रथेन । अंशोः सुतं पायय मत्सरस्य क्षयद्वीरं वर्धय सूनृताभिः ॥

ಇಂದು ಅವನು ಸುಕೃತ (ಸುಕರ್ಮ)ವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಾನೆ—ಇಷ್ಟಿ (ಯಜ್ಞೇಚ್ಛೆ)ಯ ಪುತ್ರನು—ಧನಸಮೃದ್ಧ ರಥದೊಂದಿಗೆ. ಅಂಶುವಿನ ಸುತ (ಸೋಮರಸ), ಮತ್ಸರ (ಉಲ್ಲಾಸ)ದ ಸೋಮವನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕುಡಿಸು; ಸೂನೃತಾ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸತ್ಯವಾಣಿ)ಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕ್ಷಯದ್ವೀರ (ಸ್ಥಿರ ವೀರಬಲ)ವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸು.

Mantra 4

उप क्षरन्ति सिन्धवो मयोभुव ईजानं च यक्ष्यमाणं च धेनवः । पृणन्तं च पपुरिं च श्रवस्यवो घृतस्य धारा उप यन्ति विश्वतः ॥

ಮಯೋಭುವ (ಆನಂದದಾಯಕ) ಸಿಂಧುಗಳು ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ; ಈಜಾನ (ಪೂಜಕ)ನಿಗೂ ಯಕ್ಷ್ಯಮಾನ (ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧ)ನಿಗೂ ಧೇನುವುಗಳು (ಹಾಲು ಕೊಡುವ ಶಕ್ತಿಗಳು) ಸಮೀಪಿಸುತ್ತವೆ. ಶ್ರವಸ್ಯವ (ಯಶಸ್ಸಿನ/ಸತ್ಯಶ್ರವಣದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವ)ನಾದ ಪೃಣಂತ (ಪೂರಕ) ಮತ್ತು ಪಪುರಿ (ವಿಶಾಲ ಗ್ರಾಹಕ)ನ ಕಡೆಗೆ ಘೃತ (ಶುದ್ಧ ತೇಜಸ್ಸು)ದ ಧಾರೆಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ.

Mantra 5

नाकस्य पृष्ठे अधि तिष्ठति श्रितो यः पृणाति स ह देवेषु गच्छति । तस्मा आपो घृतमर्षन्ति सिन्धवस्तस्मा इयं दक्षिणा पिन्वते सदा ॥

ಯಾರು ತುಂಬಿಸಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಸ್ವರ್ಗದ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತನಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ; ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ದೇವರೊಳಗೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಆಪಃ ಘೃತಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ, ಸಿಂಧುಗಳು ಅದನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನಿಗೇ ಈ ದಕ್ಷಿಣಾ ಸದಾ ವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಪುಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

Mantra 6

दक्षिणावतामिदिमानि चित्रा दक्षिणावतां दिवि सूर्यासः । दक्षिणावन्तो अमृतं भजन्ते दक्षिणावन्तः प्र तिरन्त आयुः ॥

ದಕ್ಷಿಣಾವಂತರಿಗೇ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಅದ್ಭುತಗಳು; ದಕ್ಷಿಣಾವಂತರಿಗೇ ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯರು ಸ್ಥಿರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣಾವಂತರು ಅಮೃತವನ್ನು ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ದಕ್ಷಿಣಾವಂತರು ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿಕೊಂಡು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ.

Mantra 7

मा पृणन्तो दुरितमेन आरन्मा जारिषुः सूरयः सुव्रतासः । अन्यस्तेषां परिधिरस्तु कश्चिदपृणन्तमभि सं यन्तु शोकाः ॥

ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವವರನ್ನು ದುಃಖವೂ ಪಾಪವೂ ತಲುಪದಿರಲಿ; ಸುವ್ರತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸೂರಯರು ಕ್ಷಯಿಸದಿರಲಿ. ಬೇರೆ ಯಾವುದೋ ಪರಿಧಿ ಅವರನ್ನು ಸುತ್ತಿ ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ಆದರೆ ನೀಡದವನ ಮೇಲೆ, ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದವನ ಮೇಲೆ, ಶೋಕಗಳು ಸೇರಿ ಬಂದು ಆವರಿಸಲಿ.

Frequently Asked Questions

Dakṣiṇā is the sacred potency of the gift—especially the sacrificial fee—treated as a power that makes giving effective and fruitful for both giver and receiver.

Yes. It presents generosity and right reception as a law of order (ṛta): the giver is strengthened in prosperity, life, and social honor, and abundance “flows” toward them.

Because withholding breaks the cycle that sustains sacrifice and society. The hymn says grief and constriction close in on the one who refuses to fulfil their share.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App