
Sukta 1.125
Attribution varies in tradition for RV 1.125; commonly linked to themes of Dakṣiṇā and giving (check recension-specific Anukramaṇī).
Dakṣiṇā / Dāna (the power of the gift) with Indra appearing in later verses; hymn centers on the law of giving-receiving
Triṣṭubh (probable)
ఋగ్వేదం 1.125 దక్షిణా—దానపు పవిత్ర శక్తి—ని స్తుతిస్తుంది. ఇవ్వడం మరియు యథావిధిగా స్వీకరించడం సమృద్ధిని కలిగించి, ఆయుష్షును మరియు వంశవృద్ధిని పెంచి, పోషకమైన ప్రాచుర్య ప్రవాహాలను ఆకర్షిస్తాయని ఇది చూపిస్తుంది. ఈ సూక్తం దానాన్ని ఋత నియమంగా ప్రతిష్ఠిస్తుంది: ఉదారులు రక్షింపబడి సంపన్నులవుతారు; దానం చేయని వాడు దుఃఖంలో ముడిపడి సామాజిక-ఆధ్యాత్మిక క్షీణతను పొందుతాడు.
Mantra 1
प्राता रत्नं प्रातरित्वा दधाति तं चिकित्वान्प्रतिगृह्या नि धत्ते । तेन प्रजां वर्धयमान आयू रायस्पोषेण सचते सुवीरः ॥
ఉదయాన, ప్రాతరిత్వా (ప్రభాత-దాత) రత్నాన్ని—సత్-లాభపు నిధిని—స్థాపిస్తాడు. చికిత్వాన్ (వివేకి) దానిని స్వీకరించి అంతరంలో నిలుపుకుంటాడు. దానివల్ల అతడు ప్రజను వృద్ధి చేస్తాడు, ఆయువును పుష్టి చేస్తాడు; రాయీ యొక్క పోషణతో సువీరుడు (వీర-సంపన్నుడు) అయి వీరశక్తులతో సహచరిస్తాడు.
Mantra 2
सुगुरसत्सुहिरण्यः स्वश्वो बृहदस्मै वय इन्द्रो दधाति । यस्त्वायन्तं वसुना प्रातरित्वो मुक्षीजयेव पदिमुत्सिनाति ॥
సు-గురు (ఉత్తమ మార్గదర్శకత్వం), సు-హిరణ్య (ఉత్తమ స్వర్ణం), సు-అశ్వములు (మంచి గుర్రాలు) కలవాడై అతడు సంపన్నుడవుతాడు; అతనికి ఇంద్రుడు వృద్ధికి విశాలమైన క్షేత్రాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాడు. హే ప్రాతః-ఆగంతా (ప్రాతరిత్వ), ఎవడు ఉదయాన్నే ‘వసు’ (సంపద/దానం)తో నిన్ను కలుసుకొని, విముక్తి-జయిని వలె ‘పద’ (ఆధారం/పాదముద్ర)ను విప్పి తెరుస్తాడో—అతడు ప్రగతిపథాన్ని సుగమం చేస్తాడు.
Mantra 3
आयमद्य सुकृतं प्रातरिच्छन्निष्टेः पुत्रं वसुमता रथेन । अंशोः सुतं पायय मत्सरस्य क्षयद्वीरं वर्धय सूनृताभिः ॥
ఈ రోజు అతడు సు-కృతం (సత్కర్మ/సుసంపన్న కర్మ) కోరుతూ వస్తున్నాడు—ఇష్టి (యజ్ఞ-ఇచ్ఛ/ఆకాంక్ష) యొక్క పుత్రుడు—వసుసంపన్న రథంతో. అతనికి అంశు యొక్క సుతం (సోమరసం), మత్సర (పరవశానందం) యొక్క సోమాన్ని పానంచేయించు; సూ-నృతా (దీప్త సత్యవాక్కు) శక్తులతో క్షయద్వీర (స్థిర/నివాసి వీరత్వం)ను వృద్ధి చేయి.
Mantra 4
उप क्षरन्ति सिन्धवो मयोभुव ईजानं च यक्ष्यमाणं च धेनवः । पृणन्तं च पपुरिं च श्रवस्यवो घृतस्य धारा उप यन्ति विश्वतः ॥
మయోభువ (ఆనందాన్ని కలిగించేవి) అయిన సింధవః—నదులు—అతని వైపు ప్రవహిస్తాయి; పూజచేసి యజ్ఞం చేయుటకు సిద్ధమైన యజమానుని వైపు ధేనవః (పాలిచ్చే శక్తులు/సమృద్ధి) చేరుతాయి. నింపి తీరుస్తూ, విశాలంగా స్వీకరించేవాడై, శ్రవస్యు (యశస్సు/సత్య శ్రవణం)ను కోరువాడైన అతని వైపు—ఘృత (నెయ్యి/దీప్తి) ధారలు అన్ని దిశల నుండీ వచ్చి చేరుతాయి.
Mantra 5
नाकस्य पृष्ठे अधि तिष्ठति श्रितो यः पृणाति स ह देवेषु गच्छति । तस्मा आपो घृतमर्षन्ति सिन्धवस्तस्मा इयं दक्षिणा पिन्वते सदा ॥
యెవడు (దానం చేసి) పరిపూర్ణం చేస్తాడో, వాడు స్వర్గ శిఖరంపై ఆధారపడి నిలుచుంటాడు; నిజంగా వాడు దేవుల మధ్యకు చేరుతాడు. అతనికోసమే ఆపః (జలదేవతలు) ఘృత-ప్రకాశాన్ని కుమ్మరిస్తాయి; సింధు నదులు దానిని ప్రవహింపజేస్తాయి; అతనికోసమే ఈ దక్షిణా సదా పెరిగి పుష్టమవుతుంది.
Mantra 6
दक्षिणावतामिदिमानि चित्रा दक्षिणावतां दिवि सूर्यासः । दक्षिणावन्तो अमृतं भजन्ते दक्षिणावन्तः प्र तिरन्त आयुः ॥
దక్షిణా కలవారికే ఈ విచిత్ర వరాలు; దక్షిణా కలవారికే దివిలో సూర్యులు స్థిరంగా ఉంటారు. దక్షిణావంతులు అమృతాన్ని భాగంగా పొందుతారు; దక్షిణావంతులు తమ ఆయుష్షును ముందుకు నడిపి హద్దులను దాటిస్తారు.
Mantra 7
मा पृणन्तो दुरितमेन आरन्मा जारिषुः सूरयः सुव्रतासः । अन्यस्तेषां परिधिरस्तु कश्चिदपृणन्तमभि सं यन्तु शोकाः ॥
పూర్తి చేసేవారిని దురితం గానీ హానిగానీ చేరనివ్వకుము; సువ్రతులైన ప్రకాశవంతులైన సూరయః క్షీణించకుండుగాక. వారిని చుట్టూ మరొక పరిధి (రక్షావలయం) ఉండుగాక; కాని ఇవ్వనివాడిపై, పూర్తి చేయనివాడిపై శోకాలు గుమికూడి చేరి ముట్టుకొనుగాక.
Dakṣiṇā is the sacred potency of the gift—especially the sacrificial fee—treated as a power that makes giving effective and fruitful for both giver and receiver.
Yes. It presents generosity and right reception as a law of order (ṛta): the giver is strengthened in prosperity, life, and social honor, and abundance “flows” toward them.
Because withholding breaks the cycle that sustains sacrifice and society. The hymn says grief and constriction close in on the one who refuses to fulfil their share.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.