Sarga 54

Verse 1

वीक्षमाणस्ततो लङ्कां कपिः कृतमनोरथः।।।।वर्धमानसमुत्साहः कार्यशेषमचिन्तयत्।

അപ്പോൾ കപി തന്റെ അഭിലാഷം സഫലമാക്കി ലങ്കയെ നിരീക്ഷിച്ചു; ഉത്സാഹം വർധിച്ചുകൊണ്ട് ശേഷിക്കുന്ന കര്‍ത്തവ്യം എന്തെന്നു ആലോചിച്ചു.

Verse 2

किन्नु खल्ववशिष्टं मे कर्तव्यमिह साम्प्रतम्।।।।यदेषां रक्षसां भूयः सन्तापजननं भवेत्।

“ഇപ്പോൾ ഇവിടെ എനിക്ക് ചെയ്യാൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണ് ശേഷിക്കുന്നത്? ഈ രാക്ഷസന്മാർക്ക് വീണ്ടും കൂടുതൽ ദുഃഖം ജനിപ്പിക്കാൻ എന്ത് ചെയ്യാം?”

Verse 3

वनं तावत्प्रमथितं प्रकृष्टा राक्षसा हताः।।।बलैकदेशः क्षपितश्शेषं दुर्गविनाशनम्।

വനം മുഴുവനായി തകർത്തുകഴിഞ്ഞു; ശ്രേഷ്ഠരാക്ഷസന്മാർ വധിക്കപ്പെട്ടു. സൈന്യത്തിന്റെ ഒരു വിഭാഗം നശിച്ചു—ഇനി ശേഷിക്കുന്നത് ദുർഗ്ഗത്തിന്റെ നാശം മാത്രം.

Verse 4

दुर्गे विनाशिते कर्म भवेत्सुखपरिश्रमम्।अल्पयत्नेन कार्येऽस्मिन् मम स्यात्सफलश्श्रमः।।।।

ദുര്‍ഗം നശിച്ചാൽ എന്റെ കർമ്മം സുഖകരമായ ഫലമുള്ള പരിശ്രമമാകും. ഈ കാര്യത്തിൽ അല്പശ്രമം കൊണ്ടുതന്നെ എന്റെ പ്രയത്നം സഫലമാകും.

Verse 5

यो ह्ययं मम लाङ्गूले दीप्यते हव्यवाहनः।अस्य सन्तर्पणं न्याय्यं कर्तुमेभिर्गृहोत्तमैः।।।।

“എന്റെ വാലിൽ ഹവ്യവാഹനമായ അഗ്നി ജ്വലിക്കുന്നതിനാൽ, ഈ ഉത്തമ ഗൃഹങ്ങളാൽ അതിനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുക യുക്തമാണ്.”

Verse 6

ततः प्रदीप्तलाङ्गूलस्सविद्युदिव तोयदः।भवनाग्रेषु लङ्काया विचचार महाकपिः।।।।

പിന്നീട് ജ്വലിക്കുന്ന വാലോടുകൂടിയ മഹാകപി ലങ്കയുടെ ഭവനശിഖരങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു—മിന്നലാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന മഴമേഘംപോലെ.

Verse 7

गृहाद्गृहं राक्षसानामुद्यानानि च वानरः।वीक्षमाणो ह्यसन्त्रस्तः प्रासादांश्च चचार सः।।।।

രാക്ഷസന്മാരുടെ വീടുവീടായി, അവരുടെ ഉദ്യാനങ്ങളും ഉയർന്ന പ്രാസാദങ്ങളും ഭയമില്ലാതെ ശാന്തമായി നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് ആ വാനരൻ സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 8

अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम्।अग्निं तत्र स निक्षिप्य श्वसनेन समो बली।।।।ततोऽन्यत्पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान्।मुमोच हनुमानग्निं कालानलशिखोपमम्।।।।

മഹാവേഗിയും ബലവാനുമായ, കാറ്റിന്റെ വേഗത്തോടു സമനായ അവൻ പ്രഹസ്തന്റെ വസതിയിൽ ചാടി ഇറങ്ങി അവിടെ അഗ്നി വെച്ചു. പിന്നെ വീര്യവാനായ ഹനുമാൻ മഹാപാർശ്വന്റെ മറ്റൊരു മന്ദിരത്തിലേക്ക് ചാടിപ്പോയി, പ്രളയാഗ്നിശിഖയെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന തീ വിടർത്തി.

Verse 9

अवप्लुत्य महावेगः प्रहस्तस्य निवेशनम्।अग्निं तत्र स निक्षिप्य श्वसनेन समो बली।।5.54.8।।ततोऽन्यत्पुप्लुवे वेश्म महापार्श्वस्य वीर्यवान्।मुमोच हनुमानग्निं कालानलशिखोपमम्।।5.54.9।।

മഹാവേഗിയും ബലവാനുമായ, കാറ്റിന്റെ വേഗത്തോടു സമനായ അവൻ പ്രഹസ്തന്റെ വസതിയിൽ ചാടി ഇറങ്ങി അവിടെ അഗ്നി വെച്ചു. പിന്നെ വീര്യവാനായ ഹനുമാൻ മഹാപാർശ്വന്റെ മറ്റൊരു മന്ദിരത്തിലേക്ക് ചാടിപ്പോയി, പ്രളയാഗ്നിശിഖയെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന തീ വിടർത്തി.

Verse 10

वज्रदंष्ट्रस्य च तदा पुप्लुवे स महाकपिः।शुकस्य च महातेजास्सारणस्य च धीमतः।।।।

അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സായ മഹാകപി വജ്രദംഷ്ട്രന്റെ, ശുകന്റെ, ധീമാനായ സാരണന്റെ വാസസ്ഥലങ്ങളിലേക്കു ചാടിക്കയറി.

Verse 11

तथा चेन्द्रजितो वेश्म ददाह हरियूथपः।जम्बुमाले स्सुमालेश्च ददाह भवनं ततः।।।।

അതുപോലെ ഹരിയൂഥപൻ ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ ഭവനം ദഹിപ്പിച്ചു; പിന്നെ ജംബുമാലിയുടെയും സുമാലിയുടെയും വീടുകളും കത്തിച്ചു.

Verse 12

रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च।ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः।।।।युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः।विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च।।।।करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि।कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि।।।।यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च।नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः।।।।वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति।क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः।।।।

പിന്നീട് മഹാതേജസ്സായ ഹരിപുങ്ഗവൻ നഗരത്തിലൂടെ ക്രമമായി നീങ്ങി, രശ്മികേതു, സൂര്യശത്രു, ഹ്രസ്വകർണ, ദംഷ്ട്ര, രോമശ, യുദ്ധോന്മത്ത, മത്ത, ധ്വജഗ്രീവ, ഭയങ്കരനായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വ, ഹസ്തിമുഖ, കരാല, പിശാച, ശോണിതാക്ഷ, കുംഭകർണ, മകരാക്ഷ, യജ്ഞശത്രു, ബ്രഹ്മശത്രു, നരാന്തക, കുംഭ, ദുഷ്ടനായ നികുംഭ—ഇവരുടെ ഭവനങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി തീകൊളുത്തി ദഹിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ വിഭീഷണന്റെ ഗൃഹം മനപ്പൂർവ്വം ഒഴിവാക്കി രക്ഷപ്പെടുത്തി.

Verse 13

रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च।ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः।।5.54.12।।युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः।विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च।।5.54.13।।करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि।कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि।।5.54.14।।यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च।नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः।।5.54.15।।वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति।क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः।।5.54.16।।

പിന്നീട് മഹാതേജസ്സായ ഹരിപുങ്ഗവൻ നഗരത്തിലൂടെ ക്രമമായി നീങ്ങി, രശ്മികേതു, സൂര്യശത്രു, ഹ്രസ്വകർണ, ദംഷ്ട്ര, രോമശ, യുദ്ധോന്മത്ത, മത്ത, ധ്വജഗ്രീവ, ഭയങ്കരനായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വ, ഹസ്തിമുഖ, കരാല, പിശാച, ശോണിതാക്ഷ, കുംഭകർണ, മകരാക്ഷ, യജ്ഞശത്രു, ബ്രഹ്മശത്രു, നരാന്തക, കുംഭ, ദുഷ്ടനായ നികുംഭ—ഇവരുടെ ഭവനങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി തീകൊളുത്തി ദഹിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ വിഭീഷണന്റെ ഗൃഹം മനപ്പൂർവ്വം ഒഴിവാക്കി രക്ഷപ്പെടുത്തി.

Verse 14

रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च।ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः।।5.54.12।।युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः।विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च।।5.54.13।।करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि।कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि।।5.54.14।।यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च।नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः।।5.54.15।।वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति।क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः।।5.54.16।।

പിന്നീട് മഹാതേജസ്സായ ഹരിപുങ്ഗവൻ നഗരത്തിലൂടെ ക്രമമായി നീങ്ങി, രശ്മികേതു, സൂര്യശത്രു, ഹ്രസ്വകർണ, ദംഷ്ട്ര, രോമശ, യുദ്ധോന്മത്ത, മത്ത, ധ്വജഗ്രീവ, ഭയങ്കരനായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വ, ഹസ്തിമുഖ, കരാല, പിശാച, ശോണിതാക്ഷ, കുംഭകർണ, മകരാക്ഷ, യജ്ഞശത്രു, ബ്രഹ്മശത്രു, നരാന്തക, കുംഭ, ദുഷ്ടനായ നികുംഭ—ഇവരുടെ ഭവനങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി തീകൊളുത്തി ദഹിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ വിഭീഷണന്റെ ഗൃഹം മനപ്പൂർവ്വം ഒഴിവാക്കി രക്ഷപ്പെടുത്തി.

Verse 15

रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च।ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः।।5.54.12।।युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः।विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च।।5.54.13।।करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि।कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि।।5.54.14।।यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च।नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः।।5.54.15।।वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति।क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः।।5.54.16।।

പിന്നീട് മഹാതേജസ്സായ ഹരിപുങ്ഗവൻ നഗരത്തിലൂടെ ക്രമമായി നീങ്ങി, രശ്മികേതു, സൂര്യശത്രു, ഹ്രസ്വകർണ, ദംഷ്ട്ര, രോമശ, യുദ്ധോന്മത്ത, മത്ത, ധ്വജഗ്രീവ, ഭയങ്കരനായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വ, ഹസ്തിമുഖ, കരാല, പിശാച, ശോണിതാക്ഷ, കുംഭകർണ, മകരാക്ഷ, യജ്ഞശത്രു, ബ്രഹ്മശത്രു, നരാന്തക, കുംഭ, ദുഷ്ടനായ നികുംഭ—ഇവരുടെ ഭവനങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി തീകൊളുത്തി ദഹിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ വിഭീഷണന്റെ ഗൃഹം മനപ്പൂർവ്വം ഒഴിവാക്കി രക്ഷപ്പെടുത്തി.

Verse 16

रश्मिकेतोश्च भवनं सूर्यशत्रोस्तथैव च।ह्रस्वकर्णस्य दंष्ट्रस्य रोमशस्य च रक्षसः।।5.54.12।।युद्धोन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वजग्रीवस्य रक्षसः।विद्युज्जिह्वस्य घोरस्य तथा हस्तिमुखस्य च।।5.54.13।।करालस्य पिशाचस्य शोणिताक्षस्य चैव हि।कुम्भकर्णस्य भवनं मकराक्षस्य चैव हि।।5.54.14।।यज्ञशत्रोश्च भवनं ब्रह्मशत्रोस्तथैव च।नरान्तकस्य कुम्भस्य निकुम्भस्य दुरात्मनः।।5.54.15।।वर्जयित्वा महातेजा विभीषणगृहं प्रति।क्रममाणः क्रमेणैव ददाह हरिपुङ्गवः।।5.54.16।।

പിന്നീട് മഹാതേജസ്സായ ഹരിപുങ്ഗവൻ നഗരത്തിലൂടെ ക്രമമായി നീങ്ങി, രശ്മികേതു, സൂര്യശത്രു, ഹ്രസ്വകർണ, ദംഷ്ട്ര, രോമശ, യുദ്ധോന്മത്ത, മത്ത, ധ്വജഗ്രീവ, ഭയങ്കരനായ വിദ്യുജ്ജിഹ്വ, ഹസ്തിമുഖ, കരാല, പിശാച, ശോണിതാക്ഷ, കുംഭകർണ, മകരാക്ഷ, യജ്ഞശത്രു, ബ്രഹ്മശത്രു, നരാന്തക, കുംഭ, ദുഷ്ടനായ നികുംഭ—ഇവരുടെ ഭവനങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി തീകൊളുത്തി ദഹിപ്പിച്ചു; എന്നാൽ വിഭീഷണന്റെ ഗൃഹം മനപ്പൂർവ്വം ഒഴിവാക്കി രക്ഷപ്പെടുത്തി.

Verse 17

तेषु तेषु महार्हेषु भवनेषु महायशाः।गृहेष्वृद्धिमतामृद्धिं ददाह स महाकपिः।।।।

മഹായശസ്സായ മഹാകപി വിലയേറിയ ഭവനങ്ങളിൽ ഒന്നിന് പിന്നാലെ ഒന്നായി ചെന്നു, സമൃദ്ധരായ രാക്ഷസന്മാരുടെ ഗൃഹസമ്പത്ത് ദഹിപ്പിച്ചു നശിപ്പിച്ചു।।

Verse 18

सर्वेषां समतिक्रम्य राक्षसेन्द्रस्य वीर्यवान्।आससादाथ लक्ष्मीवान् रावणस्य निवेशनम्।।।।

എല്ലാ വാസസ്ഥലങ്ങളും കടന്നുപോയ ശേഷം, വീര്യവാനും ശ്രീമാനുമായ അവൻ രാക്ഷസേന്ദ്രനായ രാവണന്റെ നിവാസത്തിലേക്ക് എത്തി।।

Verse 19

ततस्तस्मिन्गृहे मुख्ये नानारत्नविभूषिते।मेरुमन्दरसङ्काशे सर्वमङ्गळशोभिते।।।।प्रदीप्तमग्निमुत्सृज्य लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितम्।ननाद हनुमान्वीरो युगान्तजलदो यथा।।।।

അനന്തരം ആ മുഖ്യമായ ഭവനത്തിൽ—നാനാവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായി, മേരു–മന്ദരപർവ്വതങ്ങളെപ്പോലെ ദീപ്തമായി, സർവ്വമംഗളശോഭയാൽ ശോഭിച്ചുകൊണ്ടു—

Verse 20

ततस्तस्मिन्गृहे मुख्ये नानारत्नविभूषिते।मेरुमन्दरसङ्काशे सर्वमङ्गळशोभिते।।5.54.19।।प्रदीप्तमग्निमुत्सृज्य लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितम्।ननाद हनुमान्वीरो युगान्तजलदो यथा।।5.54.20।।

വാലിന്റെ അഗ്രത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന ജ്വലിതാഗ്നിയെ പുറന്തള്ളി, വീരൻ ഹനുമാൻ യുഗാന്തത്തിലെ മേഘഗർജ്ജനപോലെ മഹാനാദം മുഴക്കി.

Verse 21

श्वसनेन च संयोगादतिवेगो महाबलः।कालाग्निरिव जज्वाल प्रावर्धत हुताशनः।।।।

കാറ്റിന്റെ സംയോഗത്താൽ മഹാബലവാനായ ഹുതാശനൻ അതിവേഗത്തിൽ പ്രചണ്ഡമായി; കാലാഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ച് കൂടുതൽ കൂടുതൽ വർദ്ധിച്ചു.

Verse 22

प्रदीप्तमग्निं पवनस्तेषु वेश्मस्वचारयत्।अभूच्छ्वसनसंयोगादतिवेगो हुताशनः।।।।

കാറ്റ് ആ ജ്വലിതാഗ്നിയെ ആ ഭവനങ്ങളിലുടനീളം ഓടിച്ചു; കാറ്റിന്റെ സംയോഗത്താൽ ഹുതാശനൻ അതിവേഗത്തിൽ വ്യാപിച്ചു.

Verse 23

तानि काञ्चनजालानि मुक्तामणिमयानि च।भवनान्यवशीर्यन्त रत्नवन्ति महान्ति च।।।।

സ്വർണ്ണജാലങ്ങളോടും മുത്തുമണികളാൽ ജഡിതങ്ങളുമായ, വിശാലവും രത്നസമ്പന്നവുമായ ആ മഹാഭവനങ്ങൾ തകർന്നു വീണു ചിതറിപ്പോയി.

Verse 24

संजज्ञे तुमुलश्शब्दो राक्षसानां प्रधावताम्।स्वगृहस्य परित्राणे भग्नोत्साहोर्जितश्रियाम्।।।।नूनमेषोऽग्निरायातः कपिरूपेण हा इति।

സ്വഗൃഹങ്ങളെ രക്ഷിക്കാനായി ഓടിച്ചാടുന്ന രാക്ഷസന്മാരിൽ മഹാഘോഷം ഉയർന്നു; അവരുടെ ധൈര്യം തകർന്നു, സമ്പാദിച്ച ഐശ്വര്യവും ചിതറിപ്പോയി. അവർ നിലവിളിച്ചു—“നിശ്ചയം ഇത് അഗ്നിദേവൻ തന്നെ കപിരൂപത്തിൽ വന്നിരിക്കുന്നു—ഹാ!”

Verse 25

क्रन्दन्त्यस्सहसा पेतुः स्तनन्धयधराः स्त्रियः।।।।काश्चिदग्निपरीतेभ्यो हर्मेभ्यो मुक्तमूर्धजाः।पतन्त्यो रेजिरेऽभ्रेभ्यस्सौदामन्य इवाम्बरात्।।।।

കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, മുലകുടിക്കുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളെ ചേർത്തുപിടിച്ച ചില സ്ത്രീകൾ പെട്ടെന്ന് തീ ചുറ്റിയ കൊട്ടാരങ്ങളിൽ നിന്ന് ചാടിവീണു; ഭീതിയിൽ അവരുടെ മുടി അഴുകിപ്പോയി. വീഴുമ്പോൾ അവർ ആകാശത്തിലെ മേഘങ്ങളിൽ നിന്ന് പതിക്കുന്ന മിന്നലുപോലെ ദീപ്തിയായി തിളങ്ങി.

Verse 26

क्रन्दन्त्यस्सहसा पेतुः स्तनन्धयधराः स्त्रियः।।5.54.25।।काश्चिदग्निपरीतेभ्यो हर्मेभ्यो मुक्तमूर्धजाः।पतन्त्यो रेजिरेऽभ्रेभ्यस्सौदामन्य इवाम्बरात्।।5.54.26।।

കരഞ്ഞുകൊണ്ട്, മുലകുടിക്കുന്ന കുഞ്ഞുങ്ങളെ ചുമന്ന ചില സ്ത്രീകൾ പെട്ടെന്ന് ചാടിവീണു; മുടി അഴുകിയ നിലയിൽ അവർ തീ പൊതിഞ്ഞ കൊട്ടാരങ്ങളിൽ നിന്ന് ചാടിപ്പാഞ്ഞു. വീഴുമ്പോൾ അവർ ആകാശത്തിലെ മേഘക്കൂട്ടങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങുന്ന മിന്നലുപോലെ മിന്നിത്തിളങ്ങി.

Verse 27

वज्रविद्रुमवैदूर्यमुक्तारजतसंहितान्।विचित्रान्भवनाद्धातून् स्यन्दमानान्ददर्श सः।।।।

കത്തുന്ന ഭവനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒഴുകിവരുന്ന ഉരുകിയ ധാതുക്കളുടെ പ്രവാഹങ്ങൾ അവൻ കണ്ടു—വജ്രം, വിദ്രുമം, വൈദൂര്യം, മുത്തുകൾ, വെള്ളി എന്നിവയുമായി കലർന്ന വർണവൈവിധ്യമാർന്നവ; അവ ചോർന്നും തുള്ളിത്തുള്ളിയായി താഴേക്ക് പതിഞ്ഞും ഒഴുകി.

Verse 28

नाग्निस्तृप्यति काष्ठानां तृणानां च यथा तथा।हनूमान् राक्षसेन्दाणां विशस्तानां न तृप्यति।।।।

ഉണങ്ങിയ മരക്കഷണങ്ങളാലും പുല്ലാലും അഗ്നി എങ്ങനെ തൃപ്തിയാകുന്നില്ലയോ, അതുപോലെ വധിച്ച രാക്ഷസേന്ദ്രന്മാരുടെ വീഴ്ചകൊണ്ടും ഹനുമാൻ തൃപ്തനായില്ല.

Verse 29

क्वचित्किंशुकसङ्काशाः क्वचिच्छाल्मलिसन्निभाः।।।।क्वचित्कुङ्कुमसङ्काशाश्शिखा वह्नेश्चकाशिरे।

ചിലിടങ്ങളിൽ അഗ്നിശിഖകൾ കിംശുകപുഷ്പങ്ങളെപ്പോലെ തിളങ്ങി; ചിലിടങ്ങളിൽ ശാല്മലി പുഷ്പങ്ങളെപ്പോലെ; മറ്റിടങ്ങളിൽ കുങ്കുമംപോലെ—നഗരമൊട്ടാകെ പലവർണ്ണങ്ങളിൽ ജ്വലിച്ചു.

Verse 30

हनूमता वेगवता वानरेण महात्मना।लङ्कापुरं प्रदग्धं तद्रुद्रेण त्रिपुरं यथा।।।।

വേഗശാലിയായ മഹാത്മാവായ വാനരൻ ഹനുമാനാൽ ലങ്കാപുരം ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; രുദ്രൻ ത്രിപുരം ഭസ്മമാക്കിയതുപോലെ.

Verse 31

ततस्तु लङ्कापुरपर्वताग्रे समुत्थितो भीमपराक्रमोऽग्निः।प्रसार्य चूडावलयं प्रदीप्तो हनूमता वेगवता विसृष्टः।।।।

പിന്നീട് ലങ്കാനഗരത്തിന്റെ പർവ്വതശിഖരത്തിൽ ഭീമപരാക്രമിയായ അഗ്നി ഉയർന്നു; വേഗശാലിയായ ഹനുമാൻ വിട്ടയച്ച ആ തീ ദീപ്തമായി, ജ്വാലാമയമായ കിരീടവലയത്തെപ്പോലെ ചുറ്റും പടർന്നു.

Verse 32

युगान्तकालानलतुल्यवेग स्समारुतोऽग्निर्ववृधे दिविस्पृक्।विधूमरश्मिर्भवनेषु सक्तो रक्षश्शरीराज्यसमर्पतार्चिः।।।।

കാറ്റാൽ പ്രേരിതമായ ആ അഗ്നി യുഗാന്തകാലത്തെ പ്രളയാനലത്തെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ വർദ്ധിച്ചു, ആകാശം തൊടുമാറുയർന്നു. ഭവനങ്ങളിൽ പറ്റിപ്പിടിച്ച അതിന്റെ പുകരഹിതമായ കിരണമയ ജ്വാല, രാക്ഷസദേഹങ്ങളുടെ മേദസ്സും എണ്ണയും ആഹാരമാക്കി കൂടുതൽ പ്രജ്വലിച്ചു.

Verse 33

आदित्यकोटीसदृशस्सुतेजा लङ्कां समस्तां परिवार्य तिष्ठन्।शब्दैरनेकैरशनिप्ररूढैर्भिन्दन्निवाण्डं प्रबभौ महाग्निः।।।।

കോടിക്കണക്കിന് സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ള മഹാഗ്നി സർവ്വ ലങ്കയെയും ചുറ്റി നിലകൊണ്ടു. അനവധി വജ്രാഘാതസദൃശമായ ഘോഷങ്ങളാൽ, ലോകാണ്ഡത്തിന്റെ പുറംചട്ട തന്നെ പിളർക്കുന്നതുപോലെ അവൻ ജ്വലിച്ചു.

Verse 34

तत्राम्बरादग्निरतिप्रवृद्धो रूक्षप्रभः किंशुकपुष्पचूडः।निर्वाणधूमाकुलराजयश्च नीलोत्पलाभाः प्रचकाशिरेऽभ्राः।।।।

അവിടെ ആകാശത്തിലേക്ക് അതിവേഗം വളർന്ന അഗ്നി കഠിനമായ ദീപ്തിയോടെ ജ്വലിച്ചു; കിംശുകപുഷ്പങ്ങളുടെ ചുവപ്പാൽ കിരീടം ധരിച്ചതുപോലെ. അണയുന്ന ജ്വാലകളുടെ പുകകൊണ്ട് നിറഞ്ഞും വരകളാൽ പടർന്നും നിന്ന മേഘങ്ങൾ നീലോത്പലങ്ങളെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.

Verse 35

वज्री महेन्द्रस्त्रिदशेश्वरो वा साक्षाद्यमो वा वरुणोऽनिलो वा।रुद्रोऽग्निरर्को धनदश्च सोमो न वानरोऽयं स्वयमेव कालः।।।।

“ഇവൻ വജ്രധാരിയായ മഹേന്ദ്രനോ, ത്രിദശങ്ങളുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രനോ? അല്ലെങ്കിൽ സാക്ഷാൽ യമനോ? വരുണനോ, അനിലനോ? രുദ്രനോ—അഗ്നിയോ—സൂര്യനോ—ധനദനോ—സോമനോ? ഇവൻ ഒരു സാധാരണ വാനരൻ അല്ല; സ്വയം കാലൻ തന്നെയോ?”

Verse 36

किं ब्रह्मणस्सर्वपितामहस्य सर्वस्य धातुश्चतुराननस्य।इहाऽऽगतो वानररूपधारी रक्षोपसंहारकरः प्रकोपः।।।।

“ഇവൻ സർവ്വപിതാമഹനും സർവ്വത്തിന്റെ ധാതാവുമായ ചതുരാനന ബ്രഹ്മാവിന്റെ ക്രോധമോ? വാനരരൂപം ധരിച്ചു ഇവിടെ വന്ന് രാക്ഷസസംഹാരത്തിന് ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നതോ?”

Verse 37

किं वैष्णवं वा कपिरूपमेत्य रक्षोविनाशाय परं सुतेजः।अनन्तमव्यक्तमचिन्त्यमेकं स्वमायया साम्प्रतमागतं वा।।।।

ഇത് വൈഷ്ണവമായ പരമതേജസ്സോ? രാക്ഷസവിനാശത്തിനായി കപിരൂപം ധരിച്ചു വന്നതോ? അനന്തം, അവ്യക്തം, അചിന്ത്യം, ഏകമായത്—സ്വമായയാൽ ഇപ്പോൾ ഇവിടെ അവതരിച്ചുവെന്നോ?

Verse 38

इत्येवमूचुर्बहवो विशिष्टा रक्षोगणास्तत्र समेत्य सर्वे।सप्राणिसङ्घां सगृहां सवृक्षां दग्धां पुरीं तां सहसा समीक्ष्य।।।।

അങ്ങനെ അവിടെ ഒത്തുകൂടിയ അനേകം പ്രമുഖ രാക്ഷസഗണങ്ങൾ പറഞ്ഞു. ജീവികളോടും വീടുകളോടും വൃക്ഷങ്ങളോടും കൂടി കത്തിച്ചമർന്ന ആ നഗരിയെ പെട്ടെന്ന് കണ്ടു അവർ ഭീതിയോടെ ആലോചിച്ചു.

Verse 39

ततस्तु लङ्का सहसा प्रदग्धा सराक्षसा साश्वरथा सनागा।सपक्षिसङ्घा समृगा सवृक्षा रुरोद दीना तुमुलं सशब्दम्।।।।

പിന്നെ ലങ്ക പെട്ടെന്ന് ജ്വലിച്ചു—രാക്ഷസന്മാരോടും കുതിര-രഥങ്ങളോടും ആനകളോടും കൂടി; പക്ഷിസംഘങ്ങളോടും മൃഗങ്ങളോടും വൃക്ഷങ്ങളോടും കൂടി. ദീനയായി ഭീകരമായ മുഴക്കത്തോടെ അവൾ കരയുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 40

हा तात हा पुत्रक कान्त मित्र हा जीवितं भोगयुतं सुपुण्यम्।रक्षोभिरेवं बहुधा ब्रुवद्भि श्शब्दः कृतो घोरतरस्सुभीमः।।।।

“ഹാ താതാ! ഹാ പുത്രാ! ഹാ പ്രിയേ! ഹാ മിത്രമേ! അയ്യോ—ഭോഗവും പുണ്യവും നിറഞ്ഞിരുന്ന ഈ ജീവിതം നശിച്ചു!” ഇങ്ങനെ രാക്ഷസർ പലവിധം കരഞ്ഞുപറഞ്ഞപ്പോൾ അത്യന്തം ഭീകരമായ ഒരു കൊലാഹലം ഉയർന്നു.

Verse 41

हुताशनज्वालसमावृता सा हतप्रवीरा परिवृत्तयोधाहनूमतः क्रोधबलाभिभूता बभूव शापोपहतेव लङ्का।।।।

അഗ്നിജ്വാലകളാൽ പൊതിഞ്ഞ്, വീരന്മാർ നിഹതരായി സൈന്യം പിന്മാറിയ ലങ്ക—ഹനുമാന്റെ ക്രോധബലത്തിന് കീഴടങ്ങി—ശാപം ബാധിച്ചതുപോലെ തോന്നി.

Verse 42

स सम्भ्रमत्रस्तविषण्णराक्षसां समुज्ज्वलज्ज्वालहुताशनाङ्किताम्।ददर्श लङ्कां हनुमान्महामनाः स्वयम्भूकोपोपहतामिवावनिम्।।।।

മഹാമനസ്സനായ ഹനുമാൻ ലങ്കയെ കണ്ടു—രാക്ഷസർ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലായി, ഭീതരായി, വിഷണ്ണരായി; കത്തിക്കൊളളുന്ന അഗ്നിജ്വാലകളാൽ അടയാളപ്പെട്ട ആ ലങ്ക, പ്രളയസമയത്ത് സ്വയംഭൂ (ബ്രഹ്മാവ്)യുടെ കോപം ഭൂമിയെ ബാധിച്ചതുപോലെ തോന്നി.

Verse 43

भङ्क्त्वा वनं पादपरत्नसङ्कुलं हत्वा तु रक्षांसि महान्ति संयुगे।दग्ध्वा पुरीं तां गृहरत्नमालिनीं तस्थौ हनूमान्पवनात्मजः कपिः।।।।

രത്നസമാന വൃക്ഷങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ വനത്തെ തകർത്തും, യുദ്ധത്തിൽ മഹാബലവാനായ രാക്ഷസരെ നിഹതരാക്കിയും, ഗൃഹരത്നമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച ആ നഗരിയെ ദഹിപ്പിച്ചും—പവനാത്മജനായ കപി ഹനുമാൻ അചഞ്ചലമായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 44

त्रिकूटशृङ्गाग्रतले विचित्रे प्रतिष्ठितो वानरराजसिंहः।प्रदीप्तलाङ्गूलकृतार्चिमाली व्यराजताऽऽदित्य इवांशुमाली।।।।

ത്രികൂടശൃംഗത്തിന്റെ വിചിത്രമായ അഗ്രതലത്തിൽ നിലകൊണ്ട വാനരരാജസിംഹനായ ഹനുമാൻ, ജ്വലിക്കുന്ന വാലാൽ അഗ്നിമാല ധരിച്ചവനായി, കിരണമാലയാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട തേജോമയനായ ആദിത്യനെപ്പോലെ വിരാജിച്ചു.

Verse 45

स राक्षसांस्तान्सुबहूंश्च हत्वा वनं च भङ्क्त्वा बहुपादपं तत्।विसृज्य रक्षोभवनेषु चाग्निं जगाम रामं मनसा महात्मा।।।।

അനവധി രാക്ഷസന്മാരെ വധിച്ച്, അനേകം വൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആ വനത്തെ തകർത്തു, രാക്ഷസഭവനങ്ങളിൽ അഗ്നി വിട്ടുവിട്ട്, മഹാത്മാവായ ഹനുമാൻ മനസ്സുകൊണ്ട് ശ്രീരാമനിലേക്കു തിരിഞ്ഞു—അന്തരത്തിൽ അവനെ തേടി.

Verse 46

ततस्तु तं वानरवीरमुख्यं महाबलं मारुततुल्यवेगम्।महामतिं वायुसुतं वरिष्ठं प्रतुष्टुवुर्देवगणाश्च सर्वे।।।।

അപ്പോൾ ദേവഗണങ്ങൾ എല്ലാവരും അവനെ സ്തുതിച്ചു—വാനരവീരന്മാരിൽ അഗ്രഗണ്യൻ, മഹാബലവാൻ, കാറ്റുപോലെ വേഗമുള്ളവൻ, മഹാമതിയായ, വായുപുത്രനായ ശ്രേഷ്ഠ ഹനുമാനെ.

Verse 47

भङ्क्त्वा वनं महातेजा हत्वा रक्षांसि संयुगे।दग्ध्वा लङ्कापुरीं रम्यां रराज स महाकपिः।।।।

വനം തകർത്തും, യുദ്ധത്തിൽ രാക്ഷസന്മാരെ വധിച്ചും, മനോഹരമായ ലങ്കാപുരിയെ ദഹിപ്പിച്ചും, ആ മഹാതേജസ്വിയായ മഹാകപി ഹനുമാൻ വിജയപ്രഭയോടെ വിരാജിച്ചു.

Verse 48

तत्र देवास्सगन्धर्वास्सिद्धाश्च परमर्षयः।दृष्ट्वा लङ्कां प्रदग्धां तां विस्मयं परमं गताः।।।।

അവിടെ ദേവന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരോടുകൂടി, സിദ്ധന്മാരും പരമർഷിമാരും—ദഹിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ലങ്കയെ കണ്ടപ്പോൾ പരമമായ വിസ്മയത്തിലായി.

Verse 49

तं दृष्ट्वा वानरश्रेष्ठं हनुमन्तं महाकपिम्।कालाग्निरिति सञ्चिन्त्य सर्वभूतानि तत्रसुः।।।।

വാനരശ്രേഷ്ഠനായ മഹാകപിയായ ഹനുമാനെ കണ്ടപ്പോൾ, ‘ഇവൻ കാളാഗ്നിയത്രേ’ എന്നു വിചാരിച്ച് അവിടെ സകലഭൂതങ്ങളും വിറച്ചു.

Verse 50

देवाश्च सर्वे मुनिपुङ्गवाश्च गन्धर्वविद्याधरनागयक्षाः।भूतानि सर्वाणि महान्ति तत्र जग्मुः परां प्रीतिमतुल्यरूपाम्।।।।

അവിടെ സർവ്വദേവന്മാരും മുനിപുംഗവന്മാരും, ഗന്ധർവ-വിദ്യാധര-നാഗ-യക്ഷാദി മഹാഭൂതങ്ങളും ഒന്നിച്ചു, ഉപമയറ്റ പരമാനന്ദം അനുഭവിച്ചു.