Sukta 125
Sukta 1.125
Attribution varies in tradition for RV 1.125; commonly linked to themes of Dakṣiṇā and giving (check recension-specific Anukramaṇī).
Dakṣiṇā / Dāna (the power of the gift) with Indra appearing in later verses; hymn centers on the law of giving-receiving
Triṣṭubh (probable)
ঋগ্বেদ ১.১২৫-ত দক্ষিণা—দানৰ পবিত্ৰ শক্তি—ক প্ৰশংসা কৰা হৈছে। ইয়াত দেখুওৱা হৈছে যে দান আৰু যথাযথ গ্ৰহণে সমৃদ্ধি জন্মায়, আয়ু আৰু বংশবৃদ্ধি কৰে, আৰু পোষক প্ৰাচুৰ্যৰ ধাৰা আকৰ্ষণ কৰে। সূক্তটোৱে দানক ঋতৰ এক নিয়ম হিচাপে স্থাপন কৰে—উদাৰজন সুৰক্ষিত আৰু সমৃদ্ধ হয়, কিন্তু যিজনে দান নকৰে সি শোকত আবদ্ধ হৈ সামাজিক-আধ্যাত্মিক ক্ষয়ত পতিত হয়।
Mantras
Mantra 1
प्राता रत्नं प्रातरित्वा दधाति तं चिकित्वान्प्रतिगृह्या नि धत्ते । तेन प्रजां वर्धयमान आयू रायस्पोषेण सचते सुवीरः ॥
প্ৰাতঃ ৰত্ন—সৎলাভৰ ধন—প্ৰাতৰিত্বা স্থাপন কৰে; তাক চিত্কিত্বান (বিবেচক) জনে গ্ৰহণ কৰি অন্তৰত স্থিৰ কৰে। সেইদ্বাৰা সি প্ৰজাক বৃদ্ধি কৰে আৰু আয়ুস (জীৱনীশক্তি) বঢ়ায়; ৰায়িৰ পোষণসমৃদ্ধিত সি সুবীৰ হৈ বীৰশক্তিৰ সৈতে সংগতি কৰে।
Mantra 2
सुगुरसत्सुहिरण्यः स्वश्वो बृहदस्मै वय इन्द्रो दधाति । यस्त्वायन्तं वसुना प्रातरित्वो मुक्षीजयेव पदिमुत्सिनाति ॥
গৰু-ধন, সোণ আৰু অশ্বত সি সমৃদ্ধ হয়; ইন্দ্ৰে তাৰ বাবে বৃদ্ধি-পথৰ এক বিশাল ক্ষেত্ৰ স্থাপন কৰে। হে প্ৰাতৰিত্ব (প্ৰভাত-বাহক), যি জনে ধন-সম্পদ লৈ তোমাক আগবঢ়ি আহে আৰু মুক্তি-জয়ীজনৰ দৰে ‘পদ’ (পদভূমি/আধাৰ) উন্মোচন কৰে, সি উন্নতিৰ পথ পৰিষ্কাৰ কৰে।
Mantra 3
आयमद्य सुकृतं प्रातरिच्छन्निष्टेः पुत्रं वसुमता रथेन । अंशोः सुतं पायय मत्सरस्य क्षयद्वीरं वर्धय सूनृताभिः ॥
আজি সি আহে—সুকৃত কৰ্ম বিচাৰি, ইষ্টিৰ পুত্ৰ, ধন-সমৃদ্ধ ৰথেৰে। অংশুৰ সুত, মৎসৰৰ সোম—তাক পান কৰোৱা; সূনৃতাৰ শক্তিৰে স্থায়ী বীৰ্য-শক্তি বৃদ্ধি কৰা।
Mantra 4
उप क्षरन्ति सिन्धवो मयोभुव ईजानं च यक्ष्यमाणं च धेनवः । पृणन्तं च पपुरिं च श्रवस्यवो घृतस्य धारा उप यन्ति विश्वतः ॥
মধুৰতাৰ সিন্ধুবোৰ, ময়োভূ ধেনুবোৰ, পূজক আৰু যজ্ঞ-সাজু জনৰ ওচৰলৈ উপক্ষৰণ কৰে। পূৰণকাৰী আৰু বিস্তৃত গ্ৰহণকাৰী, সত্য-শ্ৰৱণ কামনাকাৰীজনৰ ওচৰলৈ ঘৃতৰ ধাৰাবোৰ সকলো দিশৰ পৰা আহে।
Mantra 5
नाकस्य पृष्ठे अधि तिष्ठति श्रितो यः पृणाति स ह देवेषु गच्छति । तस्मा आपो घृतमर्षन्ति सिन्धवस्तस्मा इयं दक्षिणा पिन्वते सदा ॥
যি জন পূৰণ কৰে আৰু সম্পূৰ্ণ কৰে, সি স্বৰ্গৰ শিখৰত আশ্ৰিত হৈ থিয় থাকে; সঁচাকৈ সি দেৱলোকত গমন কৰে। তাৰ বাবে আপসকল ঘৃত-প্ৰভা ঢালি দিয়ে, নদীসমূহে সেয়া ধাৰায় বোৱায়; তাৰ বাবেই এই দক্ষিণা সদায় বৃদ্ধি পাই ফুলি উঠে।
Mantra 6
दक्षिणावतामिदिमानि चित्रा दक्षिणावतां दिवि सूर्यासः । दक्षिणावन्तो अमृतं भजन्ते दक्षिणावन्तः प्र तिरन्त आयुः ॥
দক্ষিণা-সহিতসকলৰ বাবে এই বিচিত্ৰ আশ্চৰ্যসমূহ; দক্ষিণা-সহিতসকলৰ বাবে স্বৰ্গত সূৰ্যসমূহ স্থিত। দক্ষিণাৱন্তসকলে অমৃত ভাগ কৰে; দক্ষিণাৱন্তসকলে আয়ুস সীমা পাৰ কৰি আগবঢ়ায়।
Mantra 7
मा पृणन्तो दुरितमेन आरन्मा जारिषुः सूरयः सुव्रतासः । अन्यस्तेषां परिधिरस्तु कश्चिदपृणन्तमभि सं यन्तु शोकाः ॥
যিসকলে পূৰণ কৰে, তেওঁলোকক পাপ বা অনিষ্টে নাপাওক; সু-ব্ৰত দীপ্ত সূৰ্যসম বুদ্ধিমানসকল ক্ষয় নাপাওক। তেওঁলোকক ঘেৰি আন কোনো সীমা থাকক; কিন্তু যি নেদিয়ে, যি পূৰণ নকৰে, তাৰ ওপৰত শোকসমূহ একেলগে জড়ো হৈ চেপি ধৰক।
Frequently Asked Questions
Dakṣiṇā is the sacred potency of the gift—especially the sacrificial fee—treated as a power that makes giving effective and fruitful for both giver and receiver.
Yes. It presents generosity and right reception as a law of order (ṛta): the giver is strengthened in prosperity, life, and social honor, and abundance “flows” toward them.
Because withholding breaks the cycle that sustains sacrifice and society. The hymn says grief and constriction close in on the one who refuses to fulfil their share.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.