Sukta 125
Sukta 1.125
Attribution varies in tradition for RV 1.125; commonly linked to themes of Dakṣiṇā and giving (check recension-specific Anukramaṇī).
Dakṣiṇā / Dāna (the power of the gift) with Indra appearing in later verses; hymn centers on the law of giving-receiving
Triṣṭubh (probable)
ઋગ્વેદ ૧.૧૨૫ દક્ષિણા—દાનની પવિત્ર શક્તિ—ની સ્તુતિ કરે છે અને દર્શાવે છે કે આપવું તથા યોગ્ય રીતે સ્વીકારવું સમૃદ્ધિ ઉત્પન્ન કરે છે, આયુષ્ય અને વંશવૃદ્ધિ વધારે છે, અને પોષક પ્રચુરતાના પ્રવાહોને આકર્ષે છે. સ્તુતિ દાનને ઋતનો નિયમ તરીકે રજૂ કરે છે: ઉદાર દાતા રક્ષિત અને સમૃદ્ધ બને છે, જ્યારે ન આપનાર દુઃખમાં ઘેરાઈ જાય છે અને સામાજિક-આધ્યાત્મિક હ્રાસનો ભોગ બને છે.
Mantras
Mantra 1
प्राता रत्नं प्रातरित्वा दधाति तं चिकित्वान्प्रतिगृह्या नि धत्ते । तेन प्रजां वर्धयमान आयू रायस्पोषेण सचते सुवीरः ॥
પ્રાતઃ પ્રાતરિત્વા (પ્રભાત-આનયિતા) યોગ્ય લાભનું રત્ન સ્થાપે છે; તેને ચિકિત્વાન (વિચારશીલ) ગ્રહણ કરીને અંદર સ્થિર કરે છે. તેનાથી તે પ્રજાને અને આયુને વધારતો, રાયિ (સમૃદ્ધિ)ના પોષણ સાથે સુવીરઃ (સુવીર) બની વીરશક્તિઓની સંગતમાં ગતિ કરે છે.
Mantra 2
सुगुरसत्सुहिरण्यः स्वश्वो बृहदस्मै वय इन्द्रो दधाति । यस्त्वायन्तं वसुना प्रातरित्वो मुक्षीजयेव पदिमुत्सिनाति ॥
જે ગાયો, સોનું અને ઘોડાઓથી સમૃદ્ધ બને છે; ઇન્દ્ર તેને માટે વૃદ્ધિનું વિશાળ ક્ષેત્ર સ્થાપે છે. હે પ્રાતરિત્વ (ઉષાકાળે આવનાર), જે કોઈ તને ધન-વસ્તુ લઈને મળે છે અને મુક્તિ જીતનારની જેમ ‘પદ’ (પગથિયું/આધાર)ને ખોલી નાખે છે, તે પ્રગતિનો માર્ગ શુદ્ધ કરે છે.
Mantra 3
आयमद्य सुकृतं प्रातरिच्छन्निष्टेः पुत्रं वसुमता रथेन । अंशोः सुतं पायय मत्सरस्य क्षयद्वीरं वर्धय सूनृताभिः ॥
આજે તે સુકૃત (સુકાર્ય)ને શોધતો આવે છે—ઇષ્ટિ (યજ્ઞ-ઇચ્છા)નો પુત્ર—ધનસમૃદ્ધ રથ સાથે. અંશુનું સુત (સોમરસ), મત્સર (ઉલ્લાસ)નું સોમ, તેને પીવડાવ; સૂનૃતા (પ્રકાશમય સત્યવાણી)ની શક્તિઓથી ક્ષયદ્વીર (સ્થિર વીરબળ)ને વધાર.
Mantra 4
उप क्षरन्ति सिन्धवो मयोभुव ईजानं च यक्ष्यमाणं च धेनवः । पृणन्तं च पपुरिं च श्रवस्यवो घृतस्य धारा उप यन्ति विश्वतः ॥
મયોભુવ (આનંદદાયી) સિંધુઓ તેની તરફ વહે છે; ઈજાન (પૂજક) અને યક્ષ્યમાન (યજ્ઞ માટે તૈયાર)ને ધેનુઓ (દૂધ આપતી શક્તિઓ) નજીક આવે છે. શ્રવસ્યવ (યશ/શ્રવણની સાચી કીર્તિ ઇચ્છનાર) એવા પૃણંત (પૂરક) અને પપુરી (વિસ્તૃત ગ્રાહી) તરફ ઘૃત (શુદ્ધ તેજ)ની ધારાઓ સર્વ દિશાઓથી આવી પહોંચે છે.
Mantra 5
नाकस्य पृष्ठे अधि तिष्ठति श्रितो यः पृणाति स ह देवेषु गच्छति । तस्मा आपो घृतमर्षन्ति सिन्धवस्तस्मा इयं दक्षिणा पिन्वते सदा ॥
જે ભરપૂર કરે છે અને પૂર્ણતા આપે છે, તે સ્વર્ગના શિખર પર આધારિત થઈ સ્થિત રહે છે; નિશ્ચયે તે દેવોમાં જાય છે. તેને જ આપઃ ઘૃતસમાન તેજ વહાવે છે, સિંધવો તેને પ્રવાહિત કરે છે; તેને જ આ દક્ષિણા સદા વૃદ્ધિથી પુષ્કળ બને છે.
Mantra 6
दक्षिणावतामिदिमानि चित्रा दक्षिणावतां दिवि सूर्यासः । दक्षिणावन्तो अमृतं भजन्ते दक्षिणावन्तः प्र तिरन्त आयुः ॥
દક્ષિણાવાળાઓ માટે જ આ ચિત્ર અદ્ભુતો છે; દક્ષિણાવાળાઓ માટે જ દ્યૌમાં સૂર્યો સ્થિત છે. દક્ષિણાવંતો અમૃતમાં ભાગ પામે છે; દક્ષિણાવંતો આયુષ્યને આગળ ધપાવી સીમાઓ પાર કરે છે.
Mantra 7
मा पृणन्तो दुरितमेन आरन्मा जारिषुः सूरयः सुव्रतासः । अन्यस्तेषां परिधिरस्तु कश्चिदपृणन्तमभि सं यन्तु शोकाः ॥
જે પૂર્ણતા આપે છે તેઓ પર દુઃખ કે પાપ ન પહોંચે; સુવ્રત તેજસ્વી સૂરયો ક્ષીણ ન થાય. કોઈ બીજો પરિધિ તેમને ચારે તરફ રક્ષે; પરંતુ જે ન આપે, જે પૂર્ણ ન કરે, તેના પર શોકો ભેગા થઈ ઘેરી વળે.
Frequently Asked Questions
Dakṣiṇā is the sacred potency of the gift—especially the sacrificial fee—treated as a power that makes giving effective and fruitful for both giver and receiver.
Yes. It presents generosity and right reception as a law of order (ṛta): the giver is strengthened in prosperity, life, and social honor, and abundance “flows” toward them.
Because withholding breaks the cycle that sustains sacrifice and society. The hymn says grief and constriction close in on the one who refuses to fulfil their share.
Ask anything about Sukta 125 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.