Sukta 126
Sukta 1.126
Kakṣīvān Dairghatamasa (traditionally associated with RV 1.126)
Dānastuti to a royal patron (human king as vehicle of divine plenitude); praised power expressed through the ‘unconquered king’ who measures out Soma-pressings
Triṣṭubh (probable for RV 1.126.1)
ഋഗ്വേദം 1.126 ഒരു ദാനസ്തുതിയാണ്. സിന്ധുവിന്റെ തീരത്ത് വസിക്കുന്ന രാജപോഷകന്റെ ഉദാരതയും, കീർത്തി തേടുന്ന മഹാദാനശീലതയും കക്ഷീവാൻ ഇവിടെ പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നു. ആ രാജാവ് സമൃദ്ധമായ സോമപീഡനങ്ങളും ധനസമ്പത്തും ‘അളന്ന് വിതരണം ചെയ്യുന്നവൻ’ എന്ന നിലയിൽ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ സൂക്തം പൊതുപ്രശംസയെ (ശ്രവസ്—ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന യശസ്സിനെ നേടാനും പരത്താനും) ദാനങ്ങളുടെ ജീവന്തമായ പട്ടിക-ചിത്രങ്ങളുമായി കലർത്തുന്നു—കുതിരകൾ, നിരനിരയായ സേനാസംഘങ്ങൾ, അപാര സമൃദ്ധി. അവസാനം കവി സ്വയംസൂചകമായൊരു കളിയുള്ള അഭിമാനത്തോടെ, തനിക്കു ലഭിച്ച പ്രതിഫലം ചെറുതല്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് സമാപിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
अमन्दान्त्स्तोमान्प्र भरे मनीषा सिन्धावधि क्षियतो भाव्यस्य । यो मे सहस्रममिमीत सवानतूर्तो राजा श्रव इच्छमानः ॥
ആനന്ദിതമായ മനസ്സോടെ ഞാൻ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരുന്നു—സിന്ധുവിന്റെ തീരത്ത് വസിക്കുന്ന, വരാനിരിക്കുന്ന ഭാവിയുടെ അധിപതിക്കായി. എനിക്കായി സോമത്തിന്റെ ആയിരം സവനങ്ങൾ (പീഡനം/പാനയജ്ഞം) അളന്നു നൽകിയവൻ—അജേയനായ രാജാവ്, അജരവും ദീപ്തവുമായ ശ്രവസ് (കീർത്തി) ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ.
Mantra 2
शतं राज्ञो नाधमानस्य निष्काञ्छतमश्वान्प्रयतान्त्सद्य आदम् । शतं कक्षीवाँ असुरस्य गोनां दिवि श्रवोऽजरमा ततान ॥
രാജാ നാധമാനനിൽ നിന്ന് നൂറ് നിഷ്കങ്ങൾ (സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ), നൂറ് നന്നായി കെട്ടിയ കുതിരകൾ—അവൻ ഉടൻ തന്നു. അസുരന്റെ (പ്രഭുത്വമുള്ളവന്റെ) ഗോണാം—പ്രകാശഗോവുകൾ/കിരണധനം—മൂലം കക്ഷീവാൻ ദിവിയിൽ അജര ശ്രവസ് (അക്ഷയ കീർത്തി) വ്യാപിപ്പിച്ചു.
Mantra 3
उप मा श्यावाः स्वनयेन दत्ता वधूमन्तो दश रथासो अस्थुः । षष्टिः सहस्रमनु गव्यमागात्सनत्कक्षीवाँ अभिपित्वे अह्नाम् ॥
എന്റെ അടുത്തേക്ക് ശ്യാമവർണ്ണ ദാനങ്ങൾ വന്നു—സ്വന്തം നാദത്തോടുകൂടി അർപ്പിതമായി; പത്ത് രഥങ്ങൾ നിലകൊണ്ടു, വധുവിനെപ്പോലെ സമൃദ്ധിയാൽ നിറഞ്ഞവ. അറുപതിനായിരം പിന്നാലെ വന്നു—ദീപ്തമായ ‘ഗവ്യ’ (ഗോ-ധനം/കിരണ-ഗോവുകൾ) ആയി; പിന്നെ കക്ഷീവാൻ ദിവസങ്ങളുടെ അഭിപിത്വം—കാലത്തിന്റെ സ്ഥിരസംഗതി—സനാതനമായി നേടി.
Mantra 4
चत्वारिंशद्दशरथस्य शोणाः सहस्रस्याग्रे श्रेणिं नयन्ति । मदच्युतः कृशनावतो अत्यान्कक्षीवन्त उदमृक्षन्त पज्राः ॥
ദശരഥന്റെ നാല്പതു ചുവന്ന (അശ്വങ്ങൾ) ആയിരത്തിന്റെ മുൻനിരകളെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു. മദം ചൊരിയുന്ന, വേഗം പായുന്ന അശ്വങ്ങളെ—കക്ഷീവാനോടൊപ്പം പജ്രർ മേലോട്ടു തേച്ചുയർത്തി ദീപ്തമായ സന്നദ്ധതയിൽ നിർത്തി.
Mantra 5
पूर्वामनु प्रयतिमा ददे वस्त्रीन्युक्ताँ अष्टावरिधायसो गाः । सुबन्धवो ये विश्या इव व्रा अनस्वन्तः श्रव ऐषन्त पज्राः ॥
മുൻ ദാനത്തെ അനുഗമിച്ച് അവൻ നിങ്ങള്ക്ക് പുതിയ മുന്നേറ്റം നൽകി: മൂന്നു യോജിപ്പിച്ച (രഥ-ബലങ്ങൾ)യും ക്ഷയമില്ലാത്ത വിളവുള്ള എട്ടു പശുക്കളും. സുബന്ധു—വേലിക്കുള്ളിലെ കുലങ്ങൾപോലെ—പജ്രർ, രഥമില്ലാത്തവരായിട്ടും, ശ്രവസ് (യശസ്/അന്തരകീർത്തി) തേടി നടന്നു.
Mantra 6
आगधिता परिगधिता या कशीकेव जङ्गहे । ददाति मह्यं यादुरी याशूनां भोज्या शता ॥
ഉറപ്പായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടതും ചുറ്റും ബന്ധിക്കപ്പെട്ടതുമായ—നർത്തകിയുടെ ചുറുചുറുക്കുള്ള ചുവടുപോലെ നീങ്ങുന്ന ആ യാദുരീ എനിക്ക് നൽകുന്നു: യാശുക്കളിൽ നൂറു ഭോജ്യപങ്കുകൾ, നൂറു പോഷക വിഹിതങ്ങൾ.
Mantra 7
उपोप मे परा मृश मा मे दभ्राणि मन्यथाः । सर्वाहमस्मि रोमशा गन्धारीणामिवाविका ॥
വീണ്ടും വീണ്ടും എന്നെ സ്പർശിക്കൂ, പൂർണ്ണമായി എന്നെ തഴുകൂ—എന്റെ ദാനങ്ങൾ ചെറുതെന്ന് കരുതരുത്. ഞാൻ മുഴുവനായും സമൃദ്ധനും മൃദുലമായ ഉണ്ണുള്ളവനും ആകുന്നു, ഗന്ധാരിയുടെ ആടുപോലെ—ദ്രവ്യത്തിൽ പൂർണ്ണം, ഫലത്തിൽ പൂർണ്ണം.
Frequently Asked Questions
It is a praise-hymn where the poet Kakṣīvān thanks and celebrates a generous king/patron, highlighting extraordinary gifts—especially abundant Soma-pressings—and the lasting fame such giving creates.
Because the scale of the Soma offering signals royal power and generosity. By publicly naming the number, the poet turns the gift into enduring reputation (śravas) for the patron.
It is a witty way of saying: “Do not think the gift is small.” Like a well-fleeced ewe that is full and productive, the recompense is portrayed as complete, substantial, and richly yielding.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.