Sukta 125
Sukta 1.125
Attribution varies in tradition for RV 1.125; commonly linked to themes of Dakṣiṇā and giving (check recension-specific Anukramaṇī).
Dakṣiṇā / Dāna (the power of the gift) with Indra appearing in later verses; hymn centers on the law of giving-receiving
Triṣṭubh (probable)
ଋଗ୍ବେଦ ୧.୧୨୫ ଦକ୍ଷିଣା—ଦାନର ପବିତ୍ର ଶକ୍ତି—କୁ ସ୍ତୁତି କରେ। ଏଥିରେ ଦେଖାଯାଏ ଯେ ଦାନ ଓ ଯଥାଯଥ ଗ୍ରହଣ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଜନ୍ମାଏ, ଆୟୁ ଓ ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରେ, ଏବଂ ପୋଷକ ପ୍ରଚୁରତାର ଧାରାକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ। ସୂକ୍ତଟି ଦାନକୁ ଋତର ନିୟମ ଭାବେ ଦର୍ଶାଏ—ଉଦାର ଲୋକ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ଯେ ଦାନ କରେନି ସେ ଶୋକରେ ଆବୃତ ହୋଇ ସାମାଜିକ-ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ହ୍ରାସରେ ପଡ଼େ।
Mantras
Mantra 1
प्राता रत्नं प्रातरित्वा दधाति तं चिकित्वान्प्रतिगृह्या नि धत्ते । तेन प्रजां वर्धयमान आयू रायस्पोषेण सचते सुवीरः ॥
ପ୍ରଭାତେ ପ୍ରାତରିତ୍ୱା (ପ୍ରଭାତ-ଆନୟିତା) ଯଥାଲାଭର ରତ୍ନକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ; ଚିକିତ୍ୱାନ (ବିବେକୀ) ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଭିତରେ ନିଧାନ କରେ। ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ପ୍ରଜା ଓ ଆୟୁକୁ ବଢ଼ାଇ, ରାୟି (ସମୃଦ୍ଧି)ର ପୋଷଣ ସହ ସୁବୀର ହୋଇ ବୀରଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଗତି କରେ।
Mantra 2
सुगुरसत्सुहिरण्यः स्वश्वो बृहदस्मै वय इन्द्रो दधाति । यस्त्वायन्तं वसुना प्रातरित्वो मुक्षीजयेव पदिमुत्सिनाति ॥
ସେ ଗୋଧନ, ହିରଣ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱଧନରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ; ଇନ୍ଦ୍ର ତାହା ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧିର ବିଶାଳ କ୍ଷେତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି। ହେ ପ୍ରାତରିତ୍ୱ (ପ୍ରଭାତେ ଆସୁଥିବା), ଯେ କେହି ଧନ-ବସ୍ତୁ ସହିତ ତୁମକୁ ସାକ୍ଷାତ କରେ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ-ଜୟୀ ପରି ‘ପଦ’ (ପାଦସ୍ଥାନ/ଆଧାର)କୁ ଖୋଲିଦିଏ, ସେ ପ୍ରଗତିର ପଥକୁ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରେ।
Mantra 3
आयमद्य सुकृतं प्रातरिच्छन्निष्टेः पुत्रं वसुमता रथेन । अंशोः सुतं पायय मत्सरस्य क्षयद्वीरं वर्धय सूनृताभिः ॥
ଆଜି ସେ ସୁକୃତ (ସୁକର୍ମ)କୁ ଖୋଜି ଆସେ—ଇଷ୍ଟି (ଯଜ୍ଞେଚ୍ଛା)ର ପୁତ୍ର—ଧନସମୃଦ୍ଧ ରଥ ସହିତ। ଅଂଶୁର ସୁତ (ସୋମରସ), ମତ୍ସର (ଉଲ୍ଲାସ)ର ସୋମ ତାକୁ ପାନ କରାଅ; ସୂନୃତା (ପ୍ରକାଶମୟ ସତ୍ୟବାଣୀ)ର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା କ୍ଷୟଦ୍ୱୀର (ସ୍ଥିର ବୀରବଳ)କୁ ବଢ଼ାଅ।
Mantra 4
उप क्षरन्ति सिन्धवो मयोभुव ईजानं च यक्ष्यमाणं च धेनवः । पृणन्तं च पपुरिं च श्रवस्यवो घृतस्य धारा उप यन्ति विश्वतः ॥
ମୟୋଭୁବ (ଆନନ୍ଦଦାୟକ) ସିନ୍ଧୁମାନେ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ବହିଆସନ୍ତି; ଈଜାନ (ପୂଜକ) ଓ ଯକ୍ଷ୍ୟମାଣ (ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସଜ୍ଜ)ଙ୍କ ପାଖକୁ ଧେନୁମାନେ (ଦୁଧଦାୟିନୀ ଶକ୍ତି) ଆସନ୍ତି। ଶ୍ରବସ୍ୟବ (ଯଶ/ସତ୍ୟ-ଶ୍ରବଣର କୀର୍ତ୍ତି ଆକାଂକ୍ଷୀ) ଏହି ପୃଣନ୍ତ (ପୂରକ) ଓ ପପୁରି (ବିଶାଳ ଗ୍ରାହୀ)ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଘୃତ (ଶୁଦ୍ଧ ତେଜ)ର ଧାରାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆସି ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
Mantra 5
नाकस्य पृष्ठे अधि तिष्ठति श्रितो यः पृणाति स ह देवेषु गच्छति । तस्मा आपो घृतमर्षन्ति सिन्धवस्तस्मा इयं दक्षिणा पिन्वते सदा ॥
ଯେ ଭରିଦିଏ ଓ ପୂରଣ କରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ଶିଖର ଉପରେ ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ; ନିଶ୍ଚୟ ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟକୁ ଯାଏ। ତାହା ପାଇଁ ଆପଃ ଘୃତସମ ତେଜ ଢାଳନ୍ତି, ସିନ୍ଧୁମାନେ ତାହାକୁ ପ୍ରବାହିତ କରନ୍ତି; ତାହା ପାଇଁ ଏହି ଦକ୍ଷିଣା ସଦା ବୃଦ୍ଧିରେ ପୁଷ୍ଟ ହୁଏ।
Mantra 6
दक्षिणावतामिदिमानि चित्रा दक्षिणावतां दिवि सूर्यासः । दक्षिणावन्तो अमृतं भजन्ते दक्षिणावन्तः प्र तिरन्त आयुः ॥
ଦକ୍ଷିଣାବନ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଚିତ୍ର ଅଦ୍ଭୁତଗୁଡ଼ିକ; ଦକ୍ଷିଣାବନ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦିବିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ଅବସ୍ଥିତ। ଦକ୍ଷିଣାବନ୍ତମାନେ ଅମୃତର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି; ଦକ୍ଷିଣାବନ୍ତମାନେ ଆୟୁକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇ ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
Mantra 7
मा पृणन्तो दुरितमेन आरन्मा जारिषुः सूरयः सुव्रतासः । अन्यस्तेषां परिधिरस्तु कश्चिदपृणन्तमभि सं यन्तु शोकाः ॥
ଯେମାନେ ପୂରଣ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ପାପ ନ ସ୍ପର୍ଶ କରୁ; ସୁବ୍ରତ ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂରୟମାନେ କ୍ଷୟ ନ ହେଉନ୍ତୁ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପରିଧି ସେମାନଙ୍କୁ ଘେରି ରକ୍ଷା କରୁ; କିନ୍ତୁ ଯେ ଦିଏନି, ଯେ ପୂରଣ କରେନି, ତାହା ଉପରେ ଶୋକମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆସି ଘେରି ପକାଉନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
Dakṣiṇā is the sacred potency of the gift—especially the sacrificial fee—treated as a power that makes giving effective and fruitful for both giver and receiver.
Yes. It presents generosity and right reception as a law of order (ṛta): the giver is strengthened in prosperity, life, and social honor, and abundance “flows” toward them.
Because withholding breaks the cycle that sustains sacrifice and society. The hymn says grief and constriction close in on the one who refuses to fulfil their share.
Ask anything about Sukta 125 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
